THIẾT kế bài học CHỦ đề hô hấp

- Trình bày được tác hại của tác nhân gây ô nhiễm không khí đối với hoạt động hô hấp... - HS quan sát sơ đồ, trả lời - HS quan sát hình, trả lời - Mục tiêu hoạt động Xác định được trên

THIẾT KẾ BÀI HỌC THEO CHỦ ĐỀ

Tên chủ đề: HÔ HẤP

Số tiết: 04 tiết

I Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Trình bày được khái niệm hô hấp Xác định được trên hình các cơ quan hô hấp ở người và nêu được chức năng của chúng

- Trình bày được các đặc điểm chủ yếu trong cơ chế thông khí ở phổi Trình bày được cơ chế trao đổi khí ở phổi và tế bào

- Trình bày được tác hại của tác nhân gây ô nhiễm không khí đối với hoạt động hô hấp

- Giải thích được cơ sở khoa học của việc luyện tập TDTT đúng cách Đề ra các biện pháp luyện tập để có một hệ hô hấp khoẻ mạnh và tích cực hành động ngăn ngừa các tác nhân gây ô nhiễm không khí

- Hiểu rõ cơ sở khoa học của hô hấp nhân tạo Nắm được trình tự các bước tiến hành hô hấp nhân tạo

2 Kỹ năng:

- Quan sát kênh hình, nắm bắt kiến thức

- Rèn kĩ năng thu thập kiến thức từ thông tin

- Kĩ năng hoạt động nhóm

- Vận dụng kiến thức giải thích hiện tượng thực tế

- Kĩ năng vệ sinh cơ thể bảo vệ sức khỏe

- Biết phương pháp hà hơi, thổi ngạt và phương pháp ấn lồng ngực

3 Thái độ:

- Có nhận thức đúng đắn về các cơ quan hô hấp của cơ thể, vệ sinh đúng cách

- Có ý thức giữ gìn bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh về đường hô hấp

- Có ý thức bảo vệ môi trường, giảm các tác nhân gây hại cho đường hô hấp

4 Năng lực cần phát triển

- Năng lực tự học:

+ Thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau: Trong SGK, Internet, sách báo, tạp chí…

+ Xử lý các thông tin, đối chiếu và áp dụng kiến thức vào thực tế

- Năng lực giao tiếp và hợp tác:

+ Diễn đạt, trình bày nội dung dưới nhiều hình thức khác nhau: Bằng lời, bằng nội dung bài tập vận dụng

+ Lắng nghe, nhận biết các quan điểm khác nhau để đưa ra ý kiến phản biện hay đồng ý quan điểm

+ Cùng nhau làm việc nhóm: thu thập thông tin, tổng hợp kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm…

- Năng lực giải quyết vấn đề: Từ các nội dung nghiên cứu đề xuất các biện pháp bảo vệ cơ thể Xây dựng các hành vi, thói quen sống lành mạnh

III Chuẩn bị

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án

- Tranh ảnh, máy chiếu

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Sách giáo khoa, bài soạn, các thông tin thu thập từ các nguồn liên quan đến

hô hấp

- Chuẩn bị các nội dung GV phân công ( Bài thuyết trình, dụng cụ thực

hành )

III Hoạt động dạy:

Tiết 1: Giới thiệu về hô hấp và các cơ quan hô hấp

Thời

lượng

5' Hoạt động 1: Nội dung 1

(hoạt động khởi động)

GV cho HS quan sát H 13-2,

quan hệ của máu nước mô và

bạch huyết

Yêu cầu HS nhắc lại nội dung

phần sơ đồ

GV nêu ra câu hỏi: Nhờ đâu mà

máu lấy được Oxi để cung cấp

cho Tế bào và thải được CO2 ra

khỏi cơ thể?

=> GV đặt vấn đề, giới thiệu

chủ đề nghiên cứu

(Giới thiệu các nội dung trong

chủ đề)

1 Tìm hiểu hô hấp và các cơ

- Mục tiêu hoạt động 1:

Khởi động giới thiệu chủ đề.

HS nhắc lại kiến thức đã học

- HS trả lời

15'

quan hô hấp

2 Tìm hiểu các hoạt động hô

hấp

3 Bảo vệ hê hô hấp

4 Vận dụng : Hô hấp nhân tạo

Hoạt động 2: Tìm hiểu hô

hấp

GV yêu cầu HS quan sát sơ đồ

SGK Tr64 Trả lời các câu hỏi

? Cho biết ý nghĩa sơ đồ?

? Quá trình biến đổi các chất

thành năng lượng gọi là gì?

? Muốn quá trình oxi hóa xảy ra

cần có yếu tố nào?

? Nhờ đâu cơ thể lấy đượckhí

oxi và thải ra ngoài khí

cacbonic?

=> Hô hấp là gì?

GV yêu cầu HS quan sát H 20.1

SGK Tr64 Trả lời các câu hỏi

? Nêu các giai đoạn chủ yếu

của quá trình hô hấp?

? Hô hấp có liên quan gì đến

các hoạt động sống của tế bào

và cơ thể ?

? Sự thở có ý nghĩa gì đối với

hô hấp?

Hoạt động 3:Các cơ quan

trong hệ hô hấp của người và

chức năng của chúng.

GV yêu cầu HS quan sát tranh

H 20.2 và H20.3 SGK Tr65 Trả

Mục tiêu hoạt động

Trình bày được khái niệm hô hấp

- HS quan sát sơ đồ, trả lời

- HS quan sát hình, trả lời

- Mục tiêu hoạt động

Xác định được trên hình các cơ quan hô hấp ở người và nêu được chức năng của chúng

1 Khái niệm hô hấp

- Hô hấp là quá trình cung cấp ôxi cho tế bào cơ thể và thải khí cacbonnic ra khỏi cơ thể

- Quá trình hô hấp gồm

3 giai đoạn chủ yếu: + Sự thở

+ Sự trao đổi khí ở phổi

+ Sự trao đổi khí ở tế bào

II Các cơ quan trong

hệ hô hấp của người

và chức năng của chúng.

- Hệ hô hấp gồm:

5'

lời câu hỏi

? Xác định vị trí và cấu tạo các

cơ quan trong hệ hô hấp?

? Chức năng của mỗi phần là

gì?

GV yêu cầu HS quan sát bảng

20 Đặc điểm cấu tạo của các cơ

quan hô hấp ở người trả lời câu

hỏi:

? Cấu tạo nào giúp không khí đi

vào phổi ấm và ẩm ?

? Yếu tố gì giúp tham gia bảo

vệ phổi?

? Đặc điểm cấu tạo nào của

phổi làm tăng diện tích bề mặt

trao đổi khí ?

? Nêu nhận xét về đường dẫn

của 2 lá phổi?

Hoạt động 4: Luyện tập

Vận dụng kiến thức đã học

hoàn thành nội dung phần câu

hỏi 1,2 trong SGK trang 67

Hoạt động 5: Vận dụng

Vận dụng kiến thức giải thích

câu hỏi 3,4 SGK trang 67

*Tình huống: Về mùa đông khi

nhiệt độ xuống quá thấp, hoặc

môi trường có nhiều bụi Cách

thở đúng là thở bằng mũi hay

- HS quan sát tranh trả lời các câu hỏi

- Mục tiêu hoạt động

Khái quát lại kiến thức

+ Đường dẫn khí: Gồm mũi, họng, thanh quản, khí quản, phế quản + Hai lá phổi

- Chức năng:

+ Đường dẫn khí: có chức năng dẫn khí vào

và ra, ngăn bụi, làm

ẩm, làm ấm không khí + Phổi: Thực hiện trao đổi khí giữa cơ thể mà môi trường ngoài

thở bằng miệng? Vì sao?

Tiết 2: Hoạt động hô hấp

Thời

lượng

3'

15'

Hoạt động 1: Khởi động

GV cho HS thư giãn 1 phút

bằng hình thức tập thể dục

vươn thở kết hợp hít thở sâu

? Sau khi tập TD xong em cảm

thấy như thế nào?

=> Đặt vấn đề vào bài mới

Hoạt động hô hấp ở người gồm:

+ Quá trình thông khí ở phổi

+ Quá trình trao đổi khí ở phổi

và tế bào

Hoạt động 2: Tìm hiểu quá

trình thông khí ở phổi

GV yêu cầu HS nghiên cứu

thông tin SGK Trả lời câu hỏi:

? Sự thở và thông khí ở phổi đã

cung cấp khí gì cho cơ thể?

? Nhờ động tác nào của cơ thể

mà không khí trong phổi luôn

đổi mới?

=> Một cử động hô hấp gồm

những động tác nào?

Chia nhóm: 4 nhóm

GV cho HS quan sát H 21-1

Thảo luận nhóm hoàn thành nội

dung phiếu học tập số 1

- GV tổng quát lại quá trình

Mục tiêu của hoạt động

Khởi động bài mới

HS làm theo hướng dẫn của giáo viên

Mục tiêu của hoạt động

Trình bày được các đặc điểm chủ yếu trong cơ chế thông khí ở phổi

- HS nghiên cứu thông tin trả lời câu hỏi

- Bầu Nhóm trưởng, thư kí

- HS hoạt động nhóm, trao đổi, cử đại diện trình bày

I.Thông khí ở phổi

- Sự thông khí ở phổi nhờ cử động hô hấp hít vào và thở ra

- Trong hoạt động hô hấp có sự tham gia của các cơ liên sườn, cơ

5'

thông khí ở phổi

GV cho HS quan sát H 21.2

Trả lời câu hỏi

? Cơ thể nhận được ít khí O2

nhất ở khi nào?

? Khi nào cơ thể nhận được

nhiều khí O2?

? Dung tích phổi khi hít vào,

thở ra bình thường và gắng sức

có thể phụ thuộc vào các yếu tố

nào?

? Dung tích sống là gì? Làm thế

nào để cơ thể ta có dung tích

sống lí tưởng?

Hoạt động 3: Tìm hiểu trao

đổi khí ở phổi và tế bào

GV yêu cầu HS quan sát H21.4,

nghiên cứu thông tin SGK Trả

lời câu hỏi:

? Sự trao đổi khí ở phổi và tế

bào theo cơ chế nào?

? Nhận xét thành phần khí ôxi

và khí cacbonnic khi hít vào và

thở ra? Do đâu có sự chênh lệch

đó

? Mô tả sự khuyếch tán của oxi

và cacbonic

? Nêu mối quan hệ giữa trao đổi

khí ở phổi và trao đổi khí ở TB?

Hoạt động 4: Luyên tập

Vận dụng kiến thức đã học

hoàn thành nội dung phần câu

Mục tiêu của hoạt động

- Trình bày được cơ chế

trao đổi khí ở phổi và tế bào.

- HS nghiên cứu thông tin trả lời câu hỏi

Mục tiêu của hoạt động

Khái quát kiến thức

hoành, cơ bụng phối hợp với xương ức, xương sườn

- Dung tích phổi phụ thuộc vào giới tính, tầm vóc, tình trạng sức khỏe, luyện tập

II Trao đổi khí ở phổi và tế bào

- Sự trao đổi khí ở phổi:

+ ôxi khuyếch tán

từ phế nang vào máu còn cacbonnic khuyếch tán từ máu vào phế nang

- Sự trao đổi khí ở tế bào:

+ ôxi khuyếch tán

từ máu vào tế bào còn cacbonnic khuyếch tán

từ tế bào vào máu

hỏi 1,2,3 trong SGK trang 70

Nội dung về nhà: Yêu cầu HS

làm việc nhóm chuẩn bị nội

dung thuyết trình cho tiết sau

Hướng dẫn làm bài thuyết trình

(phụ lục 1)

Hoạt động 5: Vận dụng

- Vận dụng kiến thức đã học

hoàn thành nội dung phần câu

hỏi 4 trong SGK trang 70

- Hướng dẫn HS làm bài các bài

tập về lưu lượng khí ở phổi

Học sinh vận dụng kiến thức đã học làm bài tập

Tiết 3: Vệ sinh hệ hô hấp

Thời

lượng

3'

22'

Hoạt động 1: Khởi động

GV cho HS xem các hình ảnh

về 1 số bệnh liên quan đến

đường hô hấp

=> GV đặt vấn đề vào bài

Hoạt động 2: Các tác nhân có

hại cho hệ hô hấp

GV đưa ra các tác nhân chính

gây hại cho hệ hô hấp => là các

chủ đề thuyết trình được phân

công

GV yêu cầu các nhóm trình bày

các nội dung đã được phân

công ( mỗi nhóm trình bày từ

3-5 phút)?

GV nhận xét, đánh giá (có thể

Mục tiêu hoạt động

Khởi động bài mới

HS quan sát video

Mục tiêu hoạt động

- Trình bày được tác hại

của tác nhân gây ô nhiễm không khí đối với hoạt động hô hấp

HS hoạt động nhóm, trình bày nội dung thuyết trình

I.Các tác nhân có hại cho hệ hô hấp

- Các tác nhân gây hại

cho hệ hô hấp là bụi, chất khí độc, vi sinh vật

4'

4'

cho điểm )

GV liên hệ về bệnh viêm đường

hô hấp cấp COVID-19

=> Đưa ra các biện pháp phòng

bệnh ( GV có thể lấy bệnh

này là 1 trong các chủ đề để học

sinh thuyết trình)

Hoạt động 3: Cần luyện tập

để có một hệ hô hấp khỏe

mạnh.

