tiểu luận kinh tế môi trường tổng quan tình hình nghiên cứu về nông nghiệp thông minh với khí hậu ở việt nam và trên thế giới

Với mục đích đưa ra bức tranh tổng quan về thực trạng tình hình nghiên cứu mối quan hệ giữa nông nghiệp thông minh với khí hậu, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm và tạo tiền đề phát

A LỜI MỞ ĐẦU

Biến đổi khí hậu (BÐKH) và thiên tai cực đoan đã và đang tác động tiêu cực đến sảnxuất nông nghiệp Các giải pháp nhằm bảo đảm an ninh lương thực, xóa đói, giảm nghèotrong bối cảnh BÐKH hiện là những vấn đề cấp bách đặt ra với ngành nông nghiệp Theokết quả nghiên cứu của Viện Môi trường nông nghiệp, Bộ NN & PTNT, BÐKH làmgiảm năng suất một số loại cây trồng chủ lực Cụ thể, năng suất lúa vụ xuân sẽ giảm 0,41tấn/héc-ta vào năm 2030 và 0,72 tấn vào năm 2050.

Từ thực tiễn có thể khẳng định rằng, kinh tế nông nghiệp luôn giữ vị trí quan trọngtrong phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam Theo đánh giá của các tổ chức quốc tế, ViệtNam là 1 trong 5 quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu Với nền nôngnghiệp còn phụ thuộc nhiều vào tự nhiên như hiện nay, Việt Nam cần chủ động, thườngxuyên đánh giá và dự báo tác động của biến đổi khí hậu, để kịp thời có những giải pháp

hỗ trợ kinh tế nông nghiệp phát triển bền vững Do đó, việc nghiên cứu mối quan hệ giữanông nghiệp với khí hậu là rất cần thiết, đặc biệt đối với việc sử dụng khoa học côngnghệ, kỹ thuật hiện đại vào nông nghiệp nhằm ứng phó với các tác động tiêu cực từ biếnđổi khí hậu Nghiên cứu về nông nghiệp thông minh với khí hậu sẽ góp phần tạo dựng cơ

sở lý luận, xây dựng căn cứ khoa học, thúc đẩy quá trình phát triển bền vững, định hướngphát triển nền nông nghiệp gắn với nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, bảo vệ môitrường, ứng phó với BÐKH

Với mục đích đưa ra bức tranh tổng quan về thực trạng tình hình nghiên cứu mối quan hệ giữa nông nghiệp thông minh với khí hậu, từ đó rút ra những bài học kinh

nghiệm và tạo tiền đề phát triển các hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài, nhóm chúng

tôi đã lựa chọn nội dung “Tổng quan tình hình nghiên cứu nông nghiệp thông minh với biến đổi khí hậu” để tìm hiểu cho bài tiểu luận giữa kỳ Kết quả của đề tài này có thể

giúp các nhà nghiên cứu có cái nhìn rõ hơn về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nướ

Từ đó, đưa ra những giải pháp, khuyến nghị phù hợp nhằm tăng cường áp dụng nông nghiệp thông minh ở Việt Nam và khai thác hiệu quả nhất các thế mạnh sẵn có

Trong quá trình thực hiện bài tiểu luận, việc thu thập tìm kiếm tài liệu còn gặp một số khó khăn bởi đề tài yêu cầu những nghiên cứu mới nhất và chính xác nhất để thực hiện phântích và đánh giá Ngoài ra, do kiến thức chuyên ngành nói chung và kiến thức về môn kinh

tế môi trường nói riêng còn hạn chế nên bài tiểu luận này có rất nhiều sai sót Nhóm chúng

em mong nhận được sự góp ý của cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn Cô!

B NỘI DUNG

I Giới thiệu tổng quan về nông nghiệp thông minh khí hậu (Climate-Smart Agriculture - CSA)

1 Định nghĩa hệ thống nông nghiệp thông minh khí hậu CSA

Theo FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations) - tổ chức

Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc: “Climate-Smart Agriculture (CSA) is an approach to help the people who manage agricultural systems respond effectively to climate change The CSA approach pursues the triple objectives of sustainably increasing productivity and incomes, adapting to climate change and reducing greenhouse gas emissions where possible” Tạm dịch: “Hệ thống nông nghiệp thông

minh khí hậu là một cách tiếp cận để giúp những người quản lý các hệ thống nông nghiệpứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu Cách tiếp cận CSA theo đuổi ba mục tiêu là tăngnăng suất và thu nhập bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhàkính tại bất cứ nơi nào có thể” Điều này không có nghĩa là mọi thực hành CSA khi được

áp dụng ở mọi địa điểm sẽ hoàn thành cả ba mục tiêu Thay vào đó, phương pháp CSAtìm cách giảm bớt sự đánh đổi và thúc đẩy sự hợp lực, bằng cách xem xét các mục tiêu vàthông báo các quyết định từ địa phương đến quy mô toàn cầu trong thời gian ngắn và dài,

để đưa ra các giải pháp được địa phương chấp nhận

Phần lớn người nghèo trên thế giới sống ở nông thôn và nông nghiệp là nguồn thu nhập quan trọng nhất của họ Phát triển tiềm năng để tăng năng suất và thu nhập từ các hệ thống sản xuất nhỏ, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản và rừng sẽ là chìa khóa để đạt được mục tiêu đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu trong hai mươi năm tới

Hiện nay, biến đổi khí hậu được dự kiến sẽ tác động mạnh nhất đến các nước đang phát triển Ảnh hưởng của nó bao gồm nhiệt độ cao hơn, thay đổi mô hình lượng mưa, mực nướcbiển dâng cao và các hiện tượng thời tiết cực đoan thường xuyên hơn Tất cả những điều này tạo ra mối đe doạ cho nông nghiệp, thực phẩm và nguồn nước Khả năng phục hồi với biến đổi khí hậu được xem là mối quan tâm chính Nông nghiệp là một nguồn phát thải khí nhà kính chính Giảm thiểu khí nhà kính có thể đem lại lợi ích đáng kể góp phần tăng cườngthích ứng với biến đổi khí hậu và đảm bảo an ninh lương thực

2 Cách tiếp cận hệ thống nông nghiệp thông minh khí hậu CSA

CSA không phải là một tập hợp các phương pháp có thể được áp dụng phổ biến, mà

là một cách tiếp cận liên quan đến các yếu tố khác nhau được đặt trong bối cảnh địa

phương CSA liên quan đến các hoạt động cả trong và ngoài cơ sở nông nghiệp, đồng thời kết hợp các yếu tố như công nghệ, chính sách, thể chế và đầu tư.

2.1 Các yếu tố của hệ thống nông nghiệp thông minh khí hậu CSA

 Quản lý trang trại, cây trồng, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và đánh bắt thủy sản

để cân bằng nhu cầu an ninh lương thực và tạo sinh kế trong thời gian ngắn với các ưu tiên cho thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu biến đổi khí hậu

 Quản lý hệ sinh thái và cảnh quan để bảo tồn các dịch vụ sinh thái quan trọng đốivới an ninh lương thực, phát triển nông nghiệp, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu biến đổi khí hậu

 Dịch vụ cho nông dân và người quản lý đất đai để cho phép quản lý tốt hơn cácrủi ro / tác động của biến đổi khí hậu và các hành động giảm thiểu biến đổi khí hậu

 Những thay đổi trong hệ thống lương thực, thực phẩm rộng hơn bao gồm các

biện pháp theo yêu cầu và can thiệp chuỗi giá trị giúp nâng cao lợi ích của CSA

2.2 Các hoạt động để thực hiện phương pháp CSA

 Mở rộng các dấu hiệu cơ sở: Các dấu hiệu cơ sở được tạo thành từ các tác động hiện tại và dự kiến của biến đổi khí hậu ở một quốc gia, xác định các lỗ hổng quan trọng trong ngành nông nghiệp và cho an ninh lương thực, nông nghiệp và xác định cáclựa chọn thích ứng hiệu quả, bao gồm các ước tính về khả năng giảm phát thải khí nhà kính (hoặc tăng lượng carbon càng hoá) được đưa ra nhờ các chiến lược thích ứng, thông tin về chi phí và rào cản đối với việc áp dụng các phương thức khác nhau, các vấn đề liên quan đến tính bền vững của hệ thống sản xuất và các phản ứng chính sách

và thể chế cần thiết

 Hỗ trợ cấp phép các khung chính sách: Cách tiếp cận nhằm hỗ trợ xây dựng các chính sách, kế hoạch, đầu tư và phối hợp các quá trình có liên quan và thể chế chịu trách nhiệm về nông nghiệp, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và sử dụng đất

 Các tổ chức địa phương mạnh mẽ để trao quyền, cho phép và thúc đẩy nông dân

là rất cần thiết Trong một số trường hợp, những nỗ lực cũng cần được thực hiện để xây dựng năng lực cho các nhà hoạch định chính sách quốc gia tham gia vào các diễn đàn chính sách quốc tế về biến đổi khí hậu và nông nghiệp, và củng cố sự tham gia của họ với chính quyền địa phương

 Tăng cường thể chế quốc gia và địa phương: Các cơ chế tài chính sáng tạo liên kết giữa khí hậu, tài chính nông nghiệp và đầu tư từ các khu vực công và tư nhân là một phương tiện chính để thực hiện CSA Các công cụ tài chính khí hậu mới như The Green Climate Fund (Quỹ Khí hậu Xanh) đang được phát triển và có khả năng một phương pháp thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững Các hành động giảm thiểu phùhợp toàn quốc (NAMA) và các kế hoạch thích ứng quốc gia (NAP) là các công cụ chính sách quốc gia quan trọng trong việc tạo liên kết với các nguồn tài chính quốc gia

và quốc tế Ngân sách quốc gia và ODA sẽ tiếp tục là nguồn tài trợ chính, hội nhập khíhậu vào quy hoạch và ngân sách ngành là điều kiện tiên quyết để giải quyết thành côngbiến đổi khí hậu

 Thực hiện thực hành cấp địa phương/cơ sở: Nông dân là người giám sát chính

về kiến thức môi trường, hệ sinh thái nông nghiệp, cây trồng, vật nuôi và các kiểu khí hậu địa phương Thích nghi với CSA phải liên quan đến kiến thức, yêu cầu và ưu tiên của nông dân địa phương Các dự án và tổ chức địa phương hỗ trợ nông dân xác định các lựa chọn nông nghiệp thông minh khí hậu phù hợp có thể dễ dàng áp dụng và thực hiện

II Tổng quan tình hình nghiên cứu về nông nghiệp thông minh ở Việt Nam và trên thế giới.

1 Tình hình nghiên cứu về nông nghiệp thông minh với khí hậu trên thế giới

1.1 Tác giả Mona Nagargade, Vishal Tyagi và Manoj Kumar Singh với đề tài:

“Climate Smart Agriculture: An Option for Changing Climatic Situation”.

 Phương pháp nghiên cứu: Phân tích, tổng hợp

Tác giả phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến nông nghiệp, giải thích các chiếnlược giảm thiểu và thích ứng khác nhau, bao gồm thực hành canh tác, phương pháp kỹthuật và các chiến lược thích ứng cung cấp sản xuất nông nghiệp theo các kịch bản thayđổi

 Kết quả nghiên cứu:

Biến đổi khí hậu rất có thể ảnh hưởng đến an ninh lương thực ở cấp độ toàn cầu, khuvực và địa phương Biến đổi khí hậu có thể phá vỡ sự sẵn có của thực phẩm, giảm khảnăng tiếp cận thực phẩm và ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm

Các chiến lược thông minh về khí hậu như lựa chọn cây trồng và cây trồng phù hợp,

hệ thống canh tác tổng hợp, quản lý dinh dưỡng cụ thể tại địa điểm, quản lý dư lượng,trồng xen với cây họ đậu, công nghệ bảo tồn tài nguyên nông nghiệp, bảo tồn nôngnghiệp và đa dạng hóa cây trồng có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến một mức

độ nào đó và củng cố nông dân bằng cách tăng năng suất và thu nhập bền vững

Dự báo thời tiết sẽ đóng vai trò chính trong việc thiết kế các thực hành nông nghiệp,đặc biệt là trong trường hợp khí hậu khắc nghiệt như mưa lớn, hạn hán, sương giá, mưa

đá …

Công nghệ tiết kiệm nước và cấu trúc thu hoạch nước để tăng cường khả năng cungcấp nước ở giai đoạn quan trọng của sự phát triển của cây trồng sẽ là thực hành quantrọng ở những khu vực thiếu nước

Bảo vệ cây trồng sẽ đảm bảo an ninh kinh tế trong trường hợp mất mùa nặng nề dokhí hậu cực đoan như lũ lụt, hạn hán và mưa đá Nhìn chung, các tùy chọn CSA tích hợpcác thông lệ, công nghệ và dịch vụ truyền thống và sáng tạo tùy thuộc vào địa điểm cụthể Vì vậy, để đáp ứng an ninh lương thực, chúng ta cần thực hành nông nghiệp thôngminh, bền vững, kinh tế và bảo vệ môi trường

1.2 Đề tài nghiên cứu: ”Climate-smart agriculture global research agenda: scientific basis for action” - Tác giả Kerri L Steenwerth ,Amanda K Hodson ,Louise E Jackson.

 Phương pháp nghiên cứu: Phân tích, tổng hợp

Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã tóm tắt và tổng hợp các cuộc thảo luận và ýtưởng được trình bày tại hội nghị CSA 2013 bởi một cộng đồng quốc tế gồm các nhàkhoa học, nhà hoạch định chính sách, nhà khoa học nghiên cứu, quan chức chính phủ, tổchức phi lợi nhuận đang nghiên cứu về an ninh lương thực, giảm nghèo, giảm thiểu vàthích ứng trong bối cảnh CSA Bài nghiên cứu trình bày về hệ thống trang trại và thựcphẩm, các vấn đề về cảnh quan và khu vực và các khía cạnh liên quan đến thể chế vàchính sách

 Kết quả nghiên cứu:

Các vấn đề về trang trại và hệ thống thực phẩm: tăng cường bền vững, quản lý hệ thống nông nghiệp và hệ thống thực phẩm

Sinh lý cây trồng và di truyền theo biến đổi khí hậu: Phương pháp tiếp cận phân tử

và kỹ thuật di truyền sẽ thúc đẩy sự hiểu biết và thao tác tốt hơn các cơ chế sinh lý chịutrách nhiệm cho sự tăng trưởng và phát triển của cây trồng, cũng như việc tạo ra các kiểugen thích nghi với stress

Quản lý chăn nuôi và thú y: Sản xuất chăn nuôi không chỉ góp phần thay đổi khí hậuthông qua phát thải GHG mà còn bị ảnh hưởng do các sự kiện thời tiết khắc nghiệt vàbệnh liên quan đến biến đổi khí hậu

Quản lý nitơ: sản xuất nông nghiệp, giảm thiểu khí nhà kính và thích ứng

Năng lượng và nhiên liệu sinh học: phát triển các phương pháp và công nghệ sảnxuất để cắt giảm khí thải mà không can thiệp vào sản xuất thực phẩm

Các vấn đề về cảnh quan và khu vực: sử dụng đất, dịch vụ hệ sinh thái và khả năngphục hồi khu vực

1.3 Nhóm tác giả: Robert Zougmoré, Samuel Partey, Mathieu Ouédraogo, Bamidele Omitoyin, Timothy Thomas, Augustine Ayantunde, Polly Ericksen, Mohammed Said

& Abdulai Jalloh, đề tài: ” Toward climate-smart agriculture in West Africa: a review

of climate change impacts, adaptation strategies and policy developments for the livestock, fishery and crop production sectors”.

 Phương pháp nghiên cứu: Thực nghiệm khoa học

Nghiên cứu này phân tích các tác động của biến đổi khí hậu hiện tại và tương lai, cácsáng kiến thích ứng và chính sách phát triển cho các ngành chăn nuôi, thủy sản và trồngtrọt ở Tây Phi, với quan điểm thúc đẩy nông nghiệp thông minh ứng với khí hậu

 Kết quả nghiên cứu:

Việc thúc đẩy thực hành nông nghiệp thông minh khí hậu (CSA) là một cơ hội chủđạo để giảm thiểu biến đổi khí hậu trong khi duy trì năng suất của các hệ thống nôngnghiệp

CSA có thể giúp xây dựng năng lực thích ứng, để nông dân, các nhà cung cấp dịch

vụ cho nông dân và các tổ chức chính có khả năng ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậudài hạn cũng như có thể quản lý các rủi ro liên quan đến sự biến đổi khí hậu gia tăng

Những phát triển gần đây ở cấp chính trị mang lại hy vọng cho việc áp dụng CSA quy

mô lớn để cải thiện khả năng phục hồi đối với biến đổi khí hậu và an ninh lương thựctrong khu vực

CSA đã được Liên minh châu Phi đưa vào chương trình NEPAD về nông nghiệp vàbiến đổi khí hậu, trong khi trong khuôn khổ xây dựng ECOWAP + 10, chính sách nôngnghiệp chung mới cho khu vực, ECOWAS tìm cách tập trung vào việc lồng ghép về biếnđổi khí hậu và CSA vào các kế hoạch và chính sách địa phương của các nước thành viên.Trong khi sự phát triển chính sách đang tiến triển, các chính phủ sẽ phải tăng mức đầu tưnông nghiệp quốc gia và tạo ra các cơ chế tài chính đầy đủ và hiệu quả để đạt được việc

áp dụng cảnh quan quy mô lớn của CSA Hơn nữa, nghiên cứu để phát triển và phổ biếncác công nghệ CSA phải được tăng cường trong khu vực

Phát triển hoặc củng cố các cơ chế thích ứng để đối phó với các tác động tiêu cựccủa biến đổi khí hậu được các nhà hoạch định chính sách Tây Phi coi là ưu tiên, nhưngđiều này đòi hỏi phải thay đổi đáng kể về quản trị, luật pháp, chính sách và cơ chế tàichính quốc gia và địa phương

