Nội dung: Bài thơ “mùa xuân nho nhỏ” là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một
Trang 1Lấy trọn bộ (1 bộ hoặc cả 3 bộ) được tặng 400 đề thi vào 10
100 bài văn nghị luận XH hoàn chỉnh Nguyễn Văn Thọ , ĐT, Zalo : 0833703100
BỘ SỐ 2 : TUYỂN TẬP CÁC BÀI VĂN MẪU VĂN HỌC HIỆN ĐẠI, PHÂN TÍCH SÂU.
MÙA XUÂN NHO NHỎ
1 Nội dung: Bài thơ “mùa xuân nho nhỏ” là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó
với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc
2 Nghệ thuật:
+ Bài thơ theo thể 5 chữ, nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca Sử dụng cách gieo vần liền giữa các khổ thơ tạo sự liền mạch của dòng cảm xúc nhiều hình ảnh đẹp, giản dị, gợi cảm, những so sánh và ẩn dụ sáng tạo
+ Kết hợp những hình ảnh tự nhiên giản dị đi từ thiên nhiên với những hình ảnh giàu
ý nghĩa biểu trưng, khái quát Điều đáng chú ý là những hình ảnh biểu trưng này thường được phát triển từ những hình ảnh thực, tạo nên sự lặp lại mà nâng cao, đổi mới của hệ thống hình ảnh (cành hoa, con chim, mùa xuân)
+ Cấu tứ của bài chặt chẽ, dựa trên sự phát triển của hình ảnh mùa xuân Từ mùa xuân của đất trời sang mùa xuân của đất nước và mùa xuân của mỗi người góp vào mùa xuân lớn của cuộc đời chung
+ Giọng điệu bài thơ thể hiện đúng tâm trạng, cảm xúc của tác giả Giọng điệu có sự biến đổi phù hợp với nội dung từng đoạn: vui, say sưa ở đoạn đầu; trầm lắng, hơi trang nghiêm mà thiết tha ở đoạn bộc bạch những tâm niệm; sôi nổi và tha thiết ở đoạn kết
Phân tích bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”
Bài tham khảo.
I – Mở bài:
Mùa xuân từ lâu đã là đề tài vô tận cho các thi sĩ Nhưng hiếm có bài thơ nào viết về mùa xuân lại hay và trong hoàn cảnh đặc biệt như “mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải, nhà thơ của xứ Huế mộng mơ Bài thơ “mùa xuân nho nhỏ” được sáng tác năm 1980, khi tác giả đang nằm trên giường bệnh và chỉ mấy tuần lễ sau khi hoàn thành bài thơ thì nhà thơ đã qua đời Đây là một bài thơ hay tiêu biểu cho hồn thơ Thanh Hải đã thể hiện được “tâm nguyện thật thiết tha, cảm động của nhà thơ Thanh Hải với đất nước, với cuộc đời
II – Thân bài:
1 Mùa xuân của thiên nhiên.
Cảm hứng xuân phơi phới của Thanh Hải đã dệt nên một bức tranh mùa xuân thiên nhiên tươi đẹp, hiền hoà, đầy sức sống.
Mọc giữa dòng sông xanh
…………
Trang 2Tôi đưa tay tôi hứng
- Xứ Huế đã đi vào trong thi ca của không ít các thi nhân như Hàn Mạc Tử, Tố Hữu… nhưng ở đây với bài thơ này ta vẫn cảm nhận được phong vị rất riêng của Thanh Hải Bức tranh xuân ấy hiện lên rất ít chi tiết nhưng vẫn đẹp, một vẻ đẹp hoàn thiện với đầy đủ sắc màu, âm thanh và đường nét Có một dòng sông xanh hiền hoà, mênh mang làm nền cho sắc tím của bông hoa, màu tím của xứ Huế thơ mộng, của nhớ nhung đã tạo nên cảm giác mát dịu làm sao! Nghệ thuật đảo ngữ càng làm nổi bật vẻ đẹp của bông hoa Bông hoa ấy mọc từ giữa dòng sông như tâm điểm của một bức tranh đầy ấn tượng Bông hoa ấy như phát sinh, khởi nguồn từ cái sức sống dồi dào, bất tận của dòng sông xanh để không ngừng vươn lên bất tử Bức tranh ấy càng sống động hơn bởi âm thanh của tiếng chim chiền chiện quen thuộc của quê hương miền trung Tiếng chim ấy hót vang bên trời cao, tiếng hót trong trẻo, ngân nga, rộn ràng có độ lan tỏa không dứt, làm cho không khí của mùa xuân trở nên náo nức lạ thường
- Hãy đọc lại khổ thơ đầu và lắng nghe trong đó: có phải là nhạc và thơ đã hoà quyện vào từng chữ, từng dòng trong cả khổ thơ, đem đến môt giai điệu mùa xuân vui tươi, rạo rực ? Nhà thơ lặng ngắm, lắng nghe với vẻ say mê và tấm lòng tràn đầy một cảm xúc thanh cao trong sáng Bằng sự cảm nhận tinh tế của một tâm hồn nghệ
sĩ, nhà thơ đã tạo dựng được một hình ảnh tuyệt đẹp, gợi ra sự liên tưởng phong phú cho người đọc về âm thanh của tiếng chim Âm thanh mượt mà, trong vắt của tiếng chim thánh thót như chuỗi ngọc long lanh, đọng lại làm thành từng giọt niềm vui, rơi xuống cõi lòng rộng mở của thi sĩ, thấm vào tâm hồn đang rạo rực tình xuân Như vậy từ một hình tượng, một sự vật được cảm nhận bằng âm thanh ( thính giác), tác giả đã chuyển đổi biến nó thành một sự vật có thể nhìn được bằng mắt ( thị giác) bởi
nó có hình khối, màu sắc rồi lại được như cảm nhận nó bằng da thịt, bằng sự tiếp xúc ( xúc giác) Sự chuyển đổi cảm giác ấy là một sáng tạo nghệ thuật gợi cảm từ con mắt nhìn rất thơ của thi sĩ Hình ảnh đưa tay “hứng” xiết bao yêu quý, nâng niu đã thể hiện được sự đồng cảm của tâm hồn nhà thơ trước thiên nhiên và cuộc đời
2 Từ mùa xuân của thiên nhiên đất trời, nhà thơ chuyển sang cảm nhận về mùa xuân của đất nước
Mùa xuân người cầm súng
……
Lộc trải dài nương mạ
- Hình ảnh “người cầm súng, người ra đồng” biểu trưng cho hai nhiệm vụ chiến
đấu và lao động dựng xây lại quê hương sau những đau thương mất mát Ai cũng có nhiệm vụ của mình: người lính tiếp tục bảo vệ quê hương, vòng là nguỵ trang của người chiến sĩ đang nảy những chồi non, lộc biếc như mang theo cả mùa xuân cùng các anh ra trận Người nông dân ra đồng làm nên hạt lúa, trên nương mạ, ruộng lúa của bác nông dân, mầm non, sức sống thanh xuân đang đua nhau trỗi dậy, giục giã, thôi thúc lòng người Sức gợi cảm của câu thơ được thể hiện qua hình ảnh “lộc” của mùa xuân gắn với người cầm súng, người ra đồng “Lộc” là chồi non, nhưng “lộc” còn có nghĩa là mùa xuân, là sức sống, là thành quả hạnh phúc Câu thơ vừa tả thực, vừa tượng trưng cho sức sống của mùa xuân đất nước, sức sống của mỗi con người
Trang 3- Hình ảnh dân tộc Việt Nam kết tụ lại ở “người cầm súng” và “người ra đồng” Đây
là mùa xuân của con người đang lao động và chiến đấu, của đất nước vất vả gian lao đang đi lên phía trước Những con người lao động chiến đấu ấy đã mang cả mùa xuân ra trận địa của mình để gặt hái mùa xuân về cho đất nước Âm hưởng thơ hối
hả, khẩn trương với nhiều điệp từ, điệp ngữ láy lại ở đầu câu cùng với các tính từ
“hối hả”, “xôn xao” làm tăng thêm sức xuân phơi phới, mãnh liệt trong mỗi con người và trong cả cộng đồng rộng lớn là dân tộc
- Từ “lao xao” không thể thay thế cho từ “xôn xao”trong câu thơ trên Từ “la xao”
chỉ đơn giản là gợi âm thanh, âm thanh của thiên nhiên hoặc của con người Còn “xôn xao” khi đặt trong khổ thơ này, không chỉ là âm thanh rộn ràng của cuộc sống nhộn nhịp lao động khẩn trương của đất nước sau thống nhất, mà còn là những xúc cảm mãnh liệt, phấn chấn trước mùa xuân thiên nhiên, trời đất tươi đẹp của con người Điều đó làm cho tác giả nhớ đến niềm tự hào lớn lao của đất nước:
Đất nước bốn nghìn năm
……
Cứ đi lên phía trước”
- Đất nước đang bước vào mùa xuân, từ thiên nhiên đến con người đều hối hả
và xôn xao Mang tình sông núi, nhà thơ Thanh Hải đã có một cái nhìn sâu sắc và tự hào về chiều dài lịch sử bốn nghìn năm của đất nước.Đó là truyền thống anh hùng trong đánh giặc, cần cù trong dựng xây, là truyền thống nhân ái, là khát vọng hòa bình Mỗi truyền thống ấy đều được xây đắp nên từ mồ hôi, công sức, nước mắt và thậm chí cả xương máu của biết bao thế hệ con người Trong quá trình xây dựng và giữ nước, đất nước ta còn đầy vất vả và gian lao nhưng đất nước Việt Nam vẫn ngời sáng cứ tiến lên phía trước như một vì sao sáng Vần thơ so sánh và nhân hoá thể hiện một niềm tin sáng ngời, ngợi ca đất nước tráng lệ, trường tồn Ba tiếng “cứ đi lên” đã thể hiện ý chí quyết tâm và niềm tin sắt đá của dân tộc để xây dựng đất nước giàu và mạnh
- Đặt bài thơ vào những năm 80 khi nước ta còn đang phải đương đầu với bao khó khăn, nền kinh tế còn rất thấp kém thì ta càng trân trọng lòng yêu đời, yêu cuộc sống
và niềm tin của nhà thơ Thanh Hải vào quê hương, đất nước
3.Xúc cảm trước mùa xuân của thiên nhiên, của đất nước, nhà thơ muốn góp một mùa xuân nho nhỏ của mình để làm nên một mùa xuân lớn, mùa xuân của thiên nhiên, mùa xuân của đất nước, mùa xuân của cách mạng:
Ta làm con chim hót
Ta làm một nhành hoa
Ta nhập vào hoà ca Một nốt trầm xao xuyến
- Những hình ảnh bông hoa, tiếng chim hót được tác giả phác hoạ ở phần đầu bài thơ giờ đây lại trở lại trong khổ thơ này trong giọng thơ êm ái, ngọt ngào Cách cấu tứ lặp lại như vậy tạo ra sự đối ứng chặt chẽ và mang một ý nghĩa mới: Niềm mong muốn được sống có ích, cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên như con chim mang đến tiếng
Trang 4hót, bông hoa toả hương sắc hay nốt nhạc trầm lắng cho đời Trong bài “một khúc ca xuân” Tố Hữu cũng có những suy ngẫm tương tự:
Nếu là con chim, chiếc lá Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình?
=> Điều tâm niệm ấy thật cao đẹp, chân thành, là sự phát triển tự nhiên trong mạch cảm xúc của bài thơ Điệp từ “ta” như một lời khẳng định Và cái “ta” vốn chỉ để nói
về mình bỗng như trở thành cái “ta” chung của nhiều người, khát vọng của nhiều người Điệp ngữ “dù là” như một lời tự khẳng định, tự nhủ với lương tâm -> sự kiên trì, thử thách với thời gian, tuổi già, bệnh tật để mãi làm một mùa xuân nho nhỏ trong mùa xuân rộng lớn của quê hương, đất nước Giọng thơ nhỏ nhẹ, chân tình nhưng mang sức khái quát lớn
= > Ước nguyện của nhà thơ cho ta hiểu mỗi người phải biết sống, cống hiến cho cuộc đời.Thế nhưng dâng hiến, hoà nhập mà vẫn giữ được nét riêng mỗi người
Đó là khát vọng sống hoà nhập vào cuộc sống của đất nước, cống hiến phần tốt đẹp, dù nhỏ bé, của mình cho cuộc đời chung, cho đất nước Điều tâm niệm ấy được thể hiện một cách chân thành trong những hình ảnh tự nhiên giầu sức gợi tả, gây xúc động sâu xa trong lòng người đọc Ước nguyện được làm một tiếng chim, một cành hoa để góp vào vườn hoa muôn hương muôn sắc, rộn rã tiếng chim, để đem lại hương sắc, tô điểm cho mùa xuân thêm tươi đẹp Nhà thơ nguyện cầu được làm một
“nốt trầm xao xuyến” không ồn ào, không cao điệu mà chỉ âm thầm, lặng lẽ để
“nhập” vào khúc ca, tiếng hát của nhân dân vui mừng đón xuân về Được tô điểm cho mùa xuân, được góp phần tạo dựng mùa xuân là tác giả đã nguyện hi sinh, nguyện cống hiến cho sự phồn vinh của đất nước Một ước mơ nho nhỏ, chân tình, không cao siêu vĩ đại mà gần gũi quá, khiêm tốn và đáng yêu quá ! Hình ảnh nhuần nhị, tự nhiên, chân thành, giọng thơ nhè nhẹ, êm ái, ngọt ngào của những thanh bằng liên tiếp kết hợp với cách cấu tứ lặp lại như vậy đã mang một ý nghĩa mới nhấn mạnh thêm mong ước được sống có ích cho đời, cống hiến cho đất nước như một lẽ tự nhiên
