Tiểu luận bạo lực học đường

Bạo lực học đường, thực trạng, hậu quả và giải pháp

Tên đề tài: Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ học sinh bị bạo lực

học đườngtại trường PTDT Nội trú tỉnh Hà Giang

Lý do chọn đề tài

Bạo lực học đường là vấn nạn của giáo dục Việt Nam trong những năm qua

và cả hiện tại Trên các phương tiện thông tin đại chúng thường xuyên xuất hiện tinbài về nạn bạo lực học đường Điều đó đã phản ánh thực trạng xuống cấp trầmtrọng về đạo đức của một bộ phận không nhỏ học sinh và một số giáo viên Cónhững vụ vi phạm nghiêm trọng đạo đức của học sinh và phẩm chất của giáo viên

đã diễn ra mà chúng ta không ngờ tới Giáo dục để giảm thiểu, tiến tới ngăn chặnhoàn toàn nạn bạo lực học đường đang là mối quan tâm hàng đầu của các ngànhchức năng, trong đó, có ngành giáo dục, gia đình và toàn xã hội

Theo báo cáo sơ bộ khoảng tháng 5/2018 của các cơ quan công an tại 63 tỉnhthành trên cả nước thì từ năm 2010 đến nay đã có hơn 7.000 học sinh tham gia vàocác sự việc đánh nhau, lôi kéo dọa đánh bạn và bị kỷ luật

Số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo (GD- ĐT) đưa ra năm 2016, trong mộtnăm học, toàn quốc xảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoàitrường học (khoảng 5 vụ/ngày) Cũng theo thống kê của Bộ GD-ĐT, cứ khoảngtrên 5.200 học sinh (HS) thì có một vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 HS thì có một em

bị buộc thôi học vì đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánhnhau Đáng nói, những sự vụ bạo lực học đường xảy ra không chỉ ở các học sinhnam mà thực tế lại có nhiều vụ học sinh nữ đánh nhau hội đồng hậu quả rất nghiêmtrọng Lý do rất vu vơ như “nhìn đểu”, xinh hơn bạn, người mới đến, học giỏi,không giúp đỡ bạn làm bài Cách xử lý thì bằng đủ vật dụng từ giày dép, guốc, cặpsách, ghế ngồi, dây lưng,…Điều lo ngại hơn cả là sự thờ ơ của các em, khi chỉ xúmxùm vào quay phim và chụp ảnh bạn tung lên mạng Ngoài ra những hành vi bạolực còn có nguyên nhân gián tiếp từ giáo viên đơn cử như trường hợp ngày 19.11,học sinh Hoàng Long N, học sinh lớp 6.2 Trường THCS xã Duy Ninh (huyệnQuảng Ninh, tỉnh Quảng Bình) nói tục ngoài sân trường, bị đội cờ đỏ ghi sổ Côgiáo chủ nhiệm là Nguyễn Thị Phương Thủy đã bắt các bạn cùng lớp tát liên tiếpvào mặt N Tổng số N bị phạt 231 cái tát, khiến 2 má thâm đen, sưng tấy, khó nhainuốt, đây là hành vi bạo lực có tính chất phản giáo dục, gieo rắc lòng thù hận, dễnảy sinh bạo lực trong mỗi học sinh

Bạo lực học đường là những biểu hiện dẫn đến hành vi cụ thể như đụngchạm, ra tay, chân đánh người khác Bạo lực học đường diễn ra ở nhiều cấp độ vàhành vi khác nhau như lời nói đe dọa, vu khống, đánh đập Hành vi bạo lực ảnh

hưởng nghiêm trọng tới cả một thế hệ trẻ, ảnh hưởng đến tương lai của đất nước,dân tộc Hành vi bạo lực mang lại nhiều hậu quả cho chính bản thân người gây rahành vi bạo lực, người bị bạo lực, gia đình, nhà trường và toàn xã hội Từ đó đòihỏi cần phải có những hoạt động trợ giúp cũng như ngăn chặn các hành vi bạo lựctrong trường học.

Công việc của nhân viên xã hội là giúp thân chủ đối phó với những tìnhhuống khó khăn trong cuộc sống và gắn kết họ với những nguồn lực trong cộngđồng có thể giúp họ vượt qua được khó khăn Ở trường học, cần có NVXH để xâydựng một môi trường thân thiện giúp học sinh thành công trong học tập và hoànthiện nhân cách Vì vậy, NVXH học đường sẽ đóng vai trò như cầu nối giữa phụhuynh, nhà trường và cộng đồng; cũng như xây dựng cùng lúc nhiều hoạt động như

tổ chức (và thực hiện) những buổi tập huấn kỹ năng hoặc tham vấn cho nhữngngười có nhu cầu, phát triển những chương trình ngăn ngừa những hành vi xấu cókhuynh hướng phát triển trong trường học, thực hiện những hoạt động can thiệpnhằm giảm thiểu những vấn đề gây cản trở việc học tập của học sinh,trường PTDTNội trú tỉnh Hà Giang là một trường nằm ở trung tâm thành phố Hà Giang với 22dân tộc đến từ tất cả các huyện của Hà Giang, cùng sinh sống và học tập tại trường,

do các em đến từ các huyện, xã khác nhau và khác dân tộc nên cách sinh hoạt, thái

độ của các em đôi khi không giống nhau nên dễ nảy sinh ra những mâu thuẫn xíchmích đã có các công trình nghiên cứu về bạo lực học đường tại trường nhưng hiệnnay, chưa có các nghiên cứu đề cập đến vai trò của các nhân viên CTXH trong hỗtrợ học sinh bị bạo lực học đường, tại trường PTDT Nội trú tỉnh Hà Giang Từ

những vấn đề trên đã gợi mở trong tôi hướng nghiên cứu đề tài“ Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ học sinh bị bạo lực học đườngtại trường PTDT Nội trú tỉnh Hà Giang”

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN

1.1 KHÁI NIỆM VÀ THUẬT NGỮ CÓ LIÊN QUAN VỀ BẠO LỰC HỌC

ĐƯỜNG

1.1.1 Khái niệm vai trò

Thuật ngữ vai trò được dùng để xác định thành phần các mô hình văn hóagắn liền với một địa vị cụ thể Nó gồm tâm thế, giá trị hành vi do xã hội gắn chobất cứ ai hoặc tất cả những người chiếm địa vị cụ thể Nó bao gồm những kỳ vọngđược hợp pháp hóa của những người giữ chức vụ đối với hành vi người kháchướng đến họ

Theo nhà xã hội học Robertsons “ Vai trò là một tập hợp các chuẩn mực,hành vi, quyền lợi và nghĩa vụ được gắn liền với một vị thế xã hội nhất định”

1.1.2 Khái niệm bạo lực

Có khá nhiều khái niệm khác nhau về bạo lực như:

“Bạo lực là sức mạnh dùng để trấn áp, chống lại lực lượng đối lập hay lật đổ chínhquyền”

Theo WHO “ Bạo lực là việc đe dọa hay dùng sức mạnh thể chất hay quyềnlực đối với bản thân, người khác hoặc đối với một nhóm người hay một cộng đồngngười mà gây ra hay làm gia tăng khả năng gây ra tổn thương, tử vong, tổn hại vềtâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển hay gây ra sự mất mát.”

Bạo lực xảy ra có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn như: domâu thuẫn giữa hai bên về các lĩnh vực trong cuộc sống không thể hòa giải; do sựcạnh tranh, ghen ghét, đố kỵ lẫn nhau; do sự tham vọng hay cố chấp của một ngườihay một bè phái nào đó; do sự nóng giận bột phát thiếu suy nghĩ,… Tuy nhiên, cho

dù do nguyên nhân nào đi nữa thì bạo lực cũng là một hành động tiêu cực, mang lạinhiều hậu quả khôn lường, không như mong muốn Bạo lực có thể làm cho conngười bị thương tật về mặt thể xác, tổn thương về tinh thần thậm chí có thể nguyhiểm đến tính mạng của những người tham gia; gây ảnh hưởng xấu tới xã hội như

an ninh xã hội không được an toàn, người dân lo lắng, hoang mang, sợ hãi, tiêu phítiền bạc để chữa trị thương tật,… Bạo lực trở thành vấn nạn chung của toàn xã hộicần phải được ngăn chặn kịp thời

1.1.3 Khái niệm bạo lực học đường

Trong quá trình nghiên cứu về những vấn đề liên quan đến bạo lực họcđường, nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra những quan điểm khác nhau về khái niệmbạo lực học đường.

