Mục tiêu cần đạt: 1.Kiến thức: - Cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống thiên nhiên và con người vùng đảo Cô Tô.. - Tình cảm tha thiết của tác giả dành cho con người và thiên nhiên ở đây -Tác dụ
Trang 1Ngày soạn: 16/12/2019
Người soạn: Phạm Hồng Sơn
Tiết 103 CÔ TÔ (Tiết 1)
-Nguyễn
Tuân-I Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức:
- Cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống thiên nhiên và con người vùng đảo Cô Tô
- Tình cảm tha thiết của tác giả dành cho con người và thiên nhiên ở đây -Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản
2.Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm văn bản : giọng vui tươi , hồ hỡi
- Đọc –hiểu văn bản kí có yếu tố miêu tả
- Trình bày suy nghĩ , cảm nhận của bản thân về vùng đảo Cô Tô sau khi học xong văn bản
3 Thái độ:
- Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên và vẻ đẹp của người lao động
4 Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực làm chủ và phát triển bản thân: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực xã hội: Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác
- Năng lực công cụ: Năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực đặc trưng của bộ môn: năng lực tiếp nhận văn bản, năng lực cảm nhận thẩm mĩ
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1 Giáo viên:Sử dụng SGK, SGV, Bài giảng, tranh minh họa, bảng phụ…
2 Học sinh: Chuẩn bị bài soạn, các nhóm chuẩn bị phần GV phân công III Phương pháp trọng tâm
- Nêu vấn đề, gợi mở, vấn đáp, thảo luận nhóm, trình bày một phút kết quả thảo luận
IV Tiến trình bài dạy:
* Hoạt động 1: Khởi động (5’)
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra chuẩn bị của các nhóm
3 Bài mới:
Trang 2Đất nước Việt Nam ta “Rừng vàng biển bạc” Một đất nước với nhiều
cảnh đẹp thiên nhiên tươi đẹp, kì vĩ Đã có rất nhiều bức tranh được đi
vào văn, vào thơ như:
“ Đường vô xứ Nghệ quanh quanh Non xanh nước biếc như tranh họa đồ”
Hay
“ Đồng Đăng có phố Kì Lừa
Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh”
Và hôm nay, thầy trò chúng ta sẽ cùng đến thăm quan một địa danh
thuộc tỉnh Quảng Ninh Đó là Cô Tô Dưới ngòi bút của nhà văn Nguyễn Tuân bức tranh thiên nhiên và đời sống con người ở Cô Tô được miêu tả rất sinh động Để hiểu rõ điều đó chúng ta sẽ vào bài học hôm nay Bài này chúng ta sẽ học trong 2 tiết Hôm nay, chúng ta tìm hiểu tiết 1
(Trước khi vào bài mới GV giới thiệu và mở rộng về QĐ Cô Tô)
* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức.
Phần 1: (21’): Tìm hiểu chung
- GV chiếu y/c HĐ nhóm ( ở nhà)- theo
tổ
I TÌM HIỂU CHUNG:
*Tác giả:
Đại diện nhóm 1
Trình bày vài nét về nhà văn Nguyễn
Tuân
- HS lắng nghe và nhận xét, bổ sung.
- GV chiếu và chốt:
(Tích hợp văn học địa phương)
+ Nguyễn Tuân quê ở làng Mục, thôn
Thượng Đình xã Nhân Mục nay là Quận
Thanh Xuân, HN
1.Tác giả:
- Nguyễn Tuân (1910-1987)
- Quê: Hà Nội, là nhà văn nổi tiếng
về tuỳ bút và kí
Trang 3+Bút danh: Tuấn Thừa Sắc, Thanh Hà,
Nhất Lang
+ Ông là nhà văn nổi tiếng Sáng tác
rất nhiều thể loại: truyện ngắn, tùy bút,
bút kí, phê bình văn học Nhưng thành
công nhất ở tùy bút Ông được suy tôn
là “ ông vua tùy bút”
+ Phong cách nghệ thuật của ông được
gói gọn trong một chữ “ngông”
Ngông thể hiện ở nói năng, viết lách
và cách sử dụng ngôn ngữ khác người
nhưng tài hoa uyên bác
+ Các tác phẩm tiêu biểu:Vang bóng
một thời-1940, Chiếc lư đồng mắt
cua-1982
+ Ông được nhà nước tặng giải thưởng
HCM về VH nghệ thuật
Bậc thầy về ngôn ngữ và sáng tạo
nghệ thuật
-Đại diện nhóm 2: Trình bày về tác
phẩm.
(? Văn bản được trích từ tác phẩm
nào?
? bài văn ra đời trong hoàn cảnh nào?
Thuộc thể loại nào? Phương thức biểu
đạt?)
- Đại diện HS nhận xét
- GV nhận xét, chiếu, chốt
GV mở rộng: Đoạn trích Cô Tô nằm ở
phần cuối của bài kí Cô Tô, được sáng
tác vào T4/1976 in trong cuốn “
Nguyễn Tuân toàn tập” tác phẩm ghi
lại những ấn tượng chung về thiên
2 Tác phẩm:
- Xuất xứ: Trích từ phần cuối bài kí Cô Tô
- HCST: T4/1976 (trong một chuyến ra thăm đảo của tác giả)
Trang 4nhiên và con người ở Cô Tô.
GV bổ sung:
- Kí: ghi chép lại những việc diễn tả về
người thật, việc thật, trung thành với
hiện thực
- Người viết kí phải đem đến cho
người đọc bức tranh chân thực ngoài
đời thường qua cách cảm nhận riêng
Bởi vậy khi những cảnh, con người
được ánh sáng nghệ thuật soi chiếu
vào trở nên sinh động lạ thường Cô
Tô là một trường hợp như vậy
Đọc- chú thích:
Hỏi: Sau khi nghiên cứu bài học này,
theo con với văn bản này chúng ta sẽ
đọc với giọng đọc như thế nào?
- HS nêu, nx
- GV nx, hd
GV: với văn bản này các con cần đọc
với giọng đọc vui tươi Chú ý một số
tính từ: lam biếc, xanh mượt, vàng
giòn… Đặc biệt với văn Nguyễn Tuân
các câu thường khá dài nên chúng ta
cần đọc ngắt quãng sao cho đúng,
mạch lạc
(Đọc mẫu 1 đoạn rồi gọi hs đọc tiếp)
- Các con chú ý chú thích (1),(2),(3)
?Theo con, đoạn trích này nên chia
làm mấy phần ? Nội dung từng phần
là gì?
-HS trả lời cá nhân, nx
-Thể loại : kí -Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả
và biểu cảm
-
-Bố cục: 3 phần
Trang 5GV chiếu, chốt
P1: từ đầu đến theo mùa sóng ở đây:
vẻ đẹp Cô Tô sau cơn bão
P2: tiếp là nhịp cánh: cảnh mặt trời
mọc trên biển
P3: còn lại: cảnh sinh hoạt buổi sáng
trên đảo
Phần 2: (16’) II TÌM HIỂU CHI TIẾT:
GV: Giới thiệu phần tìm hiểu, y/c học
sinh chú ý vào phần 1
? Bức tranh thiên nhiên Cô Tô được
ghi lại vào thời gian nào?
-HS trả lời cá nhân, gv nx, chốt
( Ghi cụ thể thời gian cũng là đặc điểm
của kí)
? Tại sao tác giả lại chọn thời điểm
sau cơn bão để tả cảnh Cô Tô?
( HS nêu, nx)
GV: Đây là khoảnh khắc bình yên và
cũng là quan niệm nghệ thuật của tác
giả Ông không chọn thời điểm trước
hay trong cơn bão mà ở đây là sau khi
cơn bão đi qua bởi ông luôn thích sự
độc đáo, khác người
Thảo luận nhóm đôi- theo bàn (2p)
? Nguyễn Tuân đã miêu tả cụ thể vẻ
đẹp của Cô Tô sau cơn bão qua
những hình ảnh nào? Nhận xét
1 Vẻ đẹp Cô Tô sau cơn bão:
-Thời gian: ngày thứ 5 trên đảo- một ngày sau cơn bão
Trang 6những từ ngữ tác giả sử dụng để
miêu tả?
- GV phát phiếu học tập
- HS thực hiện thảo luận
- Đại diện HS trình bày, nhận xét,
bổ sung
- GV nhận xét, chiếu, chốt :Tác
giả đã sử dụng một loạt những
tính từ đặc biệt để miêu tả sự vật
như: xanh mượt, lam biếc, vàng
giòn…
?Vì sao tác giả lại tả nước biển dùng
từ “đặm đà” mà không phải “đậm
đà”
GV: nếu dùng từ “đậm đà” thì chúng ta
mới chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của
nước biển qua thị giác Còn dùng từ
“đặm đà” thì ta cảm nhận được qua vị
giác, sắc thái mạnh hơn Từ này rất ít
người dùng Càng cho thấy vốn từ của
Nguyễn Tuân rất phong phú và điêu
luyện
? Qua những chi tiết, hình ảnh miêu
tả Cô Tô sau cơn bão con hãy tìm và
chỉ ra những biện pháp nghệ thuật
mà tác giả sử dụng trong đoạn văn?
-HS trả lời, nx
-GV nx, chiếu, chốt
? Để miêu tả cảnh Cô Tô tác giả đã
chọn vị trí quan sát nào?