- GV yêu cầu HS đọc thông tin

thảo luận

? Giải thích vì sao khi luyện tập

thể dục thể thao đúng cách, đều

đặn từ bé có thể có được dung

tích sống lí tưởng?

? Giải thích vì sao khi thở sâu

và giảm nhịp thở trong mỗi

phút sẽ làm tăng hiệu quả hô

hấp?

? Hãy đề ra các biện pháp luyện

tập để có thể có một hệ hô hấp

khỏe mạnh?

Hoạt động 4: Luyện tập

Vận dụng kiến thức đã học trả

lời câu hỏi 1,2 trong SGK Tr73

Hoạt động 5: Vận dụng

Vận dụng kiến thức đã học trả

lời câu hỏi 3 trong SGK Tr73

Mục tiêu hoạt động

- Giải thích được cơ sở khoa học của việc luyện tập TDTT đúng cách Đề

ra các biện pháp luyện tập để có một hệ hô hấp khoẻ mạnh và tích cực hành động ngăn ngừa các tác nhân gây ô nhiễm không khí.

- HS thảo luận trả lời các câu hỏi

Mục tiêu của hoạt động

- Khái quát lại nội dung kiến thức

Học sinh vận dụng kiến

II Cần luyện tập để

có hệ hô hấp khỏe mạnh.

-Cần luyện tập thể dục thể thao thường xuyên phối hợp tập thở sâu và nhịp thở từ bé sẽ có hệ

hô hấp khỏe mạnh

- Luyện tập thể dục thể

thao vừa sức, rèn luyện

từ từ

thức đã học giải thích

Tiết 4: Thực hành : Hô hấp nhân tạo

Thời

lượng

3'

27'

Hoạt động 1: Khởi động

Em đã từng thấy nạn nhân

ngừng hô hấp chưa? Trong

trường hợp nào nếu không cấp

cứu kịp thời dẫn tới hậu quả gì?

Có thể cấp cứu nạn nhân ngừng

hô hấp đột ngột bằng cách nào?

=> GV đặt vấn đề vào bài

Hoạt động 2 : Hướng dẫn học

sinh các hình thức hô hấp

nhân tạo?

GV yêu cầu HS nghiên cứu

thông tin SGK Trả lời câu hỏi:

? Có những nguyên nhân nào

làm hô hấp của người bị gián

đoạn?

? Có những phương pháp hô

hấp nhân tạo nào?

* Phương pháp hà hơi thổi ngạt

? Phương pháp hà hơi thổi ngạt

được tiến hành như thế nào?

GV giảng giải thêm

- Nếu miệng nạn nhân khó mở,

có thể dùng tay bịt miệng và

thổi vào mũi

- Nếu tim nạn nhân đồng thời

ngừng đập, có thể vừa thổi ngạt

vừa xoa bóp tim

* Phương pháp ấn lồng ngực

Mục tiêu hoạt động

Khởi động bài mới

Mục tiêu hoạt động

- Hiểu rõ cơ sở khoa học của hô hấp nhân tạo

Nắm được trình tự các bước tiến hành hô hấp nhân tạo

- HS hoạt động nhóm,

trao đổi, cử đại diện trình bày

- HS trao đổi, thảo luận thông tin PHT hoàn thiện kiến thức

I.Hướng dẫn hô hấp nhân tạo

* Phương pháp hà hơi thổi ngạt (SGK)

-Phương pháp ấn lồng ngực

được tiến hành như thế nào?

Sau khi học sinh năm vững các

bước chia lớp thành các nhóm

thực hành (phân chia các nhóm

nam, nữ riêng)

Hoạt động 3: Luyện tập

GV yêu cầu HS làm bài thu

hoạch với các nội dung trong

Phụ lục 2

* Phương pháp ấn lồng ngực (SGK)

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Quan sát hình 21.1 và nghiên cứu thông tin SGK trang 68 Hoạt động nhóm

hoàn thành bảng sau:

Cử động hô

hấp

Hoạt động của các cơ quan

Cơ liên sườn Xương sườn Cơ hoành Phổi(Thể tích)

Hít vào

Thở ra

PHỤ LỤC 1

Hướng dẫn học sinh làm bài thuyết trình (3-5 phút)