Các sáng kiến và phát triển chính sách thúc đẩy CSA ở Tây Phi vẫn tồn tại, nhưngcác nghiên cứu theo dõi và đánh giá hiệu quả của chúng còn hạn chế Trước Hội nghịthượng đỉnh Liên minh châu Phi năm 2014 (dẫn đến sự phát triển của Nền tảng điều phốinông nghiệp thông minh khí hậu châu Phi, Cơ quan điều phối và lập kế hoạch NEPAD,(NPCA)) Ngoài ra, một số dự án thuộc NAPA bao gồm các lĩnh vực cụ thể hơn như (i)lồng ghép các vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu trong các chính sách, chương trình,

kế hoạch và dự án nông nghiệp; (ii) thực hiện các thực hành thích ứng tốt trong các lĩnhvực dễ bị tổn thương nhất với biến đổi khí hậu; (iii) ngăn ngừa và giảm thiểu khủnghoảng lương thực; (iv) cung cấp thông tin, giáo dục và truyền thông cho các bên liênquan; (vi) tăng cường các hệ thống cảnh báo sớm về biến đổi khí hậu, vv Để cải thiện vàduy trì những điều đã nói ở trên, ECOWAS đã thông qua năm 2005 một chính sách nôngnghiệp chung, ECOWAP / CAADP là phiên bản khu vực của Chương trình phát triểnnông nghiệp toàn diện châu Phi của NEPAD (CAADP)

Việc triển khai ECOWAP / CAADP dựa trên các can thiệp phối hợp ở cấp quốc gia

và khu vực thông qua việc phát triển Chương trình đầu tư nông nghiệp quốc gia (NAIPs)

và Chương trình đầu tư nông nghiệp khu vực (RAIP) ở cấp cộng đồng Một báo cáo tổng

hợp từ các thông tin liên lạc của ECOWAS chỉ ra rằng ECOWAS sẽ cải thiện nhữngthiếu sót của NAIPS và RAIP trong nỗ lực bảo vệ an ninh lương thực bền vững trướcnhững thách thức của biến đổi khí hậu bằng cách (i) tích hợp CSA vào NAIP của 17 quốcgia ECOWAS / CILSS và trong RAIP ở cấp khu vực; (ii) hỗ trợ các quốc gia tăng cườnghuy động tài trợ khí hậu cho CSA trong khuôn khổ NAIP của họ và xây dựng khungđánh giá giám sát CSA trong bối cảnh hệ thống đánh giá giám sát ECOWAP / CAADP;

và (iii) tăng cường đối thoại liên ngành và liên kết giữa các ngành xung quanh CSA giữacác chính sách và chương trình nông nghiệp để thích ứng khí hậu và quản lý nước cả ởcấp quốc gia và cấp khu vực Hơn nữa, ECOWAS và các bên liên quan trong khu vực đãxây dựng một khung can thiệp cho CSA ở Tây Phi cùng với việc thành lập Liên minhNông nghiệp Khí hậu-Thông minh Tây Phi để thực hiện đúng Điều này đã được trìnhbày trong COP 21 tại Paris như một sáng kiến khu vực (được đặt tên là: Thúc đẩy nôngnghiệp thông minh theo hướng biến đổi khí hậu và chuyển đổi sinh thái nông nghiệp ởTây Phi.) Nhằm mục đích hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang sinh thái nông nghiệp ở TâyPhi các nguyên tắc để củng cố khả năng phục hồi của các quần thể dễ bị tổn thương Cácgiao thức trong việc thực hiện sáng kiến liên quan đến việc (1) tạo ra một nền tảng đểchia sẻ kiến thức: viết hoa các công nghệ và thực hành chuyên sâu về sinh thái, dữ liệu vềđầu tư và dữ liệu về cô lập carbon; (2) thúc đẩy các thực hành này thông qua hỗ trợ khítượng nông nghiệp: mô hình khí hậu và các tác động của nó đối với nông nghiệp, tăngcường sản xuất và phổ biến các hệ thống thông tin; (3) sản xuất và phổ biến các thông lệtốt nhất; (4) hỗ trợ mở rộng các thực hành tốt nhất: sử dụng các loài nông lâm kết hợp vớikhả năng cô lập carbon, quản lý nước mưa, tái sinh và bón phân cho đất; (5) tăng cườngxây dựng năng lực quốc gia và khu vực trong các chính sách và chiến lược: thúc đẩy thựctiễn tốt nhất trong các chương trình và dự án, đào tạo; và (6) huy động các nguồn lực tàichính và kỹ thuật:

Trong khu vực ECOWAS, một số quốc gia hiện đã lồng ghép biến đổi khí hậu vàCSA vào các kế hoạch và chính sách hành động quốc gia Năm 2011, Chính phủ Nigeria

và các tổ chức xã hội dân sự đã xây dựng Chiến lược và Kế hoạch hành động thích ứngquốc gia về biến đổi khí hậu cho Nigeria (NASPA-CCN) Tài liệu được phát triển thôngqua tham vấn nhiều bên liên quan Ghana cũng đưa ra Kế hoạch hành động nông nghiệpthông minh khí hậu quốc gia (20162020) vào năm 2015 dưới sự bảo trợ kỹ thuật và khoahọc của Bộ Thực phẩm và Nông nghiệp và nền tảng đối thoại chính sách khoa học của

Ghana về biến đổi khí hậu, nông nghiệp và an ninh lương thực Mali cũng đã xây dựngChính sách quốc gia về biến đổi khí hậu (PNCC) kèm theo Chiến lược thực hiện quốc giabao gồm 147 hành động cho giai đoạn 20122017 Các định hướng ngành mà CSA dựatrên khuôn khổ của PNCC vẫn chưa được xác định Tuy nhiên, một bài tập ưu tiên CSA

đã được thực hiện với các chủ thể quốc gia quan trọng để xác định các lựa chọn côngnghệ thông minh khí hậu hiệu quả về chi phí có thể được xem xét để thực hiện trong từngvùng sinh thái nông nghiệp

1.4 Các tác giả Josette Lewis, Jessica Rudnick với đề tài: The Policy Enabling

Environment for Climate Smart Agriculture Case Study of California.

 Phương pháp nghiên cứu: Phân tích tổng hợp; Thực nghiệm khoa học

Bài nghiên cứu mô tả việc áp dụng các nguyên tắc CSA của California để minh họacách phối hợp các chính sách bao gồm các biện pháp điều chỉnh, chương trình khuyếnkhích, nghiên cứu và phát triển công nghệ Tác giả cung cấp các ví dụ cụ thể nơi nôngnghiệp được hưởng lợi và nơi bị hạn chế do cân bằng các mục tiêu CSA và thảo luận về

sự phát triển chính sách theo thời gian trong nỗ lực đối phó với sự phức tạp của mối quan

hệ nông nghiệp -khí hậu Trường hợp này phục vụ để tóm tắt và phân tích các sáng kiếnCSA được thực hiện tại một trong những vùng nông nghiệp có năng suất cao và cónguồn lực chất lượng nhất trên thế giới

 Kết quả nghiên cứu:

Cam kết táo bạo của California về giảm phát thải GHG trong những thập kỷ tới đãcung cấp chất xúc tác để thúc đẩy phần lớn đầu tư công vào CSA Các chương trìnhkhuyến khích được tài trợ công khai đã thúc đẩy cả việc tự nguyện áp dụng các biện phápcanh tác thân thiện với khí hậu và đã hành động để cân bằng các tác động kinh tế tiêu cựccủa việc tăng sản lượng của ngành nông nghiệp

Các chiến lược quản lý làm giảm sử dụng nước, giảm thiểu GHG, trong khi duy trìnăng suất cây trồng cao (năng suất)

Công nghệ lưu trữ nước giúp nâng cao hiệu quả, xây dựng khả năng chống hạn bằngcách duy trì khả năng tưới trong thời kỳ khô hạn và duy trì năng suất cây trồng sẽ là công

cụ quan trọng để đạt được các mục tiêu năng suất và thích ứng của CSA, với tiềm năng giảm thiểu lợi ích như tốt, như đã chứng minh với ví dụ tưới thiếu hụt

2 Tình hình nghiên cứu về nông nghiệp thông minh với khí hậu ở Việt Nam

2.1 Nhóm tác giả Nguyễn Tâm Ninh, Trần Đại Nghĩa, Vũ Thị Mai, Felicitas Roehrig, Godfroy Grosjean với đề tài nghiên cứu: “Nông nghiệp thông minh ứng với biến đổi khí hậu (CSA) ở Việt Nam”.

 Phương pháp nghiên cứu: Phân tích, tổng hợp

Nghiên cứu bước đầu chứng minh được tầm quan trọng của nông nghiệp trong ngànhkinh tế, cung cấp đất trong nông nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, bảo đảm lượng khí thải trong sản xuất, mối liên hệ giữa nông nghiệp và biến đổi khí hậu: Tác động của biến đổi khí hậu tới năng suất cây trồng và vật nuôi ở VN, tác động tới kinh tế

từ đó đưa ra môi trường và thể chế cho CSA

 Kết quả, ứng dụng từ nghiên cứu:

Các công nghệ và thực hành CSA: Các công nghệ và thực hành CSA là cơ hội để giải quyết các thách thức về biến đổi khí hậu, tăng trưởng kinh tế và phát triển ngành nông nghiệp Một thực hành sản xuất nông nghiệp được coi là thông minh nếu cải thiện được tình hình an ninh lương thực và đạt ít nhất một trong các mục tiêu khác của CSA (thích ứng và/hoặc giảm phát thải) Trên thế giới có tới hàng trăm công nghệ và phương pháp tiếp cận được xếp loại là CSA

Các công nghệ/thực hành sản xuất sau đây là những chiến lược hoặc giải pháp chonông dân Việt Nam nhằm giải quyết một số thách thức cơ bản do ảnh hưởng của biến đổikhí hậu như: tình trạng hạn hán và thiếu nước gia tăng, nước biển dâng và xâm nhập mặndiễn ra thường xuyên hơn, khí hậu nóng lên, cường độ mưa và lũ lụt nghiêm trọng hơn,

tỷ lệ sâu bệnh và dịch bệnh tăng cao hơn

Một trong những CSA phổ biến nhất là thực hành liên quan đến quản lý nước và tướitiêu thông minh được áp dụng trong hầu hết các hệ thống sản xuất cây trồng như cà phê,chè, cam, điều, ngô, gạo và tiêu Các thực hành này bao gồm việc áp dụng các kỹ thuậttưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt hoặc tưới phun mưa, biện pháp giữ ẩm bằng che phủ đấttrong trồng sắn, tưới khô ẩm xen kẽ (AWD) (một phần trong Hệ thống Canh tác lúa cải

tiến (SRI)) ở lúa, kỹ thuật tiết kiệm đầu vào (1P5G, 3G3T) trong canh tác lúa, kết hợpvườn cây – ao cá trong trồng cam, và sử dụng hố chứa chất mùn cho trồng cao su.

Những thực hành khác có thể kể tới như: áp dụng các giống cây trồng có khả năngchống chịu với điều kiện hạn hán, lũ lụt, sâu bệnh (trong sản xuất cao su, điều, ngũ cốc

và tiêu) Áp dụng các thực hành này cũng có thể hỗ trợ thực hiện quản lý dịch hại tổnghợp (IPM) Ngoài ra, phát triển hệ thống nông lâm kết hợp bằng cách trồng các cây lâunăm (cam, cao su, cà phê, hoặc điều) với các loại cây trồng khác (bơ, ngô, ổi, lúa, hoặcvừng) cũng giúp nông dân đa dạng hóa thu nhập, nâng cao hiệu quả sản xuất và khảnăng thích ứng với biến đổi khí hậu Áp dụng trồng xen canh trong sản xuất cà phê cũnggiúp điều hòa nhiệt, ví dụ trồng cây che bóng (như sầu riêng) hoặc trồng cây che phủ đất

để giữ ẩm cho đất (cây họ đậu như đậu phộng, đậu đỗ, v.v

Cuối cùng, các thực hành quản lý đất đai bền vững có thể giúp giảm xói mòn đất ởcác vùng miền núi Các thực hành này bao gồm: canh tác ngô trên đất dốc, trồng cỏ dọctheo các triền đất dốc (cỏ Mulato, cỏ Guinea) và trồng các loại cây họ đậu xen với trồngsắn hoặc cao su để tăng độ phì của đất

Trong chăn nuôi, các thực hành CSA phổ biến gồm: tích hợp công nghệ khí sinh học(biogas) trong chăn nuôi lợn nhằm quản lý phân chuồng hiệu quả; cải thiện quản lý thức

ăn gia súc như sử dụng nguồn thức ăn chất lượng cao, sẵn có tại địa phương Ngoài ra,

để giải quyết vấn đề xâm nhập mặn tại những vùng ven biển, nông dân có thể áp dụngmột số biện pháp như nuôi tôm hoặc mô hình kết hợp tôm-lúa, tôm-cá rô phi trong ruộnglúa hoặc tôm- rừng trong hệ thống rừng ngập mặn nhằm tăng hiệu quả sản xuất

2.2 “CSA thực hành nông nghiệp thông minh ứng với khí hậu Việt Nam” - TS Phạm

Thị Sến, Viện khoa học kĩ thuật nông lâm nghiệp miền núi phía Bắc

 Phương pháp nghiên cứu: thực nghiệm khoa học

Tác giả đã tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội các vùng sinh thái ViệtNam từ đó đưa ra cách thực hành sử dụng các sản phẩm tự nhiên, xử lý rác thải, quản lýcây trồng, canh tác đất đai, trồng trọt, sản xuất, chăn nuôi, thau đổi cơ cấu từ đó đưa ranhững ứng dụng thực tiễn của CSA phù hợp với từng bối cảnh cụ thể

 Ứng dụng từ nghiên cứu:

 Đối với rừng, nguồn nước, cảnh quan: Quản lý rừng hiệu quả (Đồng quản lýrừng, quản lý bằng quy ước cộng đồng), hệ thống nông lâm đa tầng quy mô lớn, hệthống sản xuất tổng hợp vùng đồi núi, hệ thống cây trồng tổng hợp trên cát ven biển.

 Tái sử dụng sinh khối, xử lý chất thải nông nghiệp: ủ rơm, rạ sử dụng nuôi trồng nấm, sử dụng rơm rạ che phủ cho cây màu, xử lý chất thải hữu cơ thành phân bón

 Quản lý cây trồng, dinh dưỡng và sản xuất sản phẩm an toàn, chất lượng: Quản

lý sâu bệnh hại tổng hợp (IPM), Quản lý cây trồng tổng hợp (ICM, Sản xuất nông

nghiệp hữu cơ (NNHC)

 Dự trữ nước và tưới tiêu tiết kiệm: Tạo hố dự trữ nước mưa để tưới cây trên đấtdốc, thu hồi nước ruộng lúa và trữ nước mưa để tưới cho rau màu vào mùa khô, xử

lý phèn và cải tạo đồng ruộng bằng việc bỏ hóa đất xen chu kỳ gieo trồng, trồng rau

trên đất cát ven biển sử dụng phương pháp tưới tiết kiệm.

 Sản xuất cây ăn quả: Trồng xen một số cây trong vườn cây ăn quả, Trồng cây ăn

quả theo liếp, kết hợp nuôi trồng thủy sản.

 Nuôi trồng thủy sản: Nuôi xen canh các loại thủy sản (thủy sản xen canh), Nuôi

cá trên ruộng lúa vào mùa nước nổi (lúa - cá luân canh), Nuôi tôm quảng canh kết

hợp nuôi tôm thâm canh

2.3 TS Trần Đại Nghĩa với đề tài: “Hướng dẫn về nông nghiệp thông minh với biến đổi khí hậu”.

 Phương pháp nghiên cứu: Phân tích số liệu, thực nghiệm khoa học

Tác giả đã đưa ra các kiến thức chung, khái quát về biến đổi khí hậu và nông nghiệpthông minh với biến đổi khí hậu từ đó rút ra các biện pháp để quản lý và sử dụng hiệuquả nguồn tài nguyên theo hướng thông minh Xây dựng và phát triển dự án CSA

Làm đất tối thiểu, canh tác bền vững

Chống xói mòn (băng cỏ, canh tác theo băng,

đường đồng mức, trồng cây lâu năm, cây lâm

nghiệp)

Che phủ đất (cây che phủ đất, lớp phủ thực vật,

tàn dư thực vật)

Các chất hữu cơ trong đất (phân ủ hoai mục,

than hoạt tính, phân xanh, cây trồng cố định đạm)

Quản lý rừng: Rừng trồng hỗn giao, quản lý

Luân canh cây trồng

Đa dạng cây trồng

Trồng xen với cây họ đậu

Các giống chống chịu với điều kiện bất lợi,

Trồng xen với cây họ đậu (cố định đạm) giảm

sử dụng phân bón hoá học (giảm nhẹ)

Giảm thiểu ô nhiễm môi trường

Các ao chứa nước kết hợp nuôi vịt/cá soát) giảm phát thải KNK và tăng năng suất.Tưới nhỏ giọt/tưới nước tiết kiệm (SRI, AWD) Giảm rửa trôi bề mặt

Cảnh quan: quản lý tiêu/thoát nước (trồng rừng Điều tiết nguồn nước

đa chức năng, đường đồng mức, quản lý rừng Tăng tính thẩm thấu/giữa nước trong đất

Dự báo thời tiết

n trong chăn n ôi

Quản lý hiệu quả nguồn thức ăn, sử dụng thức Giảm phụ thuộc vào thức ăn tổng hợp

ăn tự nhiên sẵn có, phụ phẩm trồng trọt Giảm phát thải khí CH4 từ phân bón (giảmQuản lý phân bón (ủ hoai mục, biogas, bảo thải)

quản kín, v.v.) Giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh (thích ứng)