Câu hỏi ôn tập quản lý nhà nước

- Nắm được quyền lực trong xã hội là nắm được khả năng chi phối những người khác, bảo vệ và thực hiện được lợi ích của mình trong mối quan hệvới - Theo nghĩa chung nhất, quyền lực được h

Câu hỏi ôn tập quản lý nhà nước ( Câu hỏi và đáp án ôn tập)

ĐÁP ÁNCâu 1:

Quyền lực chính trị là gì? Trình bày các đặc điểm của quyền lực chính trị? Anh, chị hãy phân tích cách thức tổ chức và thực thi quyền lực chính trị ở nước ta hiện nay?

1, Quyền lực chính trị là gì?

a) Khái niệm quyền lực

- Khái niệm quyền lực ra đời gắn liền với sự ra đời của quản lý xã hội Thời

xưa thường gắn với các khái niệm: Thần quyền, mệnh trợi, quyền lực tốicao, ý chí chung…

- Theo từ điển Triết học: Quyền lực là khả năng thực hiện ý chí của mình có

tác động đến hay vi của người khác nhờ một phương tiện nào đó ( Sứcmạnh, uy tín, pháp luật)

- Quyền lực NN là kết quả thỏa thuận giữa mọi người với nhau dựa trên ý chí

chung của họ

- Các loại quyền lực: Quyền lực chính trị và quyền lực xã hội.

- Xã hội bao gồm nhiều mối quan hệ khác nhau, để chi phối các mối quan hệ

đó, người hoặc giai cấp lãnh đạo cần phải có uy quyền, quyền lực nhất định

- Nắm được quyền lực trong xã hội là nắm được khả năng chi phối những

người khác, bảo vệ và thực hiện được lợi ích của mình trong mối quan hệvới

- Theo nghĩa chung nhất, quyền lực được hiểu là khả năng tác động, chi phối

của một chủ thể đối với một đối dượng nhất định, buộc hành vi của đối tượng này tuân thủ, phụ thuộc vào ý chí của chủ thể.

- Như vậy, bản thân quyền lực xuất hiện trong mọi mối quan hệ giữa những

cá nhân hay những nhóm người khác nhau

- Xung đột quyền lực trong xx hội là một hiện tượng khác quan và phổ biến b) Khái niệm quyền lực chính trị

- Các loại quyền lực liên quan đến quốc gia, dân tộc và Nhà nước ( giành, giữ

và sử dụng quyền lực) được gọi là quyền lức chính trị

- Quyền lực chính trị là một dạng của quyền lực trong xã hội có giai cấp Đó

là quyền lực của một giai cấp, một tập đoàn xã hội hay của nhân dân trongđiều kiện của chủ nghĩa xã hội thể hiện “khả năng của một gian cáp thựchiện lợi ích khách quan của mình”

- Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Leenin quan niệm rằng, “quyền lực

chính trị là bạo lực có tổ chức của giai cấp để đàn áp một giai cấp khác”.Như vậy, quyền lực chính trị luôn gắn liền với quyền lực nhà nước, phảnánh mức độ giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước của những tập đoàn

người trong xã hội để bảo vệ lợi ích của mình, chi phối các tập đoàn khác.Nói cách khác, quyền lực chính trị phản ánh mức độ thực hiện lợi ích củamột giai cấp, một nhóm người nhất định trong mối quan hệ với các giai cấphay nhóm người khác thông qua mức độ chi phối quyền lực nhà nước.

2, Các đặc điểm chủ yếu của quyền lực chính trị

- Quyền lực chính trị bao giờ cũng mang tính giai cấp, phản ánh lợi ích của

giai cấp thông qua tổ chức đại diện của mình là đảng chính trị của giai cấpthống trị

- Quyền lực chính trị tồn tại trong mối liên hệ lợi ích khi đặt nó trong quan hệ

với giai cấp khác Tùy thuộc và tương quan, so sánh lực lượng mà các giaicấp ở vào vị thế khác nhau trong quan hệ với việc sử dụng quyền lực chínhtrị Chẳng hạn, trong mối quan hệ với giai cấp công nhân ở các nước tư bảnthì quyền lực của giai cấp tư sản là thống nhất Nhưng trong mối quan hệnội tại, lợi ích của các nhóm tư sản khác nhau cũng không giống nhau và do

đó giữa các nhóm này không chỉ có mâu thuẫn mà đôi khi còn đấu tranh gaygắt với nhau về lợi ích, về sử dụng quyền lực chính trị của mình

- Quyền lực chính trị của giai cấp thống trị được thực hiện trong xã hội thông

qua phương tiện chủ yếu là nhà nước Nhà nước là bộ máy quyền lực đặcbiệt nằm trong tay giai cấp thống trị để thực hiện hóa các lợi ích của giai cấpnày trong xã hội trong mối tương quan với các giai cấp khác Quyền lực nhànước là một dạng của quyền lực chính trị mang tính cưỡng chế đơn phươngđối với xã hội Trong toàn bộ cấu trúc xã hội hiện đại, chỉ duy nhất nhà nước

có khả năng hình thành và sử dụng pháp luật cùng với các công cụ cưỡngchế khác để buộc các cá nhân công dân và tổ chức phải tuân thủ các quyđịnh mà mình đặt ra

- Quyền lực chính trị là quyền lực nhà nước có mối quan hệ qua lại chặt chẽ:

- Quyền lực nhà nước là bộ phận quan trọng nhất của quyền lực chính trị.

Việc chuyển quyền lực nhà nước từ giai cấp này sang giai cấp khác sẽ làmthay đổi bản chất của chế độ chính trị

- Mọi dạng quyền lực nhà nước đều mang tính chính trị nhưng không phải

mọi quyền lực chính trị đều có tính chất của quyền lực nhà nước So vớiquyền lực nhà nước, quyền lực chính trị rộng hơn, đa dạng hơn về phươngpháp thực hiện cũng như hình thức biểu hiện

c) Cơ cấu quyền lực chính trị ở Việt Nam

- Cơ cấu quyền lực chính trị ở nước ta theo mô hình: Tam quyền phân lập:

Lập pháp, hành pháp và tư pháp Đây là mô hinh được nhiều nước trên thếgiới áp dụng

- Quyền lực nhà nước trong xã hội hiện đại bao gồm 3 nhánh chủ yếu là

quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp”

+ Quyền lập pháp là quyền làm ra Hiến pháp và luật, do cơ quan lập phápthực hiện Cơ quan lập pháp ở nước khác nhau có tên gọi khác nhau và cáchthức tổ chức cũng khác nhau Theo quy định của Hiến pháp sửa đổi, bổ sungnăm 2013 ở nước ta, Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập pháp

+ Quyền tư pháp của nhiệm vụ bảo vệ pháp luận do cơ quan tư pháp thựchiện Ở Việt Nam, hệ thống cơ quan tư pháp bao gồm Viện kiểm sát nhândân và Tòa án nhân dân các cấp

- Tuy nhiên, mối quan hệ giữa ba bộ phận quyền lực này ở các nước khác

nhau không giống nhau:

+ Trong khi ở các nước tư bản, quyền lực nhà nước được tổ chức theonguyên tắc “tam quyền phân lập” với những biến thể khác nhau, 3 quyềnnày độc lập tuyệt đối với

+ Các nước xã hội chủ nghĩa như ở nước ta, ba nhánh quyền lực này lạikhông được tổ chức đối trọng với nhau mà chỉ có sự phân công, phối hợp vàkiểm soát lẫn nhau

- Cương lĩnh xây dựng đất nước thời ký quá độ lên CNXH (bổ sung, phát

triển năm 2013) cũng đã khẳng định: “Nhà nước ta là nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực nhànước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhânvới giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnhđọa Quyền lực nhà nước là thống nhất; có sự phân công, phối hợp và kiểmsoát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và

tư pháp”

Câu 2:

Thủ tục hành chính là gì? Hãy trình bày các đặc điểm, ý nghĩa của thủ tục hành chính Nhà nước? Bằng lý luận và thực tiễn, anh (chị) hãy phân tích vì sao lại lấy cải cách thủ tục hành chính là khâu đột phá trong chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2011 – 2020 ở nước ta.

a) Khái niệm thủ tục hành chính

- Thủ tục là gì?

