MÁY TÍNH VÀ CỘNG ĐỒNG BÀI 1: THÔNG TIN THU NHẬN VÀ XỬ LÍ THÔNG TIN LƯU TRỮ VÀ TRAO ĐỔI THÔNG TIN Môn học/Hoạt động giáo dục: Tin Học; lớp: 6 Thời gian thực hiện: 1 tiết I.. - Biết thế nà
Trang 1Tổ: Toán – Tin Học Nguyễn Hữu Thọ
TÊN BÀI DẠY:
CHỦ ĐỀ A MÁY TÍNH VÀ CỘNG ĐỒNG BÀI 1: THÔNG TIN THU NHẬN VÀ XỬ LÍ THÔNG TIN
LƯU TRỮ VÀ TRAO ĐỔI THÔNG TIN
Môn học/Hoạt động giáo dục: Tin Học; lớp: 6
Thời gian thực hiện: (1 tiết)
I Mục tiêu
1 Về kiến thức:
- Biết thông tin là gì, thế nào là tu nhận và xử lí thông tin, phân biệt được thông tin với vật mang tin
- Biết thế nào là lưu trữ và trao đổi thông tin, dữ liệu là gì, mối quan hệ giữa dữ liệu và thông tin, tầm quan trọng của thông ting và trao đổi thông tin trong cuộc sống
2 Về năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
- Năng lực đặc thù:
Sử dung và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông Hợp tác trong môi trường số
3 Về phẩm chất:
- Chăm chỉ: cố găng vươn lên đạt kết quả tốt trong học tập
- Trách nhiệm: có thái độ cởi mở, hợp tác trong khi làm việc nhóm
II Thiết bị dạy học và học liệu
1 GV: Giáo án, tài liệu tham khảo, phòng máy, máy chiếu, …
2 HS: Đồ dùng học tập, sgk, đọc bài trước theo hướng dẫn của giáo viên
III Tiến trình dạy học
1 Hoạt động 1: Mở đầu
Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho hs và từng bước làm quen với bài
học
Nội dung Tổ chức thực hiện Sản phẩm
Trong cuộc sống hàng ngày , các
em nhìn thấy những con số,
những dòng chữ, những hình
ảnh; em nghe thấy tiếng chim
hót, tiếng xe cộ đi lại trên đường
Tất cả những thứ đó được giác
quan của em thu nhận và não xử
lí để trở thành những hiểu biết
của em về thế giới xung quang
Và để hiểu rõ hơn về việ thu
nhận thông tin và xử lí thông tin;
trao đỏi và lưu trữ thông tin,
chung ta đến với bài học hôm
nay
Lắng nghe Muốn tìm hiểu bài
học
Trang 22 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1 Tìm hiểu Thông tin và thu nhận thông tin
Mục tiêu: Biết thông tin là gì, phân biệt được thông tin và vật mang tin
GV yêu cầu: Em hãy
xem một trang báo và
trả lời lần lượt hai câu
hỏi sau:
1 Một trong những
thông tin em thu nhận
được từ trang báo này
là gì?
2 Thông tin em vừa
nói là về ai hay về cái
gì?
GV yêu cầu: Đọc thầm
thông tin mục 1 sgk và
rút ra kết luận
1 Thông tin là gì?
2 Thế nào là vật mang
tin ?
Quan sát và hỗ trợ hs
khi cần
Lời giải:
1 Một trong những thông tin em thu nhận được từ trang báo này là: Hình ảnh thời niên thiếu của một cầu thủ thuộc đội tuyển quốc gia Việt Nam
2 Thông tin em vừa nói
là về cầu thủ Lương Xuân Trường
Đọc thông tin, trao đổi , thảo luận
Báo cáo kết quả rút ra khái niệm thông tin và vật mang tin
1 Thông tin và thu
nhận thông tin
- Thông tin là nhữ gì đem lại cho ta về hiểu biết về thế giới xung quanh và chính bản thân mình
Ví dụ: Em nghe tiếng trống trường vừa điểm
Vào học
- Vật mang tin là vật, phương tiện mang lại cho con người thông tin dưới dang chữ và số, dạng hình ảnh, dạng
âm thanh.
Ví dụ: Vật mang tin là sách, đài radio, tivi, búc ảnh, thẻ nhớ, ….
2.2 Tìm hiểu Xử lí thông tin
Mục tiêu: Nêu được hoat động cơ bản của xử lí thông tin
GV yêu cầu: Xét hai
tình huống sau:
Tình huống 1: Sáng
sớm, em nghe thấy
tiếng chuông đồng hồ
báo thức reo
- Ở tình huống thứ nhất: Khi nghe tiếng chuông đồng hồ báo thức reo thì em biết được là đã đến lúc
2 Xử lí thông tin
- Tình huống 1: Khi nghe tiếng chuông đồng hồ báo thức reo thì em biết được là đã đến lúc phải thức dậy
Trang 3Tình huống 2: Em đạp
xe trên đường đến
trường, nhìn thấy thanh
chắn đường sắt trước
mặt đang từ từ hạ
xuống
Trong mỗi tình huống
mô tả trên, em hãy trả
lời hai câu hỏi sau:
1 Em biết được điều
gì?
2 Em cần làm gì?
GV yêu cầu: Dọc thầm
thông tin ở mục 2 sgk
Hướng dẫn hs hiểu thế
nào là xử lí thông tin:
Xử lí thông tin diễn ra
trong bộ não con người.
Kết quả hoạt động xử lí
thông tin là thông tin
đầu ra
Bộ não kết hợp thông
tin vừa thu nhận được
với hiểu biết đã có sẵn
từ trước để rút ra kết
quả là thông tin đầu ra.
Thông tin đầu ra sẽ
khác nhau tuỳ thuộc
vào mục đích của người
sử lí Và trên cơ sở
thông tin tin đầu ra,
quyết định hành động
như thế nào cho phù
phải thức dậy để học bài, làm việc nhà hay
là tập thể dục buổi sáng v.v… nên em cần phải thức dậy để thực hiện công việc
- Ở tình huống thứ hai:
Khi nhìn thấy thanh chắn đường sắt trước mặt đang từ từ hạ xuống là báo hiệu có tình huống nguy hiểm sắp xảy ra, cụ thể là tàu hỏa đang chạy tới nên em phải dừng xe lại ngay lập tức
Đọc thông tin, trao đổi , thảo luận
Báo cáo kết quả rút ra khái niệm xử lí thông tin
để học bài, làm việc nhà hay là tập thể dục buổi sáng v.v… nên
em cần phải thức dậy
để thực hiện công việc
Tình huống 2: Khi nhìn thấy thanh chắn đường sắt trước mặt đang từ từ hạ xuống là báo hiệu có tình huống nguy hiểm sắp xảy ra, cụ thể là tàu hỏa đang chạy tới nên
em phải dừng xe lại ngay lập tức
Xử lí thông tin: từ thông tin vừa thu nhận được, kết hợp với hiểu biết đã có từ trước để rút ra thông tin hữu ích
Trang 4hợp nhất là chủ thể con
người.
Bài 1 Xét tình huống
sau:
Em đang đi trên đường
thấy mây đen kéo tới
bao phủ bầu trời, gió
mạnh nổi lên
Hãy trả lời lần lượt hai
câu hỏi sau:
1 Thông tin em vừa
nhận được là gì?
2 Em biết trực tiếp từ
sự vật, hiện tượng hay
biết được từ vật mang
tin?
Lời giải:
1 Thông tin em vừa nhận được là: mây đen kéo tới bao phủ bầu trời và gió mạnh nổi lên, báo hiệu trời sắp mưa
2 Thông tin này là do
em nhận biết được trực tiếp từ sự vật, hiện tượng
Lời giải:
1 Thông tin em vừa nhận được là: mây đen kéo tới bao phủ bầu trời và gió mạnh nổi lên, báo hiệu trời sắp mưa
2 Thông tin này là do
em nhận biết được trực tiếp từ sự vật, hiện tượng
2.3 Tìm hiểu Lưu trữ thông tin
Mục tiêu: Biết được thế nào là lưu trữ thông tin, nêu được cd minh hoạ
mối quan hệ giữa dữ liệu và thông tin
GV yêu cầu: Đọc thầm
thông tin ở mục 1 sgk,
tra lời câu hỏi
- Thế nào là lưu trữ
thông tin?
- Dữ liệu là gì?
- Lấy ví dụ để so sanh
sự khác nhau giữa lưu
trữ thông tin và dữ liệu?
GV quan sát hỗ trợ hs
khi cần
Hs đọc, thảo luận theo nhóm nhỏ
Trình bày kết quả, trả lời câu hỏi
Nhận xét, bổ xung ý kiến
3 Lưu trữ thông tin
- Lưu trữ thông tin là hoạt động đưa thông tin vào vật mang tin
- Dữ liệu là thông tin dưới dang được chứa trong vật mang tin
- Có ba dang dữ liệu: dạng chữ và số, dạng hình ảnh và dạng âm thanh
- Ví dụ về thông tin và
dữ liệu: Tiếng trống trường ba hồi chín tiếng
là dữ liệu Tiếng trống trường được dặt trong bối cảnh ngày khai trường, trở thành thông tin, mang ý nghĩa:
Tiếng trống trang trọng nhắc nhở mọi người về
Trang 5nhiệm vụ học tập khó khăn nhưng cũng dầy hứng khởi với niềm vui trong học tập
2.4 Tìm hiểu Trao đổi thông tin
Mục tiêu: Biết được thế nào là trao đổi thông tin
GV yêu cầu: Đọc thầm
thông tin ở mục 2 sgk,
tra lời câu hỏi
- Trao đổi thông tin là
gì?
- Muốn trao đổi thông
tin cần phải đáp ứng
yêu cầu gì ?
- Trao đổi thong tin
diễn ra khi nào ?
Trong bài học đã nói
đến hai tình huống
trao đổi thông tin sau:
Tình huống 1: Bạn gửi
mẫu giấy cho em:
"Chiều nay bọn tớ đi
đá bóng Cậu nhớ đi
nhé!"
Tình huống 2: Xe cứu
hỏa vừa nháy đèn, vừa
hú còi khi làm nhiệm
vụ
Hãy trả lời lần lượt
từng câu hỏi sau cho
mỗi tình huống trao
đổi thông tin ở trên:
Hs đọc, thảo luận theo nhóm nhỏ
Trình bày kết quả, trả lời câu hỏi
Nhận xét, bổ xung ý kiến
Lời giải:
1 - Tình huống 1: Bên gửi thông tin là bạn của em
- Tình huống 2: Bên gửi thông tin là xe cứu hỏa
2 - Tình huống 1: Bên nhận thông tin là em
- Tình huống 2: Bên nhận thông tin là mọi người xung quanh
4 Trao đổi thông tin
- Trao đổi thông tin là gửi thông tin tói bên nhận và nhận thông tin tới bên gửi
- Hoạt động trao đổi thông tin diễn ra thường xuyên trong cuộc sống, trong công việc hằng ngày của con người Nó là hoạt động thiết yếu không thể thiếu và diễn ra rất
tự nhiên
Lời giải:
1 - Tình huống 1: Bên gửi thông tin là bạn của em
- Tình huống 2: Bên gửi thông tin là xe cứu hỏa
2 - Tình huống 1: Bên nhận thông tin là em
- Tình huống 2: Bên nhận thông tin là mọi người xung quanh
Trang 61 Bên gửi thông tin là
ai hay là gì?
2 Bên nhận thông tin
là ai hay là gì?
2.5 Tìm hiểu Các bước trong hoạt động thông tin của con người
Mục tiêu: Nắm được các bước trong qua tring hoạt động thông tin của
con người
GV yêu cầu hs xem
hình 1 sgk, trả lời câu
hỏi
- Quá trinh hoạt động
thông tin của con người
gồm những hoạt động
nào?
- Có nhất thiết phải
luôn có đủ và liên tục
các bước như trên hay
không?
- Theo em những hoạt
động nào điễn ra trong
bộ não con người?
Những hoạt động nào
xảy ra bên ngoài bộ
não con người?
GV quan sát hỗ trợ hs
khi cần
Hs đọc, thảo luận theo nhóm nhỏ
Trình bày kết quả, trả lời câu hỏi
Nhận xét, bổ xung ý kiến
5 Các bước trong hoạt động thông tin của con người
- Hoạt động thông tin của con người gồm: Con người thu nhận thông tin từ thế giới bên ngoài xử lí thông tin ghi nhớ thông tin
trao đổi thông tin
- Không bắt buộc phải luôn có đủ và liên tục các bước theo trình tự
- Từ “thông tin vào” đến “ghi nhớ trong đầu” là hoạt động trong não bộ
- “lưu trữ” và trao đổi thông tin là hoạt đông ngoài não bộ
2.5 Tìm hiểu Vai trò quan trọng của thông tin và hoạt động thông tin
Mục tiêu: Biết đượ tâm quan trọng của thông tin và trao đổi thông tin
trong cuộc sống hằng ngày
Cho hai tình huống mô
tả sau:
Tình huống 1: Tấm
biển để "Ao sâu, rất
nguy hiểm"
Lời giải:
- Tình huống 1: Sẽ có người tắm ao và dễ xảy ra chết đuối vì không biết là ao sâu
và nguy hiểm
Lời giải:
- Tình huống 1: Sẽ có người tắm ao và dễ xảy ra chết đuối vì không biết là ao sâu
và nguy hiểm
Trang 7Tình huống 2: Tấm
biển đề " Cấm hút
thuốc" ở trạm xăng
dầu
Nếu không có thông tin
như vậy thì hậu quả có
thể là gì?
- Tình huống 2: Có nhiều người không biết, sẽ hút thuốc ở trạm xăng dầu, nguy
cơ xảy ra cháy nổ rất cao
- Tình huống 2: Có nhiều người không biết, sẽ hút thuốc ở trạm xăng dầu, nguy
cơ xảy ra cháy nổ rất cao
Kết luận: Thông tin rất quan trong đối với con người; hoạt động thông tin diễn ra thường xuyên trong cuộc sống hằng ngày Thiếu thông tin có thể ra ra hậu quả nghiêm trọng
3 Hoạt động 3: Luyện tập
Mục tiêu: Củng cố kiến thức về thu nhận thông tin và xử lí thông tin;
lưu trữ và trao đổi thông tin, thông qua bài tập
Bài 2 Xét hai tình
huống sau:
Tình huống 1: Cô giáo
trả bài kiểm tra, em
biết mình được 7
điểm
Tình huống 2: Bác sĩ
nghe tim của bệnh
nhân để khám bệnh
Với mỗi tình huống mô
tả trên đây, em hãy
trả lời câu hỏi sau:
Có vật mang tin trong
tình huống này hay
Lời giải:
Tình huống 1: Có vật mang tin đó là bài kiểm tra
Tình huống 2: Không
có vật mang tin, bác sĩ đang thu nhận thông tin trực tiếp từ bệnh nhân
Lời giải:
Tình huống 1: Có vật mang tin đó là bài kiểm tra
Tình huống 2: Không
có vật mang tin, bác sĩ đang thu nhận thông tin trực tiếp từ bệnh nhân
Trang 8không? Nếu có thì đó
là gì?
Bài 1: Em hãy cho biết
phóng viên phỏng
vấn, cảnh sát điều tra
hiện trường vụ tai nạn
có thể dùng những
cách nào để lưu trữ
thông tin? Trong mỗi
trường hợp đó, thông
tin được chuyển thành
dữ liệu dạng gì?
Lời giải:
Bài 1: Phóng viên ghi chép vào sổ tay (dạng chữ và số) và bật máy ghi âm khi phỏng vấn (dạng âm thanh), cảnh sát điều tra vẽ hình, chụp ảnh hiện trường
vụ tai nạn (dạng hình ảnh)
Lời giải:
Bài 1: Phóng viên ghi chép vào sổ tay (dạng chữ và số) và bật máy ghi âm khi phỏng vấn (dạng âm thanh), cảnh sát điều tra vẽ hình, chụp ảnh hiện trường
vụ tai nạn (dạng hình ảnh)
Bài 2: Có những cách
nào để lưu trữ thông
tin trong những trường
hợp sau và khi lưu trữ
em có loại dữ liệu gì?
1 Em muốn ghi lại lời
giảng của cô giáo
2 Em đi du lịch cùng
gia đình đến Đà Lạt,
muốn khoe với bạn
biết hoa dã quỳ trông
như thế nào
3 Em học tiếng Anh,
muốn có mẫu phát âm
của giáo viên để luyện
theo
Lời giải:
1 Em muốn ghi lại lời giảng của cô giáo, em
có thể lưu trữ thông tin bằng cách: ghi chép vào vở (dạng chữ và số), ghi âm lời giảng của cô (dạng âm thanh)
2 Em chụp ảnh hoa dã quỳ và gửi cho bạn (Dạng hình ảnh)
3 Em ghi âm cách phát âm của cô giáo
Lời giải:
1 Em muốn ghi lại lời giảng của cô giáo, em
có thể lưu trữ thông tin bằng cách: ghi chép vào vở (dạng chữ và số), ghi âm lời giảng của cô (dạng âm thanh)
2 Em chụp ảnh hoa dã quỳ và gửi cho bạn (Dạng hình ảnh)
3 Em ghi âm cách phát âm của cô giáo
Trang 9(Dạng âm thanh) (Dạng âm thanh).
4 Hoạt động 4: Vận dụng
Mục tiêu: rèn khả năngvề thu nhận thông tin và xử lí thông tin; lưu trữ
và trao đổi thông tin qua hoạt động hằng ngày, vận dụng vài thực tiễn
Mỗi biển báo, biểu
tượng, hình ảnh sau
đây em thường thấy ở
đâu và theo em nó
được dùng để thông
báo điều gì cho mọi
người?
Xét tình huống “Em
nhìn tờ giấy khen và
thấy nó rất đẹp” Trong
các câu sau, câu nào
cho nhận xét đúng về
tình huống đó?
1 Đó là thu nhận
thông tin qua vật mang
tin
2 Đó là thu nhận trực
tiếp thông tin
Lời giải:
a Biển báo giao thông chỉ dẫn phía trước có bệnh viện, trạm xá, bệnh xá v.v…, thường gặp trên đường bộ
b Biểu tượng thông báo đây là thùng bỏ rác, thường gặp ở trường học, công viên, chung cư, bệnh viện v.v…
c Hình ảnh thông báo nơi đây có sóng WIFI
để kết nối Internet, thường gặp nơi tập trung đông người như trường học, quán cà phê, rạp chiếu phim, siêu thị v.v…
Lời giải:
2) Đó là thu nhận trực tiếp thông tin
Lời giải:
a Biển báo giao thông chỉ dẫn phía trước có bệnh viện, trạm xá, bệnh xá v.v…, thường gặp trên đường bộ
b Biểu tượng thông báo đây là thùng bỏ rác, thường gặp ở trường học, công viên, chung cư, bệnh viện v.v…
c Hình ảnh thông báo nơi đây có sóng WIFI
để kết nối Internet, thường gặp nơi tập trung đông người như trường học, quán cà phê, rạp chiếu phim, siêu thị v.v…
Lời giải:
2) Đó là thu nhận trực tiếp thông tin
Trang 10Ở một số nước phát
triển, cạnh vạch sơn
trắng ở lối đi dành cho
người đi bộ qua đường
thường có thêm loa
phát nhạc khi đèn xanh
cho phép qua đường và
dừng nhạc khi hết đèn
xanh Hỏi việc này có ý
nghĩa gì?
Xét tình huống: "Cô
giáo đang giảng bài,
em nghe và ghi bài vào
vở" Trong các câu sau,
câu nào đúng?
1 Cô giáo đang gửi
thông tin
2 Cô giáo đang lưu trữ
thông tin
3 Em đang nhận thông
tin
4 Em đang lưu trữ
thông tin
5 Cô giáo và em đang
trao đổi thông tin
Lời giải:
Theo em việc này giúp cho người tham gia giao thông nhận biết được dấu hiệu đèn xanh đèn đỏ dễ dàng hơn, ngoài ra, âm nhạc giúp cho những người đi bộ nhưng bị khuyết tật (khiếm thị) biết được khi nào họ
có thể được qua đường
Lời giải:
Câu đúng là:
1 Cô giáo đang gửi thông tin
3 Em đang nhận thông tin
4 Em đang lưu trữ thông tin
Lời giải:
Theo em việc này giúp cho người tham gia giao thông nhận biết được dấu hiệu đèn xanh đèn đỏ dễ dàng hơn, ngoài ra, âm nhạc giúp cho những người đi bộ nhưng bị khuyết tật (khiếm thị) biết được khi nào họ
có thể được qua đường
Lời giải:
Câu đúng là:
1 Cô giáo đang gửi thông tin
3 Em đang nhận thông tin
4 Em đang lưu trữ thông tin
Ngày tháng năm
Lãnh đạo/Tổ kí duyệt