Trong lĩnh vực giảng dạy, việc cải tiến phương pháp dạy học sẽ có tác động kép: Trước tiên là đối với người Giảng viên và tiếp đến là người học. CNTT là một công cụ hỗ trợ đắc lực cho công tác đổi mới phương thức dạy học và việc sử dụng công nghệ kết hợp với phương thức dạy học giáp mặt đang ngày càng phổ biến trên thế giới.
Trang 1QUẢN LÝ - KINH TẾ
ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC DẠY HỌC - DẠY HỌC KẾT HỢP GIỮA DẠY HỌC TRỰC TUYẾN
VÀ DẠY HỌC GIÁP MẶT (B - LEARNING)
TRONG CÔNG TÁC ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG TẠI TRƯỜNG ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÁN BỘ
CÔNG THƯƠNG TRUNG ƯƠNG INNOVATIONG OF TEACHING METHODS, COMBINING BETWEEN TEACHING ONLINE AND OFFLINE (B- LEARNING) OF TRAINING AND RETRAINING IN VIETNAM INSTITUTE FOR
TRADE AND INDUSTRY STUDYING
ThS Trần Thị Phương Thảo
Trường Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ Công Thương Trung ương
Email: thaotran213@gmail.com
Ngày tòa soạn nhận được bài báo:09/03/2021
Ngày phản biện đánh giá: 19/03/2021 Ngày bài báo được duyệt đăng: 26/03/2021
Tóm tắt:
Sự ra đời của công nghệ kỹ thuật số đã thay đổi đáng kể các thói quen và lối sống trong mọi li ̃nh vực của con người Công nghệ thông tin và truyền thông đã mở đường cho
sự thay đổi mô hình dạy học Một số kết quả nghiên cứu hỗ trợ việc học trực tuyến giúp tăng cường học tập cũng như tư duy bậc cao Với sự phát triển đó, đổi mới phương pháp dạy học ngày càng trở thành một yêu cầu tất yếu trong giáo dục ở Việt Nam nói riêng và ở nhiều quốc gia trên thế giới nói chung nhằm hướng đến mục tiêu giáo dục thiên niên kỷ là đào tạo một con người toàn diện, một công dân toàn cầu với những kỹ năng tự học suốt đời, tư duy phê phán, kỹ năng làm việc trong môi trường hợp tác Trong li ̃nh vực giảng dạy, việc cải tiến phương pháp dạy học sẽ có tác động kép: trước tiên là đối với người Giảng viên và tiếp đến là người học CNTT là một công cụ hỗ trợ đắc lực cho công tác đổi mới phương thức dạy học và việc sử dụng công nghệ kết hợp với phương thức dạy học giáp mặt đang ngày càng phổ biến trên thế giới Dạy học kết hợp (B-learning) là kết hợp
Trang 2sử dụng CNTT nhằm thúc đẩy quá trình học tập bên ngoài lớp học là một mô hình đã và đang ngày càng phổ biến ở trong và ngoài nước Để đáp ứng với giáo dục 4.0 đó trường Đào tạo, Bồi dưỡng Cán bộ Công Thương trung ương cần đổi mới chương trình, đổi mới
mô hình dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cho Cán bộ công chức, viên chức, sinh viên và người lao động.
Từ khoá: Đổi mới mô hình dạy học, nâng cao chất lượng dạy học; dạy học kết hợp (B-learning)
Summary:
The development of digital technology has dramatically changed habits and lifestyles
in all parts of people Information and communication technology has paved the way for changing teaching models Some researchs support online learning that enhances learning as well as advanced thinking So that, teaching method innovation has become more and more an indispensable requirement in education in Vietnam in particular and in many countries around the world in general.In order to train a comprehensive person, a global citizen with lifelong self-study skills, critical thinking, working skills in
a collaborative environment In education, the improvement of teaching methods have a double impact:teachers and students IT is an effective supporting tool for the innovation
of teaching methods and the use of technology in combination with face-to-face teaching
is increasingly popular in the world.Combining teaching(B-learning)using IT to promote learning outside the classroom is a model that has been increasingly popular at home and abroad In order to respond to the 4.0 education that Vietnam institute for trade and industry studying needs to renovate the curriculum and the teaching model in order to contribute to improving the quality of training and retraining for staffs,officials, students and workers.
Key words: innovation teaching methods, improving the quality of teaching, combination teaching (B – learning)
1 Đặt vấn đề
Một số nhà nghiên cứu đã tiến hành các
nghiên cứu để tìm hiệu quả của việc tích hợp
học tập trực tuyến với lớp học giáp mặt trong
việc phát triển tư duy bậc cao hơn Kết quả đã
đưa ra việc sử dụng môi trường học tập trực
tuyến kết hợp lớp học giáp mặt đã tác động
đến sự phát triển tư duy bậc cao cho học viên
Humbert và Vignare (2005) đã tiến hành
một nghiên cứu và thấy rằng người học thích
phương pháp học kết hợp và tin rằng giảng
viên cung cấp nhiều chiến lược và tài nguyên
sử dụng phương pháp học kết hợp Buket và
Meryem (2006) đã nghiên cứu quan điểm của
người học về môi trường học kết hợp và thấy người học rất thích tham gia vào môi trường học tập kết hợp và thành tích, tần suất tham gia diễn đàn của họ ảnh hưởng đến quan điểm về môi trường học kết hợp
Delialioglu và Yilderum (2007) đã tiến hành nghiên cứu về nhận thức của sinh viên
về các khía cạnh hiệu quả của học tập tương tác trong một môi trường kết hợp của khóa học về mạng máy tính và truyền thông có sử dụng hybrid learning Các phát hiện cho thấy nhu cầu hỗ trợ siêu nhận thức, các hoạt động học tập đích thực, hợp tác và học tập cá nhân Các nghiên cứu cũng tiết lộ rằng truy cập internet đóng vai trò quan trọng trong việc học
Trang 3tập của sinh viên trong khóa hybrid learning
Robinson (2004) đã tiến hành một nghiên cứu
về kinh nghiệm của giảng viên trong thiết kế
và giảng dạy khóa học kết hợp tại Đại học
Brigham Young và tìm hiểu cảm nhận của
giảng viên về ba lợi ích chính của trải nghiệm
học kết hợp như sử dụng thời gian lớp học
hiệu quả hơn, tăng sự linh hoạt trong các hạn
chế về thời gian gặp gỡ của sinh viên với giáo
sư và khả năng đáp ứng nhu cầu của từng
người học lớn hơn Giai đoạn định lượng tiết
lộ rằng có một mối tương quan tích cực giữa
hiệu quả của việc học tập và hỗ trợ kết hợp từ
các quản trị viên của trường Balarabe (2006)
đã nghiên cứu ảnh hưởng của E-learning kết
hợp đến thái độ của sinh viên đối với toán học
và máy tính
Một nghiên cứu gần đây nhất của nhóm
tác giả gồm Means, Toyama, Murphy, Bakia,
Jones đánh giá tổng kết hiệu quả của mô hình
dạy học kết hợp Nhóm tác giả đã tổng hợp
46 nghiên cứu thực nghiệm trong bối cảnh
phổ thông và đại học tại Mỹ đồng thời kết luận
rằng mô hình dạy học kết hợp mang lại hiệu
quả học tập Khi so sánh giữa dạy học kết
hợp và dạy học theo kiểu giáp mặt, nghiên
cứu cho thấy sự khác biệt lớn về kết quả học
tập của người học Kết quả này là do mô hình
dạy học kết hợp đã tạo ra được môi trường
học thực học sâu (deep learning), học có ý
nghi ̃a (meaningful learning) cũng như phát
triển tư duy phê phán và hình thức học cấp
cao, nó cũng tạo ra môi trường làm việc độc
lập và tự kiểm soát việc học như Garrison và
Kanuka (2004) đã khẳng định
Như vậy, trên thế giới cũng đã có nhiều
nghiên cứu về mô hình dạy học kết hợp với
nhiều góc độ khác nhau, đồng thời nhiều
nghiên cứu đã kết hợp dạy học trực tuyến và
dạy học kết kết hợp vào dạy học đạt kết quả
khả quan
Mặc dù trên thế giới đã có rất nhiều nghiên
cứu về mô hình dạy học kết hợp (B- learning)
với nhiều li ̃nh vực khác nhau Tuy nhiên, việc nghiên cứu mô hình dạy học này tại Việt Nam vẫn còn hạn chế cũng bởi nhiều lí do chủ quan
và khách khan Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cũng đã có một số nhà nghiên cứu quan tâm và bước đầu nghiên cứu về mô hình dạy học này Việt Nam đang trong ngưỡng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 – cuộc cách mạng số Cuộc Cách mạng lần thứ tư này có ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều lĩnh vực như: Giao thông, Thương mại, Dịch vụ, Giải trí, Y tế, Nông nghiệp trong đó có Giáo dục Giáo dục 4.0 đáp ứng nhu cầu của xã hội trong “kỷ nguyên sáng tạo” Để đáp ứng với giáo dục 4.0 và xu hướng số hóa các cơ sở đào tạo đặc biệt là trường Đào tạo bồi dưỡng Cán bộ Công Thương Trung ương cần đổi mới chương trình, đổi mới mô hình dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cho Cán bộ công chức, viên chức, sinh viên và người lao động
2 Nội dung nghiên cứu
Việt Nam đang bước vào ngưỡng cửa của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư – một cuộc cách mạng được xây dựng dựa trên cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba
về cách mạng ki ̃ thuật số và điện tử Trong bối cảnh đó, giáo dục phổ biến là những nơi mà con người, máy móc, sự vật được kết nối để tạo ra việc học tập được cá thể hóa và hoàn toàn quyết định, tự quyết định của bản thân theo một phong cách thích nghi khác nhau
Sự thích nghi và đổi mới này tạo ra một môi trường sinh thái mới ở đó sự sáng tạo được là nền tảng của giáo dục 4.0 Vì vậy, để đáp ứng với giáo dục 4.0 với xu hướng số hóa, các cơ
sở đào tạo, bồi dưỡng đặc biệt là trường Đào tạo, bồi dưỡng Cán bộ Công Thương trung ương phải nhanh chóng đổi mới chương trình, đổi mới các mô hình dạy học (mục tiêu, nội dung, hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy – học, phương thức kiểm tra - đánh giá kế quả đầu vào, đầu ra, ) nhằm đào tạo người lao động nói chung và cho thế hệ giáo
Trang 4viên trong thế kỷ XXI nói riêng không những
về mặt chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp
mà còn đào tạo giáo viên cả về mặt CNTT và
truyền thông (ICT)
Do đó, việc đào tạo, bồi dưỡng công chức,
viên chức và người lao động ngành Công
Thương đáp ứng chuẩn đầu ra theo quy định
của chuẩn năng lực nghề nghiệp là cần thiết
Không những CNTT và xã hội kĩ thuật số làm
thay đổi phong cách sống, hành vi con người
trong kĩ nguyên 4.0 mà còn xem xét đến việc
quản lí học tập trong khía cạnh xã hội học tập
và học tập ảo, tạo dựng cơ hội học tập cho
nhiều người đặc biệt là các học viên các lớp
bồi dưỡng vì ngoài việc học bổ sung và nâng
cao trình độ họ còn tập trung hoàn thành công
việc chuyên môn Do đó, nhằm đáp ứng nhu
cầu xã hội và của các đối tượng học, Trường
Đào tạo, Bồi dưỡng Cán bộ Công Thương
trung ương cần “Tập trung mục tiêu phát triển
năng lực và tư duy sáng tạo của người học,
đề cao vấn đề dạy, phương pháp học tập cho
người học hơn là dạy nội dung học tập” Đổi
mới dạy học nói chung, đổi mới mô hình dạy
học, đào tạo trong các trường bồi dưỡng nói
riêng là một việc làm hết sức quan trọng và
cấp thiết trong thời kì hội nhập Quá trình dạy
học cần coi trọng đồng thời cả hoạt động dạy
học và hoạt động trải nghiệm để hình thành và
phát triển ở người học năng lực nghề nghiệp,
vận dụng tổng hợp và linh hoạt tri thức, kỹ
năng để giải quyết có hiệu quả các vấn đề
trong học tập và cuộc sống Hoạt động dạy
của giảng viên và hoạt động học của học viên
phải bảo đảm sự thống nhất, tương tác
Trong dạy học kết hợp, công nghệ có vai
trò giám sát hoạt động của người học và sự
tiến bộ trong quá trình học tập Vấn đề khó
khăn hiện tại của học viên và giáo viên trong
quá trình dạy và học đó là yếu tố công nghệ
Công nghệ được sử dụng để thực hiện môi
trường học tập kết hợp là rất quan trọng đối
với việc học tập hiệu quả Chính vì vậy, việc
xây dựng hệ thống quản lý học tập và nội dụng
trực tuyến (LMS/LCMS) nhằm giúp giảng viên dạy học trực tuyến thuận tiện hơn trong dạy học kết hợp là điều tiên quyết đầu tiên của đổi mới trong dạy học và nâng cao chất lượng học tập
Song song với sự hỗ trợ của E – learning thông qua hệ thống quản lý học tập trực tuyến
và nội dung (LMS/LCMS) với mô hình lớp học đảo ngược sẽ một phần giúp người học đạt được mục tiêu của môn học là yếu tố con người Việc giảng viên thiết kế một kế hoạch
cụ thể và học liệu điện tử là khâu quan trọng giúp học viên khi học trực tuyến ở nhà hay trước khi lên học trên lớp học truyền thống đều đạt được hiệu quả Bên cạnh đó, giảng viên thiết kế các kế hoạch dạy học chi tiết cho từng tuần học và một mẫu đề cương kèm theo cũng là một yếu tố quan trọng dẫn đến thành công trong việc tổ chức hoạt động dạy học trên hai môi trường trực tuyến và truyền thống Vì việc dạy học trên lớp là giáp mặt
và dạy học trực tuyến trong mô hình kết hợp dựa vào phong cách học tập, tập trung chủ yếu dựa vào phong cách của người học nên tạo cơ hội cho người học phát huy hết những
sở trường của bản thân, nâng cao tính năng động, hướng người học đến thế giới thực
dù khi học trực tuyến thông qua công nghệ webRTC và facebook, zoom và một số công nghệ khác Các chiến lược học tập trên lớp giáp mặt và trực tuyến với các phương pháp dạy học hiệu quả như (sử dụng mô hình lớp học đảo ngược, mô hình dạy học theo dự án,
mô hình dạy học nêu và giải quyết vấn đề, mô hình dạy học trải nghiệm ) là những phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm, giúp người học nâng cao tư duy phản biện,
tư duy sáng tạo là những bậc nhận thức cao trong thang nhận thức Bloom Cụ thể, nội dung của việc đổi mới trong dạy học cần đạt được là (1)Thu hút người học thông qua tương tác;(2) Các giờ học trên lớp và cấu trúc chương trình linh hoạt hơn - Cộng tác ngoài lớp học; (3) Áp dụng tối đa tính năng hội thảo
Trang 5qua Audio/Video conferencing; (4) Cá nhân
hóa việc học tập theo phong cách của người
học; (5) Thay đổi mô hình dạy học phù hợp
phong cách người học; (6) Đánh giá quá trình
theo tỉ lệ % học trực tuyến và % giáp mặt
3 Kết luận
Việc đổi mới phương pháp daỵ học qua
việc áp dụng mô hình B – learning trong công
tác đào tạo bồi dưỡng cho công chức, viên
chức và người lao động bộ Công Thương
tại trường Đào tạo, Bồi dưỡng Cán bộ Công
Thương trung ương nhằm giúp học viên phát
triển năng lực bậc cao (phân tích, đánh giá,
sáng tạo), giúp học viên phát triển tư duy
phản biện, giải quyết vấn đề, kỹ năng xử lý
những vấn đề trong chuyên môn nghề nghiệp
của bản thân Chiến lược sử dụng mô hình dạy học kết hợp lấy học viên làm trung tâm kết hợp với công nghệ thông tin giảm thời gian phải đi lại đến học trực tiếp có thể được coi là một bước tiến mới về phương pháp sư phạm
để tích hợp CNTT trong khoa học giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng Việc tìm kiếm một mô hình dạy học mới mang tính lí thuyết, phản ánh xu thế phát triển của lí luận dạy học hiện đại là một trong những chiến lược mang tính định hướng, tạo nền tảng cho việc ứng dụng hiệu quả lí luận vào thực tiễn đào tạo, bồi dưỡng học viên ngành Công Thương nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đáp ứng nhu cầu lao động chất lượng cao của xã hội trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Ngô Thái Hà (2017) “Tác động cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến nguồn lực trong li ̃nh vực giáo dục-đào tạo” Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế NXB ĐHKT Quốc dân, Hà Nội 2017 [2] Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ : Về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4
[3] Messick, S (1976) “Personal Styles and Educational Options, Individuality in Learning” Jossey Bass, San Francisco