Bài giảng luật hiến pháp 2022

Nội dung thứ nhất: Quyền con người Bản Hiến pháp đó phải ghi nhận, long trọng tuyên bố ghi nhận về Quyền tựnhiên của con người Để làm gì - Khẳng định với nhà nước rằng những quyền tự nh

BÀI GIẢNG LUẬT HIẾN PHÁP 2022 BÀI 1- LÝ LUẬN VỀ HIẾN PHÁP

I. Chủ nghĩa lập hiến, mục đích ra đời và nội dung cơ bản

Mỗi quốc gia có thể mỗi khác, bóp méo ý nghĩa hiến pháp, do bởi, nhà cầmquyền có thể thao túng quy trình lập hiến

Tổng thống, chủ tịch ngày nay khác với ông Vua ngày trước

Tổng thống, chủ tịch được làm những gì mà Hiến pháp quy định

3. Nội dung của hiến pháp

Mỗi một bản hiến pháp phải giải quyết được 2 nội dung

3.1. Nội dung thứ nhất: Quyền con người

Bản Hiến pháp đó phải ghi nhận, long trọng tuyên bố ghi nhận về Quyền tựnhiên của con người

Để làm gì

- Khẳng định với nhà nước rằng những quyền tự nhiên của con người này

là lẽ công bằng chung của cuộc sống, là một loại luật tự nhiên, luật củacuộc đời, có nghĩa là đã là người thì đương nhiên phải có những quyềnnhư thế, sự thật hiển nhiên không thể chối cãi Những quyền này khôngphải do nhà nước ban phát nên nhà nước cũng không thể vô cớ tướcđoạt Triết lý của những nhà lập hiến, Nhà nước quản lý dân thì suy chocùng cũng chỉ là người quản lý người mà thôi Nên một điều không thể

chấp nhận được khi một người lại có thể áp đặt quyền sống hay chết.Ông Vua, trời trao cho quyền…Chiếc áo duy tâm về nguồn gốc quyềnlực Con người không lí giải được hiện tượng tự nhiên Nên tin là có trờiđất Chấp nhận sự cai trị của nhà vua như là ý trời Khoa học kỹ thuật đãgiúp con người thấy được những thứ tự nhiên.

- Quy định ranh giới cấm, rào cản để các cơ quan nhà nước trong quátrình điều hành quản lý không thể tùy tiện xâm phạm vào ranh giới cấm

đó

Nhà nước quản lý dân: Người quản lý người nên có tính 2 mặt, mặt tíchcực và mặt tiêu cực Mặt tiêu cực của quyền lực đó là: Tham vọng, Tùytiện, sai quyền Khi người dân trao cho anh quyền lực, anh phải cốnghiến cho quốc gia, dân tộc Tuy nhiên, người cán bộ lại lấy quyền lực đó

để Phục vụ cho gia đình, thân hữu, tỉnh…Cục bộ địa phương, Nghĩ vềmình trước khi nghĩ về người khác Nhà nước là người cầm quyền, Loàingười không phải là thiên thần, Nếu loài người là thiên thần, không cầnphải làm hiến pháp

Hạn chế tối đa sự tùy tiện, lạm quyền, sự bất chấp lợi ích của ngườikhác

Ví dụ: kẹt xe, có nhiều cách để xử lý

- Thông tư cấm mỗi người sở hữu 2 xe

- Bộ y tế nghĩ cách ban hành văn bản quy định tiêu chuẩn địnhmức của người tham gia giao thông …

- Đối với Hà Nội, bố trí giờ làm việc trái giờ nhau…

Nhà cầm quyền chọn cách nào là quyền của nhà cầm quyền, nhưng giớihạn là gì:

- Đừng dùng cách mà xâm phạm vào ranh giới cấm, vì đây là tự

do tối thiểu mà chúng tôi có thể có được cđể có thể sống nhưmột con người bình thường

- Một việc làm vi hiến, và đó chính là tiêu chí để đánh giá mức

- Tôi là dân, đóng thuế nuôi nhà nước, để nhà nước làm nhữnggì

- Trong quá trình quán lý nhà cầm quyền không thể xâm phạm

vô căn cứThông tư Bộ công an, bị báo chí phản đối, Hủy thông tư

Khế ước xã hội- Rutxoo

Toàn bộ lý thuyết về việc phải có một bản hiến pháp để ghi nhận nhân

quyền, là nó gắn liền với tên tuổi của Rutxoo Rytxo là nhà khai sáng pháp, là đại diện tiêu biểu của chủ nghĩa lập hiến Bản hiến pháp phải

ghi nhận quyền con người

Luận giải

- Chủ quyền thuộc về nhân dân

- Đả phá được tư tưởng duy tâm

- Trong một xã hội dân chủ, tồn tại một bản hợp đồng, đó làHiến pháp Được ký kết giữa Nhân dân và Nhà nước

- Chủ quyền thuộc về nhân dân, nhưng nhân dân không tự thựchiện quyền đó được

- Để bảo vệ quyền sống, lập ra nhà nước Nhà nước bằng công

cụ bạo lực của mình để bảo vệ quyền sống cho chúng tôi Bắt

- Quyền và nghĩa vụ của Nhân dân

- Quyền và nghĩa vụ của Nhà nước

- Chủ quyền là thuộc về nhân dân

3.2. Nội dung thứ 2: Phân chia quyền lực của Nhà nước

Thông qua cơ chế kiềm chế, đối trọng bởi vì cho đến tận thời điểm hiệnnay, thì phân quyền được coi là một phương thức hữu hiệu nhất để kiểmsoát quyền lực của nhà nước và giới hạn quyền lực nhà nước

Một bản hiến pháp tốt không chỉ hướng đến nhân quyền mà còn phải hướngtới việc phân chia quyền lực nhà nước

Nhà nước rất cần cho cuộc sống, Xã hội sẽ không phát triển nếu như không

có một nhà nước để quản lý , Nhờ nhà nước mà con người thoát khỏi thảmhọa diệt vong

Nhà nước có mặt trái, do con người nắm giữ quyền lực Đó là mặt trái củacon người: tham quyền, cố vị, độc tài, Tham nhũng, hối lộ (Mức độ thamnhũng đến đâu, Thái độ của Nhà nước trong việc xử lý tham nhũng)

Phải có nhà nước những kiểm soát nhà nước bằng cách nào

Tham ô, tham nhũng, lạm quyền, tùy tiện phải được kiểm soát

Kiểm soát nhà nước như thế nào?

Mogtexquieu- Người Pháp (Rutxoo và Mogtexquieu là 2 nhân vật xuất sắcnhất của chủ nghĩa lập hiến)

Mục tiêu bảo đảm quyền con người

Trả lời câu hỏi : Làm cách nào để kiểm soát nhà nước

Tội ác của chế độ phong kiến, tập quyền phong kiến, lập pháp, hành pháp,

tư pháp thuộc về Vua, Đặc trưng của xã hội phong kiến là tập quyền, Quyềnlực của Vua là vô hạn, Bộ máy quan lại suy cho cùng chỉ là công cụ trongtay vua, Vua thực thi quyền lực trong tình trạng quyền lực tối thượng không

bị kiểm soát, Độc quyền phản dân chủ

 Chủ trương là phân quyền: Quyền lực nhà nước phải phân thành 3nhánh khác nhau: Quyền lập pháp giao cho nghị viện, Quyền hành phápgiao cho chính phủ, Quyền tư pháp giao cho tòa án

Ý nghĩa thời đại

1) Tam quyền phân lập: chuyên môn hóa công việc thực thi quyền lực

o Lựa chọn những người gần gũi dân chúng: Thượng viện, hạ viện,sàng lọc luật, Chậm mà chắc, Trí tuệ tập thể, nhìn xa, GerogeWashington sinh ra 2 viện: Thượng Viện, Nghị Viện Pha cà phê-Thượng viện- hạ viện Hạ viện gần dân Sàng lọc, bớt nóng nảy

o Cách chọn cơ quan hành pháp: sức khỏe, nhiệt huyết, nhiệt tình,chín chắn: Từ 42 đến 55 tuổi, Hành pháp làm nhiều hơn nói, Thủtướng phải có tố chất, dám làm dám chịu trách nhiệm, Nghĩa khí,Dám xông pha,

o Thẩm phán: phải có kinh nghiệm, phải có niềm tin nội tâm, Mộtnhiệm kì dài và suốt đời, Yên tâm công tác, Không khí pháp đình,Nhãn quang, Thẩm phán nếu như biết phạm nhân bị oan, thì xemxét lại cách tuyên án, để có thời gian điều tra thêm tội phạm

2) Dùng quyền lực kiểm soát quyền lựcThông qua cơ chế kiềm chế và đối trọng quyền lực

o Với tam quyền phân lập, dùng quyền lực kiểm soát quyền lực nhưthế nào, Nghị viện (Luật), Chính phủ (Thi hành luật), Tòa án (xétxử)

o Lập pháp: Nghị viện do dân bầu, vì dân không thể tự mình làmluật nên trao cho nghị viện quyền làm luật Dùng quyền hànhpháp của chính phủ và quyền tư pháp của tòa án để kiểm soát.Tổng thống được quyền phủ quyết các đạo luật do nghị viện banhành Tòa án được quyền tuyên vi hiến và vô hiệu hóa

o Hành pháp thi hành luật Trao cho tổng thống quyền hành pháp,chi tiền làm gì, bổ nhiệm ai làm bộ trưởng Nghị viện phê chuẩnquyết định của tổng thống Tòa án tối cao phải xem xét có hợphiến hay khong

Và bản hiến pháp đó phải giải quyết được 2 nội dung cơ bản: Quyền con người đến đâu,

và phân chia quyền lực nhà nước như thế nào để đảm bảo nhân quyền

Với ý nghĩa đó, hiến pháp chỉ ra đời tồn tại và phát triển trong xã hội dân chủ, (vì có dânchủ thì mới chấp nhận quyền lực thuộc về dân, nhân quyền và chấp nhận phân chiaquyền lực)