Ở nước ngoài, bên cạnh thuật ngữ bạo lực học đường, người ta thường nóitới thuật ngữ bắt nạt học đường Bắt nạt học đường cũng là một phần của bạo lựchọc đường và thậm chí nhiều lúc người ta còn đồng nhất giữa bắt nạt và bạo lựchọc đường

Dan Olweus, trong cuốn sách “Bắt nạt trong trường học, chúng ta biết gì vàchúng ta có thể làm gì” đã đưa ra định nghĩa theo một cách chung nhất, bắt nạttrong trường học như một “hành vi tiêu cực được lặp đi lặp lại, có ý định xấu củamột hoặc nhiều học sinh nhằm trực tiếp chống lại một học sinh, người có khó khăntrong việc tự bảo vệ bản thân”

Milton Keynes (1989) định nghĩa: “Bắt nạt là một hành động lặp đi lặp lạimột cách hiếu chiến để cố ý làm tổn thương về tinh thần hoặc thể xác cho ngườikhác Bắt nạt là đặc trưng của một cá nhân hành xử theo một cách nào đó để đạtđược quyền lực trên người khác”

Một khái niệm khác cho rằng: bạo lực học đường là bất kỳ hình thức hoạtđộng bạo lực hoặc các hoạt động bên trong các cơ sở trường học Nó bao gồm cáchành vi bắt nạt, lạm dụng thân thể, lạm dụng bằng lời nói, ẩu đả, bắn,… Bắt nạt vàlạm dụng vật chất là những hình thức phổ biến nhất của bạo lực có liên quan đếnbạo lực học đường Tuy nhiên, trường hợp cực đoan như bắn và giết người cũng đãđược liệt kê như là bạo lực học đường

Mặc dù, cho đến nay vẫn chưa có định nghĩa thống nhất trong giới nghiêncứu, tuy nhiên, với những định nghĩa như vậy chúng ta có thể hiểu: bạo lực họcđường là những hành vi cố ý, sử dụng vũ lực hoặc quyền lực của học sinh hoặcgiáo viên đối với những học sinh, giáo viên hoặc những người khác và ngược lại

Đó có thể là những hành vi bạo lực về thể xác, bạo lực về tinh thần, bạo lực về tìnhdục, bạo lực ngôn ngữ, những bắt ép về tài chính hoặc những hành vi khác có thểgây ra nhưng tổn thương về mặt tinh thần hoặc thể xác cho người bị hại

Trong đề tài này, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu về bạo lực học đườngxảy ra giữa các học sinh với nhau Theo đó, bạo lực giữa các học sinh với nhau là

cách ứng xử, giải quyết các mâu thuẫn, bất đồng nảy sinh trong học tập, sinh hoạttrong nhà trường giữa các học sinh bằng bạo lực

Bạo lực học đường thể hiện ở các loại hành vi sau:

- Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc có hành vi xâm hại đến sức khoẻ tính mạng,thể xác người khác

- Hành vi, lời nói lăng mạ, xỉ nhục, xúc phạm danh dự, nhân phẩm làm tổn thương

về mặt tinh thần của con người

- Xâm hại, cưỡng bức tình dục nơi trường học

- Hành vi chiếm đoạt, huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác

- Cưỡng ép người khác đóng góp tài chính quá khả năng của họ, kiểm soát nguồntài chính của họ

1.1.4 Khái niệm công tác xã hội

Theo Hiệp hội Quốc gia NVCTXH (NASW): Công tác xã hội là hoạt độngnghề nghiệp giúp đỡ các cá nhân, nhóm hay cộng đồng để nhằm nâng cao hay khôiphục tiềm năng của họ để giúp họ thực hiện chức năng xã hội và tạo ra các điềukiện xã hội phù hợp với các mục tiêu của họ (Zastrow, 1996: 5)

CTXH tồn tại để cung cấp các dịch vụ xã hội mang tính hiệu quả và nhân đạo cho

cá nhân, gia đình, nhóm, cộng đồng và xã hội giúp họ tăng năng lực và cải thiệncuộc sống (Zastrow, 1999: )

Theo Cố Thạc sĩ Nguyễn Thị Oanh (trích từ tài liệu hội thảo 2004): Địnhnghĩa cổ điển: CTXH nhằm giúp cá nhân và cộng đồng TỰ GIÚP Nó không phải

là một hành động ban bố của từ thiện mà nhằm phát huy sứ mệnh của hệ thốngthân chủ (cá nhân, nhóm và cộng đồng) để họ tự giải quyết vấn đề của mình

