Su 7 - Tuan 26

- Hậu quả của các cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự phát triển của đất nước.. Năng lực cần phát triển: rèn HS năng lực tự học thực hiện soạn bài ở nhà có chất lượng , năng lực giải

Tuần 25

Ngày soạn: 23/2/2019

Ngày giảng: 25/2/2019

Chương V

ĐẠI VIỆT Ở CÁC THẾ KỈ XVI-XVIII

Tiết 48

Bài 22 SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN

TẬP QUYỀN THẾ KỈ XVI-XVIII.

II CÁC CUỘC CHIẾN TRANH NAM - BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN

I Mục tiêu :

1 Kiến thức :

- Tìm hiểu nguyên nhân các cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn

- Hậu quả của các cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự phát triển của đất nước

2 Kĩ năng :

- Tập xác định các vị trí, địa danh và trình bày diễn biến các sự kiện lịch trên bản đồ Đánh giá nguyên nhân dẫn đến nội chiến

- Rèn kĩ năng sống: nhận thức vấn đề lịch sử, giao tiếp, lắng nghe tích cực; hợp tác để thảo luận vấn đề lịch sử, ra quyết định,giải quyết vấn đề về lịch sử, tìm kiếm và xử lí thông tin

3 Thái độ :

- Bồi dưỡng cho HS ý thức bảo vệ sự đoàn kết thống nhất đất nước, chống mọi âm mưu chia cắt lãnh thổ

4 Năng lực cần phát triển: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất

lượng ), năng lực giải quyết vấn đề (nhận biết, phân tích, đánh giá được sự kiện lịch sử), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến về nội dung bài học), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc

chiếm lĩnh kiến thức bài học

II Chuẩn bị :

- GV : Bài soạn, sách giáo khoa, tư liệu minh họa, tài liệu tham khảo Bản đồ Việt Nam Tranh ảnh liên quan đến bài học, máy chiếu, máy tính

- HS : sách giáo khoa, soạn bài theo hướng dẫn chuẩn bị bài của GV

III Phương pháp:

- Giải quyết vấn đề, thuyết trình, đàm thoại, dạy học nhóm, trực quan

- Kĩ thuật động não, chia nhóm, hỏi và trả lời, đặt câu hỏi…

IV Tiến trình dạy học-Giáo dục :

1 Ổn định lớp :1'

2 Kiểm tra bài cũ : 5’

Câu 1: Triều đình nhà Lê đầu thế kỉ XVI như thế nào ?

- Vua quan ăn chơi sa đọa - Nội bộ triều Lê chia bè kéo cánh tranh giành quyền lực Câu 2: Nêu các cuộc khởi nghĩa nông dân TK XVI ( năm, người lãnh đạo, địa bàn hoạt động, kết quả)

- Năm 1511 cuộc khởi nghĩa của Trần Tuân Hưng Hóa Sơn Tây

- Năm 1512 cuộc khởi nghĩa của Lê Hy – Trịnh Hưng ở Nghệ An phát triển ra Thanh Hóa

- Năm 1515 khởi nghĩa của Phùng Chương ở vùng núi Tam Đảo

- Năm 1516 khởi nghĩa Trần Cảo ở Đông Triều – Quảng Ninh

* Kết quả: Thất bại

3 Bài mới:

Hoạt động 1:

- Mục tiêu: Giới thiệu bài, tạo tâm thế, định hướng chú ý cho HS.

