Ôn tập văn học trung đại việt nam (7)

Yêu nướcgiai đoạn từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX Nét mới Âm hưởng bi tráng; ca ngợi những người hi sinh vì đất nước Biểu hiện Chạy giặc, Văn tế Âm hưởng bi tráng về một thời kì

Người giai nhân: bến đợi dưới cây già

Tình du khách: thuyền qua không buộc chặt

Ô hay! Cảnh cũng ưa người nhỉ!

Ai thấy ai mà chẳng ngẩn ngơ?

Oân tập

văn học

trung đại

Việt

Nam

Nội dung

Yêu nước

Nhân đạo

Thế sự

Đặc điểm riêng

Tư duy nghệ thuật Quan niệm thẩm mĩ Bút pháp nghệ thuật Thể loại

Yêu nước

(giai đoạn

từ thế kỉ

XVIII đến

hết thế kỉ

XIX )

Nét mới

Âm hưởng bi tráng; ca ngợi những người hi sinh

vì đất nước

Biểu hiện

Chạy giặc, Văn tế Âm hưởng bi tráng về một thời kì đau thương mà oanh liệt của dân tộc

Xin lập khoa luật Khát vọng canh tân đất nước

Bài ca phong cảnh Hương Sơn Thiết tha trước vẻ đẹp của quê hương đất nước

Câu cá mùa thu Nỗi ưu tư, trăn trở về đất nước quê hương

Vịnh khoa thi hương Nỗi xót xa trước tính cảnh đất nước mất chủ quyền

Nhân đạo

(giai đoạn

từ thế kỉ

XVIII đến

hết thế kỉ

XIX )

Nguyên nhân

Sự khủng hoảng của xã hội phong kiến

Sự phát triển của ý thức cá nhân

Biểu hiện

Truyện Kiều Khẳng định quyền sống con người Chinh phụ ngâm Khẳng định quyền sống của con người Thơ Hồ Xuân Hương Khẳng định con người cá nhân Lục Vân Tiên Đề cao truyền thống đạo lí Bài ca ngất ngưởng Khẳng định con người cá nhân Thương vợ Khẳng định quyền sống của con người Khóc Dương Khuê Đề cao truyền thống đạo lí

Cảm

hứng

thế sự

Vào phủ chúa Trịnh

Giá trị phản ánh hiện thực

Cuộc sống quyền uy, xa hoa nơi phủ chúa Trịnh

Cuộc sống thừa mứa nhưng u ám thiếu sinh khí

Giá trị phê phán hiện thực

Phê phán cuộc sống xa hoa và sự lộng quyền của chúa Trịnh

Phê phần cái mục nát bên trong

vẻ ngoài xa hoa, hoà nhoáng

Thô vaên

Nguyeãn

Ñình

Chieåu

Lòng yêu nước, thương dân

Nghệ thuật Vẻ đẹp tiềm ẩn trong tầng sâu của cảm xúc và suy ngẫm

Đậm đà sắc thái Nam bộ

Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc – tượng đài

bi tráng và bất tử về người nông dân nghĩa sĩ

Trước Nguyễn Đình Chiểu chưa có.

Chỉ đến Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, người nông dân đánh giặc mới đi vào văn học với tư cách là một hình tượng trung tâm

Tư duy

nghệ

thuật

Thường nghĩ theo kiểu nghệ thuật có sẵn đã thành công thức

Câu cá mùa

thu

Quy phạm

• Đề tài

• Thể loại

• Hình ảnh: Sóng biếc, lá vàng, trời xanh

Sáng tạo

• Hình ảnh bình dị: ngõ trúc,

cánh bèo

• gieo vần: eo (trong veo- tẻo teo, vắng teo- chân bèo)

Quan

niệm

thẩm mĩ

Hướng về cái đẹp trong quá khứ, thiên

về cái cao cả, tao nhã, ưa sử dụng những điển tích điển

cố, những thi liệu Hán học

Truyện Lục Vân Tiên (Lẽ ghét thương)

