Điều gì tạo nên sự trì trệ, kinh tế kém phát triển trong thời kỳ bao cấp? Trước thời kỳ đổi mới năm 1986, khi mà bối cảnh trên thế giới có nhiều biến động bất lợi cho hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa. Lúc này tình hình kinh tế nước ta lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng về hầu hết các mặt của đời sống xã hội. Hầu như những mặt hàng thiết yếu đều đến tay người tiêu dùng qua kênh phân phối bằng hiện vật, phiếu và định lượng bằng chỉ tiêu, tem. Thời kỳ này, Sản xuất và đầu tư tuy có tăng nhưng rất chậm và hiệu quả thấp; tài nguyên của đất nước chưa được khai thác hiệu quả và còn bị lãng phí trong quá trình sử dụng. Sự chưa thông suốt trong lưu thông, sự phân phối còn rối ren, giá cả các mặt hàng lại tăng nhanh ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sản xuất và xã hội. Sự mất cân đối trong nhiều mặt như giữa việc cung và cầu về lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng, nguyên vật liệu,… Quan hệ sản xuất trong xã hội chủ nghĩa chưa được củng cố, vai trò của của nền kinh tế quốc doanh ngày càng suy yếu, các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh chưa được chú trọng. Đó là những khó khăn, rào cản, và điều gì đã tạo nên sự trì trệ, kinh tế kém phát triển trong thời kỳ bao cấp lúc bấy giờ. Việc áp dụng mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Tuy mô hình này góp phần thắng lợi chống đế quốc Mỹ xâm lược và xây dựng xã hội chủ nghĩa, nhưng vì duy trì lâu mô hình này nên đã làm cho nền kinh tế thị trường bị sơ cứng và kém năng động.
Trang 1Môn học: LUẬT VÀ CHÍNH SÁCH CÔNG
Lớp Thạc sĩ Điều hành cao cấp Quản lý Công – EMPM3 – Kiên Giang
BÀI TẬP 3 Ngày n ộp b ài: 15/3/2019
* Điều gì tạo nên sự trì trệ, kinh tế kém phát triển trong thời kỳ bao cấp?
Trước thời kỳ đổi mới năm 1986, khi mà bối cảnh trên thế giới có nhiều biến động bất lợi cho hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa Lúc này tình hình kinh tế nước ta lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng về hầu hết các mặt của đời sống xã hội Hầu như những mặt hàng thiết yếu đều đến tay người tiêu dùng qua kênh phân phối bằng hiện vật, phiếu và định lượng bằng chỉ tiêu, tem
Thời kỳ này, Sản xuất và đầu tư tuy có tăng nhưng rất chậm
và hiệu quả thấp; tài nguyên của đất nước chưa được khai thác hiệu quả và còn bị lãng phí trong quá trình sử dụng Sự chưa thông suốt trong lưu thông, sự phân phối còn rối ren, giá cả các mặt hàng lại tăng nhanh ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sản xuất và xã hội Sự mất cân đối trong nhiều mặt như giữa việc cung và cầu về lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng, nguyên vật liệu,… Quan hệ sản xuất trong xã hội chủ nghĩa chưa được củng cố, vai trò của của nền kinh tế quốc doanh ngày càng suy yếu, các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh chưa được chú trọng Đó là những khó khăn, rào cản, và điều gì đã tạo nên sự trì trệ, kinh tế kém phát triển trong thời kỳ bao cấp lúc bấy giờ
Việc áp dụng mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung Tuy
mô hình này góp phần thắng lợi chống đế quốc Mỹ xâm lược và xây dựng xã hội chủ nghĩa, nhưng vì duy trì lâu mô hình này nên
đã làm cho nền kinh tế thị trường bị sơ cứng và kém năng động
Cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp nhưng lại không chịu trách nhiệm gì về vật chất đối với các quyết định của họ
Quan hệ Hàng hóa - Tiền tệ bị coi nhẹ, nó chỉ là hình thức và quan hệ hiện vật là chủ yếu, hạn chế trao đổi bằng tiền mặt Nhà nước quản lý kinh tế thông qua chế độ “Cấp phát - Giao nộp”, nảy sinh cơ chế “xin - cho”
Bộ máy quản lý cồng kềnh, chồng chéo, nhiều cấp trung gian vừa kém năng động vừa sinh ra đội ngũ quản lý kém năng lực, không sâu sát cơ sở, phong cách cửa quyền, quan liêu gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội
Họ tên: TRẦN THỊ MỸ LOAN Lớp: EMPM-KG
Trang 2Các cấp các ngành thường hay ỷ lại và trong chờ vào Ngân sách của Nhà nước, gây ra sự lãng phí cũng như hạn chế sự năng động của các cấp cơ sở
* So sánh: Mô hình kinh tế “social market" của các quốc gia Bắc Âu (Đan Mạch, Thuỵ Điển, Na Uy) hiện nay với mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp của Việt Nam giai đoạn 1959 -1986.