Là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định,một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhaunhằm đạt kết quả mong muốn

- Thủ tục hành chính.

Được nhìn nhận dưới nhiều quan điểm, góc độ khoa học, quy mô khác nhau:+ Quan điểm 1: Thủ tục hành chính là trình tự mà các cơ quan quản lý nhànước giải quyết trong lĩnh vực trách nhiệm hành chính và xử lý vi phạm phápluật

+ Quan điểm 2: Thủ tục hành chính là trình tự giải quyết bất kỳ một nhiệm vụcác biệt, cụ thể nào trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước (ngoài xử lý viphạm hành chính, thì tủ tục hành chính còn trong các lĩnh vực cấp phép, đăng

ký, giải quyết khiếu nại, tố cáo…)

Tóm lại, có thể hiểu khái niệm về thủ tục hành chính như sau:\

Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính

và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân

b) Đặc điểm của thủ tục hành chính

- Đặc điểm thứ nhất: Thủ tục hành chính là quy phạm có tính thủ tục để đưa

pháp luật vào đời sống thực tế.

Thủ tục hành chính là cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chứcnăng của mình Thủ tục hành chính là một bộ phận cấu thành của hệ thống quyphạm thủ tục

Là quy phạm thủ tục, thủ tục hành chính có chức năng làm cho các quy phạmnội dung của luật pháp được thực hiện thuận lợi Thiếu thủ tục hành chính việcthực thi luật pháp sẽ gặp khó khăn, thậm chí không có khr năng đi vào đời sốngthực tế

Thủ tục hành chính là một nhân tố bảo đảm cho sự hoạt động chặt chẽ, thuậnlợi và đúng chức năng quản lý của cơ quan nhà nước, ví nó là chuẩn mực hành

vi cho công dân và công chức nhà nước để họ tuân theo và thực hiện nghĩa vụcủa mình đối với nhà nước Dựa vào các thủ tục hành chính các công việc hànhchính sẽ được xử lý và đạt được những hiệu quả pháp luật đúng như dự định

- Đặc điểm thứ 2: Thủ tục hành chính do cơ quan nhà nước, người có thẩm

quyền quy định.

Xét trong quá trình giải quyết công việc của các cơ qun hành chính nhà nướcthì thủ tục hành chính là cách thức, trình tự mà các cơ quan hành chính nhànước áp dụng để giải quyết các nhiệm vụ theo quy định của pháp luật Trình tựnày có thể từ dưới lên, từ cấp trên xuống mà cũng có những trình tự thực hiệnsong hành

Thủ tục hành chính là trình tự thực hiện thẩm quyền trong quản lý hành chínhnhà nước, do các cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền banhành.

+ Thủ tục hành chính khác với thủ tục tư pháp và thủ tục tố tụng tại tòa án ( kể

cả tố tụng hành chính)

+ So với thủ tục tố tụng, thì thủ tục hành chính ngoài những khuôn mẫu, cònchứa các biện pháp tùy nghi ( Do nhiều cơ quan, công chức thực hiện và tínhchất hoạt động quản lý) Thủ tục tố tụng phải đảm bảo tính chính xác, đúngđắn, chặt chẽ khi quyết định

- Đặc điểm 3: Thủ tục hành chính được thực hiện một cách thống nhất trong

các cơ quan Nhà nước.

+ Khi thủ tục hành chính trong những ngành, những lĩnh vực nhất định đượcban hành thì phải có sự thống nhất trong thực thi một cách đồng bộ nhằm nângcao hiệu quả của thủ tục hành chính

+ Sự thống nhất cả về nội dung, hình thức, quy trình và thủ tục trong quá trìnhthực hiện

- Đặc điểm thứ tư: Thủ tục hình chính rất đa dạng, phức tạp

+ Là tổng thể các hành động diễn ra theo trình tự, được thực hiện bởi nhiều cơquan và công chức nhà nước thực hiện;

+ Quy định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia mối quan hệ hành chính,trong đó bao gồm cả công việc của Nhà nước và công dân Là thủ tục giải quyếtcông việc của NN và công việc liên quan đến quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp

lý của công dân nên rất đa dạng, phong phú

+ Nên hành chính nhà nước hiện nay đang chuyển từ hành chính cai quản sanghành chính phục vụ đã tác động mạnh mẽ vào thủ tục hành chính: Hành chínhcai quản sang HC phục vụ, từ QL tập trung sang QL theo điều tiết thị trườngcủa NN nên TTHC cần đa đạng, uyển chuyển, linh hoạt

+ Phương tiện phục vụ cho việc thực hiện TTHC rất đa dạng, phong phú, linhhoạt

+ Có sự ảnh hưởng của các quốc gia trong quá trình hội nhập quốc tế Trongbối cảnh của quá trình hội nhập khu vực và quốc tế hiện nay, các thủ tục hànhchính có yếu tố nước ngoài cần phải phù hợp với thông lệ quốc tế

- Đặc điểm thứ 5: Thủ tục hành chính có sự linh hoạt theo yêu cầu triển khai

pháp luật vào đời sống.

So với các quy phạm nội dung của Luật hành chính, TTHC có tính chất năng động,linh hoạt hơn và đòi hỏi phải thay đổi nhanh hơn khi thực tiễn có nhu cầu mới

+ Thủ tục hành chính do cơ quan nhà nước đặt ra, nó lệ thuộc vào chủ quan củanhững người xây dựng nên

+ Có thể phù hợp với thực tế khách quan hoặc không phù hợp, nên có thể mang tínhtiến bộ hay bảo thủ

+ Quản lý hành chính nhà nước chủ yếu là hoạt động định hướng, cho phép nên tínhmệnh lệnh phải kết hợp với tính thời sự, tính linh hoạt phù hợp

Ví dụ không có thủ tục công bố thì quyết định không được thực thi; khôngđược vào làm việc trong một cơ quan nếu không tuyển dụng đúng thủ tục…+ Tạo ra khả năng sáng tạo trong thực hiện các quyết định quản lý hành chínhnhà nước Trong quá trình thực hiện thủ tục sẽ phát hiện những khiếm khuyếttrong các quyết định, đề xuất bổ sung, sửa đổi

- Thủ tục hành chính bảo đảm cho hoạt động quản lý hành chính nhà nước

được thống nhất.

Đảm bảo sự thống nhất trong việc thi hành các quyết định Hành chính và kiểmtra tính hợp pháp, hợp lý và tính hệ quản do quyết định tạo ra.

+ Thống nhất trong công khai các thủ tục hành chính

+ Thống nhất trong tổ chức thực thi các thủ tục hành chính

+ Làm cơ sở cho công tác kiểm tra, kiểm soát thủ tục hành chính một cáchthống nhất

- Thủ tục hành chính là một bộ phận của pháp luật về hành chính nên việc

xây dựng và thực hiện tốt thủ tục hành chính có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình xây dựng và triển khai pháp luật.

Thủ tục hành chính là một công cụ điều hành cần thiết của mọi tổ chức hànhchính nhà nước, không tách rời khỏi hoạt động của các tổ chức hành chính nhànước

+ Thủ tục hành chính là một loại công cụ quan trọng trong hoạt động hànhchính nhà nước Thủ tục hành chính nhà nước là thể hiện các quyền lợi của dân,của các tổ chức thông qua công cụ quản lý điều hành nền hành chính, quản lýnhà nước

+ Vai trò của thủ tục hành chính trong xây dựng và triển khai pháp luật: Là mộtkhâu quan trọng trong quy trình thực thi pháp luật, biến những quy phạm phápluật trở thành đời sống xã hội

+ Xây dựng thủ tục hành chính là một phần khoa học trong khoa học xây dựngpháp luật Thủ tục hành chính cần sự đóng góp xây dựng của nhân dân, phục vụnhân dâng, lấy thước đo hiệu quản là sự hợp lòng dân

- Thủ tục hành chính biểu hiện trình độ văn hóa, văn hóa giao tiếp, văn hóa

điều hành, mức độ văn minh của nền hành chính

Thủ tục hành chính là biểu hiện của trình độ văn hóa ( văn hóa giao tiếp, văn hóa điềuhành, mức độ văn minh của nền hành chính:

+ Đánh giá hiệu quản, hiệu lực của nền hành chính thông qua thước đo là sự hài lòngcủa nhân dân và các tổ chức trong xã hội

+ Tổ chức thực thi thủ tục hành chính được thể hiện bằng các hành vi giao tiếp, xử lý,điều hành công việc mang các yếu tố văn hóa cao.