Và vì thế mà hiến pháp được xác định là ra đời rất muộn gắn liền với cách mạng tư sản

và nhà nước tư sản từ thế ký 17 trở về sau

Lý thuyết về hiến pháp gắn liền với nước Pháp và kỷ nguyên khai sáng của nước Pháp,Thoát khỏi những tăm tối mà giai cấp phong kiến đã xây dựng hàng ngàn năm, Đại cáchmạng tư sản

II. Sự ra đời và các giai đoạn phát triển của Hiến pháp

1. Sự ra đời

Lý thuyết về hiến pháp gắn liền với nước pháp, Công lao của người Pháp là vẽ

ra cho nhân loại , Lý thuyết thành lập, Nước Pháp không phải là nước có HiếnPháp đầu tiên, Hợp chủng quốc Hoa Kỳ được xem là nước có hiến pháp thànhvăn đầu tiên của nhân loại, Thành hiện thực ngay trên nước Mỹ

1958, De Gôn, mới được coi là áp dụng thành công Rutxoo, Mogte

Hiến pháp Mỹ ra đời trong hoàn cảnh nào

- Năm 1776, Washington đọc tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Mỹ

- 10 năm sau đó, Mỹ lâm vào tình trạng bất ổn triền miên, Đa dân tộc, đatôn giáo, đa ngôn ngữ, đa giọng nói, 13 tiểu bang (Nhà nước nhỏ), Sựthống nhất không có, sự đoàn kết không cao, Sự quay trở lại xâm lượccủa thực dân Anh, Phải làm sao để thống nhất được trong một nhà nướcliên bang

- 13 bang đã bầu ra 55 đại biểu, Về lại bang Philadephia , thảo luận đượcnhững điều khoản hợp bang ,cùng nhau xây dựng một bản Hiến phápthành văn đầu tiên Hội nghị Philadephia còn gọi là Hội nghị Lập hiến,Hội nghị Lập Quốc

- Ngày thành lập nhà nước Mỹ cũng chính là ngày có hiến pháp thành vănđầu tiên

- Gergo Washington làm chủ tọa của hội nghị lập quốc và lập hiến, Bầu ramột Ban soạn thảo Hiến Pháp, Trưởng ban soạn thảo: Jef Madison, Trợ

lý đắc lực của Washington, Nhiều ý tưởng để xây dựng nên bản hiếnpháp

- Kéo dài từ 15/05/1787 đến ngày 17/09/1787,

- Dự thảo 23 điều, Bị chê, Do văn phong lủng củng, Ban Văn phong đểbiên tập lại, THống nhất Hiến pháp Mỹ chỉ có 7 điều, Đến ngày17/09/1787, 42 người, 39 người ký vào dự thảo hiến pháp đồng ý

Điều 1Quyền lập pháp được trao cho Nghị việnCách thành lập ……

Điều 2 Quyền hành pháp của Tổng thống

…………

Đại cử tri bầu…

ĐIều 3 Quyền tư pháp của Tòa ánĐiều 4 Chính quyền của các tiểu bang Điều 5 THủ tục sửa đổi bổ sung hiến pháp

Điều 6, 7 Giá trị của HIến pháp và hiệu lực của Hiến pháp trong đó, cóquy định là Bản hiến pháp này sẽ phát sinh hiệu lực nếu được ít nhất ¾tổng số các tiểu bang phê chuẩn

39 người chỉ đồng ý, sau đó phải đưa về 13 tiểu bang

Ít nhất 9/13 tiểu bang phê

Thì hiến pháp phát sinh hiệu lực

Nhưng vì 7 điều đầu tiên của HIến pháp này không có điều nào quy định

về Quyền con người, cho nên đã vấp phải sự phản đối gay gắt từ các tiểubang

- Viết tổng cộng 84 bài báo ca ngợi Hiến pháp

- Dưới sức ép của quần chúng tiến bộ, 2 năm sau, năm 1789, thì HiếnPháp Mỹ đã thông qua Tu chính án thứ nhất, lần sửa đổi thứ nhất Lầnsửa đổi bổ sung thứ nhất bao gồm 10 khoản liên tiếp quy định về Quyềncon người Kể từ đó, Hiến PHáp Mỹ mới thu được đủ số các tiểu bagnphê chuẩn và phát sinh hiệu lực

- Khi nói đến bản Hiến pháp gốc hay Hiến pháp nguyên thủy của nước

Mỹ, thì phải đề cập đến 2 văn kiện: 1) 7 điều đầu tiên 2) Tu chính ánthứ nhất về Nhân quyền

Ngay sự ra đời của Hiến pháp đầu tiên đã chứng tỏ rằng, ở đâu không cónhân quyền và không có phân quyền, bất thành hiến pháp

1) Xuất phát từ những lập luận của các nhà lập hiến (Washinton ), nguồn gốc

và bản chất của vấn đề nhân quyền, nên không cần phải quy định quyền conngười trong hiến pháp

a. Về nguồn gốc: các nhà lập hiến quan điểm quyền con người là mộtloại luật của tự nhiên, của tạo hóa Cho nên không cần phải quyđịnh Đó là sự thật hiển nhiên Nếu quy định trong hiến pháp, dễ làmcho người ta ngộ nhận là do nhà nước ban phát Đặc biệt, vấn đềnhân quyền là nếu có dùng hiến pháp quy định thì cũng không quyđịnh được tất cả mọi vấn đề của nhân quyền Quyền và nghĩa vụ cơbản chứ không ghi là nhân quyền Vì vậy, chỉ cần một bản tuyên

ngôn tuyên bố về quyền con người chung chung là được sống, tự do,độc lập

b. Về bản chất: vấn đề nhân quyền luôn luôn phát triển theo thời gian.Quyền được tiếp cận thông tin, sống trong môi trường lành mạnh…

Vì thế, nếu dùng hiến pháp để ấn định nhân quyền trong đó, thì sẽdẫn đến 2 khả năng: một là hiến pháp phải thường xuyên thay đổiliên tục để cập nhật nhân quyền, hai là nếu hiến pháp không sửa đổi,không cập nhật, thì khả năng sẽ làm nghèo nàn đi vấn đề nhân quyềnvốn luôn phát triển theo thời gian (sau này, do sức ép của quầnchúng, hiến pháp mỹ và hiến pháp của các nước khác đều quy địnhnhân quyền trong hiến pháp), nhưng đều ghi kèm theo một câu: Việcliệt kê các quyền con người kể trên, không có nghĩa là việc phủ nhậnhay hạ thấp các quyền con người khác

2) Xuất phát từ những lập luận có tính logic của những nhà lập hiến Mỹ đó là:một bản hiến pháp chỉ cần quy định phân quyền như thế nào cho nó tốt, thì

nó cũng đã góp phần đáng kể vào việc bảo đảm nhân quyền rồi Bởi vì khiphân quyền tốt, thì nhà nước sẽ phát huy tốt nhân quyền

3) Xuất phát từ chính trị lịch sử, cuộc cách mạng tư sản ở Mỹ không có triệt

để Chế độ nô lệ của Mỹ vẫn còn tồn tại Liên minh giữa tư sản và chủ nôcầm quyền Nô lệ tồn tại, Sự thống trị mới là sự thống trị của người Mỹ vớingười Mỹ, nên cũng ngại tuyên bố vấn đề quyền con người Tuyên ngônđộc lập Washington: “Men…”Ông Lincon Tuyên ngôn độc lập chỉ giànhcho những người đàn ông da trắng có tài sản Tu chính án thứ nhất cũngdành cho “Men” là những người đàn ông da trắng có tài sản Sau này, khinăm 1860, Mâu thuẫn chủ nô miền Nam và tư sản ở miền Bắc, 1860,Lincon lên làm tổng thống Lincon có một giấc mơ xóa bỏ nô lệ Tu chínhthứ 13, 14 Nước mỹ kể từ đây, đàn ông da đen, phụ nữ mới ngang quyền.Trong khi đó, cách mạng Việt Nam 1945, Hiến pháp 1946, đã một lúc thực hiện 3 cuộccách mạng: GIải phóng dân tộc, xóa bỏ tình trạng người bóc lột người, giải phóng phụnữ

Nhà báo Pháp, Phidole, Hồ Chí Minh, người đồng thời là Washington, vừa là Licon củadân tộc Việt Nam

Hiến pháp Mỹ được gọi là bản Hiến pháp sống

- Đối với người Mỹ, nước Mỹ: bản hiến pháp này đã song hành với nước

Mỹ, trường tồn với nước Mỹ, tồn tại suốt 300 năm qua Người Mỹ rấttôn trọng hiến pháp Hiến pháp chính là cơ sở để người Mỹ tranh cãi ở

tòa Hành vi đó, văn bản đó có Hợp hiến hay không (Vi hiến sau đó mớiđến phản quốc,… tội)

- Đối với phần còn lại của thế giới, thì hiến pháp mỹ luôn luôn được coi làhình mẫu, là nguồn cảm hứng để phần còn lại của thế giới làm hiếnpháp (Pháp và cả Châu Âu trong một thời gian dài đi theo chế độ cộnghòa đại nghị, chính thể đại nghị mới là chính thể kiểu mẫu Vì quá suytôn nghị viện, nước Pháp suy yếu, cách mạng giải phóng dân tộc Angeri,cách mạng việt nam Đến 1958, De Gôn lên làm tổng thống, sáng tạo raCộng hóa Hỗn Hợp, chế độ bán tổng thống, lấy lại vị thế của quốc giakhai sáng) Nhật Bản Hiến pháp 1946, đưa nước Nhật trở thành một siêucường kinh tế Hiến pháp Mỹ do Athurt , tổng tư lệnh đồng minh Mỹ ởNhật Bản Năm 1993, sau khi Liên Xô sụp đổ, đã có hiến pháp mới, tiếpthu kinh nghiệm của Hiến PHáp Mỹ

