NHÓM TIM MẠCH SINH LÝ TIM ĐIỆN TÂM ĐỒ CƠ BẢN

ĐIỆN THẾ NGHỈ ĐƯỢC TẠO THÀNH CHỦ YẾU DO 3 YẾU TỐ: • SỰ PHÂN BỐ VÀ DỊCH CHUYỂN CÁC ION • TÍNH THẤM CỦA MÀNG TẾ BÀO • HOẠT ĐỘNG CỦA BƠM NA-K-ATP... SỰ HÌNH THÀNH VECTOR ĐIỆN HỌC TRÊN BỀ M

NHÓM TIM MẠCH

SINH LÝ TIM

ĐIỆN TÂM ĐỒ CƠ

BẢN

MỤC TIÊU

1 TRÌNH BÀI ĐƯỢC ĐẶC ĐIỂM, CẤU TRÚC VÀ CHỨC

NĂNG CỦA TIM

2 TRÌNH BÀY ĐƯỢC HỆ THỐNG DẪN TRUYỀN XUNG

ĐỘNG TRONG TIM

3 HIỂU ĐƯỢC CƠ CHẾ ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA TIM

4 ĐIỆN THẾ NGHỈ VÀ ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG CỦA TIM

I ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC ,

CHỨC NĂNG CỦA TIM

• TIM ĐƯỢC CHIA THÀNH 4

HỆ THỐNG VAN TIM

• CÁC VAN TIM ĐẢM

BẢO CHO DÒNG MÁU

ĐI QUA TIM THEO 1

CẤU TRÚC MÔ HỌC TẾ BÀO CƠ

• TẾ BÀO CƠ TIM CÓ TÍNH CHẤT

CHUNG GIAN GIỮA TẾ BÀO CƠ

VÂN VÀ TẾ BÀO CƠ TRƠN

BỊ THIẾU MÁU NUÔI GÂY

NHỒI MÁU CƠ TIM

II HỆ THỐNG DẪN TRUYỀN CỦA

này đi khử cực cho toàn bộ

khối cơ tim.

NÚT XOANG

• LÀ CHỦ NHỊP HOẠT ĐỘNG 1 CÁCH TỰ CHỦ CỦA TIM, CÓ HÌNH NHƯ DẤU PHẨI

• VỊ TRÍ : NẰM Ở GẦN VỊ TRÍ ĐỔ VÀO CỦA TĨNH MẠCH CHỦ TRÊN VÀO NHĨ PHẢI

CÁC ĐƯỜNG LIÊN NÚT

• XUNG ĐỘNG TỪ NÚT XOANG

ĐƯỢC DẪN TRUYỀN XUỐNG 2

TÂM NHĨ QUA 3 CON ĐƯỜNG

NÚT NHĨ THẤT.

• KÍCH THÍCH TỪ NÚT XOANG XUỐNG NÚT NHĨ THẤT MẤT 20-40MS

• NÚT NHĨ THẤT HAY CÒN ĐC GỌI LÀ NÚT TAWARA

• HÌNH DẠNG : HÌNH BẦU DỤC

• KÍCH THƯỚC : DÀI 5 - 7 MM, RỘNG 2 - 5 MM, DẦY 1,5 - 2 MM

• VỊ TRÍ : NẰM Ở MẶT PHẢI PHẦN DƯỚI VÁCH LIÊN NHĨ GIỮA VAN

BA LÁ VÀ XOANG VÀNH

• TẦN SỐ PHÁT XUNG ĐỘNG 40-50 LẦN/ PHÚT

• TỐC ĐỘ DẪN TRUYỀN XUNG ĐỘNG CHẬM NHẤT CHỈ 5-10CM/S

NHÁNH TAWARA TRÁI

• TỪ CHỖ PHÂN NHÁNH CỦA BÓ HIS TIẾP TỤC CHẠY

XUỐNG DƯỚI

• PHÂN LÀM 2 NHÁNH NGAY TRONG VÁCH LIÊN THẤT :

