Tiểu luận bạo lực gia đình đối với phụ nữ, thực trạng, nguyên nhân và cách phòng chống bạo lực gia đình
Trang 1MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 2
BLGĐ: Bạo lực gia đình 2
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VỀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ 5
1.1 KHÁI NIỆM VỀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ 5
1.1.1 Khái niệm gia đình 5
1.1.2 Khái niệm bạo lực gia đình 5
1.1.3 Khái niệm bạo lực gia đình đối với phụ nữ 6
1.1.4 Khái niệm phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ 7
1.2 CÁC HÌNH THỨC CỦA BẠO LỰC GIA ĐÌNH VỚI PHỤ NỮ 9
1.2.1 Bạo lực thể xác 9
1.2.2 Bạo lực tinh thần 9
1.2.3 Bạo lực tình dục 10
1.2.4 Bạo lực kinh tế 10
1.3 Quy định của pháp luật Việt Nam về phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ 11
1.4.1 Nguyên tắc phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ 12
1.5 CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ 12
1.5.1 Khái niệm công tác xã hội 12
1.5.2 khái niệm công tác xã hội với phòng chống chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ 13
1.5.3 Các hoạt động dịch vụ trong phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ 14
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ XÃ YÊN CƯỜNG - HUYỆN BẮC MÊ – TỈNH HÀ GIANG 15
2.1 KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH KINH TẾ XÃ HỘI CỦA XÃ YÊN CƯỜNG 15
2.1.1 Vị trí địa lí 15
2.1.2 kinh tế 15
2.1.3 Chính trị 15
2.1.4 Xã hội 16
2.2 THỰC TRẠNG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ XÃ YÊN CƯỜNG - HUYỆN BẮC MÊ – TỈNH HÀ GIANG 16
2.2.1 Thực trạng tuyên truyền pháp luật PCBLGĐ đối với phụ nữ xã Yên Cường - huyện Bắc Mê – tỉnh Hà Giang 16
2.2.2 Những hình thức tuyên truyền pháp luật PCBLGĐ đối với phụ nữ xã Yên Cường - huyện Bắc Mê – tỉnh Hà Giang 17
Trang 22.2.2.1 Tuyên truyền phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ thông qua họp thôn 17
2.2.2.2 Tuyên truyền phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ thông qua các chương trình văn nghệ, cộng tác viên,… 18
2.2.2.3 Tuyên truyền phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ thông qua loa, bảng tin, pano,… 18
2.2.3 Những khó khăn trong công tác PCBLGĐ đối với phụ nữ tại xã Yên Cường - huyện Bắc Mê – tỉnh Hà Giang 18
2.2.5 Biện pháp xử lý khi xảy ra bạo lực gia đình đối với phụ nữ tại xã Yên Cường - huyện Bắc Mê – tỉnh Hà Giang 19
2.3 NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG, CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ TẠI XÃ YÊN CƯỜNG – HUYỆN BẮC MÊ – TỈNH HÀ GIANG 19
2.3.1 Nguyên nhân dẫn đến hạn chế trong công tác phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ tại xã Yên Cường, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang 19
2.3.1.1 Nguyên nhân từ phía nhà nước và chính quyền địa phương 19
2.3.1.2 Nguyên nhân từ phía người phụ nữ xã Yên Cường, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang 20
2.3.2 Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ 21
2.3.2.1 Giải pháp dành cho nạn nhân và người có hành vi BLGĐ đối với phụ nữ .21
2.3.2.2 Những giải pháp cho các cơ quan chức năng có thẩm quyền trong việc nâng cao hiệu quả PCBLGĐ đối với phụ nữ xã Yên Cường, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang .22
KẾT LUẬN 23
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BLGĐ: Bạo lực gia đình
PCBLGĐ: Phòng chống bạo lực gia đình
UBND: Ủy ban nhân dân
Trang 3Lý do chọn đề tài:
Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi thân yêu nuôi dưỡng cả đời người, làmôi trường quan trọng giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách Với thiên chức riêng có mà không có một thiết chế xã hội nào có được, gia đình ngày càng khẳng định vị trí, vai trò to lớn của mình trong tiến trình phát triển của xã hội Mặc cho các hình thức gia đình có đổi thay, mà sự thay đổi đó suy đến cùng là do sự phát triển kinh tế quy định, song như Hồ Chủ tịch đã khẳng định: Gia đình tốt thì xã hội mới tốt