Đồng minh chiến lược của Mỹ là ai Anh

- PHáp (người Anh nổi tiếng với hải quân, đóng tàu), Không ai hiểu Anhbằng Mỹ, không ai hiểu Mỹ bằng Anh: ngôn ngữ, sắc tộc là một mốiquan hệ lâu dài, bền vững Thủ tướng Anh là của đảng đa số, nên Thủtướng nói là nghị viện phải theo,

- Côn nghệ đóng tàu của Anh

- THời chiến khác thời bìnhTại sao Hiến pháp Mỹ lại có khả năng trường tồn: J Madison, A Hamition, G.Washington Vai trò của Washington, là chủ tọa 55 người

- Rất giàu, thông thái, điển hình là Washington

- Tư tưởng không chạy theo số đông, có chính kiến riêng

- Bản năng mạnh mẽTHông điệp là phần con được giải phóng thì phần người mới được thăng hoa

Giải thích

- Vì nhân loại, tính người quá cao

- Nếu giàu có thì mới có khả năng ban phát sự giàu có cho người khác,

- Danh tiếng, để đời, Không phải vì lợi ích cá nhânVăn hóa Phục Hưng

2. Các giai đoạn phát triển của Hiến pháp

Nếu tính từ năm 1787 cho đến nay thì lịch sử lập hiến của nhân loại đã trải quagần 300 năm

4 giai đoạn phát triển chính

2.1. Giai đoạn 1: Từ 1787 đến 1917, (Ngày nhân loại có hiến pháp đầu

tiên cho đến CM Nga): Sự phát triển của hiến pháp trong giai đoạn này có đặc điểm sau đây

o Phạm vi những quốc gia có hiến pháp là hẹp: Pháp, Đức, Ý…

Mỹ, Nhật Bản Hiến pháp 1989 (Nhật Hoàng)

o Nội dung của những bản hiến pháp là hẹp: 2 vấn đề nguyên thủy:nhân quyền như thế nào và phân chia quyền lực ra sao để đảm bảonhân quyền

2.2. Giai đoạn 2: Từ 1917 đến 1945: Cách mạng Nga thành công cho đến

kết thúc CTTG 2

Với sự thắng lợi của CMTM Nga, bên cạnh Hiến pháp tư sản, nhân loạicòn có thêm 1 kiểu hiến pháp mới, đó là Hiến pháp xã hội chủ nghĩa.Hiến pháp 1936 của Liên Xô, của Stalin, Đây là nguồn cảm hứng choTrung Quốc: hiến pháp 1949 Hiến pháp 59 và Hiến pháp 80HPVN.Hiến pháp 80 rập khuôn theo Liên Xô Đông Âu, Cu Ba…

So với Hiến pháp tư sản, thì Hiến pháp XHCN có 3 sự khác biệt lớn Một là: Hiến pháp XHCN có khuynh hướng mở rộng phạm vi điềuchỉnh sang các lĩnh vực kinh tế , văn hóa, xã hội

HP XHCN mang nặng tuyên ngôn, cương lĩnh

HP Các nước XHCN không có thừa nhận cái gọi là phân chia quyền lựcnhà nước

Mà thay vào đó là tập quyền xã hội chủ nghĩa, tập quyền khác với phânquyền

Trong một hiến pháp xHCN không thừa nhận nhân quyền, quyền conngười

Do nhân quyền, quyền con người là văn minh tư sản

Chỉ thừa nhận cái gọi là quyền công dân

Dùng quyền công dân thay cho quyền con người

2.3. Giai đoạn 3: Từ 1945 đến 1990: Chiến tranh TGT2 kết thúc cho đến

khi Liên Xô sụp đổ

Sự phát triển của Hiến pháp đã mang tính toàn cầu

Hiến pháp đã trở thành một hiện tượng có tính phổ quát, đa số các nước

2.4. Giai đoạn 4: Mốc từ 1990 cho tới nay

Sự phát triển của hiến pháp trong giai đoạn này được nhìn nhận ở 2 góc

độ sau đây

o Đối với những quốc gia mà vẫn kiên định theo con đường XHCNsau khi Liên Xô sụp đổ, như Trung Quốc, Việt Nam, Cu Ba, Lào:thì đã có sự thay đổi, điều chỉnh trong HIến pháp của mình chothích ứng với tình hình mới hiến pháp 82 của trung quốc, hiếnpháp 92, 2013 của Việt Nam

Nhân quyền đã được thừa nhận, lơ là với tập quyền

Chưa theo sự phân quyền

Mà là quyền lực có sự phân công, phối hợp kiểm soát quyền lựcNăm 1982, Hiến Pháp Trung Quốc đã thay đổi dù cho lúc đó Liên

Xô vẫn đang mạnh

o Trong khi đó các quốc gia còn lại, thì trong những năm trở lại đây,người ta cũng có những thay đổi,c ập nhật trong hiến pháp củamình, cho phù hợp với xu thế phát triển chung của thời đại,

Nhìn chung, xu thế phát triển của các bản hiến pháp trên thế giới, trongnhững năm gần đây là

o Nhân quyền không ngừng được cập nhật và mở rộng: thế giới gầnđây, không còn nói đến những quyền xưa cũ, mà đã cập nhật cácquyền như: quyền được sống trong một môi trường trong lành.(Nhà nước cần phải quản lý môi trường) Quyền được chết, (cáichết nhân đạo), quyền được hiến mô, hiến xác, quyền được thông

tin, nhà nước phải có trách nhiệm cung cấp thông tin cho dân,quyền của những người thuộc giới tính thứ ba…

o Các bản hiến pháp trong những năm gần đây đều có xu hướngtăng cường quyền hành pháp cho chính phủ, (thời kì nghị việnmạnh đã xa rồi…),

o Tự quản địa phương, có sự phân biệt rạch ròi giữa quyền lựctrung ương và quyền lực địa phương

o Trong khoảng 100 năm trở lại đây, đều có xu hướng xây dựng một

cơ quan chuyên trách, hữu hiệu để bảo hiến Bảo vệ hiến pháp rasao

3. Phân loại Hiến pháp

Căn cứ, tiêu chí để phân loại

3.1. Hình thức biểu hiện ra bên ngoài, phân hiến pháp thành 2 loại:

Hiến pháp thành văn (Mỹ + đa số )

Hiến pháp không thành văn (Anh, Ooman, Libi, Ả rập xê út)

Trong hệ thống pháp luật của quốc gia đó có tồn tại đạo luật mang tên làHiến pháp

Trong đó quy định một cách đầy đủ tất cả những vấn đề cơ bản của mộtbản Hiến pháp như nhân quyền đến đâu và phân chia quyền lực thế nào

để bảo đảm nhân quyền

Hiến pháp không thành văn: là trong hệ thống pháp luật của quốc gia đó,thì không có tồn tại một văn bản nào mang tên là hiến pháp cả, mànhững vấn đề thuộc nội dung cơ bản, nguyên thủy của một bản hiếnpháp được quy định rải rác trong rất nhiều nguồn khác nhau của phápluật Ví dụ, Hiến pháp không thành văn của nước Anh có 2 phần chínhPhần thành văn trong hiến pháp Anh: Những đạo luật thường mang tínhhiến pháp, những đạo luật nào có quy định về quyền con người, bộ máynhà nước Những đạo luật thường này hợp thành phần thành văn tronghiến pháp anh Luật bầu cử, luật nghị viện, hiến chương tự do

Phần không thành văn trong hiến pháp Anh: những tập tục chính trịmang tính hiến pháp, những thói quen sinh hoạt chính trị hàng ngày, Vídụ: nước Anh chọn thủ tướng như thế nào Nữ Hoàng Anh bổ nhiệm thủlĩnh đảng đa số trong hạ viện anh làm Thủ tướng 659 ghế, công đảng,bảo thủ

Khi Hạ viện bỏ phiếu bất tín nhiệm, thủ tướng sẽ nộp đơn từ chức

Dân Anh hoài cổ, bảo thủ

Thà bị coi là ngu dốt, còn hơn là phải làm những việc mà chưa bao giờlàm

Tập tục chính trịCông luận, báo chí, văn minh, tính cách con ngườiKhông cần phải quy định Thủ tướng làm gì, tổng thống làm gì, màngười ta tự biết phải làm gi

3.2. Căn cứ vào nội dung, chia hiến pháp thành

Hiến pháp cổ điển và hiện đạiHiến pháp cổ điển là hiến pháp để cập đến 2 nội dung nguyên thủ : nhânquyền, phân chia quyền lực

Hiến pháp hiện đại: ngoài 2 nội dung trên còn quy định thêm các vấn đề

về kinh tế, văn hóa, xã hộiKhông căn cứ vào thời gian ban hành, mà căn cứ vào nội dung

3.3. Căn cứ vào cấu trúc của nhà nước

o Hiến pháp liên bang

o Hiến pháp tiểu bang

3.4. Căn cứ vào thủ tục sửa đổi bổ sung hiến pháp

Chia làm 2 loạiHiến pháp cương tính và hiến pháp nhu tínhHiến pháp cương tính là việc sửa đổi bổ sung nó là vô cùng phức tạp,nhiêu khê, khó khăn,

HIến pháp nhu tính là việc sửa đổi bổ sung nó là tương đối dễ dàng vàkhông khác mấy so với việc sửa đổi bổ sung thường luật

III. Quy trình lập hiến

1) Chủ thể lập hiến

Chủ thể có quyền thông qua hiến pháp: theo một công trình nghiên cứu củanhóm giáo sư người Mỹ, trong suốt 1787 đến 2005, trên thế giới đã có 806 bảnhiến pháp ban hành, có những chủ thể sau đây thông qua hiến pháp

a. Có một số bản hiến pháp được thông qua dưới hình thức là sự ban tặngcủa nhà vua: Hiến pháp 1889 của Nhật Bản (Nhật Hoàng ban tặng chonhân dân Nhật Bản) Chịu sức ép của phong trào dân chủ hóa

b. Một số bản Hiến pháp được cơ quan lập pháp vừa làm ra hiến pháp vừalàm ra thường luật: Liên Xô cũ, Trung Quốc, Việt Nam, Ấn Độ, Đức

c. Do cơ quan lập hiến thông qua, nhưng vì một lí do nào đó, cơ quan lậphiến này đành chuyển sang lập pháp luôn, ĐIển hình đó là Hiến pháp

1946 của Việt Nam, và Hiến pháp 1975 của Hi Lạp

d. Do một cơ quan lập hiến ban hành, cơ quan này tách bạch với cơ quanlập pháp Cách làm phổ biến Lí do: khuyến cáo không nên để quốc hộivừa lập hiến vừa lập pháp Đặt quốc hội cao hơn hiến pháp, đặt nhànước cao hơn hiến pháp Mục đích của hiến pháp kiểm soát nhà nước,không đạt được Đặt thường luật ngang bằng với hiến pháp

e. Ngày càng trở nên phổ biến, trưng cầu dân ý về hiến pháp De Gôn

1958, trưng cầu dân ý toàn thể nhân dân, Hiến pháp 1978 Tây Ban Nha,Hiến pháp 1973 của Liên Bang Nga…

Tóm lại: để quyền lập hiến thật sự thuộc về nhân dân, và để hiến pháp phải

là công cụ trong tay của nhân dân để kiểm soát nhà nước, chứ không phải làcông cụ trong tay nhà nước để quản lý dân Cho nên, chỉ có 2 cách để thôngqua hiến pháp

Cách 1: Trưng cầu dân ý về hiến pháp Cách này hay, nhưng không phảinước nào cũng làm được Quóc gia đó phải có dân trí, điều kiện kinh tế, Cách 2: Có một quốc hội lập hiến tách bạch với quốc hội lập pháp

2) Thủ tục sửa đổi, bổ sung hiến pháp

Bí quyết để có được một bản hiến pháp trường tồn và có tuổi thọ cao, là nóphụ thuộc vào những yếu tố sau đây khi làm hiến pháp

- Độ dài của bản hiến pháp theo nguyên lý là , bản hiến pháp càng dài,càng nhiều chương, nhiều điều, nhiều chữ, càng tuyên ngôn cương lĩnh,thì tuổi thọ càng ít và ngược lại càng ngắn càng súc tích, càng chânphương giản dị thì càng thọ V/d: Hiến pháp Mỹ, Hiến Pháp Việt Nam

1946 Được đánh giá cao nhất, khoa học, mọi người đánh giá cao Hiếnpháp 1980, dài…

- Ở quốc gia đó có thừa nhận quyền giải thích Hiến pháp của cơ quan tưpháp hay không Nếu có, thì HIến pháp sẽ thọ, và ngược lại Hiến pháp

Mỹ sống động là nhờ quyền giải thích hiến pháp của tư pháp Cách đây

300 năm, nhân quyền bao gồm những quyền sau… Việt Nam không chotòa án giải thích hiến pháp Ủy ban Thường Vụ giải thích HIến Pháp.Điều 111 Hiến pháp

- Mức độ phân biệt giữa Hiến pháp với thường luật theo nguyên lý càngphân biệt, càng tách bạch thì HIến pháp càng thọ và ngược lại., ai thôngqua…

- Thủ tục sửa đổi bổ sung hiến pháp, càng khó khăn, phức tạp, thì hiếnpháp càng thọ và ngược lại

Nghiên cứu 806 bản hiến pháp trên thế giới, thì chung quy lại thì có 4 cách để sửađổi bổ sung hiến pháp, và được sắp xếp theo độ khó tăng dần

- Cách 1: Việc sửa đổi bổ sung hiến pháp là giao toàn quyền cho cơ quanlập pháp (cơ quan làm ra đạo luật thường): Việt Nam, Trung QUốc, Đức,

Ấn Độ…Mức độ phân biệt giữa hiến pháp và thường luật chưa rõ Đây

là một cách tương đối dễ dãi trong việc sửa đổi hiến pháp Hiến pháp ởnhững quốc gia này có tốc độ thay đổi nhiều nhất, Có sự phân biệtkhong đáng kể : việc sửa đổi bổ sung thường luật chỉ cần quá bán trongkhi đó muốn sửa đổi bổ sung hiến pháp phải ít nhất là từ 2/3 cho đến ¾,

Vì vậy, các nước như Đức, Ấn Độ vẫn được đánh giá cao hơn Việt Nam,Trung Quốc Vì 2 lí do: ở Đức, Ấn Độ, nghị viện là 2 viện, Đức và ẤN

độ đa đảng

- Cách 2:sửa đổi, bổ sung hiến pháp bằng việc bỏ phiếu bầu cử xen kẽ và

bỏ phiếu 2 vòng Bỉ, Arhentina, Brazil, Colombia…V/d: Hiến pháp Bỉquy định, cơ quan lập pháp đương nhiệm thành lập ủy ban dự thảonhững điều dự thảo, sau khi đã có dự thảo, bắt cơ quan lập pháp nàyphải giải tán trước hạn Nhân dân sẽ tiến hành một cuộc tổng tuyển cửmới, với mục đích là bầu ra một cơ quan lập pháp mới Dự thảo hiếnpháp này phải được thông qua bởi cơ quan lập pháp mới, phải được sựđồng ý của ít nhất 2/3 thành viên của mỗi viện

- Cách 3: Quy trình phức tạp của Nghị Viện, (có thể trưng cầu dân ý)Cộng hòa Pháp, Chi Lê, …Ví dụ: Hiến pháp 1958 của cộng hòa Phápquy định, muốn sửa đổi bổ sung bất kỳ điểm nào trong Hiến pháp thìphải đạt được ít nhất là 2/3 thành viên của mỗi viện đồng ý 577 người,

348 nghị sĩ (Cộng hòa Pháp là quốc gia đa đảng không có đảng nổitrội) Nếu không đạt được tỉ lệ này, thì phải đem ra trưng cầu dân ý

- Cách 4: Trưng cầu dân ý hoặc có độ khó tương đương trưng cầu Thụy

Sĩ, Nhật Bản, Canada, Thụy Điển (trưng cầu dân ý) Tương đương trưngcầu (Mỹ) 3 điều kiện để sửa đổi, bổ sung hiến pháp Mỹ: phải được 2/3

hạ nghị sĩ Mỹ đồng ý, (435 người), sau đó phải được 2/3 thượng nghị sĩ

Mỹ đồng ý (100 người), Sau đó đem về cho 50 tiểu bang, phải được ¾(37/50 tiểu bang) đồng ý

Tóm lại: Việc sửa đổi bổ sung hiến pháp càng khó khăn, phức tạp,thì sẽ càng đảmbảo nguyên tắc quyền lập hiến thuộc về nhân dân và đảm bảo mức độ ổn định,tuổi thọ của một bản hiến pháp bởi vì điều này sẽ hạn chế được tình trạng nhà cầmquyền lợi dụng việc sửa đổi hiến pháp để thao túng và củng cố quyền lực chomình

3) HIệu lực của một bản hiến pháp

Bản Hiến pháp là một đạo luật phải có hiệu lực pháp lý tối cao

TÍnh tối cao này phải được thể hiện trên 2 phương diện sau đây,

- Tính tối cao trong hệ thống pháp luật thể hiện ở chỗ : tất cả các văn bảnpháp luật khác trong hệ thống pháp luật (trước hết và chủ yếu đó lànhững đạo luật do nghị viện ban hành)đều phải phù hợp với hiến pháp

Vì thế, người ta còn gọi hiến pháp là đạo luật gốc, đạo luật mẹ, luật cơbản của nhà nước, và là xương sống cho toàn bộ hệ thống pháp luật củamột quốc gia, (có nghĩa là hiến pháp sẽ quy định những vấn đề nguyêntắc, nền tảng, các văn bản pháp luật khác sẽ cụ thể hóa, chi tiết hóa vàhướng dẫn thi hành)

- Tính tối cao trong đời sống xã hội thể hiện ở chỗ: tất cả các chủ thểtrong đời sống xã hội (dù là ai và quyền lực đến đâu), đều phải phụctùng hiến pháp Đã là một xã hội dân chủ thì không có một chủ thể nào

có thể đặt ngoài vòng hiến pháp, đặt cao hơn hiến pháp, hay là nganghàng với hiến pháp Đó là dấu hiệu của xã hội dân chủ

HIến pháp mặc dù ra đời muôn, nhưng Hiến pháp có tính tối cao do bởi

- Hiến pháp bảo đảm quyền con người, ghi nhận quyền con người Đây làluật của tự nhiên, luật đời, lẽ công bằng chung, chân lý, nên phải có giátrị cao hơn những luật do nhà nước ban hành (ý chí của nhà nước, ý chícủa con người không thể so sánh với tự nhiên được)

- Mục đích của hiến pháp là để kiểm soát nhà nước, cho nên, không thể bịđánh đồng, hay nhập nhằng với những loại luật khác, vì những loại luậtkhác là công cụ nhà nước, nên nhà nước có toàn quyền sửa đổi bổ sungtheo ý của mình

Kinh nghiệm của các nước trên thế giới

Khi nói đến hiệu lực của một bản hiến pháp, thì thừa nhận tính tối cao của nó, là mộtđiều mà người ta bảo là sự thật hiển nhiên và gắn liền với hiến pháp, Vì thế mà khôngcần phải tuyên bố, quy định điều này trên thế giới Mà hiến pháp có thật sự tối cao haykhông, nó được quyết định bởi 3 yếu tố sau đây

1) Chủ thể của quyền lập hiến có thuộc về nhân dân hay không (có trưng cầu dân ýhoặc quốc hội lập hiến thông qua hay không)

2) Sửa đổi bổ sung hiến pháp phức tạp đến mức nào

3) Có một cơ quan nào hữu hiệu để bảo vệ hiến pháp hay không

Liên hệ với Việt Nam

1) Hiến pháp 92 (146, 147): Dành một điều luật tuyên bố về tính tối cao của hiếnpháp Mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với hiến pháp (mới đề cập đếntính tối cao của hiến pháp trong hệ thống văn bản pháp luật) Quốc hội là cơ quanduy nhất lập hiến, lập pháp

2) Hiến pháp 2013 ra đời có nhiều điểm mới đang ghi nhận về quy trình lập hiến sovới các bản hiến pháp trước đó: Điều 119 và điều 120, chương 11: Những chủ thể

có quyền yêu cầu sửa đổi bổ sung hiến pháp, Ủy ban thường vụ quốc hội, Chủtịch nước, THủ tướng chính phủ, 1/3 tổng số đại biểu quốc hội yêu cầu Tính tốicao của hiến pháp được bổ sung thêm : Mọi hành vi vi hiến đều bị xử lý, tráchnhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc bảo vệ hiến pháp, Cơ chế bảo hiến,Bảo vệ hiến pháp phải được lồng ghép vào các đạo luật, Nếu bộ trưởng , Đạo luậtchuyên về bảo vệ hiến pháp

Quốc hội có quyền lập hiếnĐiều 120, có một quy định mới: Ban soạn thảo hiến pháp bắt buộc phải lấy ý kiếntoàn thể nhân dân, và sau đó báo cáo giải trình trước Quốc hội

Về cơ bản Quốc hội vẫn quyết định sửa đổi bổ sung hiến pháp Nhưng Hiến pháp

2013 có quy định thêm một câu mới, đó là Quốc hội sẽ quyết định trưng cầu dân ý

về việc sửa đổi bổ sung hiến phápQuy định này được coi là phù hợp với điều kiện kinh tế của Việt Nam hiện nay làtrình độ dân trí của Việt Nam còn thấp

Nhưng các nhà lập hiến đã nhận thức được quyền lập hiến thuộc về nhân dân chophù hợp với thông lệ quốc tế

 Quy trình lập hiến của Việt Nam đang tiệm cận với quan điểm của thế giới, nhưng phùhợp với Điều kiện của Việt Nam

IV. CƠ CHẾ BẢO HIỂN

Tiêu chí so sánh Mô hình bảo hiến phi tập

Từ án lệ này đã tạo ra mô hìnhbảo hiểm của Mỹ, sau đó làNhật học theo

Trong toàn bộ hiến pháp Mỹ

1787, không có một quy địnhnào quy định cho tòa án của

Mỹ (ngành tư pháp Mỹ) đượcquyền ra tuyên bố các đạo luật

do nghị viện ban hành là vihiến Mà thẩm quyền này củatòa án Mỹ chỉ phát sinh từ một

án lệ nổi tiếng vào năm 1803,gắn liền với tên tuổi JohnMarshall

J Adam, 1802, kết thúc nhiệm

kì tổng thống Người thắng cửtổng thống thứ 3, Jesferson,thuộc đảng dân chủ, J Adam

đã thất bại trong nhiệm kì 2

Jesferson còn 1 tháng để chuẩn

bị vào Nhà trắng

Bổ nhiệm nửa đêm, tranh thủnhững ngày cuối của quyềnlực, bổ nhiệm những ngườithân quen…

Trong đó có Maburi, thân cận

Giáo sư danh tiếng về luật hiếnpháp và chính trị học người

Áo, khoảng năm 1920,Kensen,

Kensen cho rằng không thểgiao việc bảo vệ hiến pháp chotòa án thường như Mỹ, Nhật,bởi vì, châu Âu lục địa cótruyền thống suy tôn nghị viện,nghị viện tối cao Người châu

Âu đề cao nghị viện, có 3 lý do

1. Nghị viện là công cụtrong tay giai cấp tưsản để làm cáchmạng

2. Nghị viện chính làhình ảnh để giai cấp

tư sản đập tan quanđiểm duy tâm thần bí

về nguồn gốc quyềnlực nhà nước mà giaicấp nhà nước đã từngdựng lên

3. Châu Âu là quêhương của Rutxoo,ông có xu hướng đềcao Nghị viện Tamquyền phân lậpnhưng theo ông, ai cóquyền đặt ra luật, thìphải đặt cao hơnngười khác

Chính vì thế mà tòa án thườngcủa châu Âu không có một vịtrí trang trọng, một hệ cấptương đương với nghị viện, vìthế, tòa án thường ở châu Âu

Gắn liền với một chínhtrị gia lỗi lạc, CharlesDegaulle Tổng thốngCộng hòa Pháp

Nằm trong những toantính chính trị củaDegaulle

Nhằm mục đích làm suyyếu nghị viện và để tăngthêm quyền lực chotổng thống cộng hòapháp, có thể nói hộiđồng bảo hiến cộng hòapháp là công cụ trongtay tổng thống để củng

cố quyền lực cho mình

và để kiểm soát, làm suyyếu nghị viện

Nước Pháp trước1958đã bộc lộ nhữngđiểm yếu, hạn chế, do

đa đảng

Thành lập ra Hội đồngbảo hiến, gồm nhữngngười có uy tín về luậtpháp

Vì hội đồng bảo hiếnđược thành lập phù hợpvới đặc thù của nướcPháp vào thời điểm đó,nên mô hình này không

có tính phổ biến

HIện nay trên thế giới,

có 4 nước áp dụng môhình này: Pháp, Tuynidi,Modawmbich,

Campuchia (Hội đồng

với John Adam, thẩm phán của

tòa án phúc thẩm liên bang

Madison không kí đóng dấu

Trong thời hạn 30 ngày kể từ

ngày nhận được quyết định bổ

nhiệm thì người có thẩm quyền

phải …

Y/c tòa án, tòa án ra bản án y/c

…tống đạt…

Hiến pháp Mỹ không trao cho

tòa án quyền này

Đạo luật này có dấu hiệu vi

hiến, vì việc trao này là trái

hiến pháp, từ chối áp dụng đạo

phán quyết khá khôn ngoan,

người làm tư pháp phải có sự

hợp thời, nhạy cảm về chính

trị

John Marshall đã biết thả một

con tép (đã từ chối một thẩm

quyền mà nghị viện đã trao cho

tòa) để bắt một con tôm (tạo ra

cho tòa một quyền mới, đó là

quyền được tuyên bố một đạo

luật do nghị viện ban hành là vi

không đủ năng lực và không

đủ sự tự tin cần thiết để ra cácphán quyết chống lại một đạoluật do nghị viện ban hành

Vì thế, Kensen cho rằng, ởChâu Âu cần phải thành lậpmột tòa án hiến pháp độc lập,được trang bị những yếu tố cầnthiết về vật chất, con người vềquy chế pháp lý … thì mới đủsức bảo vệ hiến pháp và đủ sức

để đương đầu với nghị viện

Năm 1920, tòa án Hiến phápđầu tiên được thành lập tại Áo

Nước Áo là nước thành lập Sau đó, tòa án hiến pháp đượclan sang nước Đức, nhưngcông lao của người Đức là đãlàm cho mô hình tòa án hiếnpháp này trở nên kiểu mẫu vàđiển hình Hiện nay mô hìnhnày được xem là phổ biến nhất

và đang được áp dụng rộng rãi

2/3, hơn 60% các nước trên thếgiới áp dụng mô hình này, cụthể, hầu hết các nước châu Âu, Châu Á: Thái Lan, Hàn Quốc,châu Phi: Nam Phi, Congoo,(Hầu hết các nước trong khốiliên xô và đông âu cũ từ khiliên xô sụp đổ đến nay đềuchọn cho mình mô hình tòa ánhiến pháp)

bảo hiến cộng hòa PHáptrong những năm gầnđây, đã có những cảicách chuyển biến, đãdần tương thích với Tòa

án hieens pháp của Đức.Còn hội đồng bảo hiểncủa 3 quốc gia kia, chỉmang tên giống vớiPHáp, còn các tổ chức,

và hoạt động bên trongthì lại giống Tòa án hiếnpháp đức

h

Kể từ đó, John Marshall đã tạomột dấu ấn quan trọng để kiếnthiết cho tòa án Mỹ quyềnmạnh mẽ, hoàn toàn có khảnăng kiềm chế, đối trọng nghịviện và hành pháp Tòa án Mỹ

là nơi bảo vệ công lý

Phạm vi áp dụng mô hình này

4. Mỹ

5. Nhật

6. 1/3 các nước trên thếgiới áp dụng mô hìnhnày, chủ yếu là cácnước ở châu Mỹ

2. Chủ thế bảo hiến Được giao cho hệ thống tòa án

thường, vừa có chức năng xét

xử những vụ án thường,’

Tòa án tối cao

9 thẩm phánTổng thống Mỹ bổ nhiệm, bộtrưởng tư pháp Mỹ tư vấn bổnhiệm

Việc bổ nhiệm này phải đượcthượng nghị sĩ Mỹ phê chuẩn

Nhiệm kì suốt đời- yên tâmcông tác, tích lũy kinh nghiệmĐây là những người có nănglực, đủ điều kiện

Đây là những người tinh hoacủa ngành tư pháp Mỹ, rất giỏichuyên môn, chuyện gì cũng

Bao gồm 16 thẩm phánBảo hiến tập trung

Do hạ viện Đức bầu 8 người vàthượng viện Đức bầu 8 ngườiNhiệm kì 12 năm

Không được bầu lại

Công dân cộng hòa Liên bangĐức từ 40 đến 68 tuổi

Thì mới có cơ hội được bầulàm thẩm phán Tòa án Liênbang Đức

Tòa án hiến pháp đức chia làm

2 tòa nhỏTòa con số 1: 8 thẩm phán,chuyên về quyền con ngườiTòa con số 2: 8 thẩm phán,chuyên giải quyết về các tranh

9 người, được hìnhthành theo nguyên tắc:tổng thống bổ nhiệm 3,chủ tịch thượng viện bổnhiệm 3, chủ tịch hạviện bổ nhiệm 3

Nhiệm kỳ 9 năm, Theo nguyên tắc cứ 3năm bổ nhiệm lại 1/3

 Tạo ra 3 lớpthành viên đểđảm bảo tính kếthừa kinh nghiệm

9 người không bắt đầunhiệm kì cùng 1 lúc, vàcũng không kết thúcnhiệm kì cùng 1 lúc

Để đảm bảo danh tiếng, uy tíncủa người đưa ra phán quyết.

Công trình khoa học, …Hai viện của cộng hòa Liênbang Đức sẽ luân phiên nhau

để bầu chánh án và phó chánh

án, (nhiệm kì này thì thượngviện bầu chánh án, hạ viện bầuphó chánh án), đến nhiệm kìsau thượng viện bầu phó chánh

án, hạ viện bầu chánh án

Tuy nhiên, mỗi người lại phụtrách một tòa con khác nhau,nên tư cách của 2 người này làrất độc lập

Thẩm phán tòa án hiến phápcủa Đức được hưởng lươngcao, đãi ngộ lớn và đượchưởng quyền miễn trừ : thẩmphán tòa án của Đức khôngbao giờ bị kỉ luật công vụ,không chịu trách nhiệm vềnhững phát biểu của mình khiđang làm nhiệm vụ, chánh áncủa tòa án Đức, trong nghithức nhà nước chỉ xếp sau tổngthống Đức

Người Đức rất chú trọng đếntính độc lập của tòa án hiến

Tổng thống cộng hòaPháp sẽ chỉ định 1 trong

3 người mà ông bổnhiệm trở thành Chủtịch Hội đồng Bảo hiến.Các tổng thống cộnghòa Pháp hết nhiệm kì,

sẽ là thành viên đươngnhiên của Hội đồng Bảohiến (có quyền từ chối)Trong lịch sử cộng hòaPháp, ghi nhận chỉ có 2tổng thống hết nhiệm kìmới tham gia Hội độngbảo hiển

mà đạo luật đó đã có hiệu lực

và đi vào thực tế cuộc sống,Điều này có nghĩa là, khi đạoluật đó còn đang là dự án vàđang nằm trên bàng của 2 viện,thì nó sẽ không là đối tượngxem xét của tòa án  người

Mỹ có tư tưởng phân quyềnrạch ròi Cho nên, họ quanniệm làm luật là thẩm quyềnriêng của nghị viện mà tòa ánkhông được phép can thiệp

Giám sát cụ thể: Việc bảo hiến

ở Mỹ, Nhật là luôn gắn liền vớimột vụ án cụ thể, và gắn liềnvới lợi ích của các bên tranhchấp trong một vụ việc cụ thể

Có nghĩa là: ở Mỹ, khi tòa ángiải quyết một vụ án thôngthường, cần áp dụng một đạoluật để giải quyết, nếu như cóyêu cầu của các đương sự, yêucầu tòa án xem xét về tính hợphiến của đạo luật đó, lúc này

Phương pháp giám sát sau, :tòa án hiến pháp của Đức cũngchỉ có quyền xem xét hợp hiếnmột đạo luật của nghị viện banhành sau khi nó trở thành luật

và đi vào cuộc sống

Nhưng lí do lại khác với Mỹ

Lí do, Kensen cho rằng, nếu đểtòa án có quyền giám sát trước,tức là được quyền can thiệpvào một dự luật khi nó cònnằm trên bàn của 2 viện, thìđiều này sẽ biến tòa án hiếnpháp trở thành một viện lậppháp thứ ba Và làm cản trởmột dự luật, mà vốn dĩ đã đượcthông qua một cách rất chậmchạp và mất thời gian Ở Đức,

Hạ viện xem xét bàn bạc, sau

đó Hạ viện thông qua, đưa lênThượng viện xem xét, thôngqua…

Hội đồng bảo hiến củaPháp chỉ sử dụngphương pháp giám sáttrước

Giám sát trước khi đạoluật đó có hiệu lực vàđang là dự án nằm trênbàn 2 viện của Pháp.Điều này có nghĩa là khiđạo luật đã có hiệu lực

đi vào cuộc sống, thì nókhông là đối tượng xemxét của Hội đồng bảohiến nữa

(Vì Hội đồng bảo hiến

là công cụ trong tayDegoon chống lại Nghịviện, làm suy yếu Nghịviện, suy tôn tổngthống)

Ở Pháp , chỉ giám sáttrừu tượng

tòa án mới tiến hành xem xét

tính hợp hiến của đạo luật đó

Và việc tuyên bố đạo luật này

là hợp hiến hay vi hiến là căn

cứ để giải quyết vụ án thông

thường, vì thế, điều này sẽ ảnh

hưởng trực tiếp đến quyền lợi

của các bên trong tranh chấp

trong một vụ án cụ thể Đạo

luật đó là hợp hiến hay vi hiến

sẽ là cơ sở để giải quyết Điều

này có nghĩa là ở Mỹ thì đương

sự chỉ có quyền yêu cầu tòa án

xem xét tính hợp hiến của một

đạo luật khi và chỉ khi đương

sự phải chứng minh được rằng,

nếu đạo luật đó là vi hiến, thì

nó ảnh hưởng trực tiếp gì đến

quyền của mình, (Quan điểm

của người Mỹ: chân lí là cụ

thể Điều này có nghĩa là đạo

luật đi vào cuộc sống, chưa ảnh

hưởng đến ai , hoặc đã ảnh

hưởng đến người nào đó,

nhưng đương sự không có yêu

Tinh thần tự do báo chí trong

hiến pháp: bảo vệ quyền lợi

của người làm báo Sau đó, là

bảo vệ quyền của người bị báo

chí vu khống Tuy nhiên Luật

báo chí 1789 lại chỉ chăm

chăm bảo vệ người bị báo chí

là, đạo luật đã có hiệu lực đivào cuộc sống, chưa gây thiệthại gì đến ai, nhưng nếu có yêucầu của một nhóm chủ thể nhấtđịnh, như tổng thống, thủtướng, một nhóm các nghị sĩ,thì tòa án hiến pháp Đức vẫnphải xem xét tinh hợp hiến củađạo luật này

vu khống (báo chí đăng sai sựthật, thì nhà báo bị phạt nặng,tòa báo bị phá sản…) Nên Đạoluật này có dấu hiệu là trái vớiHIến pháp Tuy nhiên, đạo luậtnày vẫn đi vào cuộc sống, .Cho đến năm 1960, ở Mỹ cómột sự kiện, làm nảy sinh một

vụ án Nhà cầm quyền Mỹ mởchiến dịch bắt Luther King,Nhà báo chụp ảnh lúc áp giảiLuther King về Sullevan, kiệnTòa báo, Quận Columbia, kiệnTòa báo đăng tin sai sự thật

Tòa Columbia buộc tòa báophải bồi thường

Tòa báo + mục sư kiện lên tòa

án tối cao, xem xét tính hợphiến của đạo luật báo chí

Là người nổi tiếng, cần phảibiết điều chỉnh hành vi củamình để phù hợp

Tòa án tối cao tuyên Đạo luậtbáo chí vi hiến

 Đạo luật áp dụng hơn

100 năm không có việc

gì, nhưng khi có vụ việc

cụ thể, mà việc áp dụngđạo luật ảnh hưởng đếnđối tượng cụ thể, và cóyêu cầu tuyên vi hiến…

4. Quyền khởi kiện và

Quyền khởi kiện bao gồm:

tổng thống, thủ tướng, mộtnhóm thượng nghị sĩ, hạ nghị

sĩ, các bên tranh chấp trongmột vụ án cụ thể, từng cá nhâncông dân trong cộng hòa liênbang Đức

Quyền khởi kiện: vàonăm 1958, khi hội đồngbảo hiến mới đượcthành lập, thì quyềnkhởi kiện chỉ có duynhất thuộc về Tổngthống Cộng hòa Pháp

mình)Thủ tục giải quyết vụ việc:

Trong mô hình Mỹ Nhật, thủtục giải quyết vụ việc về hiếnpháp là không có thủ tục riêng,

mà gắn với thủ tục tố tụngthông thường

Bởi vì, vụ việc về hiến pháp ở

Mỹ, gắn liền với một vụ việc

cụ thể

Nếu như vụ việc đó là HÌnh sự,thì áp dụng thủ tục tố tụng hìnhsự

Vụ việc đó là Dân sự, thì thủtục tố tụng dân sự

Thủ tục giải quyết vụ việc:

theo thủ tục tố tụng hiến phápriêng Được quy định trongLuật về tòa án hiến pháp

Tách bạch với vụ án thường,cho phù hợp với đặc trưng củamột vụ án về hiến pháp Nhìnchung, đã gọi là Tòa án Hiếnpháp, thì nó cũng phải tuântheo những nguyên tắc chungcủa một thủ tục tố tụng: cóđiều tra, có chứng cứ, có buộctội, có gỡ tội,có tranh luậntranh tụng công khai tại tòa, và

có ra phán quyết

Đến 1974, quyền khởikiện được mở rộng chomột nhóm 60 thượngnghị sĩ và 60 hạ nghị sĩ, Ngày 1/3/2010, quyềnkhởi kiện được mở rộngcho toàn thể công dâncộng hòa Pháp

Thủ tục giải quyết: Hộiđồng hiến pháp xem xét

vụ việc hiến pháp theothủ tục hành chính mệnhlệnh, họp kín và ra phánquyết (không có bênnguyên, bên bị, không

có tranh luận, tranhtụng…)

Cuộc họp của hội đồngbảo hiến được coi làhợp lệ nếu như có ítnhất 7/9 thành viêntham dự, các phán quyếtcủa hội đồng bảo hiếnphải có quá nửa tổng sốthành viên tham dự biểuquyết tán thành, Trongtrường hợp biểu quyếtngang nhau, thì chủ tịchhội đồng bảo hiến sẽquyết định cuối cùng

bổ sung, làm lại đạo luật đóhay không, là việc của nghịviện, tòa không can thiệp

(người Mỹ có tư tưởng rất rạchròi )

Tòa án hiến pháp Đức cóquyền tuyên bố một đạo luật làhợp hiến hay vi hiến và vô hiệuhóa nó

Không những thế, tòa án ởĐức có quyền yêu cầu nghịviện phải sửa đổi, bổ sung, vàthậm chí hướng dẫn nghị việnphải làm lại luật như thế nàocho hợp hiến  Tòa án hiến

Hội đồng bảo hiến củaPháp sẽ xem xét tínhhợp hiến hay vi hiến củamột đạo luật khi nó cònđang là dự luật, để làmcăn cứ, làm cơ sở để tưvấn cho tổng thốngtrong việc chống lạiNghị viện

Các phán quyết này có

Giá trị của các phán quyết của

tòa án về hiến pháp, chỉ có giá

trị hẹp, tức là chỉ có ý nghĩa

đối với các bên tranh chấp

trong một vụ việc cụ thể (điều

này có nghĩa là nó không có

giá trị đối với các chủ thể

khác) Nhưng cũng may, nước

như chưa có luật, hoặc luật có

kẽ hở, trong trường hợp này,

Các phán quyết về hiến phápcủa tòa án Hiến pháp Đức cógiá trị rất rộng đối với tất cảcác chủ thể trong đời sốngchính trị của Đức

Nhưng các phán quyết của tòa

án Hiến pháp Đức có giá trịchung thẩm, không bị khángcáo, kháng nghị, và cũngkhông hề có cơ quan cưỡngchế thi hành Mà nó chỉ đượcđảm bảo thi hành bằng ý thứcchính trị, văn minh chính trị,của các chủ thể trong đời sốngchính trị của liên bang Vàđược đảm bảo thi hành bằngchuyên môn, danh dự, uy tíncủa những người ra (chịu)phán quyết  mô hình nàymuốn áp dụng thành công, phải

ở những nước phải có vănminh chính trị Nếu chưa cóvăn minh chính trị, mà thànhlập Tòa án hiến pháp thì cũngchỉ là hình thức, vô nghĩa,công cụ thao túng quyền lực,

mị dân

Ví duh: Đức, 1920

Đã gặp những thách thức nào?

Phán quyết Hình thập ác 1990Luật giáo dục Bang Bavaria, đingược lại với tự do tôn giáo,tín ngưỡng

Ra phán quyết phải buộc gỡ bỏHình thập ác ở các trường đạihọc

Xây dựng 2 lớp học riêng: một

giá trị đối với tất cả cácchủ thể trong đời sốngchính trị của cộng hòaPháp

Các phán quyết nàycũng có giá trị chungthẩm, không có khángcáo, kháng nghị Không

có cơ quan cưỡng chếthi hành

lớp có hình thập ác, và một lớpkhông có hình thập ác

Đây được coi là thách thức lớnnhất mà tòa án hiến pháp phảiđương đầu

Nga: trình độ văn mình khôngbằng Đức

Năm 1993, Liên Xô sụp đổ,nước Nga thành lập Tòa ánHiến Pháp

Để tòa án hiến pháp độc lậpChánh án tòa án liên bang vềhưu làm chánh án tòa án hiếnpháp

Đặt trụ sở tại Xanpetecpua,không đặt gần Matxcova

Enxin- Duma NgaEnxin ký sắc lệnh giải toánDuma Nga

Duma Nga ký quyết định phếtruất

Tòa án hiến pháp ra phán quyết

2 quyết định đều là vi hiến

Câu hỏi: Trong trường hợp biểu quyết ngang nhau, thực hiện theo phía có ýkiến của chủ tịch hội đồng bảo hiến

Trong trường hợp biểu quyết ngang nhau, thực hiện theo ý kiến của chủ tịchhội đồng bảo hiến

Khác nhau như thế nào, tại sao lại chọn như vậy

8 người (4 người hợp hiến, 4 người vi hiến)

Giả sử lúc đầu Chủ tịch tuyên hợp hiến, nhưng sau đó cân nhắc lại, tham khảo

ý kiến của Tổng thống, lại đưa ra quyết định khác

Bài tập về nhà

Theo anh chị, trong điều kiện ở Việt Nam hiện nay, mô hình bảo hiến nào làphù hợp Tại sao.

Sách: Xây dựng và bảo vệ hiến pháp, kinh nghiệm thế giới, áp dụng tại ViệtNam

Cách làm:

Đánh máy , Nếu tôi là người có thẩm quyền, tôi sẽ chọn…

….

CHUYÊN ĐỀ 2 LỊCH SỬ LẬP HIẾN VIỆT NAM Tiêu chí

so sánh

Hiến pháp 1946

HIến pháp 1959

Hiến pháp 1980

Hiến pháp 1992

Hiến pháp 2013

Hồ đọc tuyênngôn độc lậpkhai sinh ranước Việt NamDân chủ cộnghòa Là nềntảng, cơ sởhiến pháp củangười ViệtNam Muốn cóhiến pháp, phải

có độc lập, vìđộc lập mới códân chủ

Ngày 3/9/1945,Bác Hồ đãtriệu tập và chủtọa phiên họpđầu tiên củachính phủ lâmthời 6 nhiệm

vụ cấp báchcần phải làmngay sau cáchmạng Phảisớm xây dựngcho người ViệtNam một bảnhiến pháp dânchủ

(nhất quán:

a Hoàncảnh rađời: ViệtNam bịchia cắt 2miền Nam-Bắc

MIền Bắc:

được giảiphóng,quan hệgiai cấp ổnđịnh, tiếnlên xâydựng chủnghĩa xãhội, đóngvai trò làhậu

phươngcho miềnnam đểthống nhấtđất nước

Miền Nam:

đấu tranhgiải phóngdân tộcThế giới:

phân cực

Mỹ Liên

Xô nhậnđược sựgiúp đỡ

a Hoàn cảnh

ra đời: ra đờitrong hoàncảnh tưngbừng của

thắng

Tình hình thếgiới: thuận lợicho việt nam

cường thình,hoàn thànhnghĩa vụ quốc

Campuchia,đẩy lùi TrungQUốc vớichiến tranhbiên giới phíaBắc,

Trong nước,đại thắng mùaxuâ

Người ViệtNam lạc quancách mạng,nảy sinh tâm

lý chủ quan,duy ý chí,giáo điều vềchủ nghĩa xãhội, gây ảnhhưởng đến

a Hoàn cảnh

ra đời: bốicảnh khókhăn củaCMVN

Thế giới:

Liên Xô,Đông Âu sụp

đổ TQ chọncon đườngriêng (CNXHmang màusắc TrungQUốc)

Trong nước,khủng hoảngkinh tế doquan điểm tưduy bao cấpđược quy trì

khủng hoảngchính trị,x ãhội

 Phải đổimới Đại hộiđại biểu toànquốc VI 1986chủ trươngđổi mới, lấyđổi mới kinh

tế là căn bản

để chăm lođời sống vật

Sau gần

30 nămđổi mới,Hiến pháp

đã đạtđượcnhiềuthành quảquantrọng, uytín củaVIệt Namtrên

trườngquốc tếđược xáclập,

Nhữngsửa đổi,

bổ sungcủa hiếnpháp từnăm 1992đến năm2001,chưa đápứng đượcyêu cầutrongcông cuộcđổi mới

Vì thếQUốc hộikhóa 13

tư tưởnglập hiếncủa ngườiViệt Nam.

Hiến pháp

59 chỉ ápdụng ởMiền Bắc

xã hội chủnghĩa màthôi MiềnNam cóhiến phápkhác Khimới ra đờiHP59 gọi

là HP 46sửa đổichưa

không gọi

là HP Việt Namkhôngchấp nhậntình trạngchia cắt

59-b Bố cục+ Lời nóiđầu + quytrình lậphiến: 112điều 10chương vàlời nói đầu

Lời nóiđầu HP 59

quy trình lậphiến của ViệtNam năm

1980 HP80

là bản HP thểhiện rất rõ néttinh thần lạcquan như bảnthiên anhhùng ca vớilời văn hùnghồn, tuyênngôn cươnglĩnh, ít thực

tế, ít tínhpháp lý Vìtrong quyđịnh này đấtnước mớigiành độc lậpnên sứ mạngquan trọng,nhất là củng

cố sức mạnhcho nhà nước

để có thể đốiphó với thùtrong giặcngoài Tronggiai đoạn này,lợi ích sứcmạnh của nhànước được đềcao, được tậptrung hàngđầu-> HPcũng phải làcông cụ trongtay nhà nước

để quản lý đất

chất tinh thầncho nhândân- lấy lạiniềm tin củadân vào chế

độ, còn vấn

đề chính trị

do tính chấtnhạy cảm của

nó nên phảithay đổi từtừ phù hợpsáng tạo biết

nghiệmTrong côngcuộc cải tổLiên xô củaGoocbachops

 Vì vậy HP

1992 đã tậptrung thayđổi toàn bộcác vấn đề vềkinh tế hơn,Trong khi cácvấn đề chính

quyền, bộmáy nhànước thì thayđổi từ từ (chỉmới tập trungđổi mới bộmáy nhànước ở trungương cònchính quyềnđịa phương +

cơ quan tư

đã thànhlập một

ủy bansửa đổi bổsung hiếnpháp,gồm 30người,đứng đầu

là chủ tịchquốc hộiNguyễnSinhHùng Đến ngày28/11/201

3, QUốchội khóa

13 đã bỏphiếuthông quaHiến phápmới Vàchủ tịchnước đã

ký lệnhcông bố,bản hiếnpháp này

có hiệulực kể từngày01/01/201

4, tiếp tụcđáp ứngđược yêucầu củacông cuộcđổi mới

Về bố

đã bắt đầughi nhậnvai trò củaĐang Laođộng ViệtNam

(Đảngcộng sản)như mộtbước đểthăm dò dưluận xãhội Lờinói đầukhông đềcập đếnvấn đề ailàm hiếnpháp, làmcho ai, làmnhư thếnào Còn

về quytrình lậphiến, do bịảnh hưởng

từ LiênXô- TrungQuốc nên

tư tưởngtập quyềnđược ápdụng vàoViệt Nam-

nước

b Bố cục +Lời nói đầu +quy trình lậphiến: gồm Lờinói đầu +147

chương (vănphong đậmchất tuyênngôn cươnglĩnh, hàohung)

Lời nói đầu:

chủ yếu nêuchiến côngcách mạngviệt nam Bộclộc ảm xúccủa nhà lậphiến, nêu đíchdang từng tênthực dân, đếquốc Lời nóiđầu cũngkhông trả lờiđược câu hỏi

cơ bản củaLời nói đầu là

ai làm, làmcho ai, làmbằng cáchnào HP80khẳng địnhquốc hội là cơquan vừa lậphiến vừa lậppháp và cótoàn quyềnsửa đổi bổ

pháp chưa cónhiều thayđổi so vớiHP1980Qua hơn 15năm đổi mớithì Việt Nam

đã gặt háiđược nhiềuthành quảquantr ọngnhư kinh tế

ổn định, đờisống nhândân cải thiện,địa vị ViệtNam trêntrường quốc

tế được xáclập, Việt Namđang đứngtrước một cơhội rất lớn làgia nhậpWTO (hộinhập sâurộng hơn với

ngoài), ViệtNam tiếp tụcphải sửa đổi

HP QH 2001

đã ban hànhNA51 sửa đổi

bổ sung 1 số

hP92 (tậptrung vàochính sáchkinh tế, cải

cục, : bảnhiến phápnày gồm

120 điều,chia làm11

chương

Kỹ thuậtlập hiếnđạt đượcnhiều tiến

bộ hơn Lời nóiđầu tiếptục diễnđạt ngắngọn tối

đa

Về quitrình lậphiến, cónhiềuđiểm mớiđáng ghinhận,1) Khôngcòn khẳngđịnh quốchội duynhất lậphiến, tạo

cơ hộicho nhiềuchủ thểtham giavào quytrình lậphiến

2) điều

120, quy

quyền Từ

1959, ViệtNam quyđịnh Quốchội là cơquan duynhất cóquyền lậphiến, lậppháp đồngthời theo

HP 59, QH

có quyềnsửa đổi bổsung HP vàkhông cầnđem ratoàn dânphúc

quyết

Quy trìnhlập hiến:

thời kìđỉnh caocủa tậpquyền,quyết tâmxây dựngquốc hộitoàn quyền

quyền địaphương + cảicách tư pháp

b Bố cục +LNĐ+ Quytrình lập hiến

Bố cục: Lờinói đầu, 147

đế quốc, thựcdân

Quy trình lậphiến: về cơbản giống HP

59, 80: Quốchội vừa lậphiến vừa lậppháp

định thêmchínhthứcnhữngchủ thểđược yêucầu sửađổi bổsung HP.Ban dựthảo sửađổi phảilấy ý kiếncủa toànthể nhândân vàgiải trìnhtrướcquốc hội

Về cơbản, quốchội vẫn cóquyềnquyếtđịnh sửađổi, bổsung vàquy địnhthâm làtrongtrườnghợp cầnthiết cóthể đem

ra trưngcầu dân ý

trưng cầu dân ý

được, bầu quốc

hội lập hiến,

Phải xây dựng

1 chính quyềnsáng suốt vàmạnh mẽ củanhân dân

Điều 1: Cáchđặt tên nước:

Nước ViệtNam dân chủcộng hòa

Tên gọi ngắngọn, chínhpháp về mặtngữ pháp vàvăn phongtiếng Việt

Tên nước: ViệtNam

Dân chủ: bảnchất (nhà nướccủa dân, dodân, vì vân)Cộng hòa: hìnhthức của nhànước

(từ năm 1976:

đổi tên thànhCộng hòa Xãhội chủ nghĩaViệt Nam, và

sử dụng chođến nay

Khi sửa đổi

Hiến pháp

1959 đặttên chương

I là NướcViệt NamDân chủCộng hòa

Tại điều 4của Hiếnpháp 1959,

về cơ bảnvẫn xácđịnh tất cảquyền lựcnhà nướcthuộc vềnhân dân,nhưng trênthực tế,trong giaiđoạn này,thì nhànước đãchuyểnsang làmnhiệm vụchuyênchính vôsản (phục

vụ giaicấp): cảitạo chủnghĩa xãhội ở miềnBắc, cải

Hiến pháp

1980 bắt đầu

chương I vớitên Chế độchính trị, đểtương xứngvới các CHế

độ kinh tế,văn hóa giáodục, an ninhquốc phòng ởcác chươngsau

Điều 2: đãcông khai bảnchất giai cấpcủa nhà nước,

là một nhànước chuyênchính vô sản

tức là mộtnhà nước củariêng giai cấp

vô sản (côngnhân, nông

mệnh trấn ápgiai cấp đượcđặt lên hàngđầu, làm lu

mờ bản chấtphục vụ cộngđồng, phục vụnhân dân của

Điều 2, đã bỏ

từ chuyênchính vô sản,dùng thuậtngữ nhà nướccủa dân, dodân, vì dân

để diễn đạtbản chất củanhà nước dùng thuậtngữ này đượccoi là phù

thông lệ quốc

tế

Đến nghịquyết

51/2001,chúng ta còn

bổ sung thêmvào điều 2,thuật ngữ nhànước ta làmột nhà nướcpháp quyền

xã hội chủnghĩa Với ýnghĩa làmsáng tỏ bảnchất dân chủ

nướcvà tạođiều kiện đểnhân dân sử

Điều 2,điểm mới:viết hoa

từ Nhândân Lầnđầu tiêntrong lịch

sử lậphiến, từNhân Dânđượcviếthóa

Lí do: thểhiện sựtôn trọngcủa cácnhà lậphiến, coinhân dân

là mộtchủ thểthật sựcủa quyềnlực nhànước

Từ NhânDân chỉviết hoa ởnhữngchỗ làdanh từ,chỉ một

bộ phậndân cưhay tất cả

Hiến pháp

2013, có ý kiến

xin sửa đổi lại

tên nước, tuy

biệt nòi giống,

gái trai, giai

Tiếp theo:

Lời nóiđầu Hiếnpháp1959

đã đề cậpđến sự lãnhđạo củaĐảng

Điều 4 của

HP 1959

đã ghinhận mộtnguyên tắcmới được

nguyên tắcđặc thùtrong hệthốngchính trị xãhội chủnghĩa vànhà nước

xã hội chủnghĩa Đó

là nguyêntắc tậptrung dânchủ Đây lànguyên tắc

do Leenin

đề ra

nhà nước

Điều 2 HIếnpháp 1980 đã

nhiệm vụ và

sứ mệnh củanhà nước rấthùng hồn,tuyên ngôn,cương lĩnh vàhơi thiếu thực

tế

Sứ mệnh củaNhà nướcthực hiện 3cuộc cáchmạng:

Điều 4 Hiếnpháp 1980 đãchính thứcghi nhận về

sự lãnh đạocủa Đảng

nhưng cáchdiễn đạt cũngnằm trongmột tâm líchung đó làtuyên ngôn,cương lĩnh,

và thiếu thựctế

Điều 12 Ghinhận thêmmột nguyêntắc mới đặcthù : pháp chế

xã hội chủnghĩa

Điều 14 Đã

dụng nhànước phápquyền nhưmột công cụhữu hiệu đểbảo vệ choquyền tự dohiến định củamình

(*)Bên cạnh đóNghị quyết

1951 còn bổsung thêmvào điều 2 cơchế phâncông, phốihợp quyềnlực (đoạntuyệt với tậpquyền xã hộichủ nghĩa)Điều 4, diễnđạt lại sựlãnh đạo củaĐảng mộtcách đúngmức, ngắngọn, pháp lýbằng cách bỏhết nhữngthuật ngữ :duy nhất, bộtham mưuchiến đấu,nhân tố quyếtđịnh mọithắng lợi…

Đồng thờihiến pháp

nhân dânnói

chung Nhưngnếu từnhân dântrongCHủquyềnnhân dân,Hội đồngnhân dân Điều 2của HIếnpháp này

đã tách rađoạn 2 đểnhấnmạnh ýNhà nướccộng hòa

xã hội chủnghĩa ViệtNam doNhân dânlàm chủ Cách diễnđạt mớiDânquyết.trưng cầudân ý.Điều 2 làđiều nềntảng.Điều 6,Điều 70,Điều 111,Điều 120 (Luật

1992 đã thêm

Tư tưởng HồChí Minhtiếp sau Mác,

Lê Nin

Ý nghĩa:

1) Mở đườngcho việc họctập và làmtheo tấmgương đạođức của BácHỒ

2) Áp dụngchủ nghĩaMác phải hếtsức sáng tạo

và phải phùhợp với hoàncảnh của VIệtNam, khôngđược rậpkhuôn, máymóc, giáođiều (bài họccủa Liên Xô)Mác nghiêncứu châu Âu

ở thời kì đỉnhcao bóc lọtsức lao độnggiai cấp côngnhân

Điều 14 Xácđịnh đượcmột đườnglối đối ngoạirộng mở, đaphương,đadạng, theo

Trưng cầuDân ý)Điều 2,Hiến pháp2013khẳngđịnhQuyềnlực nhànướckhông chỉphân côngphối hợp

mà phải

có sựkiểmsoát. >phân côngrạch ròiquyền lực

và kiểmsoát

quyền lực

là 2 hạtnhân vàlinh hồncủa phânquyền.Điều 4,

Sự lãnhđạo củaĐảng hiếnpháp2013

HP 2913

đã dùng

từ lấy,thay cho

từ theo(chủ

phương châm

thêm bạn bớt

thù

 Cóphầnthực tếhơn

nghĩaMác LêNin )Theo: ýnghĩa rậpkhuôn, bịđộngLấy: cầnphải cósáng tạo,chỉ chọnlọc nhữngtinh hoa,những cáiphù hợp

mà học, Điều 4,

bổ sungthêmnguyênkhoản 2,điều 4.Mối quan

hệ giữaĐảng vớiNhân dân

 Rất cầnthiết trongbối cảnhmột Đảngcầm

quyền ởViệt Nam,

để nângcao uytín, niềmtin củaNhân dânvào Đảng