- Những hình ảnh bông hoa, tiếng chim hót được tác giả phác hoạ ở phần đầu bài thơ giờ đây lại trở lại trong khổ thơ này trong giọng thơ êm ái, ngọt ngào Cách cấu tứ lặp lại như vậy tạo ra sự đối ứng chặt chẽ và mang một ý nghĩa mới: Niềm mong muốn được sống có ích, cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên như con chim mang đến tiếng hót, bông hoa toả hương sắc hay nốt nhạc trầm lắng cho đời
= > Ước nguyện của nhà thơ cho ta hiểu mỗi người phải biết sống, cống hiến cho cuộc đời.Thế nhưng dâng hiến, hoà nhập mà vẫn giữ được nét riêng mỗi người Điệp từ “ta” như một lời khẳng định, vừa như một tiếng lòng, như một lời tâm sự nhỏ nhẹ, chân tình Ước nguyện đó đã được đẩy lên cao thành một lẽ sống cao đẹp, không chỉ cho riêng nhà thơ mà cho tất cả mọi người, cho thời đại của chúng ta Đó
là lẽ sống cống hiến cho đời lặng lẽ, khiếm tốn, không kể gì đến tuổi tác:
Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Trang 5Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.
Sự sáng tạo đặc sắc nhất của nhà thơ Thanh Hải trong bài thơ là hình ảnh
« mùa xuân nho nhỏ » Người ta dùng nhiều định ngữ gắn với mùa xuân như : mùa
xuân chín, mùa xuân xanh, xuân ý, xuân lòng nhưng « mùa xuân nho nhỏ » là một
phát hiện mới mẻ và sáng tạo độc đáo trong ý tưởng thơ và ngôn ngữ của nhà thơ Từ láy « nho nhỏ » vừa chỉ ra cái mùa xuân riêng trong lòng nhà thơ trước mùa xuân lớn của cuộc đời vừa gợi lên cái vẻ xinh xinh đáng yêu của nó Hình ảnh ấy cùng với những hình ảnh cành hoa, con chim, nốt nhạc trầm xao xuyến tất cả đều mang một
vẻ đẹp bình dị, khiêm nhường, thể hiện điều tâm niệm chân thành, tha thiết của nhà thơ Nhà thơ tự nguyện làm một mùa xuân nghĩa là ông muốn sống đẹp, có ích, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mình và mang đến cho cuộc đời chung một nét riêng, cái phần tinh tuý của mình, dù nhỏ bé
Thái độ ‘lặng lẽ dâng cho đời” nói lên ý nguyện thật khiêm nhường nhưng hết sức bền bỉ và vô cùng đáng quý vì đó là những gì tốt đẹp nhất trong cuộc đời Thật cảm động làm sao trước ao ước của nhà thơ dẫu đã qua tuổi xuân của cuộc đời, vẫn được làm một mùa xuân nhỏ trong cái mùa xuân lớn lao ấy « tuổi hai mươi ; khi tóc bạc » là hình ảnh háon dụ để chỉ tuổi trẻ và khi đã về già Điệp ngữ “dù là” ở đây như một lời tự khẳng định để nhủ với lương tâm sẽ phải kiên trì, thử thách với thời gian tuổi già, bệnh tật để mãi mãi làm một mùa xuân nho nhỏ trong mùa xuân rộng lớn của quê hương đất nước Giọng thơ vẫn nhỏ nhẹ, chân tình nhưng mang sức khái quát lớn Chính vì vậy, hình ảnh “mùa xuân nho nhỏ” ở cuối bài như ánh lên, toả sức xuân tâm hồn trong toàn bài thơ Phải chăng đó còn là mong muốn mỗi người hay làm một mùa xuân nho nhỏ để góp phần vào mua xuân lớn của quê hương, đất nước
Những câu thơ cuối cùng mang đậm dấu ấn của những làn điệu dân ca trữ tình
xứ Huế Nó như tiếng tâm tình, thủ thỉ, như tiếng lòng sâu lắng thiết tha, nồng đậm nghĩa tình:
Mùa xuân ta xin hát Câu Nam Ai, Nam Bình Nước non ngàn dặm Nhịp phách tiền đất Huế
Cùng với ý nguyện ấy, khúc Nam Ai, Nam Bình ở khổ thơ kết nói lên niềm tin yêu tha thiết với quê hương, đất nước và cuộc đời Đặt trong hoàn cảnh sáng tác bài thơ , tình cảm đó càng đáng trân trọng, càng cảm động biết bao !
III – Kết bài:
“Mùa xuân nho nhỏ” là một bài thơ có tứ thơ độc đáo, cảm hứng xuân phơi phới, hình ảnh sáng tạo, nhạc điệu vui tươi tha thiết Đọc “mùa xuân nho nhỏ”, trái tim ta dường như xao xuyến, một cảm xúc thanh cao, trong sáng từ từ dâng ngập hồn ta Bài thơ đem đến cho chúng ta bao cảm xúc đẹp về mùa xuân, gợi cho ta suy nghĩ về một lẽ sống cao đẹp của một tâm hồn trong sáng khiến ta cảm phục và tin yêu Còn
gì đẹp hơn mùa xuân ? Có tình yêu nào rộng lớn hơn tình yêu quê hương đất nước ?
Trang 6Thấm nhuần tâm tư, ước nguyện của của nhà thơ, chúng ta càng thêm tin yêu vào mùa xuân của đất nước và “mùa xuân nho nhỏ” trong lòng mình Chúng ta muốn cùng con chim chiền chiện hót lên khúc ca ngọt ngào gọi xuân về, muốn học thành tài để hiến dâng cho đất nước, góp phần công sức nhỏ bé để tô điểm cho mùa xuân cuộc đời thêm đẹp
BỘ SỐ 1: HƯỚNG DẪN HỌC SINH CÁCH VIẾT
PHÂN TÍCH BÀI THƠ "MÙA XUÂN NHO NHỎ" CỦA THANH HẢI.
Thanh Hải là môt trong những nhà thơ xuất sắc của nền Văn Học VN hiện
đại Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông đã để lại nhiều tác phẩm đặc sắc Bài thơ mùa xuân nho nhỏ được viết năm 1980, không lâu trước khi qua đời, là một trong những sáng tác tiêu biểu nhất của nhà thơ Bài thơ thể hiện cảm xúc thiết tha vui sướng trước mùa xuân của thiên nhiên đất nước con người qua đó thể hiện khát vọng sống và dâng hiến của nhà thơ
Mùa Xuân – nàng thơ của biết bao người nghệ sĩ Xuân là thước đo của vòng tuần hoàn thời gian, hạn định của không gian và niềm hy vọng vào viễn cảnh tươi sáng, vào những vị lai hạnh phúc của con người ,và mùa xuân ấy thậm chí nhuốm màu thế
sự Nhiều thi nhân đã vài lần hóa thân thành lãng tử lang thang đến mọi nơi chốn của thế gian để góp nhặt những hương, những sắc của thi liệu mùa xuân Hơi thở mùa xuân đong đầy trong “Mùa xuân chín” của Hàn Mặc Tử Màu xuân giản dị nơi thôn quê qua những câu thơ trữ tình của Nguyễn Bính Và mùa xuân cũng được Thanh Hải
ưu ái tạc vào những lời thơ mộc mạc mà chân thành trong “Mùa xuân nho nhỏ” Khi thước phim đời người sắp kết thúc, Thanh Hải đã đặt tay lên những phím đàn của niềm ước nguyện được cống hiến cho cuộc sống, từ đó giai điệu “Mùa xuân nho nhỏ”
cứ vấn vương trong lòng người đọc
Luận điểm 1: Mở đầu bài thơ, Thanh Hải đã phác họa nên một bức tranh xuân giản dị, tươi đẹp, giàu sức sống.
"Mọc giữa dòng sông xanh,
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời"
Khổ thơ được mở đầu bằng hình ảnh "Dòng sông xanh" gợi dòng sông Hương thơ mộng, một vẻ đẹp lắng đọng của xứ Huế Trên gam màu xanh ấy, nổi bật lên hình ảnh một bông hoa tím biếc Đánh giá, bình luận, trình bày suy nghĩ Viết về mùa xuân nhưng không có màu vàng rực rỡ của hoa mai, cũng không có màu đỏ thắm của hoa
Trang 7đào, mùa xuân của Thanh Hải mang một sắc thái bình dị với màu tím biếc của bông hoa lục bình Đây là một hình ảnh mang đậm bản sắc của Cố đô Huế Không biết tự bao giờ màu tím đã trở thành màu sắc đặc trưng của con người và đất trời xứ Huế
Phân tích Màu tím biếc gợi nhắc hình ảnh những nư' sinh xứ Huế trong những bộ
áo dài màu tím dịu dàng, thướt tha Đó cũng là màu của ước mơ, màu của tuổi trẻ.
