Pháp và Anh là hai quốc gia nằm ở châu Âu nhưng lại thuộc hai hệ thống pháp luật khác nhau nên hành nghề luật của Pháp và Anh có sự khác biệt nhất định. “Hành nghề luật ở Pháp và Anh dưới góc độ so sánh”. Bài viết này đặt nghề luật của Pháp và Anh trong sự so sánh để tìm ra điểm tương đồng, khác biệt và giải thích nguồn gốc của những điểm tương đồng và khác biệt đó.
Trang 1MỞ ĐẦU
Pháp và Anh là hai quốc gia nằm ở châu Âu nhưng lại thuộc hai hệ thống pháp luật khác nhau nên hành nghề luật của Pháp và Anh có sự khác biệt nhất định
Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, trong bài tập học kì, em xin trình bày đề tài số
15: “Hành nghề luật ở Pháp và Anh dưới góc độ so sánh” Bài viết này đặt nghề
luật của Pháp và Anh trong sự so sánh để tìm ra điểm tương đồng, khác biệt và giải thích nguồn gốc của những điểm tương đồng và khác biệt đó
NỘI DUNG
I Những điểm tương đồng và khác biệt về hành nghề luật của Pháp và Anh
1 Điểm tương đồng
Thứ nhất, muốn hành nghề luật thì phải trải qua khóa đào tạo hành nghề luật.
Học viên phải có bằng cử nhân luật, sau đó tham gia khóa đào tạo nghề luật, được cấp phép hoặc công nhận thì mới được hành nghề
Thứ hai, có mô hình đào tạo riêng cho từng nghề Các lĩnh vực khác nhau thì
được đào tạo khác nhau Luật sư có mô hình đào tạo hành nghề luật sư, thẩm phán thì có mô hình đào tạo riêng cho thẩm phán
2 Điểm khác biệt
Thứ nhất, tại Pháp, các học viên phải có bằng cử nhân luật sau đó mới tham
gia các trường đào tạo nghề Tại Anh, để được tham gia khóa đào tạo nghề luật thì học viên phải có bằng cử nhân luật hoặc đã có một bằng đại học khác Những người có bằng đại học khác đó phải tham dự khóa học kéo dài một năm để vượt qua kì thi sát hạch phổ thông (CPE) thì mới được học nghề
Thứ hai, ở Pháp, khái niệm nghề luật sư được hiểu là nghề của cả luật sư bào
chữa lẫn luật sư tư vấn Luật sư thực hiện chức năng bổ trợ tư pháp, bằng cách
Trang 2tham gia một cách chính thức vào việc giải thích và áp dụng luật theo đúng tinh thần của nhà lập pháp, trong lúc đại diện hoặc hỗ trợ khách hàng Luật sư có thể tranh tụng ở tất cả các tòa, trừ tòa án tư pháp tối cao, trừ tòa án hành chính tối cao.1
Ở Anh, nghề luật sư gồm hai loại: luật sư tranh tụng và luật sư tư vấn Luật sư tư vấn có chức năng đáp ứng nhu cầu tư vấn pháp lý của khách hàng Luật sư tranh tụng lại là các chuyên gia biện hộ có quyền tham dự tất cả các phiên xử tại tất cả các tòa và cơ quan tài phán Theo truyền thống, quyền tham dự phiên tòa của các luật sư tư vấn rất hạn hẹp.2 Họ chỉ có thể tranh tụng tại các tòa án cấp dưới
Thứ ba, ở Pháp, thẩm phán phải chuyên nghiệp và phải là luật gia., Sau khi
hoàn thành tốt chương trình tại Trường đào tạo thẩm phán, bao gồm một kì thực tập quan trọng, các học viên tốt nghiệp thường được chỉ định vào các vị trí xét xử hoặc công tố khác nhau Việc bổ nhiệm thẩm phán do Tổng thống cộng hòa Pháp
ra quyết định dựa trên đề nghị của Hội đồng tối cao về thẩm phán.3 Ở England và
xứ Wales lại có rất nhiều loại thẩm phán từ các pháp quan không chuyên tới những thẩm phán chuyên nghiệp giàu kinh nghiệm Các thẩm phán Anh thường được bổ nhiệm từ các luật sư tranh tụng hoặc luật sư tư vấn
Thứ tư, thẩm phán đóng vai trò quyết định trong quá trình xét xử tại tòa án
Pháp Khi xét xử, các thẩm phán có vai trò rất tích cực Thẩm phán có trong tay toàn bộ tư liệu về quá trình điều tra, là người đạt câu hỏi cho những người tham gia phiên tòa Vị trí của luật sư gỡ tội rất lu mờ Luật sư chỉ được phát biểu khi thẩm phán chủ toạ của phiên tòa cho phép Tại Anh, trong tố tụng, thẩm phán thể hiện vai trò thụ động hơn so với luật sư Theo PL Anh, về nguyên tắc, việc tiến hành
1Xem: Tập bài giảng luật so sánh, Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa pháp luật quốc tế, Bộ môn luật so sánh, Hà Nội 4/2003.
