bai29-30 _ sinh 12

Slide 1 TRƯỜNG THCS & THPT MỸ TRƯỜNG THCS & THPT MỸ HÒA HƯNGHÒA HƯNG GV ĐỖ THỊ THANH LIÊMGV ĐỖ THỊ THANH LIÊM MÔN SINH HỌC 12MÔN SINH HỌC 12 http //www glitter graphics com/ BÀI 29 30 QUÁ TRÌNH HÌNH T[.]

TRƯỜNG THCS & THPT MỸ

HÒA HƯNG

GV: ĐỖ THỊ THANH LIÊM

MÔN: SINH HỌC 12

Hai loài chuột

nhà

sống ở hai khu vực địa

lí khác nhau có

bộ

nhiễm sắc thể khác

nhau.

- Cách li địa lí : là những trở ngại địa lí như sông, núi, biển, … làm cho các cá thể của các quần thể bị cách li và không thể giao phối với nhau.

-Vai trò của cách lí địa lí : duy trì sự khác

biệt về vốn gen giữa các quần thể do các nhân tố tiến hoá tạo ra

I HÌNH THÀNH LOÀI KHÁC KHU VỰC ĐỊA LÍ

1 Vai trò của cách li địa lí trong qua trình hình thành loài mới

HÌNH THÀNH LOÀI KHÁC KHU VỰC ĐỊA LÍ

VÍ DỤ 1 - SỰ HÌNH THÀNH LOÀI BẰNG CON ĐƯỜNG ĐỊA LÝ

CÓ DẠNG LAI

CÓ DẠNG LAI

KHÔNG CÓ DẠNG LAI

ĐÂY LÀ DẤU HIỆU

CHO BIẾT ĐÃ CÓ

SỰ CHUYỂN TIẾP

TỪ NÒI ĐỊA LÝ SANG

LOÀI MỚI

Giải thích quá trình hình thành loài trên hình dưới đây (hình

29 SGK) và cho biết tại sao trên các đảo đại dương lại hay tồn tại các loài đặc hữu?

Đất liền A

Khu vực phân bố

bị chia nhỏ, thu hẹp lại

Hình thành loài

mới

Quần thể thích nghi Các NTTH

Cách ly sinh sản

Quần thể

ban đầu

Mở rộng khu vực phân bố

Nhiều quần thể sống trong khu vực địa lí khác nhau

Tần số alen

và t.phần KG

bị thay đổi

CLTN

- Cách li địa lí có thể không dẫn tới hình thành loài mới, chỉ

khi nào có sự cách li sinh sản loài mới mới được hình thành.

- Sự cách li địa lí không phải là cách li sinh sản.

- Xảy ra với loài động vật phát tán mạnh.

- Diễn ra một cách chậm chạp qua nhiều giai đoạn trung gian

chuyển tiếp.

- Quá trình hình thành loài thường gắn liền quá trình hình

thành quần thể thích nghi.

3 Đặc điểm

II HÌNH THÀNH LOÀI CÙNG KHU

VỰC ĐỊA LÍ

1 Hình thành loài bằng cách li tập tính

a.Ví dụ :Trong một hồ ở châu Phi có

+ 2 loài cá rất giống nhau về các đặc điểm hình thái và chỉ khác nhau về màu sắc.

+ Tập tính giao phối: cùng màu với nhau thì

giao phối.

+ Khi chiếu ánh sáng đơn sắc làm chúng có

màu giống nhau thì lại giao phối với nhau.

 2 loài cá trên con đường tách biệt hẳn nhau.

Nếu các cá thể của một quần thể do đột biến gen làm thay đổi đặc điểm liên quan tới tập tính giao phối thì những cá thể đó

sẽ có xu hướng giao phối với nhau tạo nên quần thể cách li với quần thể gốc, lâu dần, sự khác biệt về vốn gen có thể sẽ dẫn đến sự cách li sinh sản và hình thành nên loài mới

Hình thành

loài mới

Quần thể thích nghi

Đột biến

Cách ly sinh sản

Quần thể

gốc Thay đổi KG

quy định tập tính

CLTN

b Cơ chế

2 Hình thành loài bằng cách li sinh thái.

a Ví dụ: Các quần thể của 1 số loài sống ở

bài bồi của sông vonga rất ít sai khác với so với quần thể tương ứng ở phía trong bờ sông Nhưng chúng không giao phối với nhau vì

khác nhau về đặc tính sinh thái (lệch nhau về thời kì sinh trưởng.

Loài cây A

Loài cây B

Sinh sống

Phát tán

QT côn trùng luôn

sống trên loài cây A

Phát tán

Sống được loài cây B

QT côn trùng mới

ở loài cây B

Giao phối với nhau

- Trong cùng 1 khu phân bố,

các quần thể củaTrong cùng 1 khu phân bố, các quần thể của lồi được

chọn lọc theo hướng thích nghi với những điều kiện sinh thái khác nhau, hình thành các nịi sinh thái rồi hình thành các lồi mới.

- Phương thức này thường gặp ở thực vật và động vật ít di động xa (thân mềm, sâu bọ).

b Cơ chế

Hình thành loài mới

Quần thể thích nghi

Phát tán

Cách ly sinh sản

Quần thể

gốc

Ổ sinh thái khác nhau

2 Hình thành loài nhờ cơ chế lai

xa và đa bội hóa

+ Đa bội hoá: 4n = 18R + 18B

(thể song nhị bội hữu thụ)

TRÌNH BÀY CƠ CHẾ TẠO LOÀI LÚA MÌ T aestivum ?

b Cơ chế

- Lai xa kèm theo đa bội hóa góp phần hình thành loài mới vì do sự sai khác về NST đã dẫn đến sự

cách li sinh sản

- Lai xa và đa bội hoá nhanh

chóng tạo nên loài mới ở thực vật nhưng ít xảy ra ở động vật.

Sơ đồ lai xa+Đa bội hóa

* KẾT LUẬN

Các con đường hình thành loài

Khác khu Cùng khu

Hình thành loài

bằng đột biến

lớn

Con đường sinh thái

Con đường địa lý

-Diễn ra trong thời gian dài

-Chọn lọc tự nhiên tích luỹ các đột biến nhỏ

-Diễn ra trong thời gian ngắn

-Chọn lọc tự nhiên tích luỹ các đột biến lớn

Trắc nghiệm

Củng cố

Củng cố Hãy chọn câu có đáp án đúng nhất

Câu 1 : Câu nào dưới đây nói về vai trò của cách li địa lí trong quá trình hình thành loài là đúng nhất ?

A Không có sự cách li địa lí thì không thể hình

thành loài mới.

B Cách li địa lí dẫn đến hình thành loài mới qua nhiều giai đoạn trung gian chuyển tiếp.

C Cách li địa lí luôn luôn dẫn đến cách li sinh sản.

D Môi trường địa lí khác nhau là nguyên nhân

chính dẫn đến phân hoá thành phần kiểu gen của các quần thể cách li.

Câu 2 : Hình thành loài mới bằng cách li sinh thái là phương thức

Câu 3 : Hình thành loài nhờ lai xa

và đa bội là phương thức thường được thấy ở

A Thực vật

B Động vật

C Động vật di chuyển

D Động vật và thực vật

Câu 4 : Thể song nhị bội là cơ thể có

Câu 5 : Quá trình hình thành loài mới có thể diễn ra tương đối nhanh khi

A chọn lọc tự nhiên diễn ra theo nhiều

hướng

B có lai xa và đa bội hóa

C có cách li địa lí và sinh thái diễn ra song song

D loài mở rộng khu phân bố

Câu 6 : Cơ sở di truyền học của sự hình

thành loài mới nhờ lai xa và đa bội hóa là

A Tế bào của cơ thể lai khác loài chứa hai

bộ NST của hai loài bố mẹ

B Khó khăn cho sự tiếp hợp giữa các cặp NST làm trở ngại quá trình phát sinh giao tử

C Sự đa bội hóa giúp tế bào sinh dục ở cơ thể lai xa giảm phân bình thường và cơ thể lai xa có khả năng sinh sản hữu tính.

D Cơ thể lai xa duy trì và phát triển nòi

giống bằng hình thức sinh sản sinh dưỡng.

Câu 7 : Hình thành loài mới là một quá trình lịch sử,

A cải biến thành phần kiểu gen của quần thể ban đầu theo hướng thích nghi và cách li sinh sản với các quần thể thuộc loài khác.

B cải biến thành phần kiểu gen của quần thể ban đầu theo hướng thích nghi, tạo ra kiểu gen mới cách li sinh sản với quần thể ban đầu.

C cải biến thành phần kiểu gen của quần thể ban đầu theo hướng xác định, tạo ra nhiều cá thể mới có kiểu hình mới cách li địa lí với quần thể ban đầu.

D dưới tác dụng của môi trường hoặc do

những đột biến ngẫu nhiên, tạo ra những quần thể mới cách li với quần thể gốc.

Câu 8 : Loài cỏ chăn nuôi Spartina với 120 nhiễm sắc thể (được xác định là kết quả lai

tự nhiên giữa loài cỏ gốc châu Âu 2n = 50 với loài cỏ gốc Mỹ nhập vào Anh 2n = 70)

Câu 9 : Quần thể cây tứ bội được hình thành từ quần thể cây lưỡng bội có thể xem như loài mới vì cây tứ bội

A có khả năng sinh trưởng, phát triển mạnh hơn cây lưỡng bội.

B có khả năng sinh sản hữu tính kém hơn cây

Gợi ý trả lời:

Câu 1: Nhiều loài thực vật có họ hàng

gần gũi có thể thụ phấn cho nhau tạo nên con lai có sức sống Tuy nhiên, con lai khác loài hầu hết đều bất thụ Con lai khác loài nếu được đa bội hóa làm cho mỗi NST đều có NST tương đồng thì chúng

có khả năng sinh sản bình thường

- Cây lai khi lai trở lại với bố mẹ thì được

cơ thể bất thụ nên nó là một loài mới

Câu 3: - Vì chúng ta có thể khai thác các vốn gen sẵn có từ các giống này, các gen quý và hình thành giống mới từ các giống đó.

Câu 2: - Có thể.

- Vì có thể hình thành loài mới bằng cách

li tập tính (các tập tính sinh sống khác nhau làm hai loài không giao phối với nhau, lâu dần dẫn đến cách li sinh sản) hoặc hình thành loài mới do cách li sinh thái (do sống ở ổ sinh thái khác nhau dẫn đến cách li sinh sản làm hình thành loài mới) hay hình thành loài mới do lai xa và

đa bội hóa

d Ngăn ngừa sự giao phối tự do giữa các cá thể trong các quần thể của loài, nên nó tăng cường

sự phân hóa vốn gen giữa các quần thể trong loài gốc.

e Cung cấp nguyên liệu cho quá trình hình thành loài

Hãy hoàn thành bảng sau bằng cách ghép đôi

e