Tuy nhiên, vấn đề hiện nay tiềm ẩn trong mọi gia đình là vấn nạn vi phạm pháp luật phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ và việc phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ là hết sức cần thiết Bạo lực gia đình đối với phụ nữ là vấn đề mang tính lịch sử toàn cầu, gây nhức nhối cho nhân loại, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho con người, nhất là đối với phụ nữ
Chúng ta đều biết bạo lực gia đình đối với phụ nữ là một hiện tượng xã hộikhông mới, nhưng lại nổi lên như một căn bệnh xã hội hết sức nan giải trong giaiđoạn hiện nay Qua các kết quả nghiên cứu cũng cho thấy khả năng phụ nữ bịchồng mình lạm dụng nhiều hơn gấp 3 lần so với khả năng bị người khác lạmdụng Bạo lực gia đình đình đối với phụ nữ đã gây hậu quả hết sức nghiêm trọngđối với thể chất và tinh thần của người phụ nữ
Trong tổng số 157.859 vụ BLGĐ được phát hiện (từ năm 2011- 2015) cho thấy: Nạn nhân là phụ nữ (từ 16- 59 tuổi) chiếm tới 117.206 trường hợp (74,24%); 17.586 trường hợp là trẻ em (11,14%); 14.017 trường hợp là người cao tuổi
(8,91%) Thống kê cũng cho thấy, có khoảng 58% phụ nữ đã kết hôn cho biết rằng cuộc đời họ đã từng phải trải qua ít nhất 1 trong 3 loại bạo lực gồm: Thể xác, tình dục, tinh thần
Như vậy, bình quân mỗi năm lại xảy ra khoảng hơn 31.500 vụ BLGĐ với mức độ ngày càng nghiêm trọng
Có thể thấy, chưa bao giờ tình trạng BLGĐ lại diễn ra với mức độ khủng khiếp đến thế Đối tượng gánh chịu từ phụ nữ, trẻ em đến người già; BLGĐ diễn ra
ở cả phương diện tinh thần lẫn thể xác của các nạn nhân, với những mức độ khác nhau Nhẹ thì mắng chửi, nạn nhân bị đẩy ra đường; nặng hơn thì bị đánh đập, bị hành hạ, thậm chí có thể dẫn đến tàn phế hoặc tử vong
Trang 4Những năm gần đây cho thấy, cấp độ nguy hiểm của các vụ việc đang có xu hướngngày càng gia tăng Trên cả nước, bình quân mỗi ngày có 64 phụ nữ, 10 trẻ em và
7 người cao tuổi là nạn nhân của BLGĐ; khoảng 2- 3 ngày lại có một vụ án mạng liên quan đến BLGĐ
Thể chế hoá quy định của Hiến pháp năm 1992, việc bảo vệ phụ nữ khỏi cáchình thức bạo lực gia đình được quy định cụ thể, chi tiết trong nhiều văn bản pháp luật khác như Luật Hôn nhân gia đình; Bộ Luật Hình sự; Luật Bình đẳng giới; LuậtPhòng, chống bạo lực gia đình Mặc dù Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều cố gắng trong việc phòng chống bạo lực gia đình, để các quy định pháp luật về phòng chống bạo lực gia đình được thực thi trong đời sống xã hội nhưng trên thực tế, tình trạng
vi phạm pháp luật về PCBLGĐ vẫn diễn ra thường xuyên ở nhiều nơi Theo Vụ Gia đình- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sau gần 9 năm áp dụng Luật Phòng, chống BLGĐ, tình trạng BLGĐ vẫn tồn tại trong xã hội Điều đáng buồn là số vụ bạo hành gia đình gây hậu quả nghiêm trọng bị phát hiện vẫn tăng cao qua từng năm, trong đó, nạn nhân chủ yếu thường là phụ nữ, trẻ em và người già- những người yếu thế trong xã hội
Yên Cường là xã phía đông của huyện Bắc Mê tỉnh Hà Giang Đây là một xãđặc biệt khó khăn Mặc dù dân số ít nhưng địa bàn phức tạp, trình độ dân trí thấp,đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn Đời sống nhân dân còn duy trì nhữngphong tục tập quán lạc hậu Đó chính là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tìnhtrạng bạo lực ở vùng cao Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có những công trìnhchuyên sâu để tìm hiểu rõ hơn về việc PCBLGĐ đối với phụ nữ miền núi