HS trả lời, nx
-GV nx, chiếu, chốt
- Hình ảnh: bầu trời,cây trên núi đảo ,nước biển, cát, cá
-Nghệ thuật:
+ chọn chi tiết tiêu biểu
+ tính từ chỉ màu sắc kết hợp với các từ ngữ
so sánh
+ điệp từ “lại” chỉ sự tiếp diễn liên tục
-Vị trí quan sát: nóc đồn biên phòng
Trang 7? Vị trí này có gì thuận lợi cho việc
quan sát miêu tả?
HS trả lời, nx
-GV nx, chiếu, chốt
Điểm nhìn cao vời vợi, không gian bao
la giúp tác giả có cái nhìn bao quát
toàn cảnh Cô Tô
GV: Nguyễn Tuân là bậc thầy của việc
sử dụng ngôn từ Ông là nghệ sĩ tài
hoa trong việc phát hiện và sáng tạo
cái đẹp Với kho từ vựng phong phú và
khả năng tạo nên những câu văn có
tính nhạc điệu Ông đã tung ra hàng
loạt những biện pháp tu từ nghệ thuật
đặc sắc Ông miêu tả sự vật đến tận
cùng Đó là những nét độc đáo riêng
của ông
?Qua cách miêu tả của tác giả, con
hình dung như thế nào về thiên
nhiên Cô Tô sau bão?
-HS trả lời, nx
-GV nx, chốt
GV bình:
Thông thường sau cơn bão đi qua,
người ta dễ nhận thấy sự đổ nát tàn
phá của nó Riêng ở bài kí này qua sự
cảm nhận của nhà văn ta lại không
thấy điều đó Thậm chí cảnh vật lại
hiện lên một sắc thái mới, tinh khôi
quang đãng như vừa gột rửa, thay áo
mới Tất cả như báo hiệu “trời yên
biển lặng”
Bức tranh thiên nhiên Cô Tô rực rõ, tươi sáng, tinh khôi và tràn trề sức sống
Trang 8Không chỉ cảnh đẹp mà cá cũng thêm
nặng hơn “lưới càng nặng thêm những
mẻ cá giã đôi” Trong dân gian có câu:
“mưa đền cây” sau những ngày nắng
đốt , bỗng có trận mưa rào khiến cây
cối hồi sinh và dường như trong bài kí
này, trời đã “đền” cho con người một
mẻ cá nặng Cô Tô có cả vẻ đẹp về vật
chất lẫn tinh thần Quả là một sự quan
sát tinh tế! Cảnh Cô Tô thật đáng yêu
- Liên hệ thực tế về Cô Tô:
( ngày nay là nơi thăm thú, du
lịch, phát triển)
?Qua phần tìm hiểu này, con thấy
tình cảm của tác giả với Cô Tô như
thế nào? Con đã học được gì từ tác
giả? Con mong muốn gì không?
-HS trả lời, nx
-GV nx, chốt
GV: Lòng tác giả thêm nặng tình cảm
với Cô Tô, gửi lòng đến con người Cô
Tô “thăm hỏi sức khỏe chiến sĩ ” , tác
giả yêu mến Cô Tô như “bất kì người
dân chài ” Với niềm tin yêu lạc quan,
phơi phới khi đất nước vừa thống nhất
đang xây dựng XHCN, không chỉ cảnh
đẹp mà ẩn sâu trong đó là tình cảm của
tác giả
Chế Lan Viên đã từng viết: “Khi ta ở
chỉ là nơi đất ở/ Khi ta đi đất bỗng hóa
tâm hồn” Nghĩa là khi con người ta
rời xa một miền đất nào đó thì mới
cảm thấy yêu mến Nhưng riêng
Nguyễn Tuân còn đang ở trên đảo Cô
Tình yêu thiên nhiên, con người của tác giả
Trang 9Tô mà đã thấy mình yêu mến Cô Tô
như vậy Thế mới thấy Nguyễn Tuân là
một con người rất giàu tình cảm
GV mở rộng: đặc biệt các con thấy sử
dụng từ “mùa sóng” rất độc đáo Mùa
là chỉ một mùa trong năm, mùa chỉ đặc
điểm khí hậu, mùa chỉ lễ hội Nay lại
có thêm từ “ mùa sóng” ông đã góp
một từ nữa vào kho từ vựng mùa
sóng gắn liền với việc làm ăn của
người dân chài Chỉ Nguyễn Tuân mới
phát hiện ra điều này
Hết tiết 1
* Hoạt động 3: Củng cố, hướng dẫn về nhà.(2’)
4 Củng cố: Kiến thức cơ bản về tác giả và tác phẩm.
5 HDVN:
- Học bài Soạn tiếp bài.Các nhóm chuẩn bị phần câu hỏi:
+ Tổ 1,2: Cách đón mặt trời mọc của tác giả diễn ra như thế nào? Có gì đặc biệt? Đưa ra các biện pháp nghệ thuật sử dụng?
+ Tổ 3,4: Cảnh sinh hoạt trên đảo diễn ra như thế nào? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
RÚT KINH NGHIỆM:
….
………
………