- Phương pháp: thuyết trình

- Thời gian: 1 phút

Đầu thế kỉ XVI triều đình nhà Lê rối loạn, chia bè kéo cánh, tranh giành quyền lực

lẫn nhau Sự xung đột giữa các tập đoàn phong kiến thống trị gây ra chiến tranh liên miên trong nước Để thấy rõ điều đó, hôm nay các em tìm hiếu phần II: Các cuộc chiến tranh Nam- Bắc triều và Trịnh- Nguyễn”

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng Hoạt động 2:

- Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được nguyên

nhân, hậu quả của chiến tranh Nam- Bắc triều

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp

- Kĩ thuật: động não, đặt câu hỏi

- Thời gian: 15 phút

- Hình thức tổ chức: Cá nhân, lớp

HS: Đọc sgk

? Sự suy yếu của nhà Lê đã thể hiện như thế

nào?(triều đình rối loạn các phe phái liên tục

chém giết lẫn nhau)

- GVdẫn dắt HS tìm hiểu vì sao lại có sự hình

thành Nam-Bắc triều

- GV: Giảng nội dung SGK( hay hỏi Vì sao

hình thành Bắc triều? Nam triều)

- GV: chiếu bản đồ Việt Nam chỉ rõ vị trí

Nam-Bắc triều

? Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh phong

kiến Nam-Bắc triều? (do mâu thuẫn giữa nhà

Lê và Mạc)

- GV: Trình bày sơ lược chiến tranh kéo dài

trên 50 năm diễn ra suốt một vùng từ

Thanh-Nghệ ra Bắc

- HS đọc phần in nghiêng SGK

?Chiến tranh Nam - Bắc triều đã gây tai họa

gì cho nhân dân ta?

? Em có nhận xét gì về tính chất của cuộc

chiến tranh?(tập đoàn phong kiến tranh chấp,

nhân dân chịu cực khổ nhiều)

Ò Cuộc chiến tranh phi nghĩa

1 Chiến tranh Nam-Bắc triều:

* Nguyên nhân:

- Triều đình nhà Lê suy yếu, sự tranh chấp giữa các phe phái ngày càng quyết liệt

- Năm 1527 Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lập ra nhà Mạc Ò Bắc triều

- Năm 1533 Nguyễn Kim chạy vào Thanh Hóa lập một người thuộc dòng dõi nhà Lê làm vua ÒNam triều

* Hậu quả:

- Chiến tranh kéo dài hơn 50 năm (1527-1592):

- Gây tổn thất lớn về người và của

? Nêu kết quả của cuộc chiến tranh?(năm

1592 Nam triều chiếm Thăng Long - chiến

tranh chấm dứt)

Hoạt động 3:

- Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được nguyên

nhân chiến tranh và hậu quả sự chia cắt Đàng

Trong- Đàng Ngoài.

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, dạy học

nhóm.

- Kĩ thuật: động não, đặt câu hỏi, chia nhóm

- Thời gian: 17 phút

- Hình thức tổ chức: Cá nhân, lớp, nhóm

HS: Đọc sgk

? Sự hình thành thế lực họ Nguyễn ở Đàng

Trong ntn?(năm 1545 Nguyễn Kim chết con rễ

Trịnh Kiểm lên nắm binh quyền, con thứ

Nguyễn Kim trấn thủ Thuận Hóa, Quảng

Nam )

- Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa xây dựng cơ

sở để đối địch với họ Trịnh

(GV chiếu bản đồ VN chỉ vị trí Đàng Trong

Đàng Ngoài)

? Sự hình thành “ Vua Lê- chúa Trịnh” ở

Đàng ngoài diễn ra như thế nào? ( từ năm

1592 chúa Nguyễn)

- GV: chiếu, hướng dẫn HS quan sát H 50

SGK

- GV: giảng phủ chúa Trịnh Đàng Ngoài

? Cuộc chiến tranh Trịnh-Nguyễn dẫn đến hậu

quả như thế nào?(dải đất từ Nghệ An đến

Quảng Bình là chiến trường khốc liệt, dân hai

bên sông Gianh phải chuyển đi nơi khác

- HS đọc phần in nghiêng SGK

? Tính chất của cuộc chiến tranh

Trịnh-Nguyễn?