PHÂN NHÁNH TRÁI TRƯỚC VÀ PHÂN NHÁNH TRÁI SAU

NHÁNH TAWARA PHẢI

CHẠY Ở MẶT BÊN PHẢI CỦA VÁCH LIÊN THẤT

ĐƯỢC TỔ CHỨC LIÊN KẾT BAO BỌC ĐẾN TẬN MẠNG LƯỚI PURKINJE

VÁCH LIÊN THẤT KHÔNG ĐƯỢC NHÁNH NÀY KHỬ CỰC

DỄ BỊ BLOCK DO THIẾU MÁU HOẶC VIÊM CƠ TIM HƠN SO VỚI NHÁNH BÊN TRÁI

MẠNG PURKINJE

• CÁC NHÁNH TAWARA VÀ PHÂN

NHANH CỦA NÓ ĐỀU TẬN HẾT

BỞI HỆ LƯỚI PURKINJE

• HỆ LƯỚI NÀY CÓ KHẢ NĂNG

DẪN TRUYỀN KÍCH THÍCH VỚI

TỐC ĐỘ CAO NHẤT 2-4M/S

• TỰ PHÁT RA XUNG ĐỘNG VỚI

TẦN SỐ KHOẢNG 20 LẦN/PHÚT

III.ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG CỦA

TIM

TIM ĐƯỢC ĐIỀU HÒA

HOẠT ĐỘNG BỞI 2 CƠ

CHẾ;

• HỆ THẦN KINH TỰ CHỦ

• THỂ DỊCH

HỆ THẦN KINH TỰ CHỦ (AUTONOMIC NERVOUR SYSTEM)

Hệ phó giao cảm:

Trung tâm: ở hành não (nhân dây X), chi phối nút xoang và nút nhĩ - thất.

Tác dụng:

+ Giảm tần số tim (tim đập chậm hơn).

+ Giảm lực co bóp cơ tim (tim đập yếu hơn).

+ Giảm trương lực cơ tim (cơ tim mềm hơn).

+ Giảm tốc độ dẫn truyền xung động trong tim, thể hiện bằng khoảng PQ trên điện tâm đồ dài ra.

+ Giảm tính hưng phấn của cơ tim.

Hoá chất trung gian: acetylcholin.

HỆ THẦN KINH TỰ CHỦ (AUTONOMIC NERVOUR SYSTEM)

Hệ thần kinh giao cảm:

Trung tâm: Sừng bên chất sám tuỷ sống lưng 1-3, cổ 1-7 đi đến hạch giao cảm cạnh sống Các sợi sau hạch đi tới nút xoang, nút nhĩ - thất và bó His. 

Tác dụng:

+ Tăng tần số tim (tim đập nhanh hơn).

+ Tăng lực co bóp cơ tim (tim đập mạnh hơn).

+ Tăng trương lực cơ tim (cơ tim rắn hơn).

+ Tăng tốc độ dẫn truyền xung động trong tim.

+ Tăng tính hưng phấn của cơ tim.

Hoá chất trung gian:  noradrenalin.

CÁC PHẢN XẠ ĐIỀU HOÀ HOẠT

ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG TIM BẰNG

- ION  CA2+/MÁU TĂNG LÀM TĂNG TRƯƠNG LỰC CƠ TIM

- ION K+/MÁU TĂNG LÀM GIẢM TRƯƠNG LỰC CƠ TIM

- PH /MÁU GIẢM LÀM TIM ĐẬP NHANH

- NHIỆT ĐỘ CƠ THỂ

VI.HOẠT ĐỘNG ĐIỆN HỌC CỦA TIM.

1 ĐIỆN THẾ NGHỈ

ĐỊNH NGHĨA: ĐIỆN THẾ NGHỈ LÀ SỰ CHÊNH LỆCH ĐIỆN

THẾ GIỮA HAI BÊN MÀNG TẾ BÀO KHI MÀ TẾ BÀO KHÔNG

BỊ KÍCH THÍCH ( TẾ BÀO ĐANG NGHỈ ) PHÍA TRONG MÀNG TÍCH ĐIỆN ÂM, PHÍA NGOÀI MÀNG TÍCH ĐIỆN DƯƠNG

ĐIỆN THẾ NGHỈ ĐƯỢC TẠO THÀNH CHỦ YẾU DO 3 YẾU TỐ:

• SỰ PHÂN BỐ VÀ DỊCH CHUYỂN CÁC ION

• TÍNH THẤM CỦA MÀNG TẾ BÀO

• HOẠT ĐỘNG CỦA BƠM NA-K-ATP

• HOẠT ĐỘNG CỦA BƠM NA-K-ATP ĐƯA

3 NA RA NGOÀI VÀ 2 K VÀO TRONG

• BÊN NGOÀI MÀNG TÍCH ĐIỆN DƯƠNG

TRONG TÍCH ĐIỆN ÂM

GIÁ TRỊ CỦA ĐIỆN THẾ NGHỈ

• ĐIỆN THẾ NGHỈ CÓ GIÁ TRỊ TRUNG

BÌNH KHOẢNG -90MV,

• TRỊ SỐ ĐIỆN THẾ NÀY TÙY THUỘC

VÀO TỪ VỊ TRÍ CỦA TẾ BÀO

• TẾ BÀO Ở NÚT XOANG LÀ -80MV,

• Ở MẠNG LƯỚI PURKIJE -100 MV

GIAI ĐOẠN KHỬ CỰC

• MÀNG TẾ BÀO BỊ KÍCH THÍCH

• TĂNG TÍNH TẤM VỚI ION NA

• NA ĐI VÀO BÊN TRONG MÀNG TẾ BÀO

• TRẠNG THÁI CỰC HÓA ( BÊN TRONG TÍCH ĐIỆN ÂM BÊN NGOÀI TÍCH ĐIỆN DƯƠNG) BỊ PHÁ VỠ

• DO ĐÓ ĐƯỢC GỌI LÀ GIAI ĐOẠN KHỬ CỰC

( DEPOLARIZATION)

GIAI ĐOẠN TÁI CỰC

• KÊNH NA BẮT ĐẦU ĐÓNG LẠI CHỈ SAU VÀI PHẦN VẠN GIÂY MỞ RA

• ION K KHẾCH TÁN RA NGOÀI

• ĐIỆN THẾ MẠNG LẠI ĐƯỢC TÁI TẠO VỚI TRỊ SỐ -90MV

CÁC ĐẶC TÍNH SINH LÝ CỦA TẾ BÀO CƠ TIM.

• TÍNH TỰ ĐỘNG

• TÍNH DẪN TRUYỀN

• TÍNH TRƠ CÓ CHU KÌ

Vị trí Tần số phát nhịp

Nút xoang 60-100

Bộ nối nhĩ thất 40-60

Tâm thất 20-40

TÍNH TRƠ CÓ CHU KÌ

• ĐÂY LÀ CƠ CHẾ BẢO VỆ VÔ CÙNG

QUAN TRỌNG, GIÚP CHO CƠ TIM

KHÔNG BỊ CO CỨNG NHƯ CƠ VÂN

• THỜI KÌ TRƠ TUYỆT ĐỐI : PHA 1 VÀ PHA 2

• THỜI KỲ TRƠ TƯƠNG ĐỐI: PHA 3, KHI ĐIỆN THẾ  TRONG MÀNG TĂNG LÊN ĐẾN -50MV, SỢI CƠ TIM BẮT ĐẦU

ĐÁP ỨNG VỚI CÁC KÍCH THÍCH, TUY CÒN YẾU

ĐIỆN TÂM ĐỒ

* ĐỊNH NGHĨA: ĐIỆN TÂM ĐỒ(ELECTROCARDIOGRAM: ECG)

LÀ ĐỒ THỊ GHI LẠI NHỮNG THAY ĐỔI CỦA DÒNG ĐIỆN DO TIM TẠO RA TRONG QUÁ TRÌNH CO BÓP

* NĂM 1903, EINTHOVEN LẦN ĐẦU TIÊN GHI ĐƯỢC SÓNG ĐIỆN TÂM ĐỒ BẰNG MỘT NHIỆT KẾ CÓ KHUẾCH ĐẠI VÀ NHẠY CẢM

* Ý NGHĨA: ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG Y HỌC ĐỂ PHÁT HIỆN CÁC BỆNH VỀ TIM NHƯ RỐI LOẠN NHỊP TIM, SUY TIM, NHỒI MÁU

CƠ TIM V.V

MÁY ĐIỆN TÂM ĐỒ ĐẦU TIÊN

MÁY ĐIỆN TÂM ĐỒ NGÀY NAY

SỰ HÌNH THÀNH VECTOR ĐIỆN

HỌC

TRÊN BỀ MẶT CƠ THỂ, ĐẶT 2 ĐIỆN CỰC: CỰC ÂM BÊN PHẢI VÀ CỰC DƯƠNG BÊN TRÁI HAI ĐIỆN CỰC ĐƯỢC NỐI VỚI MÁY GHI ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG

SỰ HÌNH THÀNH VECTOR ĐIỆN

HỌC

A, KHI KÍCH THÍCH TẾ BÀO BÊN PHẢI, QUÁ TRÌNH KHỬ CỰC

SẼ LAN TRUYỀN TỪ P SANG T KHI ĐÓ ĐIỆN THẾ BÊN P SẼ

ÂM HƠN BÊN T VÀ TẠO RA DÒNG ĐIỆN THEO CHIỀU TỪ

DƯƠNG SANG ÂM( TỪ T -> P) , THEO QUY ƯỚC NÀY MÁY SẼ GHI ĐƯỢC 1 SÓNG DƯƠNG

SỰ HÌNH THÀNH VECTOR ĐIỆN

HỌC

B, KHI KHỬ CỰC XONG, ĐIỆN THẾ 2 BÊN ĐƯỢC CÂN BẰNG, MÁY SẼ GHI ĐƯỢC ĐƯỜNG ĐẲNG ĐIỆN

SỰ HÌNH THÀNH VECTOR ĐIỆN HỌC

C, GIAI ĐOẠN TÁI CỰC, BÊN P SẼ TÁI CỰC TRƯỚC ( TÍCH ĐIỆN DƯƠNG), NÊN BÊN T SẼ ÂM HƠN SO VỚI BÊN P VÀ TẠO NÊN DÒNG ĐIỆN TỪ P -> T, VÀ MÁY SẼ GHI ĐƯỢC 1 SÓNG ÂM

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH SÓNG

*GHI ĐIỆN TIM DỰA TRÊN QUY LUẬT ĐƠN CỰC:

KHI DÒNG ĐIỆN HƯỚNG VỀ PHÍA ĐIỆN CỰC ĐƯỢC GHI, SẼ GHI LẠI SÓNG CÓ BIÊN ĐỘ DƯƠNG SO VỚI ĐƯỜNG ĐẲNG ĐIỆN VÀ NGƯỢC LẠI NẾU XA ĐIỆN CỰC ĐƯỢC GHI SẼ GHI LẠI SÓNG CÓ BIÊN ĐỘ ÂM SO VỚI ĐƯỜNG ĐẲNG ĐIỆN

TỪ PHẢI SANG TRÁI NÊN

ĐIỆN TÂM ĐỒ SẼ GHI LẠI Ở

CÁC CHUYỂN ĐAO BÊN

TRÁI TIM SÓNG CÓ BIÊN ĐỘ

DƯƠNG GỌI LÀ SÓNG P

NÀY GHI LẠI SÓNG Q Ở

CHUYỂN ĐẠO BÊN TRÁI VÀ

SÓNG R Ở CHUYỂN ĐẠO

BÊN PHẢI

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH SÓNG

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH SÓNG

TIM SẼ TÁI CỰC TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU 1 CHU CHUYỂN MỚI

