Cách dùng câu rút gọn a Xét ví dụ: sgk-15 * BT nhanh : Tìm câu rút gọn trong đoạn trích, cho biết thành phần nào được rút gọn?. Trong các tục ngữ sau, câu nào là câu rút gọn?. Những thàn
Trang 2I Bài học
1 Thế nào là rút gọn câu?
a) Xét ví dụ: sgk- 14
? Cấu tạo của 2 câu sau có gì khác nhau?
a) Học ăn, học nói, học gói, học mở.
b) Chúng ta học ăn, học nói, học gói, học mở.
- Câu (a) không có CN, câu (b)
có CN
CN VN1 VN2 VN3 VN4
? Tìm những từ ngữ có thể làm chủ ngữ trong câu
(a)? - Thêm CN cho câu (a): chúng ta, người Việt Nam, chúng em…
? Vì sao chủ ngữ trong câu (a) được lược bỏ?
? Trong những câu in đậm dưới đây, thành phần
nào của câu được lược bỏ? Vì sao?
a) Hai ba người đuổi theo nó Rồi ba bốn người,
sáu bảy người (Nguyễn Công Hoan)
-> Thành phần được lược bỏ: Vị ngữ (đuổi theo
nó) Vì tránh lặp từ ngữ đã xuất hiện trong câu
đứng trước
b) - Bao giờ cậu đi Hà Nội?
- Ngày mai
-> Thành phần được lược bỏ: cả CN và VN (mình
đi Hà Nội) Vì làm cho câu gọn hơn nhưng vẫn
hiểu được-> Câu rút gọn
? Qua ví dụ, em hiểu thế nào là rút gọn câu? Rút
gọn câu nhằm mục đích gì? b) Kết luận:* Ghi nhớ 1(sgk-15)
Trang 3TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
I Bài học
1 Thế nào là rút gọn câu?
a) Xét ví dụ: sgk- 14
b) Kết luận:* Ghi nhớ 1(sgk-15)
2 Cách dùng câu rút gọn a) Xét ví dụ: sgk-15
* BT nhanh : Tìm câu rút gọn trong đoạn
trích, cho biết thành phần nào được rút gọn?
a, Anh cứ hát Hết sức hát Gò ngực mà hát
Há miệng to mà hát
Rút gọn CN ( Nguyễn Công Hoan )
b, Cuộc bắt nhái trời mưa đã vãn Ai nấy ra
về Anh Duyện xách giỏ về trước Thứ đến
chị Duyện
( Tô Hoài )
Rút gọn VN
? Những câu in đậm sau thiếu thành phần
nào ? Có nên rút gọn như vậy không ? Vì
sao ?
Sáng chủ nhật trường em tổ chức cắm
trại Sân trường thật đông vui Chạy loăng
quăng Nhảy dây Chơi kéo co Thiếu CN
Lưu ý : Đây là những câu sai ngữ pháp ,
không phải câu rút gọn , thiếu CN , làm
câu không rõ ý diễn đạt
- Câu 1: Thiếu CN -> Không phải câu rút gọn, câu sai ngữ pháp làm câu khó hiểu
Trang 41 Thế nào là rút gọn câu?
a) Xét ví dụ: sgk- 14
b) Kết luận:* Ghi nhớ 1(sgk-15)
2 Cách dùng câu rút gọn a) Xét ví dụ: sgk-15
- Câu 1: Thiếu CN -> Không phải câu rút gọn, câu sai ngữ pháp làm câu khó hiểu
- Con ngoan quá ! Bài nào được điểm mười
thế?
- Bài kiểm tra toán
Nhận xét câu trả lời của người con với
mẹ ? Theo em, phải trả lời thế nào để
thể hiện là người con ngoan?
- Câu 2: Thêm “Thưa mẹ, ạ!”
b) Kết luận: * Ghi nhớ 2 (sgk-16)
? Qua ví dụ trên, hãy cho biết: Khi rút gọn câu cần chú ý điều gì?
II Luyện tập
1 Bài 1 (16)
Trang 5TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
I Bài học
1 Thế nào là rút gọn câu?
a) Xét ví dụ: sgk- 14
b) Kết luận:* Ghi nhớ 1(sgk-15)
2 Cách dùng câu rút gọn a) Xét ví dụ: sgk-15
b) Kết luận: * Ghi nhớ 2 (sgk-16)
II Luyện tập
1 Bài 1 (16)
? Trong các tục ngữ sau, câu nào là câu rút
gọn? Những thành phần nào của câu được
rút gọn? Rút gọn câu như vậy để làm gì?
a) Người ta là hoa đất.
b) Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
c) Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm
đứng.
d) Tấc đất tấc vàng.