- Tính chất: Phi nghĩa, tranh giành địa vị và

quyền lợi trong các phe phái phong kiến

+ H thảo luận nhóm: 2’

? Nhận xét về tình hình chính trị- xã hội

nước ta TK XVI-XVIII ?

Đại diện nhóm trình bày, nhận xét

G chốt: (không ổn định do chính quyền luôn

luôn thay đổi và chiến tranh liên tiếp xãy ra,

- Làng mạc điêu tàn, đời sống nhân dân lầm than

- Kinh tế, xã hội bị kìm hãm, không phát triển được

2 Chiến tranh Trịnh- Nguyễn và sự chia cắt ĐàngTrong, Đàng Ngoài :

*Nguyên nhân:

- Năm 1545 Nguyễn Kim chết, con rể là Trịnh Kiểm lên thay thâu tóm mọi quyền hành, hình thành thế lực họ Trịnh

- Nguyễn Hoàng được cử vào trấn giữ vùng Thuận- Quảng, hình thành thế lực họ Nguyễn

- Đầu thế kỉ XVII chiến tranh Trịnh- Nguyễn bùng nổ, diễn

ra gần 50 năm, bảy lần đánh nhau không phân thắng bại

* Hậu quả.

- Đất nước bị chia cắt đến cuối TKXVIII

+ Đàng Ngoài: vua Lê- chúa Trịnh

+ Đàng Trong: chúa Nguyễn

=> Gây đau thương cho dân tộc

và tổn hại cho sự phát triển của đất nước

đời sống nhân dân rất khổ cực)

4.Củng cố: 3'

Hãy nối thời gian với dữ kiện lịch sử sao cho đúng.

HS nối, nhận xét, GV củng cố khái quát về nội dung tiết học

5 Hướng dẫn về nhà: 3’

- Học bài : Nắm được Tìm hiểu nguyên nhân các cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều và Trịnh- Nguyễn Hậu quả của các cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự phát triển của đất nước Tìm hiểu thêm tài liệu về cuộc chiến tranh

- Chuẩn bị bài sau: Kinh tế - văn hóa TK XVI- XVIII ( nghiên cứu mục I: Tìm hiểu

tình hình nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp - So sánh với đời Lê sơ)

V Rút kinh nghiệm:

Tuần 26

Ngày soạn : 23/2/2019

Ngày giảng: 25/2/2019 Tiết 49

Bài 23: KINH TẾ, VĂN HÓA THẾ KỈ XVI - XVIII

I KINH TẾ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Sau khi học xong bài này, HS cần nắm vững được những mục tiêu sau:

- Sự khác nhau của kinh tế nông nghiệp và kinh tế hàng hóa ở hai miền đất nước Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau đó

- Mặc dù chiến tranh PK thường xuyên xãy ra và kéo dài nhưng nền kinh tế có những bước tiến đáng kể, đặc biệt là Đàng Trong

- Những nét lớn về mặt văn hóa của đất nước, những thành tựu văn học, nghệ thuật của ông cha ta, đặc biệt

là văn nghệ dân gian

2 Kĩ năng :

- Nhận biết được các địa danh trên bản đồ Việt Nam

- Nhận xét được trình độ phát triển của lịch sử dân tộc từ TK XVI-XVIII

- Rèn kĩ năng sống: nhận thức vấn đề lịch sử, giao tiếp, lắng nghe tích cực; hợp tác để thảo luận vấn đề lịch sử, ra quyết định, giải quyết vấn đề về lịch sử, tìm kiếm và xử lí thông tin

3 Thái độ :

- Tôn trọng, có ý thức giữ gìn, những sáng tạo nghệ thuật của ông cha thể hiện sức sống tinh

thần của dân tộc

4 Năng lực cần phát triển: rèn HS năng lực tự học (thực hiện soạn bài ở nhà có chất

lượng ), năng lực giải quyết vấn đề (nhận biết, phân tích, đánh giá được sự kiện lịch sử), năng lực sáng tạo ( có hứng thú, chủ động nêu ý kiến về nội dung bài học), năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm; năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện sự tự tin chủ động trong việc

chiếm lĩnh kiến thức bài học

II Chuẩn bị :

- GV : Bài soạn, sách giáo khoa, tư liệu minh họa, tài liệu tham khảo Bản đồ Việt Nam Tranh ảnh liên quan đến bài học: Một số tranh ảnh về bến cảng, Kinh kì, Hội An Máy chiếu, máy tính

- HS : sách giáo khoa, soạn bài theo hướng dẫn chuẩn bị bài của GV

III Phương pháp:

- Giải quyết vấn đề, thuyết trình, đàm thoại, dạy học nhóm, trực quan

- Kĩ thuật động não, chia nhóm, hỏi và trả lời, đặt câu hỏi…

IV Tiến trình dạy học-Giáo dục :

1 Ổn định lớp :1'

2 Kiểm tra bài cũ : 5’

*Câu hỏi:

Câu 1: ? Nêu nguyên nhân và hậu quả của cuộc chiến tranh Nam- Bắc triều và Trịnh Nguyễn ?

Câu 2: Em có nhận xét gì về tính chất của cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều và Trịnh Nguyễn ?

*Đáp án:

Câu 1:

+ Chiến tranh Nam-Bắc triều:

* Nguyên nhân:

- Triều đình nhà Lê suy yếu, sự tranh chấp giữa các phe phái ngày càng quyết liệt

- Năm 1527 Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lập ra nhà Mạc Ò Bắc triều

- Năm 1533 Nguyễn Kim chạy vào Thanh Hóa lập một người thuộc dòng dõi nhà Lê làm vua ÒNam triều

* Hậu quả: Chiến tranh kéo dài hơn 50 năm (1527-1592):

- Gây tổn thất lớn về người và của

- Làng mạc điêu tàn, đời sống nhân dân lầm than

- Kinh tế, xã hội bị kìm hãm, không phát triển được

+ Chiến tranh Trịnh- Nguyễn :

*Nguyên nhân:

- Năm 1545 Nguyễn Kim chết,con rể là Trịnh Kiểm lên thay thâu tóm mọi quyền hành, hình thành thế lực họ Trịnh

- Nguyễn Hoàng được cử vào trấn giữ vùng Thuận- Quảng, hình thành thế lực họ

Nguyễn

* Hậu quả: Chiến tranh kéo dài gần 50 năm (1627-1672), bảy lần đánh nhau không phân thắng bại:

- Đất nước bị chia cắt đến cuối TKXVIII

+ Đàng Ngoài: vua Lê- chúa Trịnh.

+ Đàng Trong: chúa Nguyễn

-> Gây đau thương cho dân tộc và tổn hại cho sự phát triển của đất nước

Câu 2:

- Tính chất: Là các cuộc chiến tranh phi nghĩa, tranh giành địa vị và quyền lợi của các phe phái phong kiến

3 Bài mới

Hoạt động 1:

- Mục tiêu: Giới thiệu bài, tạo tâm thế, định hướng chú ý cho HS.

- Phương pháp: thuyết trình

- Thời gian: 1 phút

Chiến tranh liên miên giữa hai thế lực phong kiến Trinh - Nguyễn gây biết bao tổn hại, đau thương cho dân tộc đặc biệt sự phân chia các cứ kéo dài đã ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển chung của đất nước Tình hình kinh tế, văn hóa có đặc điểm gì

Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng Hoạt động 2:

- Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được được kinh tế

đàng trong giảm sút, đàng ngoài phát triển.

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận

nhóm

- Kĩ thuật: động não, giao nhiệm vụ, chia nhóm

- Thời gian: 12 phút

- Hình thức tổ chức: Cá nhân, nhóm

GV: học sinh đọc sách giáo khoa

Thảo luận nhóm 3’

? Hãy so sánh kinh tế sản xuất nông nghiệp giữa

Đàng Trong và Đàng Ngoài ?

- Từng nhóm thảo luận bằng bảng nhóm - treo sản

phẩm- trình bày kết quả của nhóm mình

- Các nhóm nhận xét, bổ sung

- GV: khái quát

? Ở Đàng Ngoài, chúa Trịnh có quan tâm phát triển

nông nghiệp không?(không chăm lo, ruộng đất công

bị bọn cường hào đem cầm bán.)

? Bọn cường hào đem cầm bán ruộng đất công đã

ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống

nhân dân như thế nào?(nông dân không có ruộng đất

để cày cấy, nên mất mùa đói kém xãy ra dồn dập,

nhiều người bỏ làng đi nơi khác)

G chiếu lược đồ chỉ những vùng bị ảnh hưởng nặng

nề của nạn cầm bán ruộng đất

? Ở Đàng Trong chúa Nguyễn đã làm gì để phát triển

nông nghiệp? (ra sức khai hoang)

G chiếu lược đồ giới thiệu vùng Thuận-Quảng

? Em hiểu cát cứ là gì ? Việc các chúa Nguyễn ra

1 Nông nghiệp:

a Đàng Ngoài:

- Kinh tế nông nghiệp giảm sút

- Đời sống nhân dân đói khổ

b Đàng Trong:

- Khuyến khích khai hoang

sức khai thác vùng Thuận-Quảng để củng cố cơ sở

cát cứ nhằm mục đích gì ?

- Cát cứ: Chia cắt lãnh thổ để chiếm giữ và lập chính

quyền riêng, không phục tùng chính quyền trung

ương

- Mục đích: Xây dựng chính quyền riêng với kinh tế

giàu mạnh để chống đối lại họ Trịnh

? Chúa Nguyễn có biện pháp gì để khuyến khích khai

hoang?(cấp công cụ, chiêu tập dân tha phương, tha tô

thuế binh dịch 3 năm, khuyến khích họ trở về quê cũ

làm ăn

? Kết quả của chính sách đó?(số dân đinh tăng

126557 số ruộng đất tăng 265.507mẫu)

? Chúa Nguyễn đã làm gì để mở rộng đất đai, xây

dựng các cứ?

- Đặt phủ Gia Định, lập nhiều thôn xã mới

? Phủ Gia Định gồm mấy dinh? Thuộc những tỉnh

nào hiện nay?

G chiếu bản đồ Việt Nam ngày nay

H trả lời theo phần in nghiêng và chỉ trên bản đồ

ngày nay vị trí các địa danh nói trên

? Vì sao đến nữa đầu TK XVIII, kinh tế nông nghiệp

ở Đàng trong còn có điều kiện để phát triển?

( đất đai thuận lợi cư dân thưa thớt, chúa Nguyễn một

mặt lo chiến tranh )

? Nhờ những chính sách của các chúa Nguyễn tình

hình nông nghiệp ở Đàng Trong có gì khác so với

Đàng Ngoài ?

? Sự phát triển sản xuất có ảnh hưởng như thế nào

đến tình hình xã hội?

(hình thành tầng lớp địa chủ lớn chiếm ruộng đất

Nhưng nhìn chung đời sống nhân dân vẫn ổn định.)

Hoạt động 3:

- Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được nắm sự phát

triển của thủ công nghiệp và buôn bán

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận

nhóm

- Kĩ thuật: động não, giao nhiệm vụ, chia nhóm

- Thời gian: 12 phút

- Hình thức tổ chức: Cá nhân, nhóm

HS quan sát SGK

? Ở TK XVII TCN phát triển như thế nào?

