Đề bài: Dựa trên cơ sở đặc điểm từ vựng, ngữ pháp, anh/ chị hãy chứng minh rằng ngoại ngữ mà các anh chị đang theo học thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập, hoặc loại hình ngôn ngữ chắp dí
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG
KHOA XÃ HỘI & NHÂN VĂN
TIỂU LUẬN MÔN CÁC LOẠI HÌNH NGÔN NGỮ
PHƯƠNG ĐÔNG
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Ngọc Diễm Giảng viên hướng dẫn :TG- Nguyễn Thùy Nương MSSV: 197DP01909 ( Nhật bản học) Lớp: Lớp:K25DP- N3
Trang 2LỜI CẢM ƠN
“Để hoàn thành tiểu luận này, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến:
Ban giám hiệu trường Đại học Văn Lang vì đã tạo điều kiện về hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng điều kiện dạy học trực tuyến, cơ sở vật chất với hệ thống thư viện hiện đại, đa dạng các loại sách, tài liệu thuận lợi cho việc tìm kiếm, nghiên cứu thông tin Xin cảm ơn giảng viên giảng dạy – Cô Nguyễn Thùy Nương đã sử dụng kết hợp hài hòa các phương pháp giảng dạy online, các bài tập tương tác phù hợp, giảng dạy tận tình, chi tiết để em có
đủ kiến thức và vận dụng chúng vào bài tiểu luận này Do chưa có nhiều kinh nghiệm làm
để tài cũng như những hạn chế về kiến thức, trong bài tiểu luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự nhận xét, ý kiến đóng góp, phê bình từ phía
Cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn
Lời cuối cùng, em xin kính chúc Cô nhiều sức khỏe, thành công và hạnh phúc.” Tiểu luận cuối kỳ
Đề bài:
Dựa trên cơ sở đặc điểm từ vựng, ngữ pháp, anh/ chị hãy chứng minh rằng ngoại ngữ mà các anh chị đang theo học thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập, hoặc loại hình ngôn ngữ chắp dính Loại hình ngôn ngữ là một khái niệm ngôn ngữ học dùng để chỉ tập hợp các ngôn ngữ có chung một hay nhiều đặc điểm hình thái nhất định Loại hình học là bộ môn khoa học nghiên cứu về loại hình ngôn ngữ với hai khuynh hướng: Loại hình học chỉnh thể và loại hình học đặc trưng Phân loại các ngôn ngữ theo loại hình, không căn cứ vào nguồn gốc xuất xứ, mà dựa vào cấu trúc nội tại của chúng Tiêu chí phân loại các loại hình ngôn ngữ là những đặc điểm cấu trúc, hình thái có giá trị phân loại các ngôn ngữ Căn cứ vào những thuộc tính loại hình trên thế giới được chia chủ yếu thành hai nhóm: Ngôn ngữ đơn lặp và ngôn ngữ không đơn lặp Tuy nhiên về ngôn ngữ không đơn lặp được chia thành ba loại ngôn ngữ nhỏ: Ngôn ngữ hòa kết; Ngôn ngữ chắp dính; Ngôn ngữ hỗn nhập Thông qua bài tiểu luận này , chúng ta sẽ tìm hiểu về tiếng Nhật , liệu ngôn ngữ này có thuộc một trong ba loại ngôn ngữ trên Chính xác hơn , thì tiếng Nhật có phải là ngôn ngữ chắp dính ?
I.KHÁI QUÁT VỀ NGÔN NGỮ CHẤP DÍNH
1.Ngôn ngữ chắp dính là gì ?
- Ngôn ngữ chắp dính là một loại ngôn ngữ tổng hợp có hình thái chủ yếu sử dụng sự chắp dính / kết tụ Các từ có thể chứa các hình thái này ( bao gồm cả thân và các phụ tố) vẫn còn, trong mọi khía cạnh, không thay đổi sau khi kết hợp.Các ngôn ngữ chắp dính có
Trang 3xu hướng có tỉ lệ gắn kết hoặc hình thái cao trên mỗi từ và rất thường xuyên, đặc biệt với rất ít động từ bất quy tắc
Ví dụ, Tiếng Nhật có rất ít động từ bất quy tắc – chỉ có hai động từ khác chỉ có sự bất thường nhỏ
2 Đặc điểm ngôn ngữ chắp dính
• Quan hệ ngữ pháp diễn đạt ở bên trong từ, trong từ cũng có sự đối lập rõ rệt giữa gốc từ
và phụ tố như ngôn ngữ biến hình; nhưng gốc từ ít biến đổi và có thể tách ra dùng độc lập thành từ; còn phụ tố thì kết hợp một cách cơ giới với gốc từ, mỗi phụ tố thường chuyên diễn đạt một ý nghĩa ngữ pháp nhất định
• Hình vị trong ngôn ngữ chắp dính có tính độc lập cao hơn và liên kết với nhau cũng không chắc chắn Điển hình là việc chính tố có thể đứng một mình Để hiểu rõ, ta cùng xem thí dụ với tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: adam (người đàn ông)- adamlar (những người đàn ông) kadin (người phụ nữ)- kadinlar (những người phụ nữ)
• Từ gồm căn tố và phụ tố kết hợp tạo thành một chỉnh thể thống nhất chặt chẽ Hai thành tố này không thể tách ra dùng độc lập mà luôn đi đôi với nhau Khi tham gia hoạt động giao tiếp, từ có biến đổi hình thái để biểu hiện ý nghĩa và quan hệ ngữ pháp khác nhau và được bộc lộ ngay trong bản thân từ Căn tố thường không biến đổi và biểu hiện ý nghĩa từ vựng, phụ tố thường biến đổi biểu hiện ý nghĩa ngữ pháp Phụ tố biểu thị chung
ý nghĩa ngữ pháp cho nhiều từ, tức là một hình thức có thể biểu thị nhiều ý nghĩa như phụ
• Từ gồm căn tố và phụ tố liên kết với nhau theo kiểu chắp dính, nối kết, gắn với nhau
Ví dụ tiếng Thổ Nhĩ Kĩ: ev - (căn tố) : căn phòng evi - căn phòng của tôi
eviden - từ căn phòng của tôi ra evleriden - từ những căn phòng của tôi (ra) • Ý nghĩa ngữ pháp và quan hệ ngữ pháp biểu hiện trong bản thân từ Căn tố không biến đổi hình thái, có thể tồn tại, hoạt động khi không có phụ tố đi kèm Mỗi phụ tố biểu thị một ý nghĩa, một từ có thể nhiều căn tố hoặc phụ tố Loại ngôn ngữ chắp dính có đặc điểm từ muốn có bao nhiêu ý nghĩa ngữ pháp phải có mặt bấy nhiêu phụ tố Điều đó làm cho độ dài của từ trở nên rất nhiều
II.NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1 Sơ lược về Tiếng Nhật
2 Tiếng Nhật Bản ( Tiếng Nhật: 日本語、Nihongo, Nhật Bản Ngữ) là một ngôn ngữ được hơn 130 triệu người sử dụng ở Nhật Bản và những cộng đồng dân di cư Nhật Bản khắp thế giới Nó là một ngôn ngữ chắp dính ( khác biệt với tiếng Việt vốn thuộc vào loại ngôn ngữ đơn lập phân tích cao ) và nổi bật với một hệ thống các nghi thức nghiêm ngặt và rành mạch, đặc biệt là hệ thống kính ngữ phức tạp thể hiện bản chất thứ bậc của xã hội Nhật Bản, với những dạng biến đổi động từ và
Trang 4sự kết hợp một số từ vựng để chỉ mối quan hệ giữua người nói, người nghe và người được nói đến trong cuộc hội thoại Kho ngữ âm của Tiếng Nhật khá nhỏ, với 1 hệ thống ngữ điệu rõ rệt theo từ Tiếng Nhật cổ nhất được biết đến chủ yếu dựa vào trạng thái của nó vào thế kỉ thứ 8, khi ba tác phẩm chủ yếu của tiếng Nhật cổ được dịch ( hai bộ sứ Kojiki Cổ Sự Ký, Nihon Shoki Nhật Bản Thư Kỷ và hai thi tập Manyoshu ( Vạn Diệp Tập); những một số lượng tài liệu ít hơn, chủ yếu là chữ khắc, còn cổ hơn Những chứng thực về tiếng Nhật cổ nhất có thể tìm thấy trong 1 số tư liệu thành văn của Trung Quốc từ năm 252 Tiếng Nhật được viết trong sự phối hợp ba kiểu chữ: Hán tự hay Kanji và hai kiểu chữ đơn âm mềm Hiragana và đơn âm cứng Katakana Kanji dùng để viết các từ Hán ( mượn của Trung Quốc ) hoặc các từ người Nhật dùng chữ Hán để thể hiện rõ nghĩa
Hiragana dùng để ghi các từ gốc Nhật và các thành tố ngữ pháp như trợ từ, trợ động từ, đuôi động từ, tính từ .Katakana dùng để phiên âm từ vựng nước ngoài, trừ tiếng Trung và từ vựng của một số nước dùng chữ Hán khác
3 Tiếng Nhật là ngôn ngữ chắp dính Tiếng Nhật là ngôn ngữ chắp dính, tức là ghép các âm có sẵn lại thành từ Một âm vị không có ý nghĩa mà phải ghép lại thành từ mới có ý nghĩa Các ngôn ngữ như tiếng Anh, Pháp, La tinh thì không phải ngôn ngữ đơn lập: Phải ghép nhiều âm vị mới thành một từ Các ngôn ngữ này khác tiếng Nhật ở chỗ là biến đổi trực tiếp từ vựng (ví dụ quá khứ của "drink" là
"drank", hay "you" => sở hữu cách "your"), còn tiếng Nhật thì nhìn chung là dùng thêm các trợ từ (ví dụ "tôi" = "watashi", "~ của tôi" = "watashi no~": sử dụng trợ
từ "no") Cái cốt lõi khi học tiếng Nhật là nắm các đặc điểm của nó qua những ví
dụ để có thể áp dụng Các bạn đều biết là động từ tiếng Nhật cũng có chút biến đổi
Ví dụ:
食べる taberu (ăn / sẽ ăn) => tabeta (đã ăn), tabete! (hãy ăn đi), tabete iru (đang ăn), v.v Hay dùng thêm trợ từ để chỉ thời gian : "taberu tokoro" = "sắp ăn, chuẩn bị ăn" (Đây chính là điểm khác tiếng Anh!), taberu tokoro = sắp ăn, tabete iru tokoro = đang ăn (nhấn mạnh về sự "đang" hơn so với "tabete iru", đặc biệt là "đang ~" thì có gì đó xảy ra), tabeta tokoro = vừa ăn xong Trong tiếng Anh khi chia động từ, chỉ cần gắn thêm đuôi -ed/d,-s/es,-ing hoặc chuyển dạng thành từ khác Nếu muốn diễn đạt nhiều ý hơn, người
ta bổ sung những từ khác vào
Ví dụ: “ Ăn” là “eat”,”bắt người khác ăn” là have someone eat”,”bị bắt ăn” là”be forced
to eat” Còn chia động từ trong tiếng Nhật sẽ giữ lại phần ngọn và biến đổi đa dạng phần đuôi, cứ chắp dính thêm một cái đuôi là có ngay nét nghĩa mới
Ví dụ: “Ăn” là”食べる”(taberu), “bắt người khác ăn” là “食べさせる”(tabesaseru), “bị bắt ăn” là “食べさせられる”(tabesaserareru)
Trang 5Tiếng Nhật nổi bật với một hệ thống các nghi thức nghiêm ngặt và rành mạch, đặc biệt là
hệ thống kính ngữ phức tạp thể hiện bản chất thứ bậc của xã hội Nhật Bản Với những dạng biến đổi động từ và sự kết hợp một số từ vựng để chỉ mối quan hệ giữa người nói , người nghe và người được nói đến
III KẾT LUẬN
Thông qua những minh chứng trên thì chúng ta cũng hiểu được phần nào về loại ngôn ngữ này , và có thể hiểu biết thêm một chút ngôn ngữ tiếng Nhật, ngôn ngữ này được xếp vào top các ngôn ngữ khó nhất thế giới , một phần cũng vì ngữ pháp cầu kì nhưng lại mang một giá trị văn hóa rất cao Trong một đất nước rộng lớn với rất nhiều loại ngôn ngữ thì đối với em là một sinh viên có cái nhìn không rộng lớn lắm về kiến thức thì khi nghiên cứu về các loại hình ngôn ngữ có lẽ là một thử thách không hề dễ dàng
Qua chủ đề này, em hiểu biết thêm về loại ngôn ngữ và mình đang theo đuổi, và cũng như giúp em hiểu rõ hơn về ngôn ngữ của mỗi vùng đều có nguồn gốc riêng, có những nét đặc trưng riêng của nó Thông qua những ngôn ngữ này, ta có thể thấy và hiểu được 1 phần nào đó mỗi quốc gia đều mang cho mình những nét văn hóa riêng
NGUỒN THAM KHẢO
1.Stocking, George W (1995) The Ethnographer's Magic and Other Essays in the
History of Anthropology University of Wisconsin Press tr 84 ISBN 0-299-13414-8 2.Theo Nguyễn Thiện Giáp (chủ biên) Dẫn luận Ngôn ngữ học Nxb Giáo dục, H.,
1998, trang 298–305