m78rut-gon-cau-1_2

Thế nào là rút gọn câu?Chủ ngữ câu a bị lược bỏ vì đây là câu tục ngữ khuyên chung cho tất cả người Việt Nam, lời nhắc nhở mang tính... Nguyễn Công Hoan * BT nhanh: Tìm câu rút gọn tron

Câu “ Ngọc Hà ” bị lược bỏ vị ngữ.

“Ngọc Hà Hoa bừng nở.

Vườn xuân tím hồn ta…”

Hai dòng thơ trên có 3 câu Em có nhận xét gì về cấu tạo ngữ pháp của các câu đó?

vÝ dô:

Tiết 78:

Tiết 78:

I Tìm hiểu chung:

1 Thế nào là câu rút gọn:

RÚT GỌN CÂU

Câu (a) không có chủ ngữ

Câu (b) có chủ ngữ

? Nêu cách chữa câu a?

1 Thế nào là rút gọn câu?

Chủ ngữ câu a bị lược bỏ vì đây là câu tục ngữ khuyên chung cho tất cả người Việt Nam, lời nhắc nhở mang tính

*Ví dụ 2:

người, sáu bảy người. (Nguyễn Công Hoan)

Đâu là câu rút gọn trả lời cho câu hỏi “Hằng ngày, cậu dành thời gian cho việc gì nhiều nhất?”

A Hằng ngày, mình dành thời gian cho việc đọc sách nhiều nhất.

B Đọc sách là việc mình dành nhiều thời gian nhất.

C Đọc sách.

Bài tập nhanh

( 1 ) Anh cứ hát ( 2 ) Hết sức hát ( 3 ) Gò ngực mà hát ( 4 ) Há miệng to mà hát.

( Nguyễn Công Hoan )

* BT nhanh: Tìm câu rút gọn trong đoạn trích, cho biết thành phần nào được rút gọn?

? Xác định câu rút gọn và khôi phục thành phần đã được lược bỏ trong các câu sau Cho biết người ta lược bỏ thành phần nào của câu?

1 Gió nhè nhẹ thổi Mơn man khắp cánh đồng Làm lay động các khóm hoa.

2 Tiếng hát ngừng Cả tiếng cười.

khắp

Cột A

Cách diễn đạt dùng câu rút gọn

* Hai ba người đuổi theo nó

Rồi ba bốn người, sáu bảy

Cách diễn đạt thông thường

* Hai ba người đuổi theo nó

Rồi ba bốn người, sáu bảy người đuổi theo nó.

- Bao giờ cậu đi Hà Nội?

- Ngày mai tôi đi Hà Nội.

* Chúng ta học ăn, học nói, học gói, học mở

a Học ăn, học nói, học gói, học mở.

b Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng.

c Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

(Tục ngữ)

Nhân dân Việt Nam

Mọi người

Chúng em

Tôi

Em

Lược bỏ chủ ngữ

Chủ ngữ

I Tìm hiểu chung:

1 Thế nào là câu rút gọn:

RÚT GỌN CÂU

khi nói hoặc viết, có thể lược bỏ một số thành phần của câu, tạo thành câu rút gọn.

2 Cách dùng câu rút gọn:

( 1 ) Đêm trăng ( 2 ) Biển yên tĩnh ( 3 ) Tàu của chúng tôi lại ra khơi.

Cần phân biệt câu rút gọn với câu đặc biệt.

Sáng chủ nhật, tr ường em tổ chức cắm trại Sân trường thật đông vui (1) Chạy loăng quăng ( 2 ) Nhảy dây ( 3 ) Chơi kéo co ( 4 )

nghĩa.

-Cõu ( 2 ), cõu ( 3 ) và cõu ( 4 ) thiếu chủ ngữ:

?Những câu in đậm d ưới đây thiếu thành phần nào? Có nên rút gọn câu như vậy không? Vì sao?

Cần thêm những từ ngữ nào vào câu rút gọn (in đậm) dưới đây để thể hiện thái độ lễ phép?

- Mẹ ơi, hôm nay con được một điểm 10.

- Con ngoan quá! Bài nào được điểm 10 thế ?

- Bài kiểm tra toán.

- Sử dụng câu rút gọn « Bài kiểm tra toán »

 Thể hiện thái độ không lễ phép, câu trả lời cộc lốc, khiếm nhã.

Thưa mẹ, con được điểm

10 bài kiểm tra toán ạ

CÇn thªm như sau:

- Lược bỏ chủ ngữ

- Gây khó hiểu Người đọc sẽ hiểu nhầm

là sân trường chạy loăng quăng, sân

trường nhảy dây, sân trường chơi

kéo co (sai về quan hệ ngữ nghĩa)

sử dụng câu rút gọn).

- Dạ, bài kiểm tra toán ạ.

Bài kiểm tra toán mẹ ạ.

Bài kiểm tra toán được điểm 10 mẹ a

=> Không làm câu nói cộc lốc, khiếm nhã

Sáng chủ nhật, trường em tổ chức

cắm trại Sân trường thật đông vui

Chạy loăng quăng Nhảy dây Chơi

Em có nhận xét gì về cấu tạo của câu sau:

Chúng ta cần rút ra điều gì khi sử dụng câu rút gọn ?

2 Cách dùng câu rút gọn:

- Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu

là của chung mọi người (lược bỏ chủ ngữ).

việc lược bỏ một số thành phần câu thường nhằm mục đích sau:

- Làm cho câu gọn hơn, thông tin được nhanh, vừa tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước.

* Cần chú ý :

- Không làm cho người nghe, người đọc hiểu sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung câu nói;

- Không biến câu nói của mình thành một câu cộc lốc, khiếm nhã.

II Luyện tập:

Bài 1/16:

rút gọn? Những thành phần nào của câu được rút gọn? Rút gọn câu như vậy để làm gì?

A Người ta là hoa đất.

B Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

C Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm

đứng

D Tấc đất tấc vàng.

 R út gọn chủ ngữ

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng, ta với ta

Bài tập 2: Tìm câu rút gọn, khôi phục lại thành phần câu được rút gọn Giải thích tại sao trong thơ, ca dao lại sử dụng nhiều câu rút gọn như vậy?

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,

Bt 2/tr16,17 Tìm câu rút gọn, khôi phục thành phần.

a (Tôi) bước tới Đèo Ngang ( rút gọn chủ ngữ )

(thấy) cỏ cây chen…

(thấy) lom khom dưới núi…

(thấy) lác đác bên sông…

(tôi) nhớ nước đau lòng….

(tôi) thương nhà….

Bt 2/tr16,17 Tìm câu rút gọn, khôi phục thành phần.

b (Người ta) đồn rằng…

(Vua) ban khen…

(Quan tướng) đánh giặc…

(Quan tướng) trở về gọi mẹ….

* Trong thơ ca hay sử dụng câu rút gọn vì nó phù hợp với sự cô đọng, súc tích, ngắn gọn của thể loại thơ, sự gieo vần, luật của thơ.

Bài tập 3: Mất rồi

Một ng ười có việc đi xa, dặn con:

Ở nhà có ai hỏi thỡ bảo bố chỏu đi vắng nhé! Sợ con mải chơi quên mất, ông ta viết mấy câu vào giấy, đư a cho con, bảo:

-Có ai hỏi thỡ cứ đ ưa cái giấy này

Đứa con cầm giấy bỏ vào túi áo Cả ngày chẳng thấy ai hỏi Tối đến,

nó thắp

đèn, lấy giấy ra xem, chẳng may để giấy cháy mất

Hôm sau ng ười khách lại chơi, hỏi:

-Mất bao giờ?

-Th ưa: tối hôm qua

-Sao mà mất nhanh thế?

-Cháy ạ

Bài tập 4: Tham ăn

Có anh chàng phàm ăn tục uống, hễ ngồi vào mâm

là gắp lấy gắp để, chẳng ngẩng mặt nhìn ai, cũng

chẳng muốn chuyện trò gì Một lần đi ăn cỗ ở nhà nọ, có

ông khách thấy anh ta ăn uống lỗ mãng quá, bèn lân la gợi chuyện Ông khách hỏi:

- Chẳng hay ông ng ười ở đâu ta?

Trong câu chuyện, việc dùng các câu rút gọn của anh chàng phàm ăn đều có tác dụng gây cười và phê phán, vì rút gọn đến mức không hiểu được và rất thô lỗ.

BT 4/18

a Mong các cháu mai sau lớn lên thành

những người dân xứng đáng với nước độc lập tự do.

năm Có khi chẳng lấy được đồng nào là khác nữa.

Chỉ rõ và khôi phục các thành phần câu bị rút gọn:

a Mong các cháu mai sau lớn lên thành những người dân xứng đáng với nước độc lập tự do

-> Của đáng mười Nhu chỉ bán được năm Có khi

Nhu chẳng lấy được đồng nào là khác nữa.=> CN

-> Bác mong các cháu mai sau lớn lên thành những

người dân xứng đáng với nước độc lập tự do.

=> CN

b Uống nước nhớ nguồn

-> Chúng ta phải uống nước nhớ nguồn => CN

c Của đáng mười Nhu chỉ bán được năm Có khi

chẳng lấy được đồng nào là khác nữa.

1 Câu nào trong các câu sau đây là câu rút gọn ?

A Ai cũng phải học đi đôi với hành.

B Anh trai tôi học luôn đi đôi với hành.

C Học phải đi đôi với hành.

D Rất nhiều người học đi đôi với hành.

C.

Luyện tập bổ sung

2 Khi ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong

câu là của chung mọi người, chúng ta sẽ lược bỏ thành phần nào: