Bài giảng luật hình sự 3 phần các tội phạm

Khi các tội phạm này cónhiều dấu hiệu pháp lý giống nhau, đường lối xử lý giống nhau, chỉ khác nhau ởdấu hiệu hành vi thôi, thì khi đó nhà làm luật sẽ quy định trong một điều luật.. - Th

BÀI GIẢNG LUẬT HÌNH SỰ 3 – PHẦN CÁC TỘI PHẠM

Giảng viên: cô Thủy

Cấu trúc thi

- 4 câu nhận định đúng/ sai (4 điểm)

- 2 bài tập định tội (6 điểm): tội gì, tại sao (khách thể, mặt khách quan, chủthể, mặt chủ quan)

-BÀI 1 – NHẬP MÔN

Về nội dung:

- Giới thiệu cơ cấu phần các tội phạm

- Hoạt động định tội danh, lượng hình

- Việc vận dụng điều luật quy định nhiều tội phạm

I GIỚI THIỆU CƠ CẤU PHẦN CÁC TỘI PHẠM

1 Định nghĩa

Phần các tội phạm của BLHS chính là hệ thống các quy phạm pháp luật hình sựquy định về dấu hiệu pháp lý của từng tội phạm cụ thể cũng như loại và mức hìnhphạt có thể áp dụng đối với người phạm tội

Như vậy phần các tội phạm của BLHS sẽ quy định về

- Thứ nhất, quy định về dấu hiệu pháp lý của từng tội phạm cụ thể

- Thứ hai, quy định về loại và mức hình phạt tương ứng với từng tội phạm để

áp dụng đ/v người phạm tội

Yêu cầu đặt ra sau khi học xong Học phần Hình sự 3

- Khi có tình huống thực tế, xác định được người đó có phạm tội ko, nếu cóthì phạm tội gì, định tội ra sao

- V/d: A dùng dao đâm vào hông của B trên đường B đi cấp cứu, thì B bị mấtmáu chết Vậy A có phạm tội ko, nếu có thì phạm tội gì, định tội ra sao?

2 Cơ cấu phần các tội phạm của BLHS

Trong phần các tội phạm chia làm 14 chương từ chương 11 đến chương 24

- Chương 11: Các tội xâm phạm an ninh quốc gia

- Chương 12: Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩmcon người

- Chương 13: Các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân

- Chương 14: Các tội xâm phạm sở hữu

- Chương 15: Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình

- Chương 16: Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế

- Chương 17: Các tội phạm về môi trường

- Chương 18: Các tội phạm về ma túy

- Chương 20: Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính

- Chương 21: Các tội phạm về chức vụ

- Chương 22: Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp

- Chương 23: Các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân

- Chương 24: Các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiếntranh

Cơ sở để phân chia chính là khách thể loại.

Khách thể loại là nhóm quan hệ xã hội có cùng tính chất được quy luật pháp luậthình sự bảo vệ trước nhóm tội phạm

Tiêu chí sắp xếp các chương

*) Tiêu chí quan trọng nhất: tầm quan trọng của khách thể Đây là tiêu chí quantrọng nhất, cơ bản nhất chi phối đến trật tự sắp xếp các chương Nhà làm luật đãsắp xếp trật tự các chương theo thứ tự từ quan trọng hơn đến ít quan trọng hơn.Tầm quan trọng của khách thể ảnh hưởng đến:

- Thứ nhất, chi phối vị trí sắp xếp của các chương, theo đó, chương nào có

khách thể quan trọng hơn, nhà làm luật sẽ ưu tiên sắp xếp ở vị trí đầu

- Thứ hai, chi phối đến vị trí của các nhóm điều luật trong chương v/d:

chương 12- các tội xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dựcủa con người Trong chương 12 này có 3 nhóm khách thể: tính mạng, sứckhỏe, nhân phẩm và danh dự Trong 3 nhóm này thì tính mạng quan trọngnhất, sức khỏe quan trọng thứ hai, còn nhân phẩm và danh dự đứng thứ ba.Nhà làm luật đã sắp xếp các điều luật liên quan đến tính mạng lên trước (TừĐiều 93  Điều 103), sau đó đến nhóm sức khỏe (Điều 104  Điều 110),sau đó đến nhóm nhân phẩm, danh dự (Điều 104 Điều 122)

- Thứ ba, chi phối đến vị trí của điều luật trong chương V/d: chương 11- các

tội xâm phạm an ninh quốc gia: Điều 78- tội phản bội tổ quốc, nằm ở vị trí

đầu tiên Nhà làm luật đánh giá đây là tội phạm nguy hiểm nhất trongchương 11 Tương tự, chương 12, thì Điều 93- tội giết người, ở vị trí đầutiên

*) Tiêu chí thứ hai: sự liên kết với nhau giữa các nhóm khách thể loại V/d: quyền

sở hữu tài sản sẽ quan trọng hơn so với quyền tự do dân chủ của công dân Vậy tạisao chương 13- quyền tự do dân chủ lại đứng ở vị trí trước so với chương 14- xâmphạm quyền tự do dân chủ của công dân Do bởi, sự liên kết với chương 12.Chương 12 & chương 13 đều là xâm phạm đến quyền nhân thân của con người

*) Tiêu chí thứ ba: tính độc lập của nhóm tội phạm Chương 24 : tỷ lệ phạt tử hình

và tù chung thân cao nhất Chương 24 là một chương độc lập, nên sắp xếp cuốicùng, chứ không phải vì tính nguy hiểm của nó thấp nhất Chương 24, bảo vệ lợiích của loài người, quốc tế Bên cạnh dựa vào việc pháp luật quốc gia, thì phải dựavào pháp luật quốc tế để xây dựng nên chương 24 này

3 Cơ cấu điều luật trong phần các tội phạm

*) CTTP cơ bản:

Mỗi điều luật trong phần các tội phạm có từ một đến nhiều điều khoản, trong đócấu thành tội phạm cơ bản thường nằm ở khoản 1 (Cấu thành tội phạm cơ bản làcấu thành tội phạm có dấu hiệu định tội) Tuy nhiên, một số trường hợp, CTTP cơbản không nằm ở khoản 1, V/d Điều 93

*) CTTP bổ sung: chức năng giống như CTTP cơ bản, có nghĩa là có chức năngđịnh tội Chỉ gặp trong Chương 19

*) Trong một điều luật có thể quy định một tội danh hoặc nhiều tội danh V/d: Điều

93 chỉ có một tội, đó là tội giết người Còn Điều 194- tội tàng trữ, vận chuyển, muabán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy có 4 tội

Vậy, khi nào một điều luật sẽ quy định nhiều tội danh? Khi các tội phạm này cónhiều dấu hiệu pháp lý giống nhau, đường lối xử lý giống nhau, chỉ khác nhau ởdấu hiệu hành vi thôi, thì khi đó nhà làm luật sẽ quy định trong một điều luật Khi

đó điều luật này có nhiều tội

*) Hầu hết các điều luật trong phần các tội phạm có chế tài Tuy nhiên, có một sốđiều luật không có chế tài, đó là những điều luật mang tính chất định nghĩa, v/d:Điều 277, Điều 292, Điều 315

4 Ý nghĩa của việc nghiên cứu phần các tội phạm

- Giúp chúng ta hiểu được chính sách hình sự của nhà nước: V/d: đối với cáctội phạm xâm phạm an ninh quốc gia, Nhà nước ta xếp là tội quan trọngnhất, nên mức hình phạt chung thân, tử hình là nhiều chỉ đứng sau chương

24, đồng thời ko áp dụng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, thời hiệuthi hành bản án

- Nắm được dấu hiệu pháp lý của các tội phạm

5 Cấu thành tội phạm

Mô hình pháp lý của một tội danh, gồm 4 mảnh ghép tương ứng với 4 yếu tố:khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan Trong mỗi yếu tố, thì lại cónhiều dấu hiệu

*) Khách thể

Khách thể là quan hệ xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại

Về khách thể, cần nắm được 2 nội dung:

- Quan hệ xã hội bị xâm hại là gì

- Đối tượng tác động là gì: có 3 loại đối tượng (con người, tài sản, hoạt độngbình thường của chủ thể)

V/d: nửa đêm A lẻn vào nhà B, trộm xe máy trị giá 20 triệu đồng

- Quan hệ xã hội bị xâm hại: là quyền sở hữu xe máy của B

- Đối tượng tác động: cái xe máy 20 triệu

V/d: A cầm dao chém vào vai B, làm B bị thương ở bả vai

- Quan hệ xã hội bị xâm hại: là sức khỏe của B

+) Hậu quả: sẽ là vật chất/ thể chất/ phi vật chất

- Thiệt hại về vật chất: mức thiệt hại được xác định bằng trị giá tài sản quy ratiền

- Thiệt hại về thể chất: sức khỏe, tính mạng: mức thiệt hại được xác định bằngbao nhiêu người chết, tỉ lệ thương tật

- Thiệt hại phi vật chất: danh dự, phẩm chất, uy tín, an ninh trật tự, an toàn xãhội…

+) Mối quan hệ nhân quả

+) Các dấu hiệu khác: công cụ, phương tiện phạm tội, thời gian, địa điểm phạm tộiV/d: A đưa hối lộ cho B 10 triệu đồng, thì 10 triệu đồng là phương tiện phạm tộiTrong các dấu hiệu của mặt khách quan, thì dấu hiệu hành vi là dấu hiệu bắt buộc

*) Chủ thể

Các dấu hiệu: tuổi, năng lực trách nhiệm hình sự, chức vụ, quyền hạn…

Cần phần biệt: Chủ thể thường/ chủ thể đặc biệt Khi nói một tội phạm có chủ thểthường, thì chỉ cần thỏa mãn dấu hiệu tuổi, năng lực trách nhiệm hình sự Khi nóimột tội phạm có chủ thể đặc biệt, thì ngoài dấu hiệu tuổi, năng lực trách nhiệmhình sự, thì phải có dấu hiệu khác

*) Mặt chủ quan

Các dấu hiệu: lỗi, động cơ, mục đích

+) Lỗi: Trong mọi trường hợp phải chứng minh lỗi Có những hình thức lỗi sau: cố

ý trực tiếp (khoản 1, Điều 9), cố ý gián tiếp (khoản 2, Điều 9), vô ý vì quá tự tin(khoản 1, Điều 10), vô ý do cẩu thả (khoản 2, Điều 10)

Ngoài ra, còn có hỗn hợp lỗi: cố ý đối với hành vi, vô ý đối với hậu quả

+) Động cơ: thông thường muốn biết một tội phạm nào đó có dấu hiệu động cơ làdấu hiệu định tội hay không, thì tìm CTTP cơ bản, trong đó có các từ “vì vụ lợi”

“động cơ cá nhân khác” … thì động cơ thường là dấu hiệu định tội

V/d: Điều 251, động cơ có ý nghĩa định tội

+) Mục đích: tìm CTTP cơ bản, xem trong đó có từ “nhằm”… thì mục đích là dấuhiệu định tội

V/d: Điều 135, mục đích có ý nghĩa định tội

Phân loại cấu thành tội phạm

2 căn cứ để phân loại:

*) Dựa vào mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, CTTP được

chia làm 3 loại: CTTP cơ bản, CTTP tăng nặng và CTTP giảm nhẹ

+) CTTP cơ bản: CTTP cơ bản là CTTP có dấu hiệu định tội Dấu hiệu định tộichính là dấu hiệu mô tả tội danh, giúp phân biệt được tội phạm này với tội phạmkhác Ý nghĩa: dựa vào CTTP cơ bản giúp chúng ta xác định được tên tội danh vàđiều luật cần áp dụng

+) CTTP tăng nặng: có dấu hiệu định khung tăng nặng

+) CTTP giảm nhẹ: có dấu hiệu định khung giảm nhẹ

Muốn thỏa mãn CTTP tăng nặng, giảm nhẹ, thì trước hết phải thỏa mãn CTTP cơbản trước

CTTP cơ bản mô tả mấy trường hợp phạm tội? V.d: điều 207: khoản 1 là CTTP cơbản, có 3 trường hợp phạm tội:

- Người nào đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động

cơ gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của người khác

- Người nào đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động

cơ đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm

- Người nào đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động

cơ đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm,

*) Căn cứ vào đặc điểm cấu trúc của mặt khách quan: có quan điểm cho rằng

có 2 loại vật chất, hình thức; có quan điểm cho rằng có 3 loại: vật chất, hình thức,cắt xén CTTP vật chất: mặt khách quan có 3 dấu hiệu bắt buộc: hành vi, hậu quả,mối quan hệ nhân quả CTTP hình thức: mặt khách quan chỉ có 1 dấu hiệu bắtbuộc: hành vi Làm sao để xác định được một tội phạm có CTTP vật chất hay hìnhthức  Tìm CTTP cơ bản, nếu trong CTTP cơ bản có hậu quả, thì đó là CTTP vậtchất, còn không thì là CTTP hình thức Tuy nhiên, một số CTTP quy định rút gọn,thì phải dựa vào lập luận để xác định xem là CTTP vật chất hay hình thức

+) CTTP hình thức:

Mô hình 1: Hành vi khách quan là hành vi đơn (mặt khách quan có 1 hành vi) Khi

đó không có giai đoạn phạm tội chưa đạt Ngay khi thực hiện hành vi thì tội phạmhoàn thành ngay

V/d: Điều 123- Tội bắt giữ giam người trái pháp luật Mặt khách quan chỉ có 1hành vi thôi  phạm tội thì phạm ngay ở giai đoạn hoàn thành.

Mô hình 2: Hành vi khách quan là hành vi kép Nếu chưa thực hiện hết các hành

vi, thì ở giai đoạn chưa đạt; nếu thực hiện hết các hành vi, thì tội phạm hoàn thành.V/d: Điều 111- Tội hiếp dâm: dùng vũ lực/hành vi khác + hành vi giao cấu với nạnnhân

V/d: anh A mới chỉ kịp dùng vũ lực, chưa kịp thực hiện hành vi giao cấu  phạmtội ở giai đoạn chưa đạt

Mô hình 3: CTTP cắt xén

V/d: đi cướp tài sản thì cần phải thực hiện 2 hành vi là dùng vũ lực và hành vi lấytài sản Tuy nhiên, do tội cướp tính nguy hiểm rất cao, nên hành vi chiếm đoạt tàisản đã bị nhà làm luật cắt xén đi, quy định dưới dạng mục đích

V/d một số điều luật có CTTP cắt xén: Điều 79- tội hoạt động nhằm lật đổ chínhquyền nhân dân; Điều 133- cướp

+) CTTP vật chất

Mô hình 1: Hậu quả là cơ sở để xác định giai đoạn thực hiện tội phạm thực hiệnthôi Có khi không có hậu quả xảy ra, thì người đó cũng phạm tội đó Nếu có hậuquả xảy ra, tội phạm hoàn thành Nếu hậu quả không xảy ra, thì tội phạm ở giaiđoạn chuẩn bị hoặc phạm tội chưa đạt

Thông thường gặp ở những tội phạm có lỗi cố ý trực tiếp

V.d: A dùng dao chém vào đầu B B đi bệnh viện chưa chết, hậu quả chưa xảy ra,tuy nhiên, A vẫn bị định tội giết người

Mô hình 2: Dấu hiệu hậu quả là cơ sở để xác định có phạm tội hay không phạm tội

Có nghĩa là, có hậu quả xảy ra thì mới phạm tội, hậu quả không xảy ra thì khôngphạm tội Hậu quả này phải là hậu quả luật định

Thông thường gặp ở những lỗi cố ý gián tiếp

V/d: Điều 104 – cố ý gây thương tích có CTTP vật chất mô hình 2 Anh A dùngdao chém vào bả vai của anh B, nhưng không may chém hụt  anh A không phạmtội theo Điều 104 vì chưa có hậu quả xảy ra

Lưu ý: Trong một số điều luật, có những tội phạm vừa có CTTP vật chất, vừa cóCTTP hình thức.

V/d: Điều 207

- Người nào đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động

cơ gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của người khác  CT vật chất

- Người nào đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động

cơ đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm  CT hình thức

- Người nào đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động

cơ đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm  CThình thức

Trường hớp 2 &3: Hành vi đua xe trái phép + đặc điểm nhân thân xấu  phạm tội(không cần phải hậu quả xảy ra)

V/d: Cường Đô la, đua xe trái phép, chưa bị xử phạt hành chính, chưa có án tích 

ko phạm tội đua xe trái phép theo Điều 207 (tuy nhiên bị xử tội khác, tội gây rốitrật tự công cộng)

II HOẠT ĐỘNG ĐỊNH TỘI DANH VÀ LƯỢNG HÌNH

1 Định tội danh

*) Định nghĩa

Việc xác lập về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa tình tiết thực tế xảy ra vớicác dấu hiệu của CTTP được quy định trong BLHS

*) Các bước của hoạt động định tội danh

- Thu thập thông tin để xác định rõ các tình tiết của vụ án: việc định tội danh,lượng hình, đúng hay không đúng, tất cả phụ thuộc vào bước này Nhữngnguyên nhân dẫn đến oan sai chủ yếu nằm ở giai đoạn này, xuất phát từ việcthu thập chứng cứ không đủ, dẫn đến bức cung, dùng nhục hình Tâm lý nônnóng muốn phá án nhanh V/d: vụ Hồ Duy Hải, vụ ông Chấn… có những saisót trong thu thập thông tin chứng cứ

- Định tội sơ bộ: có tình huống xảy ra, xem thử 4 yếu tố cấu thành thì tươngứng với tội phạm nào trong BLHS

- Định tội chính thức: đưa ra định tội chính thức

Lưu ý: Mối quan hệ giữa CTTP chung với CTTP riêng

CTTP riêng được xây dựng dựa trên CTTP chung, khác với CTTP chung ở chỗ, nó

có thể có thêm một hoặc một số dấu hiệu định tội nào đó Một hành vi phạm tội,nếu thỏa mãn cấu thành riêng, thì nó cũng sẽ thỏa mãn cấu thành chung Nếu mộthành vi phạm tội vừa thỏa mãn cái chung, vừa thỏa mãn cái riêng, thì định tội theocấu thành riêng

V/d: hành vi vô ý làm chết người - Điều 98 BLHS: cấu thành chung Có các cấuthành riêng là Điều 99, 202, 227, 242

- V/d: anh A đi ẩu, vượt đèn đỏ, tông chết người  xử theo Điều 202 chứkhông xử theo tội vô ý làm chết người theo Điều 98

- Vd: thẩm mỹ viện Cát Tường, vi phạm trách nhiệm nghề nghiệp làm kháchhàng bị chết  xử theo Điều 242

- V/d: anh công nhân làm đường dây điện, vô ý làm chết người  xử theoĐiều 99

- V/d: nhà ở sát đường quốc lộ, cầm búa ném từ nhà ném qua đường, némtrúng đầu của người trên xe Hành vi vô ý này không được quy định trongđiều riêng, nên quy vào điều chung  Điều 98

Vd: Tội giết người, Điều 93 BLDS là cấu thành chung Có các cấu thành riêng làcác tội theo Điều 94, 95, 96

trường hợp thứ nhất cần phải chú ý: Đối với hành vi cấu thành một tội phạm nào

đó trong trường hợp điều luật quy định nhiều tội phạm, thì xử ý theo tên của tội phạm tương ứng mà không viện dẫn toàn bộ tên tội của điều luật.

V/d: Điều 101: tội xúi giục, giúp người khác tự sát Anh A thấy B có ý định tự sát,nên đưa thuốc độc cho B  tội giúp người khác tự sát, chứ không viện dẫn nguyêntên tội của điều luật

BÀI 2

CÁC TỘI XÂM PHẠM AN NINH QUỐC GIA

1 Khái niệm chung

*) Định nghĩa

Khoản 1, Điều 8 + thay thế một số điểm

*) Các đặc trưng chung

+) Khách thể loại: Các tội xâm phạm an ninh quốc gia xâm phạm độc lập, chủ

quyền thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, chế độ xã hội, chế độ nhà nướcCHXHCNVN, sự tồn tại, vững mạnh của chính quyền nhân dân Có 2 loại: Xâmhại đến sự tồn tại của chính quyền : điều 78, điều 79; Xâm hại đến sự vững mạnhcủa chính quyền (làm suy yếu chính quyền): từ điều 80 đến điều 91

+) Loại cấu thành

CTTP hình thức: 12/14 điều luật; CTTP vật chất: Điều 84 và Điều 85 BLHS(CTTP vật chất mô hình 1) Lí do: Tính nguy hiểm của loại tội này rất cao, nên chỉriêng hành vi đã đủ cấu thành tội phạm rồi

+) Dấu hiệu khách quan

- Hành vi khách quan: Hành vi xâm hại sự tồn tại của chính quyền nhân dân:Điều 78, Điều 79 BLHS; Hành vi xâm hại sự vững mạnh của chính quyềnnhân dân, an ninh đối ngoại của nhà nước: Điều 80-> Điều 91 BLHS

- Hậu quả và mối quan hệ nhân quả: Điều 84 và Điều 85 BLHS

- Địa điểm phạm tội: Điều 83 BLHS Đ/v Điều 83, địa điểm phạm tội có ýnghĩa định tội (BLHS 2015 đã bỏ tội này ra)

+) Dấu hiệu chủ quan

- Lỗi: Tất cả các tội phạm trong chương an ninh quốc gia đều là lỗi cố ý trựctiếp

- Mục đích: chống chính quyền nhân dân, thể hiện ở hai mức độ

o Nhằm lật đổ chính quyền nhân dân: Điều 78, Điều 79

o Nhằm làm suy yếu chính quyền nhân dân: Điều 80 Điều 91 BLHS V/d: Nếu một hành vi có mục đích nhằm chống chính quyền nhân dân thìchỉ có thể rơi vào chương 11 hoặc không phạm tội chứ không rơi vào trườnghợp khác được

V/d: anh A giết ông B là bí thư tỉnh ủy vì lí do thù cá nhân Khi ông A giếtông B không có mục đích chính quyền nhân dân  cấu thành tội giết ngườiĐiều 93 Nếu anh Ạ giết ông B là bí thư tỉnh ủy với mục đích nhằm làm suyyếu chính quyền nhân dân  Điều 84.

V/d: A lấy búa đập vỡ nửa viên gạch ở cầu với mục đích chống chính quyềnnhân dân A phạm tội theo Điều 85: tội phá hoại cơ sở vật chất kỹ thuậtcủa nước CHXHVN Nếu A không nhằm mục đích chống chính quyền nhândân: Điều 231 (phá hủy công trình quan trọng về an ninh quốc gia)

- Động cơ: đối với chương này, động cơ không có ý nghĩa định tội

*) Chủ thể

+) Trong chương an ninh quốc gia, có 14 điều luật, thì chỉ duy nhất có Điều 78 –tội phản bội Tổ quốc, có chủ thể đặc biệt – “là công dân Việt Nam”, còn 13 điềuluật khác đều có chủ thể thường (đủ tuổi, có năng lực trách nhiệm hình sự)

+) Về nguyên tắc, người từ đủ 14 tuổi trở lên là có thể phạm tội trong chương anninh quốc gia rồi Tuy nhiên, hiện nay, có nhiều quan điểm về độ tuổi chịu tráchnhiệm hình sự

- Quan điểm 1: phải từ đủ 14 tuổi trở lên (căn cứ theo BLHS)

- Quan điểm 2: theo hướng dẫn của Nghị quyết 04/1986, chương 12: để xử lý

tội xâm phạm an ninh quốc gia, đòi hỏi người phạm tội phải có nhận thức rõràng về chính trị  Mà thông thường, người có nhận thức rõ ràng về chínhtrị thông thường phải từ 18 tuổi trở lên

Thực tiễn xét xử, chưa có trường hợp nào xử người dưới 18 tuổi về tội trongchương này

V/d: người 15 tuổi được thuê để gài bom chống chính quyền nhân dân  theoNghị quyết 04/1986, thì người này không bị xử về tội xâm phạm an ninh quốc gia,

mà là xử ở tội khác (v/d: tội xâm phạm tài sản…)

+) Trong hình sự 1, về nguyên tắc, chỉ yêu cầu người thực hành phải có dấu hiệucủa chủ thể đặc biệt những người đồng phạm khác không buộc phải có dấu hiệuchủ thể đặc biệt, tuy nhiên, đ/v tội phản bội tổ quốc, tại Điều 78, dù là loại ngườinào trong 4 loại người đồng phạm vẫn phải thỏa mãn chủ thể đặc biệt này Lí do,hành vi phản bội tổ quốc chỉ phát sinh khi anh có nghĩa vụ trung thành với tổ quốccủa anh

V/d: anh A là công dân Việt Nam, câu kết với anh B là công dân của nước X đểgây nguy hại cho độc lập chủ quyền của nước Việt Nam  anh A phạm tội phảnbội tổ quốc Anh B không thể bị xử tội phản bội tổ quốc Mà anh B sẽ bị xử theoĐiều 79 – hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân

+) Điều 92: hình phạt bổ sung áp dụng đ/v người phạm tội xâm phạm an ninh quốcgia

2 Các tội phạm cụ thể

Điều 78

*) Khách thể: sự tồn tại của chính quyền

*) Mặt khách quan: hành vi câu kết với nước ngoài nhằm lật đổ chính quyền nhândân

*) Chủ thể: chủ thể đặc biệt

Điều 79:

Hành vi hoạt động thành lập tổ chức để chống chính quyền nhân dân, tham gia vào

tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân

Chủ thể thường

V/d: Luật sư Lê Công Định Mới đầu cơ quan chức năng khám xét nhà LS LêCông Định phát hiện ra tàng  tội theo Điều 88 – tội tuyên truyền chống Nhànước CHXHCN Việt Nam Trong quá trình điều tra, phát hiện ra rằng, LS LêCông Định không chỉ đơn thuần là làm ra phát tán lưu hành tài liệu như vậy, màmục đích cuối cùng là muốn lật đổ chính quyền (LS Lê Công Định được giaonhiệm vụ soạn thảo “Tân Hiến Pháp”)  bị xét xử về Điều 79 – tội hoạt độngnhằm lật đổ chính quyền nhân dân

Điều 82- tội bạo loạn & Điều 89- tội phá rối an ninh

Bạo loạn hay tội phá rối an ninh đều là tụ tập đông người để quấy rối Nếu có trang

bị vũ khí thì là Bạo loạn, nếu không có vũ khí thì là Điều 89 – tội gây rối trật tựcông cộng Nếu gây rối mà không có mục đích nhằm chống chính quyền nhân dân

 Điều 245

V/d: Đầu những năm 2000, ở Đắc Lak, người dân tộc bịn ghe những lời dụ dỗ củanhóm người phản động, kéo về Buôn Mê Thuật, đập phá một số công trình côngcộng, y/c thành lập nhà nước De Ga  bị xét xử về Điều 89 – tội phá rối an ninh

Điều 84- tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân

Nếu có mục đích nhằm chống chính quyền nhân dân thì là Điều 84, nếu không cómục đích nhằm chống chính quyền nhân dân thì là Điều 250 a

Nếu một người xâm phạm tính mạng sức khỏe của cán bộ, công chức, công dân cómục đích chống chính quyền nhân dân thì là Điều 84, không thì phải là điều khác

Điều 85- tội phá hoại cơ sở vật chất, kỹ thuật của nước CHXHCNVN

Hủy hoại: làm cho cơ sở vật chất kỹ thuật đó mất hỏng giá trị sử dụng hoặc khó cókhả năng khôi phục lại

Làm hư hỏng: vẫn có khả năng khôi phục lại

Một người có hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản đặc biệt, với mụcđích chống chính quyền nnhân dân: điều 85

Không có mục đich chống chính quyền nhân dân, thì : Điều 143, Điều 231

Hiện nay xử nhiều nhất là Điều 88

-CHƯƠNG 2

CÁC TỘI XÂM PHẠM

TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE, NHÂN PHẨM, DANH DỰ CỦA CON NGƯỜI

1 Khái niệm chung

 Nhóm 1: Các tội xâm phạm tính mạng (Điều 93 Điều 103)

 Nhóm 2: Các tội xâm phạm sức khỏe (Điều 104  Điều 110)

 Nhóm 3: Các tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự của con người (Điều111 Điều 122)

 Các tội phạm khác: Điều 117, Điều 118 V/d: anh A bị nhiễm HIV,truyền cho người khác  Điều 117 Nếu anh A không bị nhiễm HIV,nhưng bằng cách nào đó, anh A có được HIV, truyền cho người khác Điều 118- cố ý truyền HIV cho người khác Điều 117 & Điều 118 xâmhại đến sức khỏe, tính mạng chứ không xâm phạm đến danh dự nhânphẩm, nhưng nhà làm luật đã chẻ đôi nhóm danh dự nhân phẩm và xếp 2điều luật này vào giữa Vào thời điểm BLHS được ban hành, năm 1999,hiểu biết của người dân về HIV chưa nhiều

- Đối tượng tác động : là con người đang sống và phải là người khác

V/d: anh A tự tử chết, thì anh A không phạm tội Anh A gây cái chết cho B thìanh A phạm tội

Thế nào là con người đang sống

 Thời điểm bắt đầu sự sống: là thời điểm đứa trẻ sinh ra, lọt lòng mẹ, tồn tạiđộc lập với cơ thể của người mẹ Vậy ai đó kết thúc sự sống của thai nhi, thìkhông phải là hành vi giết người Hiện nay, trong BLHS chỉ có tội phá thaitrái phép V/d: đánh đập người khác làm người ta sẩy thai, thì xếp vào tội cố

ý gây thương tích, chứ chưa xếp vào tội giết người

 Thời điểm chấm dứt sự sống: bên y học chia làm 2 cái chết: cái chết lâmsàng và cái chết y học Bên y học cho rằng thời điểm chấm dứt sự sống làthời điểm cái chết sinh học xảy ra hay còn gọi là thời điểm chết não Hiệnnay, có Luật hiến tạng và cấy ghép mô, thì có đưa ra các điều kiện khi nàocoi là chết lâm sàng, khi nào được coi là chết não Hành vi tác động đến tửthi thì cũng không nằm trong nhóm này

V/d: một người bị chết lâm sàng, người nhà đóng thở để người đó chết khirút ra như vậy, thì gây ra cái chết cho người đó, thì kết tội như thế nào? Hiệntại, chưa có vụ việc xử lý về hành vi đó

*) Biểu hiện khách quan

- Loại CTTP:

CTTP VC- dấu hiệu hậu quả chỉ là cơ

sở để xác định thời điểm hoàn thành

Điều 104  Điều 109Trong đó Điều 110* vẫn là quan điểmCTTP HT – trong mặt khách quan chỉ

Hành động phạm tội, không hành động phạm tội hoặc cả hai

V/d: Điều 102- tội không cứu giúp người  hành vi là không hành động phạm tội.V/d: Điều 94- tội giết con mới đẻ: có thể là không cho bé ăn, bé chết hoặc bóp cổ

Thiệt hại về sức khỏe

- Thương tích: nói đến thương tích là nói đến vết thương để lại trên cơ thể nạn

nhân Vì thế, làm cho sức khỏe của nạn nhân bị suy giảm V/d: A cầm daochém vào bả vai của B, để lại vết thương trên bả vai đó, thương tích là thấyđược

- Tổn hại cho sức khỏe: mắt thường không thấy được, nhưng làm cho sức

khỏe của nạn nhân bị suy giảm V/d: rối loạn hệ tiêu hóa, rối loạn hệ tuầnhoàn V/d: nhiễm độc chì

- Đối với những tội phạm xâm phạm về sức khỏe, thường là CTTP mô hình 2.

- Tỷ lệ thương tật tại những thời điểm khác nhau là khác nhau: v/d: anh A

chém anh B gây thương tích, nếu đi giám định ngay thì tỉ lệ thương tích cao,nếu sau này lành rồi đi giám định thì tỉ lệ khác

- Tỷ lệ thương tật đ/v những người khác nhau là khác nhau: V/d: chị A bị anh

X chặt đứt mất ngón chân cái Chị B là diễn viên múa ba lê, anh Y chặt đứtngón chân cái Trong trường hợp này không thể nói tỉ lệ thương tật giữa chị

A và chị B là giống nhau được

Thiệt hại về tinh thần: thiệt hại về danh dự, nhân phẩm, uy tín

+) Mối quan hệ nhân quả

Chỉ đặt ra đ/v những tội phạm có CTTP vật chất

- Đ/v những tội phạm có CTTP vật chất mô hình 2 có ý nghĩa trong việc xác

định xem một người phạm tội hay không phạm tội

- Đ/v những tội phạm có CTTP vật chất mô hình 1 có ý nghĩa trong việc xác

định giai đoạn phạm tội

- Quan hệ lệ thuộc: Điều 100, Điều 110 BLHS

- Giới tính: Điều 111 Điều 114

- Người đã thành niên: Điều 115, Điều 116

- Công vụ, nghề nghiệp: Điều 97, 99, 107, 109

- Người bị nhiễm HIV: Điều 117

Còn lại, các điều luật khác có chủ thể thường

1.3 Đường lối xử lý:

2 Các tội phạm cụ thể

2.1 Tội giết người (Điều 93)

Tội giết người có cấu thành gì, thì lý luận và thực tiễn thừa nhận tội giết người cóCTTP vật chất

*) Định nghĩa: Giết người là hành vi cố ý tước bỏ tính mạng người khác trái pháp

luật

*) Dấu hiệu pháp lý

+) Khách thể

- Quan hệ xã hội bị xâm hại: quyền sống của con người (tính mạng)

- Đối tượng tác động: là con người đang sống và là người khác

 Việc tước bỏ tính mạng của người khác trái pháp luật: ngoài nhữngtrường hợp mà pháp luật cho phép V/d: thi hành án tử hình, phòng vệ

chính đáng, tình thế cấp thiết  là hợp pháp, không phải là trái phápluật

- Hậu quả: nạn nhân chết Còn thương tật bao nhiêu % không phải là hậu quảcủa tội giết người Dấu hiệu hậu quả,

 nếu là lỗi cố ý trực tiếp thì tội giết người có CTTP vật chất mô hình 1,hậu quả có ý nghĩa xác định giai đoạn phạm tội V/d: A dùng súng,nhắm thẳng vào đầu B để bắn, A run tay, nên bắn lệch, B không chết,nhưng anh A vẫn phạm tội giết người (giai đoạn phạm tội chưa đạt)

 nếu là lỗi cố ý gián tiếp thì tội giết người có CTTP vật chất mô hình 2.Hậu quả có ý nghĩa xác định tội phạm Hậu quả tới đâu, xử lý tới đó

- Mối quan hệ nhân quả: giữa cái chết của nạn nhân và hành vi phạm tội phải

có mối quan hệ nhân quả

+)Mặt chủ quan

- Lỗi: cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp

- Đông cơ, mục đích: đ/v Điều 93, động cơ và mục đích ko có dấu hiệu địnhtội

+) Chủ thể

Chủ thể của tội phạm: chủ thể thường

Lưu ý: Trường hợp giết người theo yêu cầu của người bị hại thì vẫn bị coi là phạmtội giết người

V/d: bệnh nhân y/c bác sĩ chích liều thuốc độc để kết liễu cuộc sống, nếu bác sĩchích, thì bác sĩ đó vẫn phạm tội giết người

*) Một số tình tiết định khung tăng nặng của tội giết người (K1, Điều 93)

+) Giết nhiều người: giết từ 2 người trở lên, có thể cùng một lần, có thể nhiều lần.

Trong trường hợp giết nhiều người, với lỗi cố ý trực tiếp, thì ko cần có hậu quả có

từ 2 người chết trở lên; với lỗi cố ý gián tiếp, thì phải có hậu quả từ 2 người chếttrở lên

+) Giết phụ nữ mà biết là có thai: phải thỏa mãn 2 nội dung

- Đối tượng tác động: là phụ nữ có thai

- Ý thức của người phạm tội: phải nhận biết được phụ nữ đó đang mang thai.

+) Giết trẻ em: là giết người dưới 16 tuổi Không phụ thuộc vào việc có biết hay

không biết người đó dưới 16 tuổi

+) Giết người đang thi hành công vụ hoặc vì lí do công vụ của nạn nhân:

- Công vụ là gì: nghị quyết 04/1986: công vụ là công việc mà cơ quan nhà

nước, tổ chức xã hội giao cho một người thực hiện

- Người thi hành công vụ: theo nghị quyết 04/1986: có 3 loại người sau đây sẽ

được coi là người thi hành công vụ

 Người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước hoặc tổ chức xãhội thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình v/d: công an, thẩm phán,kiểm soát viên

 Công dân bình thường được huy động để phục vụ lợi ích chung củanhà nước, của xã hội v/d: dân phòng, dân quân tự vệ

 Những công dân bình thường, không được huy động làm nhiệm vụ,

mà họ thực hiện nghĩa vụ công dân v/d: anh X là một công dân bìnhthường đang đi trên đường, thấy công an đang truy bắt tội phạm, tộiphạm tẩu thoát Anh X giúp anh công an truy bắt tên tội phạm kia.Nếu tên tội phạm giết anh X, thì sẽ bị áp dụng tình tiết định khungtăng nặng này

- Vì lí do công vụ của nạn nhân: v/d: giết nạn nhân để nạn nhân không thi

hành được công vụ của mình hoặc giết để trả thù nạn nhân vì nạn nhân đã thihành công vụ của mình

+) Giết ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo của mình: thầy

giáo, cô giáo là người đã và đang tham gia giảng dạy người phạm tội Xuất phát

từ mâu thuẫn thầy trò Còn nếu xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân thì sẽ không ápdụng tình tiết này

(Gia sư vẫn là thầy giáo, cô giáo)

+) Giết người mà liền trước đó hoặc ngay sau đó lại phạm một tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng;

+) Để thực hiện hoặc che giấu tội phạm khác;

+) Giết người để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân;

+) Thực hiện tội phạm một cách man rợ: giết người mà gây ra sự đau đớn tột

cùng của nạn nhân trước khi chết V/d: chích điện cho chủ nợ chết từ từ v/d:giết người, chặt xác, vứt trôi sông, gây cảm giác khiếp sợ cho xã hội v/d: vụ ánNguyễn Đức Nghĩa

+) Bằng phương pháp có khả năng làm chết nhiều người: v/d: bom thư, pha

thuốc độc thuốc trừ sâu vào bể nước ăn

+) Thuê giết người hoặc giết người thuê:

+) Có tính chất côn đồ: sẵn sàng giết người vì những nguyên cớ nhỏ nhặt, thích

là giết, không cần lí do V/d: vào quán uống café, thấy người khác nhìn mình,thì cho rằng là nhìn đểu, nên rút dao ra đâm

+) Có tổ chức

+) Tái phạm nguy hiểm: khoản 2, Điều 49

+) Động cơ đê hèn: dấu hiệu định khung tăng nặng của tội giết người giết

người mang tính phản trắc, bội bạc V/d: giết vợ, chồng để chung sống với tìnhnhân; giết chủ nợ để trả nợ

Tình huống: anh A yêu con gái của ông B, ông B không chấp nhận Anh A và

con gái ông B ra ở riêng, sống với nhau như vợ chồng Mâu thuẫn giữa anh A

và ông B càng ngày càng nhiều Một hôm, anh A đang đi trên đường, thì ông Bcũng đi trên đường, thấy anh A thì chửi mắng anh A Anh A quay lại rượt ông

B ông B sợ quá, rẽ sang đường, thì bị xe tông chết

 Tòa huyện cho rằng là tội gây rối trật tự công cộng Tòa án tỉnh xử tội giếtngười với lỗi cố ý trực tiếp Hiện tại, Tòa tối cao đang xem xét

 Nhận định của cô giáo: đây là đường thôn, không quá đông đúc, hành vi rượtđuổi của anh A không phải là hành vi có khả năng gây ra giết người được

Điều 93 là cấu thành chung Điều 94, 95, 96 là cấu thành riêng, được xây dựng dựa trên các dấu hiệu của Điều 93

2.2 Tội giết con mới đẻ (Điều 94)

 hành vi giết con mới đẻ: bất kì hành vi nào mà khi thực hiện có khảnăng thực tế gây ra cái chết cho đứa trẻ

 vứt bỏ con mới đẻ dẫn đến hậu quả đứa trẻ chết: lỗi cố ý gián tiếp

- Hậu quả: hiện tại vẫn có 2 quan điểm

+) Chủ thể: Người mẹ sinh ra đứa trẻ (Vậy trong trường hợp sinh hộ, thì chủ

thể là ai? Người mẹ mang thai hay người mẹ nhờ mang thai  là người mẹmang thai)

Điều 94 là trường hợp giảm nhẹ của Điều 93

v/d: chú lính chì Thiện Nhân Người mẹ ôm đứa bé vụt trong vườn điều, ngườidân phát hiện ra thì chú bé đã bị ăn hết một bên chân  theo quan điểm củagiảng viên, trong trường hợp này lỗi của người mẹ là cố ý trực tiếp, nên là hành

vi giết chứ không thể là hành vi vứt bỏ được (vứt bỏ thì phải vứt bỏ ở chỗ nào

để người ta dễ phát hiện ra để đứa bé có cơ hội sống sót) Tuy nhiên, hiện tạichưa có văn bản hướng dẫn thế nào là hành vi vứt bỏ

v/d: người bố giết đứa bé, thì là Điều 93, tội giết người

2.3 Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Điều 95)

*) Định nghĩa

*) Dấu hiệu pháp lý

Điều 95 là cấu thành riêng của Điều 93, nên có những dấu hiệu của Điều 93 Dấu hiệu khác

+) Người phạm tội phải trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh: hướng

dẫn tại Nghị quyết 04/1986: trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là trạng tháingười phạm tội không hoàn toàn tự chủ, tự kiềm chế được hành vi của mình.Theo NQ04/1986, có 2 trường hợp

 Hành vi trái pháp luật của nạn nhân là nguyên nhân gây nên sự kíchđộng mạnh dẫn đến hành vi giết người

 Hành vi trái pháp luật của nạn nhân có tính chất đè nén, áp bức tươngđối nặng nề, lặp đi lặp lại, sự kích động đó đã âm ỉ  tức nước vỡ bờ,con giun xéo lắm cũng quằn  sự kích động mạnh của người phạmtội

+)Nguyên nhân của tình trạng trên là do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của chính nạn nhân: nghị quyết 04, hành vi trái pháp luật nghiêm trọng có thể

đủ yếu tố cấu thành tội phạm hoặc không

+) Đối với người phạm tội hoặc người thân thích của người đó:

+) Hậu quả: nạn nhân chết

Cái khó của Điều 95 là việc đánh giá việc người phạm tội có ở trong trạng thái

tinh thần bị kích động mạnh hay không, còn nếu chỉ là trạng thái tinh thần bịkích động thôi, chưa đến mức mạnh thì áp dụng Điều 93 và tình tiết giảm nhẹ.Ranh giới giữa việc đánh giá kích động và kích động mạnh là mong manh V/d: đại úy cảnh sát giao thông giết trạm phó ở Cầu Tre Ban đầu tòa xử là theoĐiều 95 Sau đó xét xử phúc thẩm theo Điều 93 Lí do, có kích động nhưngkhông mạnh

2.4 Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 96)

*) Định nghĩa

*) Dấu hiệu pháp lý

+) Có sự tấn công nguy hiểm đáng kể và trái pháp luật

+) Sự tấn công xâm phạm các lợi ích hợp pháp được Nhà nước và pháp luật bảo vệ+) Sự tấn công đang hiện hữu

+) Hành vi phòng vệ phải nhằm vào chính người có sự tấn công

+) Hành vi phòng vệ rõ ràng quá mức cần thiết để gạt bỏ sự tấn công

+) CTTP vật chất mô hình 2  Hậu quả nạn nhân chết là dấu hiệu bắt buộc

+) Động cơ: ngăn chặn hành vi trái pháp luật của nạn nhân, bảo vệ các lợi ích hợppháp

Điều 96 đặt ra những vấn đề

- Phải phân biệt được Điều 96 và Điều 93: nếu như một người thỏa mãn 3

điều kiện đầu tiên của phòng vệ chính đáng, thì quyền phòng vệ phát sinh khi đó có 2 khả năng xảy ra: hoặc Điều 96 hoặc là phòng vệ chính đáng Nếunhư không thỏa mãn 3 điều kiện đầu tiên của phòng vệ chính đáng, thì người

đó không có quyền phòng vệ  Điều 93

- Phân biệt Điều 96 và phòng vệ chính đáng: xem xét tổng thể các tình tiết

liên quan đến vụ án để có sự đánh giá đầy đủ Việc đánh giá này mang tínhchất tương đối

Lưu ý: trường hợp một người thực hiện hành vi giết người vừa thỏa mãn Điều 95

và Điều 96  Áp dụng Điều 96 (theo nguyên tắc có lợi cho người phạm tội)

2.5 Tội làm chết người trong khi thi hành công vụ (Điều 97)

- người dân bình thường vô ý bị xâm hại

V/d: cảnh sát dùng súng bắn tội phạm, nhưng tội phạm né được, trúng người khác

luật cho phép thì không phạm tội Trong Pháp lệnh 16/2011, có quyđịnh các trường hợp này (v/d: Điều 22- quy định về nổ súng…).

 Phải thực hiện trong khi thi hành công vụ

- Hậu quả: nạn nhân chết

- Mối quan hệ nhân quả

+) Mặt chủ quan

- Lỗi: lỗi cố ý hoặc vô ý Trong trường hợp tác động đến người vi phạm phápluật, thì đó là lỗi cố ý, còn trong trường hợp tác động đến người dân bìnhthường thì là lỗi vô ý

- Động cơ: vì thi hành công vụ Dấu hiệu động cơ có ý nghĩa định tội

+) Chủ thể:

Là người thi hành công vụ (chủ thể đặc biệt) Dựa vào Nghị quyết 04/1986 để xácđịnh

Lưu ý:

Nếu người thi hành công vụ hống hách, coi thường tính mạng của người khác mà

sử dụng vũ lực một cách bừa, ẩu hoặc do tư thù cá nhân mà giết người thì khôngphạm tội theo Điều 97 mà phạm tội theo Điều 93 BLHS V/d: ông A là trưởngcông an xã Trong ca trực của ông A, nhận được tin báo của người dân, ở chỗ trongđịa bàn có một nhóm người đang đá gà ăn tiền, thì mang súng và thêm 2 công anviên đến địa điểm đó để kiểm tra Khi ông A đến thì y/c đứng yên và bắn chỉ thiên.Đám người bỏ chạy, thì ông A nhắm thẳng súng vào đám đông bắn một phát, mộtngười chết  ông trưởng công an xã phạm tội theo Điều 93 (thái độ coi thườngtính mạng người khác, sử dụng vũ lực một cách bừa, ẩu)

2.6 Tội vô ý làm chết người (Điều 98 BLHS)

CTTP vật chất mô hình 2

*) Mặt khách quan

- Hành vi: là hành vi vi phạm quy tắc chung trong việc đảm bảo an toàn tínhmạng cho con người trong lĩnh vực sinh hoạt và hoạt động khác của đờisống xã hội Những quy tắc chung này có thể là do pháp luật quy định hoặcnhững quy tắc mà ai cũng phải biết, ai cũng phải tuân thủ

- Hậu quả : nạn nhân chết

- Mối quan hệ nhân quả :

*) Mặt chủ quan: lỗi vô ý Có thể là vô ý vì quá tự tin hay vô ý do cẩu thả

*) Chủ thể thường

Lưu ý:

- Phân biệt Điều 98 và Điều 99 BLHS: Điều 98 là cấu thành chung Điều 99 là

cấu thành riêng Điều 98, quy tắc đảm bảo an toàn tính mạng là những quytắc chung Còn trong Điều 99, quy tắc bị vi phạm là quy tắc nghề nghiệphoặc quy tắc hành chính Quy tắc nghề nghiệp là quy tắc đảm bảo an toàntrong một lĩnh vực nghề nghiệp nhất định Quy tắc hành chính là quy tắc do

cơ quan có thẩm quyền ban hành trong quá trình quản lý điều hành nhànước  Đọc Nghị quyết 04/1986 Theo NQ 04/1986, thì quy tắc nghềnghiệp, hành chính tại Điều 99 là quy tắc chung, trường hợp các điều luậtriêng biệt có quy tắc riêng thì áp dụng quy tắc đó V/d: Anh A ra đườngphóng nhanh vượt ẩu, vi phạm quy tắc hành chính, nhưng mà việc ra đườngphóng nhanh vượt ẩu này không áp dụng Điều 99, mà áp dụng Điều 202.v/d: thẩm mỹ viện Cát Tường, áp dụng Điều 242 v/d: vi phạm quy tắc nghềnghiệp về xây dựng  Điều 229…

- Trường hợp sử dụng điện trái phép mà làm chết người Dựa vào công văn

81/2002 hướng dẫn: trong mọi trường hợp nếu như sử dụng điện trái phépchống trộm cắp mà làm chết người  Điều 93 BLHS; trường hợp sử dụngđiện trái phép để diệt chuột, phá hoại mùa màng, chia làm 2 trường hợp: nếumắc ở nơi nhiều người qua lại, biết nguy hiểm mà vẫn mắc  Điều 93BLHS, nếu mắc ở nơi mà tin rằng không có người qua lại, và có áp dụng cácbiện pháp cảnh báo cần thiết  Điều 98 BLHS

V/d: cô A và cô B ở chung với nhau trong một phòng trọ Hôm đó, chủ nhật, cô A

dậy, bật bếp ga, nấu nước uống Vừa bật bếp ga, thì có điện thoại gọi tới rủ đi càphê Nên cô A đi uống cà phê mà quên mất là đang nấu bếp ga Cô B vẫn đangngủ Như mọi khi, cô A ra khỏi nhà khóa cửa kín mít, trong khi đó phòng đang bậtmáy lạnh Khi cô A về thì thấy cô B đã chết, do bởi bếp đã tắt, tuy nhiên, ga bị xì,phòng đóng kín cửa  cô A lỗi vô ý do cẩu thả, điều 98 BLHS

V/d: cô y tá ở Quảng Ngãi tiêm nhầm vắc xin cho bé, làm bé chết  Điều 99

2.7 Tội bức tử (Điều 100 BLHS)

*) Định nghĩa

*) Các dấu hiệu pháp lý

+) Khách thể: tính mạng của con người

+) Đối tượng tác động: nạn nhân là người lệ thuộc vào người phạm tội về tôn giáo,

kinh tế, hôn nhân, gia đình Trong Điều 100 này, tất cả các quan hệ lệ thuộc, một

số điều luật khác thì quy định về quan hệ lệ thuộc cụ thể

+) Chủ thể: chủ thể đặc biệt, người phạm tội là người mà nạn nhân bị lệ thuộc

- Xử sự tự sát của nạn nhân Luật chỉ yêu cầu nạn nhân có xử sự tự sát thôi,

chứ còn hậu quả chết hay không chết không phải là vấn đề của Điều 100 Xử

sự tự sát là hành vi hay hậu quả? Đ/v quan điểm xử sự tự sát là hậu quả, thìĐiều 100 có CTTP vật chất Theo quan điểm này, xử sự tự sát là thiệt hại phivật chất, làm biến dạng xử sự của con người

+) Lỗi: lỗi cố ý gián tiếp (Người phạm tội cố ý đ/v hành vi bức tử, thấy trước được

nạn nhân có thể tự sát nhưng để mặc) hoặc cố ý đ/v hành vi nhưng vô ý với việc tựsát của nạn nhân

Theo hướng dẫn tại Nghị quyết 04/1986:

- Đ/v đối xử tàn ác: thì chỉ cần 1 lần thôi

- Đ/v ức hiếp, ngược đãi, hoặc làm nhục người khác thì nhiều lần.

2.8 Tội xúi giục hoặc giúp người khác tự sát (Điều 101 BLHS)

CTTP hình thức

*) Khách thể

*) Mặt khách quan

+) hành vi xúi giục người khác tự sát  người bị xúi giục đã tự sát.

+) giúp người khác tự sát (tạo ra các điều kiện thuận lợi cho người khác tự sát)nạn nhân đã sử dụng sự giúp sức đó để tự sát v/d: A tâm sự với B chán sống Bđưa cho A lọ thuốc độc, A sử dụng tự sát

*) Chủ thể: thường

+) Đối tượng tác động: người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng: là

người nếu như giữ nguyên tình trạng nguy hiểm đó mà không có sự cứu giúp kịpthời thì có thể chết hoặc chết

V/d: thấy một cô gái đang đứng trên ghế, cổ thì để vào dây thòng lọng  đây chưaphải là trường hợp nguy hiểm đến tính mạng, do cứ giữ nguyên tình trạng đứngtrên ghế, chưa đạp ghế, thì chưa nguy hiểm

+) CTTP: vật chất mô hình 2  phải có hậu quả nạn nhân chết thì mới phạm tội +) Mặt khách quan

- Hành vi: hành vi của Điều 102 thể hiện dưới hình thức không hành độngphạm tội: bằng cách thức nào đó (nhìn thấy, nghe thấy…) nhận biết đượcmột người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy có điều kiện

mà không cứu giúp Khi nào được coi là có điều kiện? chưa có hướng dẫn,nhưng có thể hiểu rằng, việc người đó thực hiện hành động cứu giúp thìkhông gây nguy hiểm cho bản thân hoặc cho người khác

- Hậu quả

- Mối quan hệ nhân quả

+) Mặt chủ quan: lỗi cố ý gián tiếp Theo hướng dẫn NQ04/1986

(Trong Điều 93, về mặt lý thuyết, hình thức thể hiện có thể là hành động hoặckhông hành động phạm tội, nhưng thực tiễn xét xử chưa thấy trường hợp khônghành động phạm tội, do khó chứng minh về mặt chứng cứ.)

V/d: buổi sáng, ông A đi qua một con sông, bị lũ trẻ chăn trâu lừa rằng ở dưới sông

có người chết đuối, ông A nhảy xuống cứu, nhưng bị lừa Đến buổi trưa đi làm về,đám trẻ chăn trâu lại tiếp tục kêu cứu, ông A tưởng bị lừa, nên về luôn, không cứu.Khi về nhà, nghe tin thì mới biết được là có người chết thật  ông A có phạmtheo Điều 101 hay không?  Không, do bởi lỗi theo Điều 101 là lỗi cố ý gián tiếp

Mà về lý trí, ý chí thì ông A không thỏa mãn

V/d: 5 giờ sáng, anh A đi xe máy, tự tông, tự té, gãy tay, gãy chân Khi bị gãy tay,gãy chân, lúc này người đầu tiên đi ngang qua con đường đó là anh B Anh B thấynhưng lo sợ liên lụy bản thân, nên đi qua luôn, không cứu Tiếp theo anh C, D, E…cũng vậy Đến khi anh Z đi ngang qua, không cứu, nên anh A chết

Vậy trong các anh B, C, D, E… Z thì kết tội ai? Đây là vướng mắc trong thực tế.Không có đủ chứng cứ để chứng minh

+) Chủ thể: thường

Lưu ý: Điểm c, khoản 2, Điều 202 BLHS

Nghị quyết 04/1986, đ/v trường hợp điều khiển giao thông gây tai nạn, bỏ chạy, cốtình không cứu giúp nạn nhân  xử tội vi phạm quy định về điều khiển giao thôngđường bộ + dấu hiệu định khung tăng nặng, chứ không xử theo Điều 102

+) Khách thể: sức khỏe của người khác

+) Đối tượng tác động: là con người đang sống

+) Mặt khách quan

CTTP vật chất mô hình 2 Đây là quan điểm phổ biến hiện nay và thực tiễn xét xửcũng theo hướng như vậy

- Hành vi: Hành vi gây thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe của người khác:nếu như khi thực hiện, hành vi đó có khả năng thực tế gây ra một tỉ lệthương tật hoặc một tổn hại cho sức khỏe cho nạn nhân Chúng ta cần phânbiệt hành vi gây thương tích trong Điều 104 BLHS với hành vi giết ngườitrong Điều 93 BLHS Hành vi giết người thường là hung khí nguy hiểm, tấncông vào vị trí trọng yếu trên cơ thể Ý thức chủ quan của người thực hiệnhành vi?

- Hậu quả: gây thương tích hoặc tổn hại về sức khỏe từ 11% trở lên; hoặcdưới 11% nhưng phải thuộc một trong các trường hợp luật định tại khoản 1,Điều 104 BLHS (nếu dưới 11% thì phải chỉ ra thuộc điểm nào trong khoản

1, Điều 104 BLHS)

 Điểm a: dùng hung khí nguy hiểm: hướng dẫn tại NQ02/2003: hungkhí nguy hiểm, vd: búa đinh, dao phay, các loại dao sắc nhọn, thanhsắt mài nhọn, côn gỗ, các loại gạch đá, đoạn gậy cứng, chắc, thanh sắt.thủ đoạn nguy hiểm hướng dẫn tại thông tư liên tịch 02/2001/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BTP

V/d: công an xã có một đứa con học lớp 6, đứa con mâu thuẫn với đứabạn cùng lớp Khi ông này gặp đứa bạn của con, thì lấy mũ bảo hiểmđập vào đầu đứa bé này Hôm sau, đứa bé chết Đưa đi giám định, thì

do bị tụ máu não nên đứa bé chết xử tội giết người hay cố ý gâythương tích đánh giá xem mũ bảo hiểm có phải là hung khí nguyhiểm không? Tòa sơ thẩm xác định là Điều 104 Luật sư đang yêu cầukháng cáo áp dụng theo Điều 93- tội giết người Hiện đang xét xửphúc thẩm

V/d: dùng bút bi chọc vào đầu, làm nạn nhân chết  bút bi có phải làhung khí nguy hiểm không?

V/d: quật đầu dây thắt lưng vào đầu người khác, quật vào ngực ngườikhác, làm nận nhân chết  thắt lưng có phải là hung khí nguy hiểmkhông?

 Điểm b: gây cố tật nhẹ cho nạn nhân: Nghị quyết 02/2003

 Điểm c: phạm tội nhiều lần: Nghị quyết 01/2006

 Điểm d: Đối với trẻ em, phụ nữ đang có thai, người già yếu, ốm đauhoặc người khác không có khả năng tự vệ;

 Điểm đ) Đối với ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, côgiáo của mình: Nghị quyết 01/2006

Trong trường hợp gia sư, nếu đủ điều kiện theo nghị quyết 01/2006,thì là thầy giáo, cô giáo Còn không thỏa điều kiện theo nghị quyết01/2006, thì không phải là thầy giáo, cô giáo.

 Điểm e) Có tổ chức;

 Điểm g) Trong thời gian đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang bị ápdụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục;

 Điểm h) Thuê gây thương tích hoặc gây thương tích thuê;

 Điểm i) Có tính chất côn đồ hoặc tái phạm nguy hiểm;

 Điểm k) Để cản trở người thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ củanạn nhân

- Mối quan hệ nhân quả:

+)Mặt chủ quan: lỗi cố ý

+)Chủ thể: chủ thể thường

Lưu ý: So sánh Điều 93 với khoản 3 Điều 104 BLHS

So sánh giữa giết người với trường hợp cố ý gây thương tích dẫn đến chết ngườiTheo nghị quyết 01/1989, hướng dẫn thế nào là thương tích dẫn đến chết người

- Trường hợp 1: thương tích dẫn đến chết người trước hết là thương tích nặng

và làm cho nạn nhân chết vì thương tích nặng này V/d: 2 anh tài xế taxicùng đến đón 1 người khách, anh lái taxi A rút dao đâm vào hông tài xế B.Anh B đi cấp cứu, trên đường đi cấp cứu thì bị mất máu, nên chết  Anh A

có hành vi cố ý gây thương tích dẫn đến chết người Đây là trường hợp hỗnhợp lỗi cố ý với hành vi, nhưng vô ý với hậu quả Hậu quả chết người nằmngoài dự kiến của anh tài xế A Khi chứng minh một người phạm tội theokhoản 3, Điều 104 theo trường hợp cố ý gây thương tích dẫn đến chết người,thì phải chứng minh hỗn hợp lỗi

V/d: trong một số trường hợp, cần phải dựa vào mức độ tấn công, một nhát,một đấm hay nhiều nhát để xem xét, đánh giá hành vi v/d: đâm vào vùngbụng, ko phải là vùng trọng yếu, nhưng nhiều nhát, thì là hành vi giết người;còn một nhát thì là cố ý gây thương tích

- Trường hợp 2: cũng được coi là gây thương tích dẫn đến chết người trong

trường hợp thương tích không phải là thương tích nặng, nhưng vì nạn nhân

là quá già yếu, có bệnh nặng, nên việc gây thương tích làm cho nạn nhânchết sớm hơn, nếu không có thương tích thì chưa chết ngay được

V/d: khu công nhân, anh A ở dãy trọ nhiều phòng trọ Ngày chủ nhật, anh A

rủ bạn bè đến nhà chơi Kế phòng anh A là phòng của anh B Khoảng 10ngày nay, anh B bị sốt rét ở nhà dưỡng bệnh Anh A và bạn bè nấu nướng ồn

ào, anh B rất bực mình, qua nhà anh A, nói với anh A nói nhỏ thôi, để anh Bngủ Anh A thấy mất mặt quá, nên đấm vào bụng anh B một cái Anh B đivào bệnh viện, trên đường đi thì bị chết  Giám định cho thấy, anh B bị sốtrét nhiều ngày, lục phủ ngũ tạng bị suy yếu, nên khi bị tác động bởi cú đấmcủa anh A thì bị chết anh A bị xử lý về khoản 3, Điều 104

Lưu ý:

- Các cặp điều luật, chỉ khác nhau về một số nội dung: về khách thể (tính

mạng/ sức khỏe), về hành vi (giết người/ cố ý gây thương tích), về hậu quả

đó là:Điều 95 vs Điều 105; Điều 96 vs Điều 106; Điều 97 vs Điều 107; Điều

98 vs Điều 108; Điều 99 vs Điều 109)

- Điều 104 là cấu thành chung, Điều 105 Điều 109 là cấu thành riêng.

2.11 Tội hành hạ người khác (Điều 110)

*) Khách thể: sức khỏe của con người

*) Đối tượng tác động: người bị lệ thuộc

Quan hệ lệ thuộc phải trừ các quan hệ sau:

- Nếu là quan hệ lệ thuộc về hôn nhân, gia đình thì là Điều 151

- Trừ quan hệ lệ thuộc người chỉ huy/ cấp trên, cấp dưới trong quân đội: Điều

319, 320

*) Mặt khách quan:

- Hành vi: là hành vi đối xử tàn ác với người lệ thuộc mình Nghị quyết04/1986 không có hướng dẫn hành vi đối xử tàn ác trong điều này, nhưng cóhướng dẫn hành vi tàn ác trong tội bức tử

*) Mặt chủ quan: Lỗi cố ý

*) Chủ thể của tội phạm: người phạm tội là người mà nạn nhân bị lệ thuộc.

Lưu ý:

- Phân biệt với Điều 151 BLHS

- Hiện nay, điều 110 xử rất nhiều Hiện nay, nhiều trường hợp các cô bảo mẫudốc ngược chân em bé, dốc vào thùng phi… V/d: trường hợp người giúp

việc coi trẻ hành hạ đứa trẻ V/d: trường hợp bé Hào Anh, vợ chồng chủ đầmtôm hành hạ.

- Trong thực tiễn, trường hợp hành hạ người khác đồng thời thỏa mãn cố ýgây thương tích, tòa đã xử theo 2 điều: Điều 104 – cố ý gây thương tích vàĐiều 110- hành hạ người khác

Trong Luật không nói gì, nhưng lý luận và thực tiễn xét xử thừa nhận:

- QHXH bị xâm phạm: quyền tự do và bất khả xâm phạm về tình dục của phụnữ

- Đối tượng tác động: phụ nữ từ đủ 16 tuổi trở lên

+) Mặt khách quan

CTTP hình thức, mặt khách quan có 2 hành vi khách quan

- Hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lợi dụng tình trạng không thể tự vệđược của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác.Những hành vi này để phân biệt vớitội cưỡng dâm (Điều 113), thì những hành vi này phải làm cho nạn nhân bị

tê liệt về ý chí

- Hành vi giao cấu trái với ý muốn của nạn nhân: thế nào là giao cấu, BLHSkhông giải thích, phải dựa vào từ điển tiếng Việt thế nào là trái ý muốn, nạnnhân không đồng ý, hoặc nạn nhân không thể hiện được ý chí của mình Với quy định của BLHS 1999, phát sinh nhiều vấn đề Trong BLHS 2015,bên cạnh hành vi giao cấu còn quy định thêm hành vi tình dục khác

V/d: cô A hẹn hò với người yêu trong khách sạn, nửa đêm do giận ngườiyêu, nên bỏ ra ngoài đường Cô đi trên đường, thì có 3 anh thanh niên đi xemáy trên đường trông thấy 3 anh này dùng dao khống chế, thay nhau giaocấu với cô A Sáng mai, cô A trình báo với cơ quan công an  Khởi tố theoĐiều 111 Tuy nhiên, trong quá trình điều tra thì phát hiện rằng, cô A này làngười chuyển giới, trước đây là nam, sau này là nữ Thân hình cô A là nữ,nhưng giấy tờ lại là nam Cơ quan chức năng đã căn cứ vào giấy tờ để xác

định: đối tượng tác động không phải là nữ, không phải là hành vi giao cấu(giữa nam và nữ)  bế tắc.

V/d: trường hợp cô Việt Kiều Hải Dương Giả sử có trường hợp đó, thì côViệt Kiều này cũng ko bị phạm tội hiếp dâm, do ko thỏa mãn về chủ thể.Đồng thời, việc sử dụng thuốc kích dục không phải là làm cho nạn nhân giaocấu trái ý muốn

+) Mặt chủ quan : lỗi cố ý

+) Chủ thể: nam giới

Phân biệt Điều 111 BLHS và Điều 112 BLHS

- Điều 111 là cấu thành chung, Điều 112 là cấu thành riêng của Điều 111

- BLHS 2015 đều sửa đổi các Điều 111 114 ở điểm: Bên cạnh hành vi giaocấu có thêm hành vi tình dục khác nữa

- Khác: Đối tượng tác động: Điều 111 là phụ nữ từ đủ 16 tuổi trở lên, Điều

112 là bé gái dưới 16 tuổi

- Về chủ thể: Điều 111 quy định rõ chủ thể là nam giới, Điều 112 không quyđịnh rõ là nam giới hay nữ giới, tuy nhiên, thực tiễn xét xử chưa có trườnghợp nào nữ bị xử về tội theo Điều 112

Lưu ý: Khoản 4, Điều 112 BLHS: “Mọi trường hợp giao cấu với trẻ em chưa đủ

13 tuổi đều phạm tội hiếp dâm trẻ em”  Dù nạn nhân có đồng ý hay không đồng

ý, trái ý muốn hay không trái ý muốn đều là hiếp dâm trẻ em theo khoản 4, Điều

112 BLHS

V/d: vụ án ở Tây Ninh 2 vợ chồng li hôn Sau khi li hôn thì người vợ đi lấy chồngĐài Loan Sau đó, trong quá trình VKS rà soát hồ sơ, phát hiện rằng 2 vợ chồng lấynhau lúc người vợ chưa được 13 tuổi  VKS khởi tố theo khoản 4, Điều 112BLHS  Tòa sơ thẩm tuyên mức án 8 năm tù giam  Sau này anh này được miễnchấp hành hình phạt

V/d: vụ án ở Tây Ninh, cô gái được xác định là hạn chế năng lực trách nhiệm hình

sự Cô gái này hơn 13 tuổi, thường xuyên dụ dỗ nam giới giao cấu với mình Sau

đó, Tòa đưa ra xét xử 10 người  Sơ thẩm xử 10 người này về tội hiếp dâm trẻ

em  Sau đó xử lại về tội giao cấu với trẻ em, chứ không phải là tội hiếp dâm

2.13 Tội cưỡng dâm (Điều 113 BLHS)

*) Khách thể: Quyền tự do và bất khả xâm phạm về tình dục của người phụ nữa

*) Đối tượng tác động: phụ nữ từ đủ 16 tuổi trở lên lệ thuộc vàon gười phạm tội

hoặc đang trong tình trạng quẫn bách

ý giao cấu với ông B thì sẽ được ở lại làm việc, nếu

V/d: anh A yêu chị B Sau đó chị B đi lấy chồng khác Anh A yêu cầu chị Bphải đến gặp anh A để tâm sự, nếu không sẽ đưa các hình ảnh nhạy cảm lênmạng  chị B miễn cưỡng đồng ý

+) Khách thể: sự phát triển bình thường về thể chất và tâm sinh lý của trẻ em

+) Đối tượng tác động: trẻ em từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi (nếu dưới 13 tuổi thì là

tội hiếp dâm), không phân biệt bé trai hay bé gái

+) Chủ thể: chủ thể đặc biệt: người đã thành niên

+) Mặt khách quan

CTTP hình thức

- Hành vi: Hành vi giao cấu thuận tình (được sự đồng ý của nạn nhân)

+) Lỗi: lỗi cố ý

Về mặt lí luận, thì chỉ khi người phạm tội nhận thức rõ tuổi của nạn nhân, thì khi

đó mới gọi là lỗi cố ý Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, việc thực sự biết tuổi haykhông biết tuổi của nạn nhân, vẫn đưa ra xử

V/d: anh A 17 tuổi 5 tháng, yêu cô B 13 tuổi 5 tháng Sau khi gia đình phát hiện rathì cô B đang có thai 4 tháng Điều tra thì biết là yêu nhau thuận tình  khôngthỏa mãn dấu hiệu chủ thể của Điều 115 BLHS  đây là lỗ hổng của BLHS thiệt thòi đ/v cô bé và gia đình cô bé

Phân biệt Điều 115 với Điều 256:

Điều 256: Tội mua dâm người thành niên: Trường hợp bỏ tiền, tài sản, lợi ích vật

chất để người chưa thành niên (từ đủ 13 đến dưới 18 tuổi) đồng ý giao cấu vớimình (Tình trạng mua dâm đồng giới không giải quyết được bằng quy định củaluật) Để phân biệt Điều 115 với Điều 256: Điều 115 không có yếu tố tiền bạc, cònĐiều 256 có yếu tố tiền bạc

2.15 Tội dâm ô đối với trẻ em (Điều 116 BLHS)

*) Đối tượng tác động:

Trẻ em dưới 16 tuổi, không phân biệt bé trai hay bé gái

*) Chủ thể: là người đã thành niên (người từ đủ 18 tuổi trở lên, không phân biệt

Thực tiễn xét xử hiện nay, Điều 116 xử rất nhiều Có những trường hợp xử đúng,V/d: anh ca sĩ Galy ở Vũng Tàu, dạy đàn, hát cho trẻ em, sau đó có thực hiện hành

vi sờ soạng trẻ em Có những trường hợp xử không đúng V/d: trường hợp quan hệđồng giới Ở Móng Cái, ông hàng xóm 45 tuổi, một buổi chiều đi nhậu về, cậu béhàng xóm 3 tuổi qua chơi Sau đó thực hiện hành vi giao cấu qua đường hậu mônvới đứa bé, và dặn đứa bé không được bảo với ai Tuy nhiên, về nhà bố mẹ đứa bé

phát hiện ra  Tuy nhiên, ko xử được theo tội hiếp dâm trẻ em, nên xử theo tộidâm ô

V/d: anh A 30 tuổi là người Việt Nam nhưng đã nhập quốc tịch nước ngoài, yêu cô

B 15 tuổi 3 tháng Anh A thuê phòng khách sạn, rủ cô B đến ở chung Cơ quanchức năng kiểm tra, phát hiện được Anh A và cô B đều khai là không làm gì, chỉ

có sờ mó  Khởi tố theo Điều 116  Tuy nhiên, tại cơ quan chức năng, Anh Achỉ ra rằng mình là nữ chuyển giới thành nam Đi trưng cầu giám định kết quả là

nữ  Xử lý hành chính chứ không xử theo Điều 116 Nhưng xử như vậy là sai, dotội dâm ô không phân biệt chủ thể là nam hay nữ

2.16 Tội lây truyền HIV cho người khác (Điều 117)

*) Chủ thể: chủ thể đặc biệt - người đó phải nhiễm HIV

*) Hành vi: lây truyền từ mình qua cho người khác

*) Lỗi: lỗi cố ý trực tiếp

2.17 Tội cố ý truyền HIV cho người khác (Điều 118)

*) Chủ thể: chủ thể thường

*) Hành vi: truyền HIV cho người khác

*) Lỗi: cố ý trực tiếp

Phân biệt Điều 117 & Điều 118 ở chủ thể

V/d: anh A 30 tuổi yêu cô B 15 tuổi Một hôm anh A phát hiện ra rằng mình đãnhiễm HIV Anh A sợ cô B bỏ rơi mình, nên giao cấu thuận tình với cô B đểtruyền HIV cho cô B để giữ cô B ở lại bên mình  Trong trường hợp này chỉ xửtội theo Điều 115 BLHS với dấu hiệu định khung tăng nặng là biết mình bị HIV

mà vẫn phạm tội; chứ không xử theo Điều 117 nữa

2.18 Tội mua bán người(Điều 119)

*) Đối tượng tác động: con người từ đủ 16 tuổi trở lên

Còn nếu như mua bán người dưới 16 tuổi thì là tội mua bán trẻ em theo Điều 120

*)Đọc thêm Thông tư liên tịch 01/2013

2.19 Tội mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em (Điều 120)

Có 3 tội danh: mua bán, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em

*) Đọc thêm Thông tư liên tịch 01/2013

2.19 Tội làm nhục người khác (Điều 121)

Trường hợp đánh ghen hay bị xử về tội làm nhục người khác V/d: hành vi xăm rếtlên mặt người khác, cạo lông mày, cắt lông mi tình địch  tội cố ý gây thương tích+ tội làm nhục người khác

-CÁC TỘI XÂM PHẠM QUYỀN TỰ DO DÂN CHỦ CỦA CÔNG DÂN

I KHÁI NIỆM VỀ NHÓM TỘI PHẠM

o không hành động phạm tội (điểm b, khoản 1, Điều 132)

+) Lỗi: lỗi cố ý trực tiếp

+) Động cơ phạm tội: Điều 128, thì động cơ là dấu hiệu định tộ.

+) Chủ thể:

- Chủ thể đặc biệt: Điều 127, 128, khoản 1 Điều 132 BLHS

- Còn lại là chủ thể thường

3 Đường lối xử lý

II TỘI DANH CỤ THỂ

2.1 Điều 123: Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật

*) Khách thể: quyền tự do thân thể

*) Mặt khách quan: CTTP hình thức, chỉ cần có hành vi Phạm ngay Điều 123 ở

giai đoạn hoàn thành mà không có giai đoạn chưa đạt

Trong BLTTHS 2003 có quy định những trường hợp bắt, giữ, giam người là hợppháp Ngoài ra, pháp luật hành chính còn quy định những trường hợp bắt, giữ,giam người là hợp pháp Ngoài những trường hợp này thì là bắt, giữ hoặc giamngười trái pháp luật

tội bắt Nhưng kết án về tội giữ người trái pháp luật  6 tháng cải tạo không giamgiữ

Dư luận xã hội cũng nhiều bức xúc với vụ án này Tuy nhiên, Điều 123 có cấuthành hình thức, chỉ cần bắt, giữ hoặc giam người pháp luật thì đều phạm ngayĐiều 123 này ở ngay giai đoạn hoàn thành

2.2 Điều 124 Điều 132: tự nghiên cứu

-CÁC TỘI XÂM PHẠM CHẾ ĐỘ HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

I KHÁI NIỆM CHUNG

- -Hành vi xâm phạm chế độ hôn nhân: Điều 146 Điều 149

- Hành vi xâm phạm chế độ gia đình: Điều 150 Điều 152

*) Hậu quả

- Gây hậu quả nghiêm trọng: Điều 147, 151, 152 BLHS

- Mối quan hệ nhân quả

*) Mặt chủ quan: lỗi cố ý

*) Chủ thể

- Chủ thể thường: Điều 146, Điều 148 (Tội tổ chức tảo hôn)

- Chủ thể đặc biệt: Điều 147, Điều 148 (Tội tảo hôn), Điều 149  Điều 152

BLHS

Các điều luật được hướng dẫn chi tiết tại Thông tư liên tịch 01/2001

II CÁC TỘI PHẠM CỤ THỂ

2.1 Điều 147- Tội vi phạm chế độ một vợ một chồng

Có 2 loại cấu thành, vừa vật chất, vừa hình thức

Lưu ý: phải gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính thì mới phạmtội theo Điều 147

2.2 Điều 148- Tội tổ chức tảo hôn, tội tảo hôn

Tội tổ chức tảo hôn

- Chủ thể thường

- Hành vi: tổ chức cho những người chưa đến tuổi kết hôn kết hôn với nhau Tội tảo hôn

- Chủ thể đặc biệt: phải là người đã đủ tuổi kết hôn

- Tảo hôn có nghĩa là cố ý duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người

chưa đủ tuổi kết hôn mặc dù đã có quyết định của Tòa án buộc chấm dứtquan hệ đó + đã bị xử phạt vi phạt hành chính

2.3 Điều 150- Tội loạn luân

*) Chủ thể:

- Người có cùng dòng máu trực hệ Dòng máu trực hệ: ông,bà với cháu; bố,

mẹ với con

- Anh, chị em cùng cha mẹ, cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha

Những người này phải từ đủ 16 tuổi trở lên thì mới là loạn luân V/d: Cha 45 tuổi,giao cấu thuận tình với con gái 15 tuổi, trong trường hợp này sẽ là tội giao cấu vớitrẻ em theo Điều 115 và dấu hiệu định khung tăng nặng “có dấu hiệu loạn luân”,chứ không áp dụng Điều 150

V/d: Cha 45 tuổi, giao cấu thuận tình với con gái 17 tuổi  Điều 150 Cả 2 đều làngười phạm tội

V/d: trong trường hợp giao cấu trong thời gian dài, thì phải lưu ý vấn đề tuổi đểđịnh tội cụ thể

*) Mặt khách quan

- Hành vi: giao cấu thuận tình.