Báo cáo thực hành chăn nuôi thú nhai lại

Chúng dễ nuôi, phát triển nhanh và đặc biệt ấu trùng đem lại giá trị kinh tế cao: vừa làm thức ăn trong chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy hải sản vừa được sử dụng để xử lý chất thải hữu c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH

KHOA CHĂN NUÔI - THÚ Y

MỤC LỤC Buổi 1: Tìm hiểu dụng cụ liên quan đến chăn nuôi bò 3

1 Một số dụng cụ: 3

1.1 Dụng cụ cân đo bò: 3

1.2 Dụng cụ để test sức khỏe bò: 4

2 Một số dụng cụ chăm sóc bò: 4

2.1 Bấm tai 4

2.2 Gọt móng 4

2.3 Dụng cụ thiến bò 5

2.4 Bình bú cho bê 5

3 Phương pháp cố định bò: 6

4 Chuồng ép 7

1.1 Chuồng ép bò 7

1.2 Chuồng ép bê 8

Buổi 2: Thực hành nuôi ruồi lính đen 9

Buổi 3: Thực hành chăn nuôi bò thịt 12

1 Chuồng bò thịt 12

Buổi 4: Chăn nuôi dê 15

1 Chuồng dê 16

1.1 Dê bố mẹ: 16

1.2 Dê con: 16

1.3 Dê vỗ béo: 16

1.4 Dê con chưa cai sữa: 17

2 Hướng khắc phục 19

Buổi 5: Thực hành làm đá liếm 20

1 Nguyên liệu: 20

2 Quy trình thực hiện: 20

KẾT LUẬN 24

Buổi 1: Tìm hiểu dụng cụ liên quan đến chăn nuôi bò

Địa điểm: Trại Khoa Chăn nuôi – Thú Y

Trong đó: 90 là hằng số dùng chung cho tất cả loại bò

VN: Vòng ngực là chu vi mặt cắt xương bả vai (m ) DTC: Dài thân chéo là chiều dài từ mỏm xương bả vai đến điểm tận cùng của xương ngồi (m )

Hình 1: Hình ảnh đo bò để tính trọng lượng

1.2 Dụng cụ để test sức khỏe bò:

Que này được dùng để kiểm tra bò có bị ketosis hay không, nhất là đối với bò trong thời gian mang thai Nguyên nhân bệnh này là do bò thiếu glucose trong máu vì phải huy động cho việc tiết sữa gây ra thiếu năng lượng cho các quá trình chuyển hóa và hoạt động của não, thần kinh Lúc này cơ thể lấy năng lượng từ nguồn ketone Thông thường thể ketone tích lũy nhiều trong máu thì mới thải ra nước tiểu Do đó, dùng que thử nước tiểu

để kiểm tra được bò có bị ketonsis hay không

Hình 3: Hình ảnh que test nước tiểu bò

3 Phương pháp cố định bò:

Bước 1: Tạo một vòng quanh cổ của bò bằng cách sử dụng một nút thắt dây thừng đặt ở

vị trí cổ

Bước 2: Tiếp tục vứt đầu dây qua lưng về phía đối diện

Bước 3: Tìm đầu dây vừa vứt ở phía dưới bụng rồi móc vào phần dây phía lưng ở vị trí

thẳng với nút buộc ban đầu để tạo thành nút mắc ở vai

Bước 4: Thực hiện thao tác như trên một lần nữa, nhưng vòng dây được đặt phía trước

bầu vú tại vị trí có chu vi vòng bụng nhỏ nhất và thực hiện một nút mắc như trên

4 Chuồng ép

Chuồng ép bò, chuồng phối giống bò, được dùng để giữ bò thực hiện cho quá trình phối giống, tiêm thuốc hay bấm tai

1.1 Chuồng ép bò

Chuồng ép bò bên trại có 4 cái với các kích thước khác nhau

Hình 7: Kích thước mặt hông chuồng ép bò

Buổi 2: Thực hành nuôi ruồi lính đen

Địa điểm: Trại bò thầy Khang

Ruồi lính đen hay ruồi đen là loài côn trùng khá mới mẻ Chúng dễ nuôi, phát triển nhanh và đặc biệt ấu trùng đem lại giá trị kinh tế cao: vừa làm thức ăn trong chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy hải sản vừa được sử dụng để xử lý chất thải hữu cơ từ các hoạt động nông nghiệp, chăn nuôi Đây là mô hình chăn nuôi mới được trại đưa vào thực hiện

Hình 10: Hình ảnh khu vực nuôi ruồi lính đen

Thức ăn của ruồi đơn giản là bã đậu nành tươi và xử lí phân dê được nuôi trong trại

Hình 11: Hình ảnh bã đậu nành tươi

Vòng đời của ruồi lính đen diễn ra trong 45 ngày từ khi còn là trứng ruồi, phát triển thành ấu trùng, nhộng rồi lột xác thành côn trùng, sinh đẻ và chết đi

Hình 12: Hình ảnh khu vực đẻ trứng của ruồi

Khoảng cách của mỗi tầng cho ruồi đẻ trứng là 20 – 25cm được gọi là lồng sinh sản Ruồi đẻ trứng trong khe của những thanh gỗ ghép lại với nhau, mỗi thanh gỗ có kích thước 5x40cm dày 0,5cm ghép lại với nhau, khoảng cách giữa 2 thanh là 1 cm

Hình 13: Hình ảnh các dát gỗ cho ruồi sinh sản

Thu hoạch ruồi: Dùng sàn để sàn hết bụi bẩn, vỏ kén cũng như lượng chất thải để thu hoạch các ấu trùng ruồi

Nhận xét:

Ưu điểm:

+ Đây là mô hình chăn nuôi mới, thời gian nuôi ngắn vốn chăn nuôi thấp

+ Xử lí được chất thải( phân dê, chất thải chăn nuôi trong trại, )

+ Thức ăn đơn giản, dễ tìm, chi phí thức ăn thấp

+ Tiết kiệm diện tích chăn nuôi, có thể nuôi dưới các chuồng dê để tiện xử lí phân Nhược điểm:

+ Chưa xử lí được mùi khi nuôi ruồi

+ Mô hình nuôi còn nhỏ và đơn giản

+ Khi sàn để thu hoạch ruồi cần khá nhiều nhân công, chưa đầy đủ dụng cụ để thực hiện + Nuôi dưới chuồng dê tiết kiệm diện tích nhưng khó thu hoạch và ảnh hưởng đến dê

Buổi 3: Thực hành chăn nuôi bò thịt

Địa điểm: Trại thầy Khang

Chuồng nuôi khoảng 280 con bò thịt Có 2 dãy chuồng có máng ăn phía trước và máng uống ở đầu chuồng Nền chuồng bằng xi măng và có độ dốc để dễ cho việc vệ sinh chuồng trại

Hình 14: Hình ảnh máng nước uống cho bò thịt

Bò được nuôi dưỡng chu đáo, khẩu phần ăn được trộn và cho ăn hàng ngày Đồng thời cũng bổ sung thức ăn thô cho bò được trồng gần khu vực chăn nuôi

+ Hạn chế :

* Chuồng bò khá tối và ẩm tạo điều kiện để vsv gây bệnh phát triển gây bệnh trên đàn bò

* Chuồng được xây dựng gần khu vực đông người làm dịch bệnh dể phát tán hơn

* Chuồng dê được xây quá gần chuồng bò làm gia tăng khả năng lây bệnh giữa 2 trại

+ Khắc phục

* Chuồng bò nên được xây dựng xa khu dân cư nơi tập trung đông người

* Tách riêng chuồng dê và chuồng bò để tránh lây bệnh cho nhau

+ Gồm có : nhà ở nhân viên, nhà vệ sinh, kho thức ăn,

+ Các công trình phụ được xây dựng gần với khu vực trại nên thuận tiện cho việc quản lí

- Nơi bảo quản thức ăn và nguồn nước trong trại :

+ Nhà vệ sinh được xây dựng gần khu vực nước uống của bò nên không đảm bảo an toàn sinh học

+ Thức ăn tinh được dự trữ trong kho thức ăn cần được kê trên cao, kho chứa thức ăn cần khô ráo và chống chuột bọ xâm nhập

+ Cần xây nhà vệ sinh ra xa khu vực máng nước uống để tránh làm nhiễm bẩn nguồn nước

- Tiểu khí hậu chuồng nuôi :

+ Chuồng bò thịt có sự thông thoáng kém tốc độ gió khá thấp ảnh hưởng đến sự trao đổi nhiệt giúp bò làm mát

+ Lượng ánh sáng vào chuồng nuôi khá ít chuồng nuôi luôn ầm ướt nhất là khi trời nắng

sẻ làm nhiệt độ trong chuồng tăng cao có thể gây stress cho bò

- Bảo vệ môi trường :

+ Trại sử dụng các chế phẩm vi sinh để làm giảm mùi từ chất thải của bò

+ Trại ứng dụng công nghệ tiên tiến vào bảo vệ môi trường làm giảm gây ô nhiểm môi trường từ đó làm giảm bệnh trên bò

Buổi 4: Chăn nuôi dê

Địa điểm: Trại thầy Khang

Trại nuôi dê được chia thành nhiều khu vực chăn nuôi

Hình 17: Hình ảnh chuồng nuôi dê

Giống dê: Dê được thuần hóa từ giống Bách thảo ở Ninh Thuận nên dễ hơn trong việc cho ăn, dê không còn lựa chọn thức ăn Dê được chủng đậu, viêm ruột hoại tử, lở mồm long móng

Dê hay bị bệnh về xương khớp khó đi lại, hay bị viêm vú

Dê được bấm tai, gọt móng định kỳ Ngoài ra trại còn có đá liếm cho dê để bổ sung khoáng cho dê Đối với dê con cũng thường xuyên được cho bú bằng bình và chăm sóc

kỹ lưỡng

Hình 18: Hình ảnh bấm tai và đá liếm ở dê

 Cao mái: 4m (đỉnh), 3.5m (mép mái)

 Sân chơi dài: 9m, rộng: 4.5m

Mỗi ô chuồng nuôi 50 – 60 con/ ô

Chuồng có chiều dài: 2.2m, rộng: 1.3m

Chiều cao mái: 3.3m (đỉnh), 2.5m (mép mái)

Mỗi ô chuồng nuôi 3 – 5 con/ô

Hi ̀nh 18: Chuồng dê

1.4 Dê con chưa cai sữa:

Chuồng có chiều dài: 1.3m, rộng: 1.1m

Chiều cao mái giống chuồng dê vỗ béo

Mỗi ô chuồng nuôi 3 – 5 con/ô

+ Hạn chế :

* Gần đường giao thông dể bị nhiễm bệnh từ bên ngoài

* Nuôi dê không phân biệt độ tuổi nên khó khăn trong chăm sóc quản lí

* Gần với trại bò nên dể bị nhiểm bệnh từ trại bò lây sang

+ Khắc phục :

* Xây dựng các khu nuôi dưỡng riêng cho từng độ tuổi để dễ dàng quản lí

* Ngăn cách ra với trại bò để tránh lây bệnh lẫn nhau

* Xây dựng chuồng nuôi cách xa khu dân cư, nơi tập trung đông người

+ Các công trình phụ dùng chung chủ yếu xây dựng bên trại bò nên không thuận tiện cho

sử dụng với trại dê

- Nơi bảo quản thức ăn và nguồn nước cho trại :

+ Trại dê sử dụng chung nguồn nước và kho thức ăn với trại bò

+ Việc hai trại sử dụng chung kho chứa thức ăn va sử dụng chung nguồn nước sẻ dể dẫn đến lậy bệnh giữa 2 trại

- Tiểu khí hậu chuồng nuôi :

+ Chuồng dê được xây dựng thông thoáng nên tiểu khí hậu của chuồng dê tốt hơn so với trại bò

+ Gió qua chuồng dê làm cho không khí trông chuổng mát mẻ hơn

+ Chuồng dê để cho ánh nắng chiếu trực tiếp vào chuồng có tác dụng làm khô chuống nhưng bên cạnh đó cũng làm nóng chuồng và ảnh hưởng tới dê

- Bảo vệ môi trường :

+ Trại dê sử dụng đệm lót sinh học để sử lí phân dê giúp giảm mùi và làm giảm khí độc cũng như sự phát triển của vsv gây bệnh

+ Ngoài ra phân dê còn được sử dụng để bón cho cây trồng giúp hạn chế phân bón hóa học

2 Hướng khắc phục

Chuồng bò nên được xây dựng xa khu dân cư nơi tập trung đông người

Tách riêng chuồng dê và chuồng bò để tránh lây bệnh cho nhau

 Gồm có : nhà ở nhân viên, nhà vệ sinh, kho thức ăn,

 Các công trình phụ được xây dựng gần với khu vực trại nên thuận tiện cho việc quản lí

- Nơi bảo quản thức ăn và nguồn nước trong trại :

 Nhà vệ sinh được xây dựng gần khu vực nước uống của bò nên không đảm bảo an toàn sinh học

 Thức ăn tinh được dự trữ trong kho thức ăn cần được kê trên cao, kho chứa thức

ăn cần khô ráo và chống chuột bọ xâm nhập

 Cần xây nhà vệ sinh ra xa khu vực máng nước uống để tránh làm nhiễm bẩn

nguồn nước

- Tiểu khí hậu chuồng nuôi :

 Chuồng bò thịt có sự thông thoáng kém tốc độ gió khá thấp ảnh hưởng đến sự trao đổi nhiệt giúp bò làm mát

 Chuồng bò sữa có sự thông thoáng tốt hơn nhiệt độ do đó cũng thấp hơn so với chuồng bỏ thịt Bò sữa bị nóng có thể dẫn đến bị stress làm giảm sản lượng sữa

 Lượng ánh sáng vào chuồng nuôi khá ít chuồng nuôi luôn ầm ướt nhất là khi trời nắng sẻ làm nhiệt độ trong chuồng tăng cao có thể gây stress cho bò

Bước 4: Dàn đều lượng Urê trên bề mặt rỉ mật cho đến khi Urê lắng xuống dưới

Bước 5: Cho từ từ 1kg premix vào thau và trộn đều

Bước 6: Cho 2kg xi măng vào thau và trộn đều

Bước 7: Cho từ từ 0.8kg bột đá vôi vào thau và trộn đều

Bước 8: Cho từ từ bột cám gạo vào và trộn đều, dùng tay nghiền nát các hạt để hỗn hợp

đạt độ mịn và tơi nhất định

Bước 9: Cho từ từ hỗn hợp vừa trộn vào khuôn, nén chặt và tạo một lỗ ở giữa

- Dùng đá liếm kết hợp với cỏ khô và nước sạch

- Trộn đều các thành phần với nhau trong quá trình làm đá liếm

KẾT LUẬN

Sau khi trải qua 5 buổi học thực hành môn Chăn nuôi thú nhai lại đã giúp bản thân em học hỏi được nhiều thứ, những kiến thức mà trước kia chỉ được học trên lý thuyết Khi được thực hành thực tế như vậy em mới thấy được nhiều vấn đề xảy ra Được thực hành chăm sóc dê, bò và ruồi lính đen, được xem các dụng cụ trong chăn nuôi thú nhai lại, đồng thời chúng em còn được thực hành làm đá liếm Cuối cùng cảm ơn thầy đã tạo điều kiện cho chúng em không những học được kiến thức lý thuyết mà còn vận dụng vào thực

tế Biết được nhiều điều mới mẻ ở nhiều chuồng trại khác nhau

Các trại chăn nuôi chưa thật phù hợp Đối với trại gà đã có hồ sát trùng trước khu vực chuồng nuôi và mỗi dãy chuồng nhưng trại bò thì chưa có Các trại có khu nhà ở, nhà kho riêng biệt với khu chăn nuôi Nhưng mật độ nuôi còn quá dày, chưa phù hợp với kích thước của trại Với trại bò máng uống chưa được thiết kế đúng với nhu cầu nước của bò sữa và bò mang thai Cần khắc phục để có năng suất và chất lượng tốt hơn