Trong những năm qua Đảng và nhà nước Việt Nam đã rất quan tâm đến côngtác đấu tranh PCBLGĐ đối với phụ nữ, nhà nước đã ban hành Luật Phòng, chốngbạo lực gia đình đã được Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam thông quavào tháng 11/2007 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2008 Quá trình thực hiện đã đạtđươc những kết quả đáng khích lệ Tuy nhiên tình trạng bạo lực gia đình đối vớiphụ nữ vẫn diễn biến phức tạp cả về số vụ và mức độ nghiêm trọng, và việcPCBLGĐ đối với phụ nữ và vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết
Với những lí do nêu trên, em đã chọn đề tài “Phòng chống bạo lực gia đình
đối với phụ nữ tại xã Yên Cường, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang năm 2017” làm
đề tài tiểu luận của mình
Trang 5CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VỀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ
1.1 KHÁI NIỆM VỀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ
1.1.1 Khái niệm gia đình
Dưới góc độ xã hội học, gia đình được coi là tế bào xã hội Không giống bất
cứ nhóm xã hội nào khác, gia đình đan xen các yếu tố sinh học, kinh tế, tâm lý, vănhóa…những mối liên hệ cơ bản của gia đình bao gồm vợ chồng, cha mẹ và con,ông bà và cháu, những mối liên hệ khác: cô, dì, chú, bác với cháu, cha mẹ chồng
và con dâu, cha mẹ vợ và con rễ…Mối quan hệ gia đình được thể hiện ở khía cạnhnhư: có đời sống tình dục, sinh con và nuôi dạy con cái, lao động tạo ra của cái vậtchất để duy trì đời sống gia đình và đóng góp cho xã hội Mối liên hệ này có thểdựa trên những căn cứ pháp lý hoặc có thể dựa trên những căn cứ thực tế một cách
tự nhiên, tự phát
Theo đó gia đình được định nghĩa “là một thiết chế xã hội đặc thù, một nhóm
xã hội thu nhỏ mà các thành viên của nó gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân,quan hệ huyết thống hoặc quan hệ con người bởi tính cộng đồng về sinh hoạt tráchnhiệm đạo đức với nhau nhằm đáp ứng nhu cầu riêng của thành viên cũng như đểthể hiện tính tất yếu của xã hội về phát triển sản xuất con người”
Dưới góc độ pháp lý, gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau hônnhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh nghĩa vụ vàquyền giữa họ với nhau theo quy định của luật này (Điều 8, Luật Hôn nhân và giađình năm 2000)
Tuy nhiên, trong thực tế đời sống cũng có nhiều cách hiểu khác nhau vềkhái niệm gia đình: gia đình là tập hợp những người cùng có tên trong sổ hộkhẩu; gia đình là tập hợp những người cùng chung sống với nhau dưới một máinhà…
Từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, gia đình được chia tách thành nhiềudạng thức khác nhau: gia đình hiện đại và gia đình truyền thống, gia đình hạt nhân
và gia đình đa thế hệ; gia đình khuyết thiếu và gia đình đầy đủ
Trang 61.1.2 Khái niệm bạo lực gia đình
Trong tiếng Việt, bạo lực được hiểu là “sức mạnh dùng để cưỡng bức, lấn áp hoặc lật đổ”[3] Khái niệm này dễ làm người ta liên tưởng tới các hoạt động chính
trị, nhưng trên thực tế bạo lực được coi như một phương thức hành xử trong quan
hệ xã hội nói chung Các mối quan hệ xã hội vốn rất phức tạp nên hành vi bạo lựccũng rất phong phú, được chia thành nhiều dạng khác nhau, tùy theo từng góc độnhìn nhận: bạo lực nhìn thấy và bạo lực không nhìn thấy được; bạo lực với trẻem…
Còn theo chủ nghĩa cộng sản khoa học: “Bạo lực là một giai cấp (các nhómchính trị- xã hội) nào đó áp dụng những hình thức cưỡng bức khác nhau, kể cả sựtác động bằng vũ trang, đối với giai cấp (các nhóm chính trị- xã hội) khác nhaunhằm mục đích giành lấy hoặc duy trì sự thống trị về kinh tế, chính trị nhữngquyền hay đặc quyền khác nhau” [4]
Bạo lực gia đình là một dạng thức của bạo lực xã hội, là “hành vi cố ý của các thành viên gia đình gây tổn hại hoặc đe dọa gây tổn hại với các thành viên khác trong gia đình” (Điều 1, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình) Nói cách khác, đó là việc “ các thành viên trong gia đình vân dụng sức mạnh để giải quyết các vấn đề gia đình”.