- HS quan sát H 51 và các hình ảnh trình chiếu của

GV - thảo luận nhóm nhận xét về sản phẩm gốm Bát

Tràng

- Đại diện nhóm nhận xét

- Đặt phủ Gia Định, lập làng xóm mới

* Kết quả:

- Nông nghiệp phát triển

rõ rệt, năng suất lúa rất cao

- Hình thành tầng lớp địa chủ lớn nhưng đời sống nhân dân vẫn ổn định

2 Sự phát triển của nghề thủ công và buôn bán:

a Thủ công nghiệp:

- Thủ công nghiệp phát triển, xuất hiện các làng thủ công nổi tiếng Đặc biệt là gốm Bát Tràng và

- GV kết luận: hai chiếc bình gốm rất đẹp; men trắng

ngà, hình khối và đường nét hài hòa cân đối Đây là

một trong những sản phẩm được người nước ngoài

rất thích

- GV: xuất hiện nhiều mặt hàng thủ công có giá trị Ò

góp phần phát triển kinh tế đất nước

? Em hãy kể tên những làng thủ công nổi tiếng của

nước ta thời xưa và hiện nay mà em biết ?

H kể, G chiếu một số làng nghề và giới thiệu

? Vì sao các nghề thủ công và làng nghề thủ công

phát triển mạnh ở nửa đầu TK XVII ?

? Hoạt động thương nghiệp phát triển như thế nào?

? Việc buôn bán được mở rộng đã hình thành các đô

thị ở Đàng Trong và Đàng Ngoài Em hãy kể tên và

địa điểm có các đô thị đó? ( sgk)

H kể, G chiếu bản đồ, giới thiệu những địa danh đó

? Xuất hiện nhiều chợ chứng tỏ điều gì?

(việc trao đổi hàng hóa rất phát triển

- HS đọc phần in nghiêng sgk

G nhấn mạnh phần in nghiêng

G chiếu H52 yêu cầu H miêu tả

? Em nhận xét gì về các phố phường?(đẹp, rộng, lát

gạch, phố, phường xếp theo ngành hàng.)

? Nơi em ở có những phố, chợ nào? Nhận xét về

những phố chợ ấy ?

? Chúa Trịnh, Nguyễn có thái độ như thế nào trong

việc buôn bán với nước ngoài?(ban đầu tạo điều

kiện, về sau hạn chế ngoại thương)

? Tại sao Hội An trở thành phố cảng lớn nhất ở

Đàng Trong?

(là trung tâm buôn bán trao đổi hàng hóa, gần biển

thuận lợi cho các thuyền buôn bán nước ngoài

G chiếu Hội An ngày nay, giới thiệu

? Tại sao TK XVII, ở nước ta xuất hiện một số thành

thị

? Vì sao đến giai đoạn sau chính quyền

Trịnh-Nguyễn hạn chế ngoại thương?

(sợ người phương Tây có ý đồ xâm chiếm nước ta.)

đường mía Quảng Nam

b Thương nghiệp:

- Xuất hiện nhiều chợ, phố xá và đô thị

- Hạn chế ngoại thương

4 Củng cố: 2'

GV hỏi HS củng cố bài học:

- Sự phát triển nông nghiệp ở Đàng Trong dẫn đến sự hình thành một tầng lớp nào chiếm nhiều ruộng đất?

- Ở TK XVII ở Đàng Ngoài có hai đô thị tiêu biểu nhất, đó là hai đô thị nào?

- Thương cảng lớn nhất ở Đàng trong là đâu? Thuộc tỉnh nào của nước ta?

5 Hướng dẫn về nhà: 2’

- Học bài : Nắm được sự khác nhau của kinh tế nông nghiệp và kinh tế hàng hóa ở hai miền đất nước Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau đó.Mặc dù chiến tranh PK thường xuyên xãy ra và kéo dài nhưng nền kinh tế có những bước tiến đáng kể, đặc biệt là Đàng Trong

- Chuẩn bị bài sau: Kinh tế - văn hóa TK XVI- XVIII ( nghiên cứu mục II về văn hóa.

Sưu tầm tranh ảnh, tài liệu có liên quan)

V Rút kinh nghiệm: