~ , X6i 10'b bien la mot trong nhtrng dang tai bien dia chat gay hau qua kinh te-xa hoi nang n~ va nrong doi ph6 bien a mroc ta.. Dang tai bien nay x at hien 6 cac vung ba bien khac nhau
Trang 221. I Hi ¢ trang s i dung v a vi e ph a n chia I Ths Nguyen Thf Phuong Hoa I 1 6
th a nh ca c hi n h tht rc s u dung d a t ng a p nuoc V ien T ai ng yen va MT Bi e n
vung b e b ie n Hai Phong
22 FUCOIDAN-POL YSACCHARIDE chiet
tir ro n n a u , s a n pham c6 he a t tfnh s inh
h oc cao, in dun g trong y ho c va nu o i
tr o g thuy sa n
ts.r-a« Dinh TOl;li TS.Nguyen Van Ndm Trung tam N ghien cuu ung du g
Co g n h Sin h9C va MT
23. I Th a nh phan lo a i va ph an b6 cua rong bi e n I TS Dam Duc tu« I 164
H ai V a n - San Tr a Vi¢n Tai n g uyen va MT Biln
24. IKh a i th a s ir dung hop I y c c b a i boi v en
bi e n ci ra s ong mi e n Trung
25 C o g ngh e nuoi t 8 g hop: phuong hu a n
m oi d ~ ph a t tri e n b e n v irn g ngh e nuoi
t o g thu y sa n aVi e t N a m
PGS.TS Nguyen Vanc«
Ths Nguyen Th~ Thao HUO ' ng
va nnk.
Vi¢n Dia ly - Vi¢n Khoa h9C va
Co g n h¢ Vi¢t Nam
ThS Thai Ng9C Chien
KS Nguyen Huu Khanh Vi¢n N g hi e n c uu Nu o i tr o g Thuy sdn II
1 70
18 7
,,? _ _?
TIEU BAN III: MOl TRUONG BIEN
26. I T a~ dl ; ln g A, c u a ~~ n ~ g~ p ~ } tron g v i e I PGS.TS Phan Nguyen HfJng I 2 00 phon g c h n th i e n t a l ve n bi e n D a i h 9 C Qu ae g ia H a N 9 i
27.
28
Tai nguyen, moi tnrong va phat tri e n bc n
v irng v ung bien Viet N am
Bien d n g ra n sa n h o v ung bi e n Vinh B ac
b va nhtrn g va n d e moi tnr o g c 6
l ie n q a n
29 I C h a t ht r u Co' t ro n g mo i tnron g mroc b i~ n
Vinh b a b
30 I Hien t rang chat hr o g m o i tru o g m ro c
v un g b ie n ve n b o ph fa t a y Vinh B ac BQ
TS Trdn Duc Thanh
V i e n T ai n g uy e n va MT Bien TS.Nguyin Buy Yet
Ban Qu n ly Bdo t o Thi e n nhi e n V i e r Na m
PGS.TS.Doan B6 Dai h9 C Kh o h C Tu nhi e n,
D a i h 9C Qu ae g ia Ha N 9 i
TS T rd n LUll Khanh
TS Trdn Quang Thu
Vi ¢ N g hi e n c uu H d i
H d i Ph o g
san
2 2
221
231
23 7
Trang 3TS Nguyen H i t u CLI, TS Tren Due T hc;mh
Vien Tai nquyen va M6i trLfdng Bien
? ~ ,
X6i 10'b bien la mot trong nhtrng dang tai bien dia chat gay hau qua kinh
te-xa hoi nang n~ va nrong doi ph6 bien a mroc ta Dang tai bien nay x at hien 6 cac vung ba bien khac nhau v~ cau true va che d¢ dong luc moi tnrong dia chat nhung
ch yeu a cac vung bo bien ngap chim (1) va cau true bang vat chat ba d i (2) g~pchim la ket qua cua van dong (nan /ha) kien tao hien dai va sir dang cao rnuc nuocbien X6i 10'thuong lien quan toi boi tu ca v~ khong gian rnoi tnrcn dia chat
va thai gian c6 tinh chat chu ky, lam xuat hien 3 trang thai khac nhau cua bo bi~n: (1) - X6i la, lam cho dirong bo lui dan v~ phia luc dia, tao nen hien tuo g bi~n tien xam thuc (erosional transgression) thuoc kieu 8 theo phan loai cua Curray (1964 )
(2) - Boi tu, nguoc lai lam ch diro g b lui dan v~ phia bien, tao nen hien tirong bi~n lui tich tu (depositional regression) thuoc kieu 4 theo phan loai cua Curray (1964) Tuy nhien, b i W sinh tai bien thuong la b i lap luong lach a n i co
n u i dang sir dung chung VaGrnuc dich giao thong thuy va thuy n n tieu ung (3) - Can bang tuong doi boi tu - x6i lo, do boi tu va x i 1 ' thay the theo rnua voi cuo g d nrong duong, tao nen su 6n dinh tuong doi cua duong bo Tuy nhien, tro g pha boi W hay x6i 10'cling c6 th~ sinh tai bien
Tai bien dia chat n6i dung hon la tai bien rnoi tnrong dia chat, la khai niern thuoc dia chat moi truo g va duoc hieu la hien tuo g dia chat xay ra bat thuo g vuqtqua he thong tri thirc, kha nan du bao hay nan l\T C irng xu cua con n iroi, gay thiethai ch con ng oi v~ sinh rnang, san nghiep va cac dieu kien sinh cu (Nguyen Hiiu Cir, 2001, 2002) Se kho g la gt neu con nguoi kho g mat gl truce hien nron
dia chat xay ra du rnanh den da , Theo do, x6i la, boi tu cling nhir cac hien nro g dia chat khac kho g phai a dau cling sinh tai bien boi tuy thuoc VaG con ng oi chiem cir kh n gian moi tnro g dia chat phuc v cho cac hoat dong song cua minh
Tran pham vi vung b bien Bac B¢ tir M6ng Cai (Quang Ninh) toi Hai Van (Thira Thien - Hue), hien tuo g x6i l a , b i tu thay the nhau theo mila (mua gi6
dongba , mua gi6 ray nam) hoac d6i pha theo chu ky nhieu nam xay ra tuo g doi
ph6 bien va a nhieu noi tro thanh tai bien dia chat dan thach thtrc nhfrng n lire to
1 0 cua con nguoi X6i la bo bien duoc hieu mot each do gian la su pha huy cac thanhtao dia chat cau thanh bo bien boi dong lire bien (thuy d n 1\T C) lam mat di
Trang 4motkhoi luo g vat chat va bien dan hinh thai bo bien Luo g vat chat d pha huy
b dUQCphan tan, di chuyen va Ling d n a su n bo n am (di chuyen ngang) hoac
adean bo c6 lien quan (di chuyen d9C bo)
Bai viet nay la mot tro g nhtrng ket q a cua De tai ng ien ciru co ban 7 (lo.
a4 (200 - 2005) vai sir giup dO'kinh phi cua Hoi d n Khoa h C tu nhicn
2 TAl LIEU vA PHL10NG PHAp NGHIEN ciru
D~ xay dung bao cao nay, tai lieu duoc sir dung ch yeu tir cac de tai d Phan
vienHai du n h9C tai H,:1iPho g tien han tro g thai gian 1999 - 2004 ma La gia tham gia chinh hoac chu tri thirc hien [4 - 1 , 1 ,22]
ket h p cac phu n p ap sau day:
- Ph u n p h p d O l ' sa uh
Can cir van cac tai lieu lich sir g i lai nhirn dau an tro g qua k ir LhC>ngqua
dieu tra nhan dan, co s a ha tan , ban do cac the h~, an may bay va anh vt : tnh
chup 6 cac thai di~m kha n au, c6 th~ danh gia duoc dien bien x i 1 ' Lro g mOL
k oan thai gian n at dinh
- P h o g phap t rd c l u u hinli th a i
Can cir van dau an m ir n oc hi0u hien trcn dia hinh nhu rnuc nU " l \' I rllll~'
bin (khac nhau giira ca vung) va mire mroc thap n at, can cir vao c c so lieu lI ' ~ l C hron hinh thai lap lai sau mot khoan thai gian xa dinh, eo th~ danh gia duoc rrurc
dQx i 1 b theo mire mroc trung binh, muc nuoc thap nhat va mire c1¢ mai mon (abrasio ) su n bo n am va bieu dien duoi dan :
(l) - Tee c1 lu: cua diro g b ve phia Iuc dia theo thai gian tai mot diem (mat c l ) diroc tnh ban metnarn
(2) - Toe d lui trung bin cua diro g bo (v) tai mot de n bo eo chieu dai L (I ll ) tro g mot kh ang thai gian t (narn) lam mat di dien~ tch S ( rrr ') , ta co:
S
Lt
k oan thai gian t (nam), La 6:
S
t (4)- Tee c1 mai mo tru g binh siren b ngam (v) cua doan bo nro g Lin ,v6 i rmrc
Trang 5t
- P hu o g ph a da nh g i a nh a nh
dnah gia nhanh x6i 10 bo bi~n va bieu die diroi da g (2) va (3) n i tren v(~icl<)tin
n n hie chinh hinh h Q C va giai doan, thoi di~m hay chup k o g dac trung nhicli
may, V v.
Phuo g phap nay kh6 ap du g d~ xac dinh hro g vat chat bi lay di do pha huy
b nhung de ap dung d~ tinh 1UQ'I1b i tich tao nen mot dan tich tu
Can cCrvao sir thay d6i hinh thai uac dien S (rrr') cua d a n b co c hi c u d i L
nhu sau:
v = - (rrr'rnam) hay v = - x 1,7 (tan/nam )
D~ xa dinh nguyen nhan tnrc tiep va co che' gay xoi 1 b bien hay o(>ilu,
can sir dun c c phirong phap sau day:
- P 1 W' (f J I g p li ap k h aug vd t c h i thi
Day la phuo g phap truyen tho g nhirng co hieu q a cao d~ danh gia tinh
c p hat tram tich 0,2 - 0,1 mm va 0,1 - 0,06 mm va khoan vat nhe (thLrCi g I~l
mic )
Phuo g phap nay cho phep xac dinh nang hrong son tac d rig V~1( h(\ d i n IU'Q'nd n b i tlch, huan di chuyen va bien d6i theo mua tho g qua ljuan Lrtc 1~lp
I~ic c yell to gio, song, d n chay, thuy tri e u v a rurc nuoc, tram tfch l o ILfllg\' ~ Idi
day, va dia hinh day
leu thirc te cua khu virc n hien ciru (k o g co q y uoc) va d~ dan gic1rr ur c d(
- xa h i da trng chiu, hien tran phat tri~n kinh te - xii h i va kha nan de doa ril<.l
rmrc dQ n uy cap khong cao va n iroc 1<;1i
Trang 6Dti c6 OH9'Ccac so lieu hien trang boi tu, x6i 16 be bien tro g bao c lO n~1y
chun toi oa co gan phan ti c h , d a nh gia ket hap nhieu phiro g ph a p k a n au
Do g thai, tho g tin ve ca dang tai bien c6 lien quan tro g pharn vi vung b bien
Bilcb tirM6 g Cai toi Hai Van cung OH9'Cthu thap tir cac n u n tai lieu
•• •• r? " '" " ,?
3 TI N H HINH XOI Ld Bd B I EN
?
3.1.Phan chia vunq bo bien
Vung bo bitn Ba Viet Nam tir M6 g Cai (Quan Ninh) toi Hai Van (Thira
Thien - Hue) nro g Crng voi ba tay vinh Bac BQ, duc phan bi~t thanh 4 l0 VLtn (Tran Dire Thanh va nnk, 1985) khac nhau ve hinh thai, cau true, thanh phan v~l
chat,dong lirephat trien va tien h6a Cac ti~u vung, theo thir tv, bao gom:
( ) - Titu vung M6n C a i - Do San
( 2) - Tieu vlmg D(~So n - Lach Tnron
(3)- Ti~u vung Lach Tnro g - Miii Roan
( 4) -l~u vung Mili Roan - Hai Van
THo g ling voi chung la cac ti~u vung moi tnrong dia chat bo bi~n, (1 do,
don luc pha t triin bien dan hinh thai, cau true va tien h6a chinh la d n ILI ' C tJ 1y
x6i 1 hay b i tu tuy n i va cung la d n lire sinh tai bien
3.2 X 6 i Id bo bi~n t r ong thoi g i a n 1990 - 200 0
- D o an ba M6n g Cri i - C u Lu c
Tir M6 g Cai toi Cira L'-;1cc6 30 oitm x6i 16bai trieu (ch ye u ) va hili c t t rcn
t6 g chien dai 44 5 5m v i toe oQ trung binh 3,1 m/nam [22] Chieu dai c c d oa n
b bi x6i 16 tro g k oan 420 - 4 OOOm, t6c 0 0 xoi l 1 tr o n khoan~ 1.4 - ?Ul m/nam (V an Ninh) Do g hrc gay xoi 16 chu yeu la h ar oQn cua do g trieu loan
n at deu voi oQ 1 n trieu 16n nhat nuoc ta 6 mot so ba: (Mili Ngoc, Binh Ng()c C ai
Rang, v.v.), don luc gay x6i 16chu yeu la s6n
- D oa u b o C ua L u c - Do Son
Tren doan nay c6 15 oi~m x6i 1 bai cat (chu ye u ) va bai trieu v i t0 g chicu
d i 43 920m va toe oQ trung binh 4,4 m/nam Chieu dai C1:1cd an x6i Ii ) ' lro g khoan 8 0 - 6 400m va toe d 1,2 - 12,9 m/narn Tro g diem x6i !< Y trcn d oa n h ( ' i
nay la bo' nam dao Cat Hai v i c h i e dai 6 400m va t ee oQ 12,9 rn/nam, doan h ( ' ) ,
PhilLong (DH9'n Gianh) dai 3 300m va t oe do 9,6 rn/nam va d ea n bo Dinh VO dai
3 OOOm,oe d 8,6 m/nam [22] Ng yen nhan chu yeu x6i 16 cac dean t ro ri g diem
nay la s6n mua he (huo g d ng, d n nam va nam) va dang chay doc ba dua hC)i
tichve phia luo g Bach Dang va La h Hu en
Trang 73 2 2 Tilu v ung Do ' Son - Lacb Truong
Tren doan bo nay e6 3 diem x6i 16 voi tong chieu dai 2 700m voi toe dt) trun
binh 9 m/narn Trang do, a d ng bile Vinh Quang, chieu dai x6i 16 500m, toe (It)
Sm/nam, 6 Thuy X u a n - 1 800m va 10 rn/narn va a Don Lo g - 400m va 1 (
m/narn [22] Tnroc day, dean bo Bang La - Dai H9P tu g la trong diem x i ki
nhung tir narn 1990, doan nay duoc boi lU Lr u lai voi L c 0 n i cao () cu t / u.u u
(Ng yen Huu Cir , 2002)
Day la doan bo x6i 1 manh va quy mo Ion nhat voi 3 diem tren t6 g chieu dai 22 750m va toe dQ tren 10 m/nam Cu th~ a Hai Hau, chieu dai x6i /(')'L(i 1
2 0m va toe do 14,5 m/narn, a Nghia Phuc (Nghia Hu g) - 550m va 11,~ m/narn va
6Hau LQc (Thanh H6a) - 5 OOOm va 13,9 m/narn [22] Tnroc day, doan h( ' Giao
Thuyda tung bi x6i 10manh Val toe dQ9 - 11,3 m/narn tren chien dai 9.') I~.~ km
nhungsau d6 6n dinh va boi tu tr narn 1990 Hien tai doan bo Hau LQc kh ng con xoi 1 boi h~ thong ke (PAM) da: hoan chinh
3 2 3 iu« vung Lac n T ru ong - M ii i R oon
Theo ket qua danh gia cua De tal dQC lap cap Nha rnroc KHCN -:Sh (Nguyen
Van Cu va nnk, 20(0) ti~u vung bo Lach Truo g (Miii Hoan Yen, Hoan Hoa
Thanh Hoa) - Miii Roan (Ky Anh, Ha Tinh) e6 73 diem xoi 10 v i to g chicu dai
111,25 km, trong d6 c6 16,1 km b bien Thanh Hoa, 42,4 km bo bi~n Ng e An va
52,75 km bo bi~n Ha Tinh, lam mat di 85,1 ha dat moi narn Tuy nhien ket q a nay
chu yell tir giai doan anh, dieu tra nhan dan va tai Iieu khan sat do ve i' ' rrurc d() han
che
Theo mot danh gia khac [11], b bi~n Nghi LQc (tir Cua Lo l(i Cira H()i)
cung bi x6i 16voi toe do 2 m/narn Ngay nr narn 1992, x6i 16 b bien Vi~LNarn L E i
duoc kiem ke (Pham Van Ninh va nnk), trong do c6:
- Doan b Bac San (Thanh H6a) bi x6i 16v i toe d¢ 4 m/narn
- Doan bo Hai Ninh (Thanh Hoa) 40 m/uam
- Doan bo Dien Hung (Nghe An) 58 m/nam
- Doan bo Nghi Yen (Nghe An) 98 m/narn
- Doan bo Nghi Xuan (Ha Tin ) 40 m/nam
Cac ket qua nay dat diroc chu yeu bang phiro g phap giai doan anh va dieu
tra nhan dan, nhirng d<1usao ciing cho bier xu hu a ng va dinh huan n hien ciru
3 2 4 iu« vung hi! »uu R oon -H d i Van
Theo danh gia cua Nguyen Van CLr va Pharn Huy Ticn (2000 [3.1) trung Lht'i
Trang 8c6nhieu doan bo bi xoi 10 0 rmrc dQ khac nhau tren chieu dai 50 km 0 tnh Quan
3 2.5 Danh gia d ie n bien x oi Za
danh gia dien bien xoi 10mot so d an bo bien tran thai gian 1930 - 2000 (ban I
thea ket qua danh gia cua de tai KHCN - 5a [22, 10]
- Sa b i lu o g V aG cd n H d i P h n
vi trfhan dau cua c mroc sau gan mot the k Tnroc day, luo g la h dJ tLrn darn
m'mam Dac biet, van thai gian 19 9 -1929, lu6 g da diroc duy l l'l ( ' l () <Ill «;
nhun c h i duy tri dtroc dQ sau lu6 g 3,5 - 4m Tau van tan k tmg V 2 l( ) Chru
b i n hiem tro g Viec ch yen tai han h a phai thir c hien 0 Tra Bau, gay t6 kern
Trang 9Ban 1.Dien bien xoi 1&mot sodean bb' bien Bac b(>trong thoi gian 1930 - 2000
C l ta Lye - Do Son Do Son - C l ta Sa L' ; It C l a S a L '; It - t ach Tnronq Doan tronq di ~ m c a t Hai Doan tronq di~m Hai Hau D~c trirnq x oi Id
x i I d ( km )
° ° ° 3 , 3 4 , 0
° 0 ,6 7
° 2 , 5 2 , 0
° 1 , 8
° ° 4 , 6 0 ,9
°
° 2 , 04 2 , 2 4 , 0
°
° 21 , 95
° 2 , 5 1 , 3
° 13 , 0 12 , 0
(r n /r i arn)
(m / narn)
(ha / n rn)
Trang 10lien quan den suy thinh cua ca mot thanh pho 100, mot trung tam kinh te - van hoa
aduyen hai do g bac Tnroc tinh trang sa boi luong vao cang Hai Pho g, den nay
da c6 nhieu phiro g an d~ xuat khac nhau Ky sir thuy van Renaud, J (1~94) de
n hi di vorig qua bac Cat Ba vao cang Hai Phong Thuyen tnro g Lapique, P A
(1930) va giam doc cang Meunier (1943) d~ nghi bo can Hai Pho g ra Hon Gai va
vinh Cira L~l C, giarn doc cang Gauchier, J (1938) co ke hoach tranh sa b6i han
each lam tro g dang son Duo g Phai doan Perrier (1930) cua Qua hoi Phap L i e
x at phiro g an di q a Lach Huyen duoc ch la It sa h i hem Ca c hu y e n ~i<1L i e
X6 ( c ii ), dai die Ei Proserov, B S va Maskovski, P I (1 6 - 1964), cho rang h i
tich gay sa boi di tv bien vao va dua ra ket luan bi quan v~ cai tao luo g cclng Hai
Pho g y kie c a cac chuyen gia UNDP tro g dir an VIE 88/0 4 (1992) va c ic
chuyen gia JICA, Nhat Ban (1994) ch ran phircng an tot nhat la cai tao Iu n
Nam Trieu Tuy nhien, nghien ciru g~n nhat cua Co g ty I :IEACON c u a Bi ( 99g)
da ch n 1 i qua Lach Huyen la phuong an tci uu, giong quan diem cua phai Perrier
(1930) Phuo g an Iuong cang qua Lach Huyen la mot thach thirc ve moi truong,
nhat la van d~ due hoa, ngot hoa ch vung bien d n narn Cat Ba va Cd vinh Il e t
Lo gn i co nhieu gia tri tu nhien can bao to
Cang Hai Thinh la mot tro g nhirng can bien Viet Nam narn tro g quy hoach
d n nam 201 theo q yet dinh so 202/QD - TTg ngay 12 than t o narn 19l)l) CLILl
Thu uro g Chinh phu Cho den nay, hro g tau van tai ra van can Hili Thin chua
n ieu Can duoc xay dung ch ta bien co tro g tai 2 000 DWT hoat do g T u n g
img voi 1 0(;1 itau tren, luong tau thiet ke' voi dQ cao day luo g thap nhat la - 4,2m, co
djy du bao hieu dc1n tau 24h/24h Nhirng hien nay, sir dung cao dQ day lu6 g tu
nhien la O,Om chi ch phep tau 600 DWT tra x o g hanh hai van can Hai Thinh
Cua luorig V~ l O can luo luo di d n 0 qua trinh b(li tu 1<1nou g L fphld h l ~
x o g Mat k ac, phao hieu lap dat can It, chua co bao hieu dern, gay nhieu In ' J ' ngai
x u the dciu nr tau co trong tai Ion, 1 0( ; 1ib hoac han che tau co tro g tai n o Nell
luo g tau kho g duoc chinh tri va nao vet thi cang Hai Thinh se kh n co h oa c d )
- M 9 / s 6 ' t r u o g hop t a i bi e n sa boi kh a c
huan n hiern tro g den hoat do g cua cac ben pha, ben van tai so g - bien, cac