Sự kết hợp giữa màu xanh của dòng sông với màu tím của bông hoa tạo ra một sự
hài hoà gợi nên một sức sống, một sự an lành, hạnh phúc trình bày suy nghĩ
Phải chăng nhà thơ ước muốn về một cuộc sồng hạnh phúc của con người khi đất
nước đã hoà bình thống nhất? Biện pháp đảo ngữ được sử dụng rất tài tình, động từ
“mọc” đầu câu thơ như một cách để diễn tả vẻ đẹp tươi trẻ, đầy sức sống đồng thời gợi nên một mùa xuân như sinh sôi nảy nở Trong bức tranh xuân của Thanh Hải
không chỉ có không gian cao rộng, màu sắc tươi thắm mà còn có âm thanh xao
xuyến, ngân nga của con chim chiền chiện Tiếng chim lảnh lót vang lên làm xao
động cả đất trời, làm xao xuyến cả tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ Những từ ngữ cảm
thán "ơi", "hót chi" đã thể hiện rõ nét cảm xúc ngây ngất dạt dào khi đứng trước vẻ đẹp của đất trời sang xuân Mùa xuân ấy không có gì khác lạ, vẫn là một mùa xuân rất giản dị trên quê hương xứ Huế
Say sưa, ngây ngất trước vẻ đẹp giản dị mà nên thơ của muà xuân, nhà thơ
bồi hồi xúc động:
" Từng giọt long lanh rơi,
Tôi đưa tay tôi hứng"
"Giọt long lanh" là giọt mưa xuân, giọt nắng vàng hay giọt sương sớm? Theo mạch cảm xúc của nhà thơ thì có lẽ đây là giọt âm thanh của tiếng chim ngân vang Dường như âm thanh con chim chiền chiện như đọng lại thành từng giọt khiến nhà thơ có thể hứng được Đó là cách sử dụng nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác độc đáo của Thanh Hải Bằng một cảm nhận tinh tế, nhà thơ đã hình tượng hóa tiếng chim thành một sự vật có hình dáng, đây là một cách sáng tạo rất mới mẻ chỉ có thể có được nhờ tâm hồn nhạy cảm của một thi sĩ đồng thời thể hiện thái độ nâng niu trân trọng vẻ đẹp non xanh, tươi mới của đất trời lúc sáng xuân Như vậy, chỉ bằng vài nét vẽ, bức tranh xuân trở nên có đường nét, hình khối, màu sắc, âm thanh nhà thơ cảm nhận cảnh xuân bằng cả thị giác, thính giác và xúc giác khiến bức tranh trở nên sống động nên thơ cảm xúc Chỉ 6 dòng thơ với 30 chữ mà cả một bức tranh ngôn từ được phác họa thật tươi non, thật bình dị nhưng vẫn đủ để thấy được tình yêu thiết tha cuộc sống của nhà thơ, nhất là khi ông còn nằm trên dường bệnh Điều đó càng làm ta thêm trân trọng, cảm phục nhà thơ biết nhường nào
Luận điểm 2: Từ vẻ đẹp thanh khiết của mùa xuân thiên nhiên, nhà thơ liên hệ
đến mùa xuân của đất nước, mùa xuân của con người
"Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy trên lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ"
Bốn câu thơ mang cấu trúc song hành thể hiện rõ hai nhiệm vụ của nhân dân: chiến đấu bảo vệ tổ quốc và sản xuất làm giàu nước nhà Hai nhiệm vụ ấy đặt nặng lên vai người chiến sĩ : "người cầm súng" và người nông dân: "người ra đồng" Phân tích
Trang 8hình ảnh Nét đặc sắc của đoạn thơ là việc sáng tạo hình ảnh "lộc" "Lộc" là chồi
non, cành biếc; "lộc" còn tượng trưng cho sự may mắn, niềm an lành trong năm mới Đối với người chiến sĩ, "lộc" là cành lá ngụy trang che mắt quân thù Đối với
người nông dân, "lộc" là những mầm mạ non trải dài trên đồng ruộng bát ngát, báo hiệu một mùa bội thu Người chiến sĩ chiến đấu bảo vệ tổ quốc sẽ đem về "lộc" là sự
an lành và niềm vui, niềm tự hào chiến thắng cho dân tộc Người nông dân gieo trồng lúa trên ruộng đồng, sẽ đem về lộc là những hạt gạo trắng ngần, những bát cơm ngon ngọt cho đồng bào cả nước Cả dân tộc bước vào xuân mới với khí thế khẩn trương
và náo nhiệt:
"Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao "
Phân tích nghệ thuật từ láy "hối hả", "xôn xao" cùng với điệp ngữ “tất cả”, như
diễn tả không khí rộn ràng, nhộn nhịp, gấp gáp của toàn dân tộc khi bước vào xuân
Luận điểm 3: Từ mùa xuân của đất nước của con người, nhà thơ nghĩ đến lịch sử bốn ngàn năm của dân tộc.
"Đất nước bốn ngàn năm Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước"
Bốn ngàn năm dựng nước và giữ nước là bốn ngàn năm đau thương và mất mát nhưng con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam vẫn kiên cường vươn mình đứng dậy, vẫn vững bước đi lên và mãi trường tồn và bất diệt Phân tích nghệ thuật So
sánh đất nước với vì sao, nhà thơ đã thể hiện niềm tự hào đối với đất nước và dân
tộc Đất nước vẫn không ngừng phát triển, vẫn cứ "đi lên phía trước" để sánh vai với các cường quốc năm châu
Luận điểm 4: Từ cảm xúc ngây ngất trước vẻ đẹp của mùa xuân của thiên nhiên, đất trời nhà thơ thể hiện ước nguyện dâng hiến.
"Ta làm con chim hót
Ta làm một nhành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến"
Phân tích nghệ thuật Nhịp thơ dồn dập và điệp từ "ta làm" diễn tả rõ nét khát
vọng cống hiến của nhà thơ Muốn làm một con chim hót, muốn làm một nhành hoa thắm trong vườn hoa xuân để dâng tiếng hót tha thiết, đê' tỏa hương tỏa sắc tô điểm cho mùa xuân đất nước "Nốt trầm" là nốt nhạc tạo nên sự lắng đọng sâu xa trong một bản nhạc Trong cái không khí tưng bừng của ngày hội mùa xuân, nhà thơ muốn làm một nốt nhạc trầm để góp vào khúc ca xuân của dân tộc một chút vấn vương, xao xuyến Cách sử dụng từ “Ta” thật độc đáo, nó vừa chỉ cho tất cả mọi người nhưng cũng là chỉ chính nhà thơ Đánh giá, nhận xét Phải chăng chính cách sử dụng từ
“Ta” đó như một lời kêu gọi chân thành: mỗi người hãy làm một điều bé nhỏ để dâng hiến cho đời, cho cuộc sống
Luận điểm 5: Những câu thơ tiếp theo, tác giả thể hiện cách dâng hiến thật cao đẹp biết bao (504 từ)
"Một mùa xuân nho nhỏ
Trang 9Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc"
"Mùa xuân nho nhỏ" là cách nói ẩn dụ đầy sáng tạo của nhà thơ MXNN là MX do
chính tác giả tạo ra bằng những hình ảnh bé nhỏ, giản dị với khát vọng làm một tiếng chim hót, làm một cành hoa xinh và làm một nốt nhạc trầm đề hòa mình với môt mùa xuân lớn lao của đất nước Mỗi con người đều có thể góp một phần công sức của mình như một "mùa xuân nho nhỏ” để tô hương, điểm sắc cho quê hương, đất nước vào mùa xuân lớn của dân tộc Chỉ có điều cách cống hiến cho tổ quốc phải chân thành và tự nguyện cống hiến một cách vô tư "Dâng" là hành động cống hiến, cho đi
mà không đòi hỏi sự đền đáp Phân tích nghệ thuật Phép đảo ngữ nhằm nhấn mạnh khát vọng cống hiến chân thành của nhà thơ Thanh Hải muốn góp công sức của mình trong công cuộc xây dựng đất nước nhưng chỉ với một thái độ hết sức khiêm tốn, không khoa trương mà chỉ là "lặng lẽ", âm thầm nhưng lại là toàn tâm toàn ý, như nhà thơ Tố Hữu đã viết:
"Nếu là con chim chiếc lá
Thì con chim phải hót , chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không phải trả
Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình"
Phân tích nghệ thuật Điệp từ "dù là" được điệp lại hai lần thể hiện rõ sự tự tin, bất chấp thời gian và tuổi tác của nhà thơ Hình ảnh hoán dụ “tuổi hai mươi, khi tóc
bạc” như một thông điệp mang một ý nghĩa hết sức sâu sắc: nhiệm vụ cống hiến xây dựng đất nước là của mọi người, và là mãi mãi và nghĩa vụ ấy kéo dài cả một đời người, từ tuổi hai mươi cho đến khi đầu đã điểm bạc theo năm tháng Đây là lời kêu gọi mọi người cùng chung vai gánh vác công việc xây dựng và phát triển đất nước, để
đất nước có thể vững vàng mà tiếp tục "đi lên phía trước Đánh giá, nhận xét, trình bày suy nghĩ Lời thơ như lời tâm sự chân thành, tha thiết chứ không phải là sự bồng