Kiệt, Trụ, Lệ, U, Ngũ bá: Là những triều đại trong lịch

sử Trung Quốc với những ông vua hoang dâm, vô đạo, những thời đại đổ nát, hoang tàn

Khổng Tử, Nhan Tử, Gia Cát, Nguyên Lượng, Hàn Vũ, Liêm, Lạc (những điển tích về người có tài, có đức nhưng chịu cuộc đời vất

vả, bị gièm pha) khẳng định tấm lòng ông Quán về tình yêu thương

Bài ca ngắn đi trên bãi cát Ông tiên ngủ kĩ: biểu hiện tâm trạng của khách

Bài ca ngất ngưởng

Người thái thượng, ngọn đông phong, Trái, Nhạc, Hàn, Phú: thể hiện thái độ và quan điểm sống của Nguyễn Công Trứ

Bút

pháp

nghệ

thuật

Thiên về bút pháp ước lệ

tượng trưng

Hình ảnh Bãi cát

Đường đời

Đường công danh

Đường cùng

Thể

loại

Vào phủ chúa trịnh Kí sự

Tự tình Thơ Nôm đường luật

Câu cá nùa thu Thơ Nôm đường luật

Thương vợ Thơ Nôm đường luật

Bài ca ngất ngưởng Hát nói

Truyện Lục vân Tiên Truyện thơ

Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc Văn tế

Chiếu cầu hiền Chiếu

TT Tác giả Tác phẩm Những điểm cơ bản về nội dung và nghệ thuật

1 Lê Hữu Trác Vào phủ chúa Trịnh - Phê phán cuộc sống nơi phủ chúa

- Kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn, miêu tả chân thực, sinh động

2 Hồ Xuân Hương Tự tình II

- Tâm trạng vừa buồn tủi vừa phẫn uất trước duyên phận éo le và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương

- Dùng từ ngữ hình ảnh giản dị, giàu sức biểu cảm, táo bạo mà tình tế

3 Nguyễn Khuyến Câu cá mùa thu - Cảnh thu làng quê, tình yêu thiên nhiên và nỗi ưu tư, trăn trở thầm kín của nhà thơ.

- Nghệ thuật miêu tả và khả năng sử dụng tiếng Việt tinh tế

4 Trần Tế Xương Thương Vợ - Hình ảnh vất vả, tảo tần của người vợ và tình cảm yêu thương, trân trọng của người chồng.

- Sử dụng tiếng Việt vận dụng sáng tạo hình ảnh, ngôn ngữ dân gian

5 Nguyễn Công Trứ Bài ca ngất ngưởng - Phong cách sống có bản lĩnh cá nhân của nhà nho tài tử trong khuôn khổ xã hội phong kiến.

- Sử dụng thể hát nói phù hợp

6 Cao Bá Quát Bài ca ngắn đi trên bãi cát - Sự chán ghét con đường mưu cầu danh lợi tầm thường và kháo khát đổi mới

- Thể hành: tự do, phóng khoáng

7 Nguyễn Đình Chiểu Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc - Vẻ đẹp bi tráng của người nông dân nghĩa sĩ và tiếng khóc đau thương của tác giả.

- Sử dụng nhuần nhuyễn thể văn tế

8 Ngô Thì Nhậm Chiếu cầu hiền - Chủ trương đúng đắn và thái độ trân trọng người hiền tài trong công cuộc xây dựng đất nước.

- Luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, giàu tính thuyết phục

Cáo quan về ở ẩn

Nguyễn Trãi

Nguyễn Dữõ

Chu Văn An

Nguyễn Bỉnh Khiêm Nguyễn Khuyến

Thầy giáo

Nguyễn Đình Chiểũõ

Chu Văn An

Nguyễn Bỉnh Khiêm Nguyễn Khuyến

Thập kỉ luân giao cầu cổ kiếm Nhất sinh đê thủ bái mai hoa

• Cao Bá Quát