Với mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp của Việt Nam giai đoạn 1959 - 1986 Nhà nước quản lý nền kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính dựa trên hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh chi tiết áp đặt từ trên xuống dưới Các doanh nghiệp hoạt động trên cơ sở các quyết định của
cơ quan nhà nước có thẩm quyền Tất cả phương hướng sản xuất, nguồn vật tư, tiền vốn; định giá sản phẩm, tổ chức bộ máy, nhân sự, tiền lương đều do cấp có thẩm quyền quyết định Lỗ thì Nhà nước bù, lãi thì Nhà nước thu Các cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp nhưng lại không chịu trách nhiệm gì về vật chất và pháp lý đối với các quyết định của mình Các doanh nghiệp không có quyền tự chủ sản xuất, kinh doanh, cũng không bị ràng buộc trách nhiệm đối với kết quả sản xuất, kinh doanh Quan hệ hàng hóa - tiền tệ bị coi nhẹ, chỉ là hình thức, quan hệ hiện vật là chủ yếu Nhà nước quản lý kinh tế thông qua chế độ "cấp phát - giao nộp" Vì vậy, rất nhiều hàng hóa quan trọng như sức lao động, phát minh sáng chế, tư liệu sản xuất quan trọng không được coi là hàng hóa về mặt pháp lý Bộ máy quản lý cồng kềnh, nhiều cấp trung gian vừa kém năng động, vừa sinh ra đội ngũ quản lý kém năng lực, phong cách cửa quyền, quan liêu nhưng lại được hưởng quyền lợi cao hơn người lao động
Và mô hình kinh tế “social market" của các quốc gia Bắc Âu (Đan Mạch, Thuỵ Điển, Na Uy) hiện nay sử dụng nhiều ngân sách cho các chương trình, chính sách an sinh xã hội, ví dụ như bảo hiểm y tế, giáo dục miễn phí, trợ cấp thất nghiệp Hiệu suất của tất cả các trường học và bệnh viện được đo lường Chính phủ buộc phải hoạt động dưới sự giám sát của mọi người dân: Thụy Điển cho phép tất cả mọi người truy cập các hồ sơ của chính phủ Các chính trị gia
sẽ bị phỉ báng nếu lạm dụng xe công Skype và Spotify cũng được sử dụng trong
mô hình chính phủ điện tử tại đây: người dân có thể đóng thuế với một tin nhắn SMS Bắc Âu đã chứng minh có thể kết hợp tư bản cạnh tranh với một nhà nước lớn: họ sử dụng 30% lực lượng lao động trong khu vực công, so với mức trung bình của OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) là 15% Chính phủ không can thiệp để bảo vệ các công ty mang tính biểu tượng, chẳng hạn Thụy Điển để hãng xe Saab phá sản hay hãng xe Volvo nay đã thuộc sở hữu của Geeley của Trung Quốc Nhưng Na Uy lại đầu tư 600 tỷ USD để làm dịu bớt tác động của chủ nghĩa tư bản khắc nghiệt Đan Mạch có một hệ thống an sinh cho phép các ông chủ lao động dễ dàng sa thải nhân viên, nhưng hệ thống này cũng giúp người thất nghiệp tìm việc dễ dàng hơn Ví dụ, khi các nhà máy sản xuất giấy đóng cửa thì công nhân sẽ được hỗ trợ chuyển sang làm việc bằng những công nghệ mới hơn /
2