QUÁ TRÌNH TÁI CỰC NHĨ KHÔNG NHÌN THẤY TRÊN ĐIỆN TÂM ĐỒ

QUÁ TRÌNH TÁI CỰC THẤT DIỄN RA THEO HƯỚNG TỪ TRÊN XUỐNG DƯỚI, TỪ TRÁI QUA PHẢI NGƯỢC LẠI VỚI SỰ KHỬ CỰC-> TẠO RA 1 SÓNG DƯƠNG, TRỪ CÁC CHUYỂN ĐAO AVR, V1 ĐÓ CHÍNH LÀ SÓNG T

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH SÓNG

NHƯ VẬY, MỖI CHU CHUYỂN TIM HOÀN CHỈNH GHI LẠI

TRÊN ĐIỆN TÂM ĐỒ BAO GỒM CÁC THÀNH PHẦN: SÓNG

P, KHOẢNG PR, PHỨC BỘ QRS, ĐOẠN ST VÀ SÓNG T

MỖI SÓNG ĐẶC TRƯNG BỞI HÌNH DẠNG, THỜI GIAN(S)

VÀ BIÊN ĐỘ(MV), CÒN CÁC KHOẢNG, ĐOẠN ĐẶC TRƯNG

BỞI THỜI GIAN

CÁCH MẮC ĐIỆN TÂM ĐỒ

CÁC ĐIỆN CỰC

TRƯỚC TIM

V1: KHOANG LIÊN SƯỜN 4 CẠNH ỨC PHẢI

V2: KHOANG LIÊN SƯỜN 4 CẠNH ỨC TRÁI

TAY TRÁI: MÀU VÀNGCHÂN PHẢI: MÀU ĐENCHÂN TRÁI: MÀU XANH

CÁC CHUYỂN ĐẠO CỦA TIM

6 ĐIỆN CỰC TRƯỚC TIM NÀY

TẠO NÊN 6 CHUYỂN ĐẠO

TRƯỚC TIM: TỪ V1 ĐẾN V6

CÁC CHUYỂN ĐẠO CỦA TIM

+ 03 CHUYỂN ĐẠO ĐƠN CỰC CHI:

AVR: GIỮA TIM VÀ TAY PHẢI

AVL: GIỮA TIM VÀ TAY TRÁI

AVF: GIỮA TIM VÀ CHÂN

DIII: GIỮA TAY TRÁI VÀ CHÂN TRÁI

=> CÁC ĐIỆN CỰC CHI NÀY TẠO THÀNH 6 CHUYỂN ĐẠO NGOẠI

BIÊN BAO GỒM:

CÁC CHUYỂN ĐẠO CỦA TIM

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT TRƯỚC KHI

ĐỌC

GIẤY ĐO ECG:

- THỜI GIAN: +1 Ô NHỎ: 0,04S +5 Ô NHỎ= 1 Ô

LỚN= 0,2S

- BIÊN ĐỘ: + 1 Ô NHỎ= 1MM=

0,1 MV + 2 Ô LỚN= 10MM=

1MV

- TỐC ĐỘ GIẤY KHI ĐO=25MM/S, 50MM/S

CÁC BƯỚC ĐỌC ĐIỆN TÂM ĐỒ

CÁC BƯỚC ĐỌC ĐIỆN TÂM ĐỒ

1.NHỊP XOANG HAY KHÔNG?

* CÁC TIÊU CHUẨN CỦA NHỊP XOANG:

• TẦN SỐ TIM BÌNH THƯỜNG, NHỊP TIM ĐỀU

• SAU MỖI SÓNG P LÀ PHỨC BỘ QRS(TỈ LỆ 1:1), KHOẢNG CÁCH PQ KHÔNG ĐỔI

• P LUÔN DƯƠNG Ở CÁC CHUYỂN ĐẠO DI, DII, AVL, AVF, V5, V6

VÀ ÂM Ở CHUYỂN ĐẠO AVR

CÁC BƯỚC ĐỌC ĐIỆN TÂM ĐỒ

TRỤC ĐIỆN TIM

• TĂNG GÁNH THẤT PHẢI

• DI CHỨNG NHỒI MÁU CƠ TIM THÀNH BÊN

• TẮC MẠCH PHỔI,

• TIM BÊN PHẢI

• BLOC PHÂN NHÁNH TRÁI SAU

• HỘI CHỨNG WPW

•  VV…

TRỤC ĐIỆN TIM

TRỤC ĐIỆN TIM

SÓNG P

- SÓNG P QUAN SÁT RÕ NHẤT Ở CHUYỂN ĐẠO DII BÌNH

THƯỜNG SÓNG P CÓ HÌNH TÙ ĐẦU, BIÊN ĐỘ <2MM VÀ THỜI GIAN < 0,12S

- P LUÔN DƯƠNG Ở CÁC CHUYỂN ĐẠO DI, DII, V3, V4, V5, V6, AVF; LUÔN ÂM Ở AVR, CÁC CHUYỂN ĐẠO CÒN LẠI P CÓ THỂ

ÂM, DƯƠNG HOẶC 2 PHA

KHOẢNG PQ

- KHOẢNG PQ ĐƯỢC TÍNH TỪ ĐẦU SÓNG P ĐẾN ĐẦU PHỨC BỘ QRS, TƯƠNG ỨNG VỚI THỜI GIAN DẪN TRUYỀN QUA NÚT NHĨ THẤT

- BÌNH THƯỜNG TỪ 0,11- 0,2S

+ PR NGẮN: HỘI CHỨNG KÍCH THÍCH SỚM

+ PR DÀI: BLOCK AV ĐỘ I

PHỨC BỘ QRS

THỜI GIAN: 0,08- 0,12S

=>BẤT THƯỜNG: QRS > 0,12S

BLOCK NHÁNH PHẢI, BLOCK NHÁNH TRÁI…

ĐOẠN ST

- BÌNH THƯỜNG ST ĐỒNG ĐIỆN HOẶC CHÊNH LÊN KHÔNG QUÁ 0,5MM( Ở CHUYỂN ĐẠO NGOẠI BIÊN) VÀ KHÔNG QUÁ 1MM Ở CHUYỂN ĐẠO TRƯỚC TIM

- ST bệnh lý:

+ ST chênh lên: nhồi máu cơ tim ( ST chênh lên có

dạng cong lồi: tổn thương dưới thượng tâm mạc), phì

đại thất trái, viêm màng ngoài tim…

+ ST chênh xuống: tổn thương dưới nội tâm

mạc( ST chênh xuống, đi ngang); ngộ độc Digitalis,

tăng gánh thất trái tâm thu …

ĐOẠN ST

ST BỆNH LÝ:

SÓNG T

SÓNG T

- SÓNG T PHẢN ÁNH TÌNH TRẠNG TÁI CỰC THẤT, CÓ HÌNH TÙ,

KHÔNG CÂN XỨNG( SƯỜN LÊN THOẢI HƠN SƯỜN XUỐNG)

- BÌNH THƯỜNG SÓNG T DƯƠNG Ở TẤT CẢ CÁC CHUYỂN ĐẠO TRỪ AVR VÀ 2 PHA Ở DI

- BIÊN ĐỘ SÓNG T < 5MM( CHUYỂN ĐẠO NGOẠI BIÊN) VÀ <

10MM( CHUYỂN ĐẠO TRƯỚC TIM)

CÁCH BƯỚC ĐỌC ĐIỆN TÂM ĐỒ