+ Mọi cán bộ, công chức lấy hành vi ứng xử văn hóa trong giao tiếp và thực hiện thủtục hành chính là nhiệm vụ, trách nhiệm của mình, là nâng cao chuyên môn, nghiệp

vụ trong thực thi công vụ

d) Vì sao lấy cải cách thủ tục hành chính là khâu đột phá trong cải cách nên hành chính Việt Nam

- Cải cách thủ tục hành chính là một nội dung của cải cách hành chính,

nhưng:

+ Là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hện giữa nhà nước và công dân

+ Là nội dung có nhiều bức xúc nhất của người dân, doanh nghiệp,

+ Có nhiều yêu cầu đổi mới trong quá trình hội nhập kinh tế

- Trong điều kiện nguồn lực còn nhiều khó khăn nên chưa thể cùng một lúc

thực hiện được nhiều nội dung cải cách thì việc lựa chọn khâu cải cách thủ tục hành chính sẽ mạng lại hiệu quả thiết thực nhất.

VD: Hiện nội dung cải cách hành chính có tổng thể là 6 nội dung: Cải cách thểchế hành chính; Cải cách bộ máy Hành chính; cải cách Bộ máy nhân sự (côngchức, viên chức; cải cách tài chính công; Hiện đại hóa về hành chính và cảicách thủ tục)

- Thông qua cải cách thủ tục hành chính, chúng ta có thể:

+ Xác định căn bản các công việc của cơ quan nhà nước với người dân, doanhnghiệp;

+ Xây dựng bộ máy phù hợp với nền HC

+ Lựa chọn đội ngũ cán bộ, công chức hợp lý, đáp ứng được yêu cầu công việc

- Cải cách thủ tục hành chính là tiền đề để thực hiện các nội dung cải cách

khác như:

+ Nâng cao chất lượng thể chế;

+ Nâng cao trình độ, thay đổi thói quen, cách làm, nếp nghĩ của cán bộ, côngchức;

+ Phân công, phân cấp thực hiện nhiệm vụ giải quyết công việc của người dân,doanh nghiệp của bộ máy hành chính;

+ Thực hiện chính phủ điện tử,…

Cải cách thủ tục hành chính có tác động to lớn đối với việc thúc đẩy phát triểnkinh tế - xã hội

- Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ góp phần nâng cao hình ảnh của

Việt Nam nói chung và các bộ, ngành, địa phương nói riêng trước công đồngtrong nước và quốc tế, nâng cao vị trí xếp hạng của Việt Nam cũng như củacác địa phương về tính minh bạch, môi trương kinh doanh và năng lực cạnhtrạnh

Câu 3:

Bộ máy hành chính nhà nước là gì? Trình bày các đặc trưng cơ bản của bộ máy hành chính nhà nước? Bằng lý luận và thực tiễn, anh (chị) hãy lý giải vì sao phải cải cách

bộ máy hành chính Nhà nước ở Việt Nam hiện nay?

a) Khái niệm Bộ máy hành chính nhà nước

Là bộ máy tổ chức được thành lập ra để thực thi quyền hành pháp (trong mọi lĩnhvực xã hội)

Bộ máy HCNN là một bộ phận của Mộ máy NN

Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của Nhà nước (cơ quan đứng đầu)

Bộ máy HCNN hoạt động và tổ chức theo Hiến pháp và pháp luật

Bộ máy hành chính Nhà nước gồm:

+ Các cơ quan HC Trung ương (Cán bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan trực thuộcchính phủ)

+ Các cơ quan HC địa phương (UBND các cấp)

Như đã nêu trên, bộ máy hành chính nhà nước được hiểu theo hai nghĩa: