ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BÀ RỊA VŨNG TÀU SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN GIÁO TRÌNH MÔN HỌC KỸ THUẬT THỰC HÀNH CHĂN NUÔI – THÚ Y ÁP DỤNG CHO TRÂU, BÒ MÃ SỐ MH 02 NGHỀ NUÔI VÀ PHÒNG, TRỊ BỆNH CHO TR[.]
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU
SỞ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
GIÁO TRÌNH MÔN HỌC
KỸ THUẬT THỰC HÀNH CHĂN NUÔI – THÚ Y
ÁP DỤNG CHO TRÂU, BÒ
MÃ SỐ: MH 02 NGHỀ NUÔI VÀ PHÒNG, TRỊ BỆNH CHO TRÂU, BÒ
Trình độ: Đào tạo dưới 03 tháng
(Phê duyệt tại Quyết định số 443/QĐ-SNN-KNKN ngày 17 tháng 10 năm 2016
của Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu)
NĂM 2016
Trang 2LỜI GIỚI THIỆU
Để phục vụ chương trình đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đạt được mục tiêu của Đề án 1956 của Thủ tướng Chính phủ và phù hợp với điều kiện sản xuất kinh doanh của địa phương, chúng tôi tiến hành biên soạn và điều chỉnh giáo trình đào tạo Nghề Nuôi và phòng trị bệnh cho trâu, bò
Giáo trình môn học “Kỹ thuật thực hành Chăn nuôi – Thú y áp dụng cho trâu, bò” cung cấp cho học viên những kiến thức cơ bản về thực hành chăn nuôi thú y trâu, bò một cách an toàn và hiệu quả Tài liệu có giá trị hướng dẫn học viên học tập và có thể tham khảo để vận dụng trong thực tế sản xuất
Giáo trình này là môn học thứ hai trong số 02 môn học của chương trình đào tạo nghề
“Nuôi và phòng trị bệnh cho trâu, bò” trình độ đào tạo dưới 03 tháng
Trong môn học này gồm có 02 chương dạy thuộc thể loại tích hợp như sau:
Chương 1 Kỹ thuật cố định trâu, bò Chương 2 Một số điểm thực hành ngoại khoa thú y trên trâu, bò
Trang 32
MỤC LỤC
Chương 1 Kỹ thuật cố định cho trâu, bò 3
Chương 2 Một số điểm thực hành ngoại khoa thú y trên trâu, bò 14
Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành 22
Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập 23
Tài liệu tham khảo 23
Trang 4MÔN HỌC: KỸ THUẬT THỰC HÀNH CHĂN NUÔI – THÚ Y
ÁP DỤNG CHO TRÂU, BÒ
Mã môn học: MH 02 Thời gi n: 20 giờ Giới thiệu môn học
Người học sau khi học xong môn học này có khả năng thực hành một số thao tác cơ bản về chăn nuôi và thú y áp dụng cho trâu, bò Môn học này được giảng dạy theo phương pháp dạy tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, kết thức môn học được đánh giá bằng phương pháp trắc nghiệm, thực hành kỹ năng nghề và làm bài tập thực hành
Chương 1 Kỹ thuật cố định trâu, bò
Mục tiêu
Học xong chương này người học nghề có khả năng:
- Thực hiện cố định trâu, bò
- Sử dụng một số nút thắc dây cơ bản trong chăn nuôi
A Nội dung
1 Phương pháp cố định trâu, bò 1.1 Một số điểm lưu ý khi cố định gi súc
Cố định gia súc giúp ngăn ngừa việc chống cự, tấn công của gia súc; tránh được những tai nạn đáng tiếc cho cả người và vật nuôi; tạo điều kiện thuận lợi, rút ngắn được thời gian thực hiện Đảm bảo việc kiểm tra sức khỏe, cấp thuốc hoặc phẫu thuật gia súc
Một số điểm cần lưu ý khi cố định gia súc
- Khi tiếp xúc với gia súc phải có thái độ ôn hòa, thân mật nhất là đối với loài có tính hưng phấn cao Cần tránh có những động tác thô bạo, thái độ nóng nảy làm cho gia súc sợ hãi gây khó khăn cho việc cố định
- Trước khi thực hiện cố định gia súc cần kiểm tra kỹ lưỡng dụng cụ cố định (dây thừng, rọ mõm, giá cố định…)
- Nơi cố định phải được dọn vệ sinh sạch sẽ, đặc biệt không có vật cứng, tránh những tổn thương cho gia súc khi cố định
- Khi gia súc ăn quá no, cần tránh việc vật ngã một cách thô bạo Đối với gia súc mang thai cần thận trọng khi cố định
- Các thao tác cố định phải được tiến hành nhanh, chính xác Các nút buộc cần đơn giản mà chắc chắn, dễ giải thoát cho vật nuôi khi có các tai biến Trong phẫu thuật ngoại khoa khi cố định cần sử dụng các nút thắt “sống” để dễ dàng giải thoát gia súc khi có tai
Trang 54
cấp thuốc hoặc giải phẫu:
1.2 Phương pháp cố định trâu, bò
(1) Phương pháp cố định một chân trước
Hình 2.1 Phương pháp cố định một chân trước
Một vòng dây được buộc vào cổ chân, đầu còn lại vòng qua u vai, đưa ra phía trước và được giữ chặt Nó sẽ được bỏ ra khi bò bắt đầu ngã
(2) Phương pháp cố định một chân sau
Cố định một chân sau của trâu, bò khó khăn hơn nhiều so với cố định chân trước vì trâu, bò rất khỏe Muốn thực hiện được, chúng ta phải dùng dây thừng buộc vào đốt ngón chân của chúng rồi kéo lên Đầu dây thừng tự do vắt qua người con vật hoặc thanh dọc của gióng cố định
Hình 2.2 Bước một của phương pháp cố định một chân sau
Trang 6Hình 2.3 Bước hai của phương pháp cố định một chân sau
(3) Phương pháp vật bò Burley Đây là phương pháp vật gia súc, được thiết kế bởi Tiến sĩ Burley, có nhiều ưu điểm hơn các phương pháp vật gia súc khác
Thứ nhất: Phương pháp này không cần thiết buộc sợi dây thừng quanh sừng hoặc cổ con vật Nó chỉ đơn giản là chuyển dây thừng qua xung quanh cơ thể con vật mà mất ít thời gian hơn
Thứ hai: Cách này không gây sức ép lên thành ngực và do đó không gây trở ngại hoạt động của tim và phổi
Thứ ba: Cách này không gây nguy hiểm cho cơ quan sinh dục hoặc các mạch máu trên
vú của bò
Cuối cùng, với sự cố định này, cả hai chân sau có thể được trói với hai đầu của dây vật
Trang 76
Hình 2.5 Bước 2 của phương pháp vật bò Burley
Tiến hành vật: Dùng dây thừng to đủ chịu lực (dài khoảng 8 – 10m) gập đôi đặt vòng
dây vào chính giữa vai, sau đó luồn 2 đầu dây bắt chéo qua trước ngực và ở phía trong 2 chân trước rồi vòng lên và bắt chéo ở vị trí chính giữa lưng, tiếp tục đưa 2 đầu dây qua háng
về phía sau con vật
Khi tiến hành vật, kéo mạnh và dứt khoát 2 đầu dây con vật sẽ ngã Người thực hiện có thể điều khiển hướng ngã của con vật bằng cách kéo dây thừng về phía ngược lại (Ví dụ muốn ngã sang phải thì kéo thừng sang trái)
Khi con vật ngã, để cố định hai chân sau, người thực hiện vẫn giữ căng dây và kéo chân sau tới vị trí cao nhất rồi buộc dây ở vị trí cổ chân, cố định 1 vòng dây rồi tiếp tục vòng qua khớp khuỷu buộc vắt theo hình số 8 nhiều vòng (như hình vẽ)
Hình 2.6 Bước 1 cố định chân
sau
Hình 2.7 Bước 2 cố định
Để cố định chân trước cần dùng 1 sợi dây chắc chắn và có độ dài khoảng 2m Một đầu cuối của dây cuốn 1 vòng chắc chắn vào cổ chân và để thừa ra đầu dây dài khoảng 15cm Sau đó bẻ gập chân trước, dùng đầu dây còn lại luồn qua sợi dây đã dùng vật ngã đi xuống
từ vai rồi cuốn liên tục xung quanh phần chân gập lại rồi buộc nút cố định với đầu dây kia (Chi tiết xem hình vẽ)
Trang 8Hình 2.9 Bước 1 cố định chân trước Hình 2.10 Bước 2 cố định chân trước
Sau đó tiến hành lật con vật và thực hiện các bước tương tự với các chân phía bên kia, như vậy con vật đã hoàn toàn bị cố định
(4) Phương pháp siết chặt dây thừng Đây là một phương pháp chuẩn của việc vật bò Sợi dây vật thể được buộc trước vào con vật khi nó đang trong gióng cố định Sau đó, nó có thể được dẫn đến mà bạn muốn nó nằm xuống và áp dụng sức căng từ các đầu dây để vật
Hình 2.11 Bước 1 Tạo một vòng quanh cổ của bò bằng cách sử dụng một
nút thắt dây thừng đặt ở vị trí như hình vẽ
Hình 2.12 Bước 2 Đưa đầu cuối của đoạn dây qua lưng bò về hướng đối diện
Trang 98
Hình 2.13 Bước 3 Vòng dây qua sau vai xuống bụng ở vị trí sau hai chân trước, như hình vẽ
Hình 2.14 Bước 4 Thực hiện thao tác như trên một lần nữa, nhưng vòng dây được đặt phía trước bầu vú tại vị trí có chu vi vòng bụng nhỏ nhất và thực hiện một nút mắc như trên
Bước 5 Kéo mạnh dây về phía sau, bò sẽ nằm xuống
(5) Phương pháp vật bò của Reuff Phương pháp này tương tự như phương pháp siết dây thừng, chỉ khác ở bước một đầu dây được buộc vào sừng bò
Hình 2.15 Phương pháp vật bò Reuff
Trang 10(6) Giữ đuôi bò:
Giữ đuôi bò có thể được áp dụng khi cần thiết để đánh lạc hướng sự chú ý của con vật với mục đích kiểm tra hay điều trị bệnh ở phần khác của cơ thể vật nuôi Nó có thể được sử dụng khi tiêm bầu vú để trách vật nuôi bị kích động Người trợ giúp nên giữ cả hai tay gần cậy đuôi bò (hình vẽ) và nên đứng về một bên của con bò để tránh bị đá
Hình 2.16 Hình giữ đuôi bò
(7) Phương pháp dùng tay không vật bê con Đối với bê ta có thể áp dụng phương pháp sau: Người vật vòng người qua lưng bê, nắm chặt 2 chân (chân trước và chân sau ở cùng một bên) rồi nhấc lên Bê ngã, lập tức dùng đầu gối đè lên vai và phần sau,lấy dây thừng cột 4 chân lại
Hình 2.17 Vật bê, nghé bằng tay, túm 2 chân cùng một bên để vật và cố định bê nghé