-> Câu đủ thành phần
-> Câu rút gọn thành phần CN
- Mục đích: câu gọn hơn và ngụ ý
khuyên chung mọi người biết sống có đạo
lí
-> Câu rút gọn thành phần CN
- Mục đích: câu gọn hơn, thông tin rõ được
điều muốn nói về sự vất vả của người nuôi
lợn, chăn tằm
-> Câu rút gọn thành phần CN-VN
Mục đích: câu gọn hơn và khẳng định mạnh
mẽ sự quý trọng đất
Vd:(Chúng ta nên nhớ rằng) tấc đất tấc vàng
Trang 61 Thế nào là rút gọn câu?
a) Xét ví dụ: sgk- 14
b) Kết luận:* Ghi nhớ 1(sgk-15)
2 Cách dùng câu rút gọn a) Xét ví dụ: sgk-15
b) Kết luận: * Ghi nhớ 2 (sgk-16)
II Luyện tập
1 Bài 1 (16)
2 Bài 2 (16)
câu được rút gọn Vì sao trong thơ có nhiều
câu rút gọn như vậy ?
a, Bước tới Đèo Ngang , bóng xế tà ,
Cỏ cây chen đá , lá chen hoa.,
Lom khom dưới núi tiều vài chú ,
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia,
Dừng chân đứng lại , trời , non , nước,
Một mảnh tình riêng ta với ta.
( Bà Huyện Thanh Quan)
-> (Tôi) bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
…
(Tôi như) con quốc quốc đau lòng nhớ nước
(Tôi như) cái gia gia mỏi miệng thương nhà
(Tôi) dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Trang 7TIẾT 78: RÚT GỌN CÂU
I Bài học
1 Thế nào là rút gọn câu?
a) Xét ví dụ: sgk- 14
b) Kết luận:* Ghi nhớ 1(sgk-15)
2 Cách dùng câu rút gọn a) Xét ví dụ: sgk-15
b) Kết luận: * Ghi nhớ 2 (sgk-16)
II Luyện tập
1 Bài 1 (16)
2 Bài 2 (16)
? Tìm câu rút gọn, khôi phục thành phần
câu được rút gọn Vì sao trong thơ có nhiều
câu rút gọn như vậy ?
b, Đồn rằng quan tướng có danh
Cưỡi ngựa một mình chẳng phải vịn ai
Ban khen rằng “ Ấy mới tài” ,
Ban cho cái áo với hai đồng tiền
Đánh giặc thì chạy trước tiên
Xông vào trận tiền, cởi khố giặc ra
Giặc sợ, giặc chạy về nhà ,
Trở về gọi mẹ mổ gà khao quân
( Ca dao )
- Hai câu đều rút gọn CN Trong thơ
ca diễn đạt súc tích, ngắn gọn và theo quy định số tiếng trong mỗi dòng thơ
3 Bài 3 (17)
- Bài tập 3: Đọc câu chuyện và cho biết vì
sao cậu bé và người khách hiểu lầm nhau?
Em rút ra bài học gì về cách nói năng?
- Cậu bé và người khách hiểu lầm nhau
vì khi trả lời cậu bé đã dùng 3 câu rút
gọn: + Mất rồi!
+ Thưa…tối hôm qua + Cháy ạ.
-> Lược bỏ thành phần CN
Phải cẩn thận khi dùng câu rút gọn,
nếu dùng không đúng chỗ sẽ gây nên sự
hiểu lầm
Trang 81 Thế nào là rút gọn câu?
a) Xét ví dụ: sgk- 14
b) Kết luận:* Ghi nhớ 1(sgk-15)
2 Cách dùng câu rút gọn a) Xét ví dụ: sgk-15
b) Kết luận: * Ghi nhớ 2 (sgk-16)
II Luyện tập
1 Bài 1 (16)
2 Bài 2 (16)
3 Bài 3 (17)
- Cậu bé và người khách hiểu lầm nhau
vì khi trả lời cậu bé đã dùng 3 câu rút
gọn: + Mất rồi!
+ Thưa…tối hôm qua + Cháy ạ.
-> Lược bỏ thành phần CN
4 Bài tập 4: Viết đoạn hội thoại
- Bài tập : Viết đoạn hội thoại về chủ đề
môi trường có sử dụng câu rút gọn
* Gợi ý :
( Có thể trao đổi về công việc lao động
vệ sinh sân trường hoặc bàn nhau làm thế
nào để sử dụng bao bì ni – lông hợp lí )
Trang 9- HỌC THUỘC GHI NHỚ
- LÀM BÀI TẬP 4 (18)
- SOẠN BÀI: TINH THẦN YÊU NƯỚC CỦA NHÂN DÂN TA