Theo định nghĩa của Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc thông qua năm 1993 đượccác tổ chức cũng như các nhà khoa học trên thế giới chấp nhận rộng rãi Theo đó, bạolực gia đình bao gồm bất kỳ một hành động bạo lực dựa trên cơ sở một giới nào dẫnđến, hoặc có khả năng dẫn đến những tổn hại về thân thể, tình dục hay tâm lý, haynhững đau khổ của phụ nữ bao gồm cả sự đe dọa có những hành động như vậy, sựcưỡng bức hay tước đoạt một cách tỳ tiện sự tự do, dù xảy ra nơi công cộng hay cuộcsống riêng tư
Như vậy, bạo lực gia đình bao gồm các yếu tố bạo hành về thể chất, bạo hành
về tinh thần, bạo hành tình dục và cả bạo hành về kinh tế Những hành vi bạo lựcgia đình gây ra để lại nhiều tổn hại đối với cộng đồng xã hội, đối với con người,đặc biệt đối với phụ nữ- đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp của bạo lực gia đình
1.1.3 Khái niệm bạo lực gia đình đối với phụ nữ
Tuyên bố của Liên hợp quốc về việc loại bỏ bạo lực đối với phụ nữ, ngày20/12/1993, đã định nghĩa: “Bạo lực đối với phụ nữ là bất kỳ hành động bạo lựcnào dựa trên cơ sở giới gây ra hậu quả hoặc có thể gây ra hậu quả, làm tổn hại hoặcgây đau khổ cho phụ nữ về thân thể, tình dục hay tâm lý, kể cả những lời đe doạ
Trang 7hay độc đoán tước quyền tự do, dù xảy ra ở nơi công cộng hay trong đời sống riêng
tư” Theo định nghĩa trên, bạo lực gia đình đối với phụ nữ bao gồm: các hành vi
bạo lực trên cơ sở giới gây ra hậu quả hoặc có thể gây ra hậu quả, làm tổn hại hoặcgây đau khổ cho phụ nữ về thân thể, tình dục và tâm lý xảy ra trong gia đình Bạo lực chống lại phụ nữ trong gia đình: Quan hệ giới trong gia đình là mộttrong những quan hệ cơ bản tạo nên sự tồn tại của một gia đình Về thực chất nó làmối quan hệ giữa nam giới và nữ giới trong gia đình mà trung tâm là mối quan hệ
vợ chồng Trong mối quan hệ về giới, mặc dù thủ phạm của hành vi bạo lực giađình có thể bao gồm cả phụ nữ và nạn nhân của nó có thể bao gồm cả đàn ông Tuynhiên, các nghiên cứu về vấn đề này cho phép kết luận rằng, bạo lực gia đình về cơbản là bạo lực chống lại phụ nữ và thủ phạm cơ bản là đàn ông Phần lớn bạo lựcchống lại phụ nữ xảy ra trong gia đình và người gây ra bạo lực gần như luôn luôn
là nam giới, thường là chồng, người tình, hoặc chồng cũ, người tình cũ, hay nhữngngười đàn ông quen biết của phụ nữ
"Bạo lực trên cơ sở giới là bạo lực giữa nam giới và phụ nữ, trong đó phụ nữthường là nạn nhân và điều này bắt nguồn từ các mối quan hệ quyền lực bất bìnhđẳng giữa nam giới và phụ nữ Bạo lực thường nhằm vào phụ nữ vì họ là phái yếuhoặc ảnh hưởng lớn đến phụ nữ Bạo lực trên cơ sở giới bao gồm, những tổn hại
về thân thể, tình dục và tâm lý (bao gồm cả sự đe doạ, gây đau khổ, cưỡng bức,hoặc tước đoạt sự tự do xảy ra trong gia đình hoặc trong cộng đồng, nhưng nókhông hạn chế chỉ ở những dạng này Bạo lực trên cơ sở giới bao gồm cả bạo lực
do Nhà nước gây ra hoặc bỏ qua "[15]
Bạo lực gia đình đối với phụ nữ ngoài những đặc điểm của bạo lực gia đình nóichung còn mang một đặc điểm rất quan trọng để chúng ta nhận biết và phân biệt vớibạo lực gia đình nói chung, đó là, nạn nhân của bạo lực gia đình đối với phụ nữ chỉ là
nữ giới (nạn nhân của bạo lực gia đình có thể là tất cả đối tượng: nữ giới, nam giới, trẻ
em, người già, người tàn tật ) Chủ thể thực hiện hành vi bạo lực gia đình đối với phụ
nữ thường là nam giới và thường là người chồng trong hôn nhân, chồng cũ hay bạntình
1.1.4 Khái niệm phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ
Phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ là việc thực hiện các biện phápnhằm ngăn chặn và đẩy lùi bạo hành đối với phụ nữ trong gia đình, giúp cho ngườiphụ nữ tránh được bạo lực gia đình, bảo đảm các quyền con người và có cuộc sốnghạnh phúc
Trang 8Phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ là một công việc khó khăn vàlâu dài Để bảo vệ người phụ nữ, bảo vệ quyền và vị trí của người phụ nữ trong xãhội, việc phòng chống bạo lực gia đình đối với người phụ nữ cần thiết phải có sựđiều chỉnh của pháp luật Việc PCBLGĐ đối với người phụ nữ chỉ đạt được hiệuquả khi nó được đặt dưới sự bảo vệ của pháp luật và phù hợp với pháp luật, phùhợp với truyền thống tốt đẹp của dân tộc Cho đến nay, Việt Nam đã xây dựngđược một hệ thống pháp luật về PCBLGĐ đặc biệt, lần đầu tiên, Luật Phòng,chống bạo lực gia đình đã ra đời Đây chính là cơ sở pháp lý để bảo vệ con ngườitrong đó có người phụ nữ trước bạo hành gia đình
Chính phủ Việt Nam đã tham gia rất mạnh mẽ phong trào quốc tế trong việc bảo
vệ người phụ nữ và đẩy lùi bạo lực gia đình Việt Nam đã phê chuẩn Công ước về Xoá
bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử đối với phụ nữ (CEDAW) năm 1981 và cam kết với
kế hoạch hành động của Hội nghị quốc tế về Dân số và Phát triển tại Cai-rô năm 1994
và Cương lĩnh hành động của Hội nghị quốc tế về phụ nữ tại Bắc Kinh năm 1995 Với
tư cách là quốc gia thành viên của công ước CEDAW, Việt Nam đã có những tiếp cậntheo đúng cách tiếp cận của công ước đối với bình đẳng và bình đẳng giới Điều nàyđược thể hiện trong hệ thống pháp luật của Việt Nam, từ đạo luật gốc là Hiến pháp đếncác đạo luật và các văn bản pháp luật khác đều khẳng định một nguyên tắc bình đẳngnam nữ và không có bất kỳ sự phân biệt nào trên cơ sở giới trên mọi lĩnh vực
Từ những phân tích trên, phòng chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ được hiểu là phòng ngừa những hành vi trái pháp luật phòng, chống bạo lực gia
đình, có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ trong lĩnh vực PCBLGĐ mà nạn nhân của bạo hành gia đình là người phụ nữ
Như vậy, PCBLGĐ đối với phụ nữ là phòng ngừa các hành vi bạo hành giađình đối với phụ nữ mà trong đó nạn nhân là người phụ nữ, người gây ra bạohành chủ yếu là nam giới Tuy nhiên, cũng cần phải thấy rằng, trong xu thế giađình ở Việt Nam là gia đình mở, người phụ nữ không chỉ bị bạo hành từ phíangười chồng mà còn bị bạo hành từ phía gia đình nhà chồng, bố, mẹ chồng, anh
em của chồng Mặt khác, trong thực tế cũng có nhiều người chồng cũng phải chịubạo lực gia đình như phụ nữ nhưng trong khuôn khổ khóa luận này, tác giả nghiêncứu việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các vụ bạo lực gia đình đốivới phụ nữ trái với pháp luật PCBLGĐ và là nội dung cơ bản tác giả đề cập tớiviệc PCBLGĐ đối với phụ nữ
Trang 91.2 CÁC HÌNH THỨC CỦA BẠO LỰC GIA ĐÌNH VỚI PHỤ NỮ
1.2.1 Bạo lực thể xác
Người phụ nữ đã phải chịu đựng nhiều hình thức bạo lực gia đình Bạo lực thân thể
là hình thức khá phổ biến trong các dạng bạo lực gia đình Bạo lực thể chất là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra thương tích cho phụ nữ Người phụ nữ
là nạn nhân của bạo hành gia đình dưới hình thức bạo lực thân thể, họ phải chịu sự đánh đập của người chồng, người bạn tình ở nhiều mức độ khác nhau, có trường hợp người chồng đấm, đá, tát, xô ngã vợ; có trường hợp dùng cả vũ khí để hành hung vợ để lại những hậu quả nghiêm trọng như để lại thương tích trên thân thể, xảy thai, thậm chí tử vong
Trên thực tế không chỉ có những người trình độ văn hóa thấp mà cả những người
có trình độ văn hóa tương đối cao, có địa vị trong xã hội cũng là nạn nhân của bạo lực trong gia đình Trong đó bạo lực thể xác đối với người phụ nữ là rõ nhất Mặt khác, bạo lực về thể xác đối với phụ nữ ở nông thôn cao hơn so với thành thị và phần lớn là tập trung vào các gia đình có chồng trình độ học vấn thấp, làm nông nghiệp
Bạo lực thể xác để lại hậu quả rất nghiêm trọng, nó không chỉ tác động trực tiếp đến sức khỏe, tinh thần của người phụ nữ mà còn gây ảnh hưởng đến sự phát triển tình cảm của trẻ con trong gia đình Gia đình không hòa thuận, cha mẹ đánh đập nhau sẽ tác động không không tốt đến tư tưởng, làm mất niềm tin của con trẻ vào cha mẹ của mình
1.2.2 Bạo lực tinh thần
Bạo lực tinh thần là dạng hành vi không sử dụng vũ lực thông thường như đánh đập, hành hạ, hay bất cứ hành vi nào gây tổn thương vật lý đến cơ thể nạn nhân Loại bạo lực này chủ yếu sử dụng lời nói chì chiết, nhục mạ, hạ thấp phẩm giá nạn nhân, kiểm soát hoạt động của nạn nhân, lợi dụng vị thế trong gia đình của mình đểgây áp lực, buộc người kia phải tuân theo mình, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ Tuy khó nhận diện hơn so với bạo lực thể chất, nhưng hậu quả, di chứng của bạo lực tinh thần lại có thể kéo dài âm ỉ và có thể gây tổn hại tới sức khỏe tinh thần của nạn nhân
Bạo lực về tinh thần đã gây cho người phụ nữ những chấn động mạnh và lâu dài vềtâm lý, họ phải chịu đựng những chấn thương tâm lý mà không dễ gì chữa khỏi Nạn nhân bị bạo lực tinh thần thường tự dằn vặt mình, trầm cảm và sợ sệt, ăn không ngon, ngủ không yên, nóng giận vô cớ, luôn bị ám ảnh về bạo lực, có trường
Trang 10hợp bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, thần kinh suốt đời, có trường hợp thì tựtử.
Có rất nhiều lý do dẫn đến bạo lực tinh thần đối với phụ nữ, một trong những lý dokhá nổi bật là ngoại tình Phần lớn những người chồng khi ngoại tình về thường bỏ rơi, chửi mắng, ngược đãi vợ con Cùng với sự tra tấn dã man đó là mục đích mongcho vợ chết mòn, chết dần Trong những hoàn cảnh như vậy, người phụ nữ thật đaukhổ và nhiều khi họ đã không làm chủ được bản thân mình nữa, mắc phải những sang chấn tâm lý ám ảnh suốt cuộc đời họ
1.2.3 Bạo lực tình dục
Bạo lực tình dục là bất kỳ hành vi tình dục hoặc cố gắng để có được một hành vi tình dục bằng bạo lực hoặc cưỡng chế, hành vi buôn bán người để phục vụ mại dâm hoặc hành vi tình dục không phù hợp với giới tính người đó, bất kể mối quan
hệ với nạn nhân ra sao Nó xảy ra trong các tình huống xung đột hòa bình và vũ trang, được áp dụng rộng rãi và được coi là một trong những vi phạm nhân quyền đau thương, và phổ biến nhất
Bạo lực tình dục là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng và có ảnh hưởng sâu sắc hoặc dài hạn đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của nạn nhân, chẳng hạn như tăng nguy cơ các vấn đề sức khỏe sinh sản và tình dục,[6] tăng nguy cơ tự
tử hoặc nhiễm HIV Tội giết người xảy ra hoặc trong một cuộc tấn công tình dục hoặc là kết quả của một vụ giết người vì danh dự để sau khi có một cuộc tấn công tình dục cũng là một yếu tố của bạo lực tình dục Mặc dù phụ nữ và trẻ em gái bị ảnh hưởng nhiều hơn, bạo lực tình dục có thể xảy ra với bất cứ ai ở mọi lứa tuổi;
nó là một hành vi bạo lực có thể do cha mẹ, người chăm sóc, người quen và người
lạ, cũng như các đối tác thân mật gây ra Nó hiếm khi là một tội phạm khi yêu thương, và là một hành động thường xuyên nhằm mục đích thể hiện quyền lực và
sự thống trị đối với nạn nhân
1.2.4 Bạo lực kinh tế
Cùng với bạo hành về thể chất, bạo hành về tinh thần là bạo hành về kinh tế.Bạo hành về kinh tế là hành vi dùng sức mạnh, áp đặt hoặc lừa mị nhằm chiếmgiữ và kiểm soát tài chính của người phụ nữ trong gia đình nhằm tạo ra sự phụthuộc về mặt kinh tế Bạo lực kinh tế dưới nhiều hình thức khác nhau như: khôngđóng góp kinh tế (tiền bạc) cho vợ chi tiêu chung trong gia đình; quản lý hết tiềncủa gia đình; bắt người vợ phụ thuộc hoàn toàn vào mình; coi thường vợ không
Trang 11có công ăn việc làm, không kiếm được tiền; kiểm soát toàn bộ việc chi tiêu trongnhà; vay nợ nhiều để vợ gánh chịu trả nợ Có rất nhiều người phụ nữ hoàn toàn
bị phụ thuộc vào chồng về mặt kinh tế, mọi sự chi tiêu trong gia đình từ nhữngvật dụng nhỏ nhất cũng phải xin chồng, phải xin phép chồng, chồng không đồng
ý hay không cho thì không có tiền để tiêu thậm chí để phục vụ cho những nhu cầutối thiểu nhất của người phụ nữ
Như vậy, chúng ta có thể thấy bạo hành gia đình là con sóng ngầm có sức tàn
phá rất lớn hạnh phúc của mỗi gia đình, nó để lại rất nhiều hậu quả, mà dễ thấynhất là hạnh phúc gia đình bị đổ vỡ, con cái thiếu sự quan tâm dễ xa ngã vào các tệnạn xã hội Qua những hình thức bạo lực gia đình nói trên chúng ta đã có nhữngcách nhìn khách quan về đặc điểm cũng như tính nguy hiểm của từng loại hình Từ
đó cần phải có những giải pháp nhằm đấu tranh chống lại nạn bạo lực gia đình đốivới phụ nữ đang ngày một phát triển trong giai đoạn hiện nay
1.3 Quy định của pháp luật Việt Nam về phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ
Phòng, chống bạo lực gia đình trong đó có PCBLGĐ đối với phụ nữ đã được
đề cập trong một số văn bản pháp luật của nước ta như: Hiến pháp 1992, Luật Hônnhân và gia đình năm 2000, Bộ luật Dân sự năm 2005, Bộ luật Tố tụng Dân sự, Bộluật Hình sự năm 1999, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2003, Luật Bảo vệ, chăm sóc vàgiáo dục trẻ em, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, Pháp lệnh người cao tuổi Những văn bản pháp luật trên đã có rất nhiều quy định về phòng, chống bạo lực giađình, góp phần quan trọng trong bảo vệ người phụ nữ khỏi bạo lực gia đình Đểcông tác PCBLGĐ có hiệu quả hơn nữa, ngày 21 tháng 11 năm 2007, Quốc hộikhoá XII của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Phòng,chống bạo lực gia đình
Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000 là một trong những văn bảnpháp luật quan trọng trong việc xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ chế độ hôn nhân vàgia đình tiến bộ, xây dựng chuẩn mực pháp lý cho cách ứng xử của các thành viêntrong gia đình, kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức tốt đẹp của gia đình ViệtNam nhằm xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, bền vững.Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam còn là phương tiện hữu hiệu trong việcPCBLGĐ Luật đã có nhiều điều khoản quy định trực tiếp và gián tiếp đến việcPCBLGĐ
Trang 121.4.1 Nguyên tắc phòng, chống bạo lực gia đình đối với phụ nữ
Theo quy định của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, nguyên tắc củaphòng, chống bạo lực gia đình bao gồm:
- Kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo lực gia đình,lấy phòng ngừa là chính, chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục về gia đình, tưvấn, hoà giải phù hợp với truyền thống văn hoá, phong tục, tập quán tốt đẹp củadân tộc Việt Nam
- Hành vi bạo lực gia đình được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời theoquy định của pháp luật
- Nạn nhân bạo lực gia đình được bảo vệ, giúp đỡ kịp thời phù hợp với điềukiện hoàn cảnh của họ và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước; ưu tiên bảo vệquyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em, người cao tuổi, người tàn tật và phụ nữ
- Phát huy vai trò, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cộng đồng, cơ quan, tổchức trong phòng, chống bạo lực gia đình
1.5 CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC GIA ĐÌNH ĐỐI VỚI PHỤ NỮ
1.5.1 Khái niệm công tác xã hội
Theo Hiệp hội Quốc gia NVCTXH (NASW): Công tác xã hội là hoạt độngnghề nghiệp giúp đỡ các cá nhân, nhóm hay cộng đồng để nhằm nâng cao hay khôiphục tiềm năng của họ để giúp họ thực hiện chức năng xã hội và tạo ra các điềukiện xã hội phù hợp với các mục tiêu của họ (Zastrow, 1996: 5)
CTXH tồn tại để cung cấp các dịch vụ xã hội mang tính hiệu quả và nhân đạocho cá nhân, gia đình, nhóm, cộng đồng và xã hội giúp họ tăng năng lực và cảithiện cuộc sống (Zastrow, 1999: )
Theo Cố Thạc sĩ Nguyễn Thị Oanh (trích từ tài liệu hội thảo 2004): Địnhnghĩa cổ điển: CTXH nhằm giúp cá nhân và cộng đồng TỰ GIÚP Nó không phải
là một hành động ban bố của từ thiện mà nhằm phát huy sứ mệnh của hệ thốngthân chủ (cá nhân, nhóm và cộng đồng) để họ tự giải quyết vấn đề của mình
Theo Liên đoàn Chuyên nghiệp Xã hội Quốc tế (IFSW) tại Hội nghị Quốc tếMontreal, Canada, vào tháng 7/2000: CTXH chuyên nghiệp thúc đẩy sự thay đổi
xã hội, tiến trình giải quyết vấn đề trong mối quan hệ con người, sự tăng quyền lực