1.Phân công chủ đề thuyết trình:

+ Nhóm 1: Chủ đề Bụi

+ Nhóm 2: Chủ đề Các khí thải

+ Nhóm 3: Khói thuốc lá

+ Nhóm 4: Các vi sinh vật

2 Các nhóm có thể sáng tạo sử dụng các hình thức thuyết trình nội dung như: Kịch, hùng biện, sơ đồ tư duy… Tuy nhiên phần thuyết trình nêu bật được những nội dung sau:

- Giới thiệu về tác nhân (chủ đề được giao)

- Nguồn gốc của tác nhân

- Tác hại của tác nhân (Kể tên các bệnh tác nhân gây ra)

- Thực trạng ở địa phương có liên quan đến tác nhân

- Đề xuất các biện pháp hạn chế tác nhân gây bệnh

PHỤ LỤC 2 Câu hỏi bài thu hoạch

( Có thể lấy một số câu hỏi trắc nghiệm để thay thế )

Câu 1: Hô hấp có vai trò quan trọng như thế nào đối với cơ thể sống? Nêu các

nhân gây hại cho hệ hô hấp? Biện pháp phòng tránh các bệnh về hô hấp?

Câu 2: Một người hô hấp bình thường là 18 nhịp/1 phút, mỗi nhịp hít vào với một

lượng khí là 400 ml Khi người ấy tập luyện hô hấp sâu 12nhịp/1phút, mỗi nhịp hít vào là 600ml không khí

Tính lưu lượng khí lưu thông, khí vô ích ở khoảng chết, khí hữu ích ở phế nang của người hô hấp thường và hô hấp sâu?

(Biết rằng lượng khí vô ích ở khoảng chết của mỗi nhịp hô nhấp là 150ml)

HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CHỦ ĐỀ

Mức độ Câu hỏi - Bài tập

Biết

1 Hô hấp là gì? Quá trình hô hấp gồm những giai đoạn nào?

2 Chỉ trên hình vẽ, kể tên các cơ quan trong hệ hô hấp ở người?

3 Trình bày tóm tắt quá trình hô hấp ở người?

4 Nêu quá trình trao đổi khí ở phổi và ở tế bào?

5 Nêu các tác nhân có hại cho hệ hô hấp?

6 Nêu các bước tiến hành phương pháp hà hơi thổi ngạt?

7 Nêu các bước tiến hành phương pháp ấn lồng ngực?

Hiểu

1 Hô hấp có liên quan như thé nào với các hoạt động sống của tế bào

và cơ thể?

2 Đặc điểm cấu tạo nào của phổi làm tăng diện tích bề mặt trao đổi khí?

3 Hô hấp có vai trò quan trọng như thế nào đối với cơ thể sống?

4 So sánh hệ hô hấp của người với hệ hô hấp của thỏ?

5 Hút thuốc lá có hại như thế nào cho hệ hô hấp?

Vận dụng

1 Dung tích sống là gì? Làm thế nào để cơ thể ta có dung tích sống lí tưởng?

2 Đề ra các biện pháp để có 1 hệ hô hấp khỏe mạnh?

3 Trồng nhiều cây xanh có lợi ích gì trong việc làm sạch bầu không khí quanh ta?

4 Giải thích vì sao khi luyện tập TDTT đều đặn, đúng cách từ bé thì

có thể có được dung tích sống lí tưởng?

5 Khi lao động hay chơi thể thao, nhu cầu trao đổi khí của cơ thể tăng cao, hoạt động hô hấp của cơ thể có thể biến đổi thế nào để đáp ứng nhu cầu đó?

Vận dụng

cao

1 Tại sao trong đường dẫn khí của hệ hô hấp đã có những cấu trúc và

cơ chế chống bụi, bảo vệ phổi mà khi lao động vệ sinh hay đi đường vẫn cần đeo khẩu trang chống bụi?

2 Nhìn thử đồng hồ và đếm nhịp thở của mình trong vòng 1 phút lúc bình thường (thở nhẹ và chậm) và sau khi chạy tại chỗ 1 phút (thở mạnh và gấp) Nhận xét kết quả và giải thích?

3 Bài tâp: Một người hô hấp bình thường là 18 nhịp/1 phút, mỗi nhịp hít vào với một lượng khí là 400 ml Khi người ấy tập luyện hô hấp sâu 12nhịp/1phút, mỗi nhịp hít vào là 600ml không khí

a Tính lưu lượng khí lưu thông, khí vô ích ở khoảng chết, khí hữu