2 Xem: Giáo trình luật so sánh, Trường Đại học Luật Hà Nội.
3 Xem: Luật so sánh - Michael Bogdan – Kluer/Norstedts Juridik/Tano – 1994 (sách dịch năm 2002)
Trang 3các thủ tục tố tụng là trách nhiệm của các bên (thông qua luật sư của mình) Vai trò chính của thẩm phán trong khi xét xử là đảm bảo sự tuân thủ các thủ tục tố tụng
Thứ năm, ở Anh còn có những người làm nghề công chức pháp lý (law
officers) Đó là các chuyên gia tư vấn phục vụ riêng cho triều đình Anh quốc Họ làm nhiệm vụ của luật sự đại diện cho triều đình trong trường hợp triều đình tham gia tố tụng Những người này không được phép phục vụ khách hàng tư nhân.4
II Giải thích nguồn gốc của những điểm tương đồng và khác biệt
Do sự khác nhau của lịch sử, nguồn luật, tư duy pháp lý cũng như hệ thống pháp luật nên hành nghề luật của Pháp và Anh có những điểm khác biệt:
Một là, do hệ thống pháp luật của hai quốc gia này thuộc hai dòng họ pháp
luật khác nhau Trong khi hệ thống pháp luật của Pháp thuộc Dòng họ Civil law thì
hệ thống pháp luật Anh lại thuộc Dòng họ Common law
Hai là, hệ thống pháp luật Anh không phải là pháp luật hàn lâm mà đó là
pháp luật mang nặng tính thủ tục và là pháp luật của các nhà thực hành Bởi common law được hình thành và phát triển trong thực tiễn tòa án Các luật gia Anh trưởng thành trong sự giành giật thắng thua trước tòa Họ chỉ cần biết giải pháp pháp lý nào thắng kiện Trong khi đó luật sư của hệ thống pháp luật châu âu lục địa thì lại coi trọng lý luận pháp luật
Ba là, hệ thống pháp luật Pháp chịu ảnh hưởng sâu sắc của luật La Mã,
nhưng hệ thống pháp luật Anh thì không
Bốn là, Pháp ảnh hưởng bởi học thuyết tam quyền phân lập nên không thừa
nhận vai trò lập pháp của các cơ quan xét xử Án lệ không phải là hình thức pháp luật phổ biến và thông dụng như ở Anh
4Xem: Tập bài giảng luật so sánh, Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa pháp luật quốc tế, Bộ môn luật so sánh,Hà Nội 4/2003.
Trang 4KẾT LUẬN
Do những điều kiện nhất định mà nghề luật của Pháp và Anh có nhiều điểm khác biệt Việc hành nghề luật ở mỗi quốc gia đều có những ưu điểm để phù hợp với quốc gia đó Bởi vậy nên không thể so sánh mô hình hành nghề luật của nước nào ưu việt hơn
Trang 5DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật so sánh, Nxb Công an
nhân dân
- Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Pháp luật quốc tế, Bộ môn luật so
sánh, Tập bài giảng luật so sánh, Hà Nội 4/2003.
- Luật so sánh - Michael Bogdan – Kluer/Norstedts Juridik/Tano – 1994
(sách dịch năm 2002)