Slide 1 Trường Đại học Sài Gòn Khoa Giáo dục Tiểu học Sinh viên TRẦN THỊ THÚY VÂN Lớp CGT1083 Nhóm 6 Giảng viên HOÀNG KIM OANH Mắc xim Gorky nhà văn Nga đã nói “Ngôn ngữ là yếu tố thứ nhất của văn học[.]
Trang 1Trường Đại học Sài Gòn
Khoa Giáo dục Tiểu học
Sinh viên:TRẦN THỊ THÚY VÂN Giảng viên: HOÀNG KIM OANH
Trang 3Mắc-xim Gorky - nhà văn Nga đã nói: “Ngôn ngữ là yếu tố thứ nhất của văn học” Dù bắt đầu từ đâu, thì những người cầm bút đều phải chú trọng đến
nghệ thuật của ngôn từ Những nhà thơ xưa đã
từng dụng công rất nhiều với ngôn ngữ Nhưng đối với Trần Đăng Khoa thì lại khác Thơ ông bộc lộ
một thứ ngôn ngữ mượt mà, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu nhạc điệu Hầu như mỗi từ, mỗi câu
trong thơ đều thấy sự gia công, sáng tạo Càng về sau thơ ông càng đạt đến độ tinh tế, giản dị, giàu tính biểu cảm và suy tưởng
Trang 4Trong bài “Mẹ ốm”, chỉ với một từ “lặn”, nhà thơ
vừa nói lên nỗi nhọc nhằn, vất vả của mẹ, vừa thể hiện được tình yêu thương trân trọng của đứa con đối với mẹ của mình:
“Nắng mưa từ những ngày xưa
Lặn trong đời mẹ đến giờ chưa tan.”
Trần Đăng Khoa sử dụng nhiều biện pháp tu từ
như: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ… tạo ra những
cách hiểu giản dị mà sâu sắc trong thơ thiếu nhi, kích thích trí tưởng tượng của các em
Trang 5Biện pháp so sánh trong thơ ông không tạo ra sự chuyển nghĩa mà gợi tả những hình ảnh được
liên tưởng đến Và những liên tưởng trong thơ
ông rất độc đáo và ngộ nghĩnh
Đêm nay trăng đang rằm Trăng như cái mâm con”
“Trăng nở vàng như xôi”
(Trông trăng)
“Trăng hồng như quả chín Lửng lơ lên trước nhà”
Trang 6“Trăng tròn như mắt cá Chẳng bao giờ chớp mi”
“Trăng bay như quả bóng
Đứa nào đá lên trời”
(Trăng ơi từ đâu đến)
Hay hình ảnh cây dừa trong bài thơ “Cây dừa”
cũng được nhà thơ liên tưởng thật ngộ nghĩnh: quả dừa như “đàn lợn con”, những tàu lá dừa
như “chiếc lược chải vào mây xanh”, những
chùm quả lủng lẳng như “bao hũ rượu quanh cổ dừa”
Trang 7Sự liên tưởng, tưởng tượng luôn được nhà thơ
sử dụng kết hợp với kỹ năng nghe Ông đã nghe thấy biết bao âm thanh bí ẩn, kỳ lạ Trần Đăng Khoa cảm nhận được âm thanh rất nhẹ của
chiếc lá đa rơi trong bài “Đêm ngủ ở Côn Sơn”:
Ngoài thềm rơi chiếc lá đa Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng
Chuyển sự cảm nhận từ thính giác sang thị giác Hai câu thơ trên đều gợi liên tưởng, tạo hình
tượng khá rõ nét
Trang 8Biện pháp ẩn dụ cũng được sử dụng rất linh hoạt:
“Cả đời đi gió, đi sương Bây giờ mẹ lại lần giường tập đi”
(Mẹ ốm)
“Cả đời đi gió đi sương” là hình ảnh ẩn
dụ diễn tả sự vất vả, gian khổ của người mẹ
Trang 9Dùng một cách chuẩn xác thành ngữ “đi gió
đi sương”, cảm nhận được sự vất vả gian
khổ, lao động trong những điều kiện thời tiết khắc nghiệt, sớm tối mà mẹ bươn trải chứng
tỏ Khoa rất yêu thương mẹ, muốn làm tất cả những gì để mẹ vui lòng
Ngôn ngữ trong thơ ông cũng rất giàu âm
thanh nhịp điệu Đó là âm thanh rộn rã, náo nức, nhịp điệu khẩn trương của cuộc sống trong bài thơ “Ò…ó…o”
Trang 10Ò ó o
Ò ó o
Tiếng gà
Tiếng gà
Giục quả na
Mở mắt
Tròn xoe
Giục hàng tre
Đâm măng
Nhọn hoắt
Giục buồng chuối
Thơm lừng
Trứng cuốc
Giục hạt đậu
Nảy mầm
Giục bông lúa
Giục con trâu
Ra đồng Giục đàn sao Trên trời
Chạy trốn Gọi ông trời Nhô lên
Rửa mặt
Ôi bốn bề Bát ngát Tiếng gà Ò ó o
Ò ó o
1967
Nguồn: Trần Đăng Khoa, Góc sân
và khoảng trời, Nxb Văn hóa dân
Trang 11Trong mắt Trần Đăng Khoa tất cả mọi cảnh vật
xung quanh đều có thể làm bạn Ông có thể kết
bạn với chú chó vàng (Sao không về vàng ơi), trò chuyện với người bạn nhà nông(Con trâu đen lông mượt) hoặc trò chuyện với cây trầu (Đánh thức
trầu) …
Vì thế nhà thơ thường sử dụng biện pháp nhân
hóa để miêu tả cảnh vật Khi ông viết về cây dừa, lúc thì như một người bạn hào phóng “Dang tay
đón gió, gật đầu gọi trăng”, lúc thì như một người lính
“Đứng canh trời đất bao la
Trang 12Hay hình ảnh:
Bụi tre
Tần ngần
Gỡ tóc
Hàng bưởi
Đu đưa
Bế lũ con
Đầu tròn
Trọc lốc
…
Sấm Ghé xuống sân Khanh khách Cười
Cây dừa Sải tay Bơi
Ngọn mùng tơi Nhảy múa
(Mưa)
Trang 13Thế gới vạn vật xung quanh qua cách
nhìn của ông đều hiện lên rất sống động như thế giới con người như là ông trời, bà sân, cậu mèo, mụ gà, thằng gà trống, cái
na, chị tre, bác nồi đồng, bà chổi… trong bài “Buổi sáng nhà em”
Trang 14Ông trời nổi lửa đằng đông
Bà sân vấn chiếc khăn hồng đẹp thay
Bố em xách điếu đi cày
Mẹ em tát nước, nắng đầy trong khau
Cậu mèo đã dậy từ lâu
Cái tay rửa mặt, cái đầu nghiêng nghiêng
Mụ gà cục tác như điên
Làm thằng gà trống huyên thuyên một hồi
Cái na đã tỉnh giấc rồi
Đàn chuối đứng vỗ tay cười, vui sao!
Chị tre chải tóc bên ao
Nàng mây áo trắng ghé vào soi gương
Bác nồi đồng hát bùng boong
Bà chổi loẹt quẹt lom khom trong nhà
1967
Nguồn: Trần Đăng Khoa, Góc sân và khoảng trời, Nxb
Trang 15Ngôn ngữ là thứ của cải vô cùng quý báu và
lâu đời của dân tộc (Bác Hồ) Mỗi nhà thơ sẽ
có cách tiếp cận, sử dụng riêng ngôn ngữ
nghệ thuật để đưa vào bài thơ
Với tâm hồn thơ phong phú, nhạy cảm và tinh
tế, cùng khả năng sáng tạo độc đáo, thơ Trần Đăng Khoa đã chiếm được sự yêu thích của trẻ em Đọc thơ Trần Đăng Khoa, ta thấy
được sự trong trẻo, hồn nhiên, ngộ nghĩnh và
vô cùng tươi vui có sự gắn bó sâu sắc với
con người, cảnh vật, quê hương đất nước