bột của tuổi trẻ hay sự gắng gượng của tuổi già mà là khát vọng là nguyện ước của nhà thơ Ước nguyện của Thanh Hải vượt lên cả giới hạn cá nhân nhỏ bé để mang ý nghĩa rộng lớn, đó là lí tưởng sống cao đẹp của cả cộng đồng Ước nguyện của nhà thơ như dục giả như vẫy gọi làm lay động trái tim muôn người Điều đó trở thành một chân lí, một niềm tin yêu lạc quan về lẽ sống cho mọi người
Luận điểm 5: Khổ thơ cuối là tiếng hát yêu thương, niềm tự hào về quê hương, đất nước:
"Mùa xuân-ta xin hát
Khúc Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế"
Kết thúc bài thơ bằng một âm điệu xứ Huế: điệu Nam ai, Nam Bình mênh mang tha thiết, là lời ngợi ca đất nước, biểu hiện niềm tin yêu và gắn bó sâu nặng của tác giả với quê hương, đất nước Trong những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời, Thanh Hải muốn hát lại hai làn điệu dân ca quen thuộc của quê hương xứ Huế Có lẽ, trong những ngày tháng nằm trên giường bệnh, khi cận kề với thế giới bên kia, nhà thơ lại
Trang 10thấy quê hương của mình đẹp hơn, đáng tự hào hơn Đây cũng là cách để nhà thơ thể hiện tình yêu quê hương, nguồn cội Đoạn thơ cho thấy rõ nhà thơ rất yêu mến quê hương xứ Huế thơ mộng cuả mình, có lẽ cũng từ đó mà ông có thể mở rộng tình cảm
để yêu mến đất nước, mới có thể cống hiến cả cuộc đời cho nước nhà Bởi lẽ, chỉ có những người biết yêu mến quê hương, xóm làng thì mới có thể mở rộng lòng mình ra
để yêu mến đất nước, dân tộc
Kết luận Bằng thể thơ 5 chữ tần gũi với những làn điệu dân ca kết hợp với giọng
thơ thiết tha, sâu lắng tạo nên chất nhạc véo von xao xuyến Những hình ảnh ẩn dụ sáng tạo, biện pháp nhân hóa, điệp ngữ, hình ảnh giản dị, gần gũi và những từ ngữ tượng hình được sử dụng thành công đã khiến bài thơ Mùa xuân nho nhỏ trở nên gần gũi, quen thuộc với bạn đọc bao thế hệ Dù đã ra đời gần 40 năm nhưng thông điệp
mà nhà thơ gửi đến hậu thế vẫn còn nguyên giá trị Cảm ơn nhà thơ đã cho em hiểu thêm về một phương châm sống, một cách sống đẹp
Đề 1: Có ý kiến cho rằng: Thanh Hải là nghệ sĩ chơi đàn piano còn Mùa Xuân nho nhỏ là bản nhạc piano cuối cùng trong thước phim đời người sắp kết thúc của người thi sĩ này với những ước nguyện giản đơn Em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
Thanh Hải không phải người đầu tiên hay người viết hay nhất, ấn tượng nhất về mùa xuân, thế nhưng trong cảm nhận của tôi “Mùa xuân nho nhỏ” của ông chính là khúc
ca xuân tha thiết, thấm đượm cảm xúc nhất Hòa chung với sự sống bừng nở khi xuân
về, nhà thơ đã rất tinh tế thể hiện cảm xúc yêu thương, tình yêu mãnh liệt của mình đối với thiên nhiên, đất nước Bức tranh mùa xuân của Thanh Hải đâu chỉ được làm nên bởi những hình ảnh đẹp đẽ, âm thanh ấn tượng của bông hoa tím biếc, của con chim chiền chiện, của hạt sương long lanh mà trở nên lấp lánh, đáng quý hơn bởi nó thấm đượm cái “tình” của nhà thơ Tình yêu của nhà thơ không chỉ biểu hiện qua những cảm xúc dạt dào trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước mà còn được bộc lộ qua tâm nguyện dâng hiến chân thành mà thiết tha
Lấy trọn bộ mất phí.
ĐT, zalo 0833703100
BỘ CÁCH LÀM CÁC DẠNG ĐỀ THI VÀO 10
CÁCH LÀM KIỂU BÀI CẢM NHẬN MỘT ĐOẠN TRÍCH (ĐOẠN TRUYỆN) (Tham khảo thêm Kiểu bài cảm nhận về một nhân vật) Đây là dạng đề thường xuyên ra ở các kì thi tuyển sinh vào lớp 10
Lí thuyết I Tìm ý