Theo Liên đoàn Chuyên nghiệp Xã hội Quốc tế (IFSW) tại Hội nghị Quốc tếMontreal, Canada, vào tháng 7/2000: CTXH chuyên nghiệp thúc đẩy sự thay đổi

xã hội, tiến trình giải quyết vấn đề trong mối quan hệ con người, sự tăng quyền lực

và giải phóng cho con người, nhằm giúp cho cuộc sống của họ ngày càng thoải mái

và dễ chịu Vận dụng các lý thuyết về hành vi con người và các hệ thống xã hội.CTXH can thiệp ở những điểm tương tác giữa con người và môi trường của họ

Theo đề án 32 của Thủ tướng Chính phủ: CTXH góp phần giải quyết hài hòamối quan hệ giữa con người và con người, hạn chế phát sinh các vấn đề xã hội,nâng cao chất lượng cuộc sống của thân chủ xã hội, hướng tới một xã hội lànhmạnh, công bằng, hạnh phúc cho người dân và xây dựng hệ thống an sinh xã hộitiên tiến.

Như vậy: công tác xã hội là một nghề, một hoạt động chuyên nghiệp, nhằmtrợ giúp các cá nhân, gia đình và cộng đồng nhằm nâng cao năng lực, đáp ứng nhucầu và tăng cường chức năng xã hội về chính sách, nguồn lực và dịch vụ nhằmgiúp cá nhân, gia đình và cộng đồng giải quyết và phòng ngừa các vẫn đề xã hộigóp phần đảm bảo an sinh xã hội

1.1.5 Nhân viên công tác xã hội trong trường học

Công tác xã hội được ra đời bắt nguồn từ các hoạt động chăm sóc nhân đạo,hoạt động từ thiện, sự trợ giúp xã hội, dần dần chuyển từ các hoạt động nghiệp dưthành các hoạt động chuyên nghiệp trên cơ sở được đào tạo một cách khoahọc.Hiện nay, công tác xã hội là một nghề, một hoạt động chuyên nghiệp nhằm trợgiúp các cá nhân, gia đình và cộng đồng nâng cao năng lực đáp ứng nhu cầu vàtăng cường chức năng xã hội, đồng thời thúc đẩy môi trường xã hội về chính sách,nguồn lực và dịch vụ nhằm giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng giải quyết vàphòng ngừa các vấn đề xã hội đảm bảo an sinh xã hội

Công tác xã hội hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau như y tế, trẻ em,người cao tuổi, người tàn tật, người nghèo, gia đình và trường học… Trong mỗimột lĩnh vực khác nhau, công tác xã hội đều có cách thức tiếp cận, kĩ năng làmviệc khác nhau cho từng đối tượng cần được giúp đỡ

Công tác xã hội trong trường học hay còn gọi là công tác xã hội học đường

là một lĩnh vực trong công tác xã hội được thực hành trong trường học để giúp đỡhọc sinh, giáo viên hay cán bộ quản lý nhà trường tăng cường hoặc phục hồi nănglực thực hiện chức năng xã hội của họ và tạo ra những điều kiện thích hợp nhằmđạt được những mục tiêu trong dạy và học Công tác xã hội trong trường học làmột lĩnh vực được thực hành thông qua việc Nhân viên công tác xã hội vận dụngkiến thức, kĩ năng, nguyên tắc, phương pháp của chuyên biệt của ngành làm việc

cụ thể với các đối tượng trong trường học

Đối tượng được xác định cụ thể trong trường học là học sinh, giáo viên, cán

bộ quản lý trong nhà trường và phụ huynh học sinh Có thể thấy rằng các đối tượngtrong trường học là khác nhau, mỗi thân chủ là một cá thể riêng biệt với những vấn

đề khác nhau Chính vì vậy đòi hỏi Nhân viên công tác xã hội cần mềm dẻo, linhhoạt trong việc áp dụng các kiến thức, kĩ năng khi thực hiện hoạt động can thiệp vàtrợ giúp

Như vậy, nhân viên CTXH học đường phải là người được đào tạo cơ bản vềCTXH, có đầy đủ phẩm chất, năng lực, đảm bảo và đáp ứng các yêu cầu đặt ra vềkiến thức, kỹ năng tác nghiệp trong môi trường học đường, trợ giúp cho các đốitượng (thân chủ là cá nhân hoặc nhóm) trong học đường và liên quan đến họcđường (học sinh, sinh viên, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo, phụ huynh,gia đình học sinh, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể, hiệp hội trong cộngđồng, xã hội)

1.2 VAI TRÒ CỦA CTXH TRONG TRƯỜNG HỌC

Trong quá trình phát triển của CTXHTH trên thế giới và đặc biệt là trong cácđại hội quốc tế lần thứ nhất vào năm 1999 và lần thứ hai vào năm 2003, vai trò củacông tác xã hội học đường đã dần được củng cố và khẳng định, cụ thể là sự tácđộng vào 4 đối tượng ở học đường là học sinh, phụ huynh, thầy cô giáo và các cán

bộ quản lý giáo dục

1.2.1 Với học sinh

Giúp giải quyết những căng thẳng và khủng hoảng thần kinh

- Tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tâm trí

- Giúp học sinh khai thác và phát huy những điểm mạnh và thành công tronghọc tập

- Có được năng lực cá nhân và xã hội, cụ thể là giúp các em giảm nhữnghành vi như: không hoàn thành việc học tập; hung hăng, gây gổ với bạn, khôngkiểm soát được mình; không có quan hệ với bạn đồng lứa và người lớn; bị lạmdụng thể chất; chán học; bị trầm cảm; có những dấu hiệu, hành vi tự tử Với cácbậc phụ huynh

- Hỗ trợ tham gia một cách có hiệu quả vào giáo dục con cái - Hiểu đượcnhững nhu cầu phát triển và giáo dục của trẻ - Tiếp cận các nguồn lực của trườnghọc và cộng đồng

- Hiểu các dịch vụ giáo dục đặc biệt

- Tăng cường kỹ năng làm cha mẹ

1.2.2 Với các thầy cô giáo

Giúp cho quá trình làm việc với phụ huynh của học sinh tiến hành hiệu quả Tìm hiểu những nguồn lực mới

Tham gia vào tiến trình giáo dục, nhất là với các em cần sự giáo dục đặcbiệt

- Hiểu hơn về gia đình, những yếu tố văn hoá và cộng đồng ảnh hưởng đếntrẻ Với các nhà quản lý giáo dục

- Hỗ trợ và tham gia vào việc xây dựng các chính sách và chương trìnhphòng ngừa

- Đảm bảo thực hiện đúng một số luật Trên đây là các vai trò chung củaCTXHTH, nhấn mạnh đến đối tượng làm việc của nhân viên CTXHTH, dưới đây

là một số vai trò cụ thể hay nói cách khác là nhiệm vụ mà người nhân viên CTXHhoạt động trong trường học thực

1.3 MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ CỦA HỌC SINH THPT

1.3.1 Đặc điểm sinh lý

Lứa tuổi học sinh THPT ( từ lớp 10 đến lớp 12) tương đương với giai đoạncuối vị thành niên được giới hạn trong độ tuổi 16 đến 18 Độ tuổi này là các em cónhiều biến động về tâm lý và sự phát triển cơ thể với hiện tượng dậy thì

Trong giai đoạn này, phát triển cơ thể chưa hài hòa, diễn ra một quá trìnhmất cân đối tạm thời, với sự phát triển cơ thể rất nhanh, hệ xương kéo dài nhanhhơn hệ cơ làm cho trẻ thường ở trạng thái căng nhức, mỏi mệt; cơ tim phát triểnnhanh, lượng máu bơm nhanh làm cho mạch máu căng, trẻ có thể cao huyết áp tạmthời Tuyến nội tiết hoạt động mạnh, gây sự mất cân bằng của hệ thần kinh trungương dễ gây nên những cơn xúc động mạnh, gây những phản ứng nóng nảy vô cớ,

những hành vi bất thường, hoặc những hành vi xấu không đúng với bản chất củacác em Các quá trình thần kinh của vỏ não mạnh và chiếm ưu thế, nên nhiều khicác em không làm chủ được bản thân, không kiềm chế được xúc động mạnh, dễ bịkích thích, dễ nổi nóng, gây gổ, tính uể oải và thờ ơ có chu kỳ ở tuổi các em,…Những thay đổi này có thể trẻ sẽ không biết, chúng lo sợ về sức khỏe không ổnđịnh của mình làm ảnh hưởng lên tâm lý Đặc biệt là sự xuất hiện các dấu hiệu pháttriển giới tính, trẻ hay quan tâm cơ thể của mình hơn, nhất là các bộ phận giới tínhgây ra nhiều thắc mắc lo âu.

1.3.2 Đặc điểm tâm lý

Học sinh THPT có nhu cầu mở rộng quan hệ với người lớn và mong muốnđược đối xử như người lớn, được tôn trọng nhân cách, phẩm giá, được tin tưởng vàđược mở rộng tính độc lập của mình

Để duy trì sự thay đổi mối quan hệ giữa các em và người lớn, các em cónhững hình thức chống cự, không phục tùng xem như là phương tiện để thay đổikiểu quan hệ cũ bằng kiểu quan hệ mới Sự nảy sinh ở lứa tuổi này cảm giác về sựtrưởng thành và nhu cầu được người lớn thừa nhận nó là người lớn đã đưa đến vấn

đề quyền hạn của người lớn và các em trong quan hệ với nhau cần phải thay đổi

Những quan hệ xung đột giữa các em và người lớn làm nảy sinh những hành

vi tương ứng ở các em: xa lánh người lớn, không tin tưởng vào người lớn, cho rằngngười lớn không hiểu mình, khó chịu một cách có ý thức đối với những yêu cầu,đánh giá hay nhận xét của người lớn Tác động giáo dục của người lớn đối với các

em bị giảm sút

Mối quan hệ của học sinh THPT với bạn bè cùng lứa tuổi phức tạp, đa dạnghơn nhiều so với học sinh tiểu học và có ảnh hưởng mạnh mẽ tới các em Sự giaotiếp bạn bè ở lứa tuổi này đã vượt ra ngoài phạm vi học tập, phạm vi nhà trường,

mà còn mở rộng trong những hứng thú mới, những việc làm mới,… Ở tuổi này,quan hệ bạn bè chiếm vị trí lớn hơn hẳn so với quan hệ với người lớn tuổi hoặc íttuổi hơn Đó là vì các em rất khao khát được giao tiếp và cùng hoạt động chung vớinhau, các em có nguyện vọng được sống tập thể, có những đồng đội, bạn bè thânthiết, tin cậy; mặt khác cũng biểu hiện nguyện vọng là được bạn bè công nhận,thừa nhận, tôn trọng mình

Trong giao tiếp các em chịu ảnh hưởng của nhau Nhiều em lúc đầu không

ưa thích hoạt động nào đó, nhưng vì chơi với bạn, bạn hứng thú về hoạt động đó

mà làm lây sang em Vì vậy, giao tiếp với bạn là nguồn nảy sinh hứng thú mới

Tình bạn thân thiết giữa các em đòi hỏi đôi bên phải cởi mở và hiểu nhau, tếnhị và vị tha, đồng cảm và biết giữ bí mật cho nhau Bằng những nỗ lực chung, bạn

bè bắt đầu giúp nhau trong việc nắm tri thức, kỹ năng và cùng phát triển nhữngphẩm chất tốt đẹp khác Đó là những tình bạn chân chính, rất có giá trị trong việctriển nhân cách của thiếu niên

Kiểu tình bạn ngược lại thường dựa trên những nguyện vọng đối với sựtrưởng thành mang tính bề ngoài, hình thức, nhằm bắt chước người lớn trong việctiêu khiển thời gian, chơi bời, giải trí… Chẳng hạn như: hút thuốc, uống rượu bia,

cờ bạc, dùng các chất ma tuý,… Các em có thể kết bạn với những bạn bè xấu, bịlôi kéo, rủ rê bởi những “nhóm”, “ băng đảng” tự phát dưới nhiều hình thức, thựchiện những hành vi phạm pháp, không lành mạnh

1.3.3 Đặc điểm về tình cảm

Một đặc điểm nổi bật của lứa tuổi này là dễ xúc động, dễ bị kích động, vuinhanh buồn nhanh, tình cảm còn mang tính bồng bột Đặc điểm này là do ảnhhưởng của sự phát dục và sự thay đổi một số cơ quan nội tạng gây nên Nhiều khicòn do hoạt động thần kinh không cân bằng, thường quá trình hưng phấn mạnh hơnquá trình ức chế khiến các em không tự kiềm chế nổi Khi tham gia vào các hoạtđộng vui chơi, học tập, lao động, các em đều thể hiện tình cảm rất rõ rệt và mạnh

mẽ

Tính dễ kích động của các em đôi khi dẫn đến những xúc động rất mạnh mẽnhư vui quá trớn, buồn ủ rũ, lúc thì quá hăng say, lúc thì quá chán nản Do sự thayđổi tình cảm dễ dàng như thế nên trong tình cảm của các em đôi lúc mâu thuẫn.Chẳng hạn: đối với em nhỏ này rất yêu thương quý mến, nhưng ngay lúc đó đốivới em nhỏ khác lại có thể doạ nạt, trêu chọc,…

Cảm xúc giới tính với người khác phái trong độ tuổi này rất phổ biến hiệnnay nhưng cũng thay đổi theo độ tuổi Ở cấp 3 các em khẳng định yêu đương, cóđịnh hướng đôi lúc khá chín chắn Cha mẹ đôi lúc cần biết tâm lý để định hướngcho đúng Tỷ lệ yêu ở cấp 3: Lớp 10: 30%, lớp 11: 50%, lớp 12: 70-80%

1.4.1 Bạo lực giữa học sinh với học sinh:

Bao gồm các hành vi gây tổn thương về thể chất, tinh thần giữa các đốitượng học sinh với nhau Đây là hình thức rất phổ biến trong môi trường họcđường Bạo lực giữa học sinh bao gồm các học sinh trong trường bạo lực với nhauhoặc với các học sinh ngoài trường, giữa học sinh cùng khối lớp hoặc khác khốilớp Khi xảy ra mâu thuẫn, các cá nhân dùng các hình thức bạo lực để “xử” nhau

và đôi khi sử dụng hình thức “đánh tập thể” hay còn gọi “ đánh cộng đồng” Bạolực giữa đối tượng học sinh với nhau là hình thức phổ biến nhất, và xuất hiện tại tất

cả các trường THPT

1.4.2 Bạo lực giữa thầy cô, cán bộ quản lý với học sinh:

Đây không phải là hiện tượng hiếm từ xưa tới nay Thông thường các thầy

cô vẫn thường mắng học sinh trước tập thể lớp khi các em có lỗi Và cứ thế lặp lại

sẽ vô tình làm tổn thương học sinh, khiến trẻ sợ học, ghét thầy cô, học kém…Đánh học sinh cũng là biện pháp thói quen của một số thầy cô làm ảnh hưởng trựctiếp tới trò và là hành vi BLHĐ đáng lên án Tuy nhiên, có nhiều giáo viên và phụhuynh cho rằng, bạo lực giữa thầy cô với học sinh phần lớn biểu hiện dưới hìnhthức bạo lực tinh thần, khó nhận biết nên mọi người lầm tưởng không thườngxuyên diễn ra, nhưng thực tế lại khá phổ biến Để khẳng định cho kết luận này cần

có những chỉ số cụ thể về BLHĐ, bạo lực tinh thần … và cần có sự theo dõi, giámsát, quản lý học sinh, cán bộ từ phía nhà trường, từ phía ngành giáo dục một cáchtoàn diện

1.4.3 Bạo lực giữa học sinh với thầy cô, cán bộ quản lý

Bao gồm những hành vi dùng bạo lực trả thù thầy cô như ném đá, gạch,mắm tôm vào thầy cô, thuê người đánh, nói xấu, bài trừ thầy cô … Hiện tượng nàythường ít xảy hơn Trong thời đại mới, mối quan hệ thầy trò đã có nhiều thay đổiđôi khi kèm theo cả những tiêu cực, mâu thuẫn khó giải quyết Nếu như trước đây,người thầy luôn giữ một ví trí tôn nghiêm nhất trong lòng mỗi người trò thì giờ đâymối quan hệ ấy có phần lỏng lẻo hơn Phần lớn trong các vụ việc này lỗi ở cả haibên thầy – trò, do mâu thuẫn không tìm ra cách giải quyết tế nhị Bạo lực giữagiáo viên, cán bộ với nhau: Thường là các mâu thuẫn, cách ứng xử trong cuộc sốngtạo cho nhau những áp lực, chi phối hành động, áp đặt, khống chế… khiến ngườikia ngột ngạt và bế tắc trong môi trường làm việc