Chương 5 ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN LAO ĐỘNG MỘT SỐ CÔNG VIỆC ĐẶC TRƯNG CỦA SẢN XUẤT GIÀY THỂ THAO
6.1. BIỆN PHÁP KỸ THUẬT
Hệ thống thông gió cần được tính toán, bố trí lại nhằm phát huy hiệu quả thông gió. Các hệ thống hút bụi, hơi khí độc cần được lắp đặt đầy đủ, phù hợp tại nguồn phát sinh.
Các hệ thống thông gió, hút bụi, hơi khí cần phải vệ sinh định kỳ để phát huy tác dụng.
Bao che các bề mặt toả nhiệt từ máy Rotary và lắp hệ thống hút hơi nóng từ các băng chuyền sấy.
6.1.2. Hệ thống điện
Biện pháp nối đất an toàn
Mục đích nối đất an toàn là để đảm bảo an toàn cho người lúc chạm vào các bộ phận có mang điện áp.
Khi cách điện bị hư hỏng những phần kim loại của thiết bị điện hay các máy móc khác thường trước kia không có điện bây giờ có thể mang hoàn toàn điện áp làm việc.
Khi chạm vào chúng, người có thể bị tổn thương do dòng điện gây nên. Nối đất là để giảm điện áp đối với đất của những bộ phận kim loại của thiết bị điện đến một giá trị an toàn cho người. Như vậy, nối đất an toàn là sự chủ định nối các bộ phận của thiết bị điện với hệ thống nối đất.
Có nhiều cách nối đất an toàn như nối trung tính (còn gọi là nối không), nối đất lặp lại, nối đất an toàn trong mạng điện có trung tính cách ly.
o Nối trung tính (nối không)
Nối trung tính tức là thực hiện nối các bộ phận không mang điện áp với dây trung tính, dĩ nhiên dây trung tính này đã được nối đất . Nối trung tính thay cho nối đất an toàn trong các mạng điện 4 dây điện áp thấp 380/220 V và 220/110 V nếu trung tính các mạng này trực tiếp nối đất. Như vậy mục đích của nối dây trung tính là biến sự chạm vỏ thiết bị thành ngắn mạch một pha để cầu dao bảo vệ cô lập nhanh chỗ bị hư hỏng. Ví dụ: Lúc cách điện của thiết bị bị chọc thủng ra vỏ sẽ có dòng điện đi vào đất
Trang 64 Sơ đồ 7: Sơ đồ bảo vệ nối đất cho mạng điện dưới 1000V
U – điện áp pha của mạng điện Rđ – điện trở của thanh nối đất.
Ro – điện trở nối đất làm việc.
Khi xảy ra sự cố chạm vỏ thì sẽ có một dòng điện chạy từ dây pha qua vỏ máy rồi đến dây trung tính mà ta gọi là dòng điện ngắn mạch. Trị số dòng điện này rất lớn sẽ làm chảy cầu chì hoặc làm rơ le bảo vệ tác động cắt chỗ bị hư hỏng ra khỏi mạng lưới đảm bảo an toàn cho công nhân.
o Nối đất lặp lại
Đó là trường hợp dây trung tính đã được nối đất ở đầu nguồn và trong từng đoạn của toàn mạng người ta thực hiện nối đất riêng (nối đất lặp lại).
Thực hiện điều này để phòng ngừa nếu dây trung tính bị đứt ở một chỗ nào đó thì sẽ có một số thiết bị không được nối đất và khi xảy ra sự cố chạm vỏ thì vỏ các thiết bị đó sẽ có điện áp gần bằng điện áp pha. Để loại trừ trường hợp này người ta dùng phương pháp nối đất lặp lại. Đây cũng có thể xem như một biện pháp nối đất tăng cường.
Nối đất lặp lại nhằm mang lại các lợi ích:
Hạn chế hậu quả sự cố ngắn mạch một pha trong trường hợp dây trung tính bị đứt.
Kết quả của nối đất lặp lại là làm cho sự phân bố thế của thiết bị trước chỗ bị đứt và sau chỗ bị đứt được đều hơn.
Ngày nay, cáp có lõi riêng được dùng làm dây trung tính hoặc dùng ngay vỏ kim loại làm dây trung tính.
Đối với thiết bị cố định nên dùng nối đất lặp lại hình mạch vòng. Dùng các thanh sắt đóng theo chu vi của phòng. Phòng rộng thì đóng thêm một dây ở giữa. Hàn tất cả
3
1 2
Iủ . rủ Iủ
U
Iủ . ro ro
U
rủ
Trang 65 các thanh sắt này lại bằng thanh dẫn chung. Cần tận dụng các vật nối đất tự nhiên như
ống nước, kết cấu bằng kim loại v.v..
Các dụng cụ di động, dụng cụ cầm tay cần dùng một dây riêng để nối vào dây trung tính. Dây này không được làm dây dẫn điện.
Sơ đồ 8: Sơ đồ nối điện lúc dây trung tính bị đứt mà không có nối đất lập lại o Nối đất an toàn
Yêu cầu kỹ thuật của loại nối đất này cũng giống như nối đất lặp lại nhưng chúng chỉ dùng trong mạng điện 3 pha có trung tính cách ly với đất.
Cần chú ý đối với mạng điện 3 pha có trung tính nối đất thì tuyệt đối không dùng phương pháp nối đất an toàn vì khi có sự cố ngắn mạch một pha thì điện thế trên vỏ máy cũng còn khá lớn, công nhân vẫn bị giật khi chạm tay vào vỏ máy.
Các biện pháp khác
Bảo vệ khỏi nguy hiểm khi tiếp xúc bất ngờ với vật dẫn điện
Để tránh bị tiếp xúc bất ngờ với những vật dẫn điện, những phần mạng điện để trần hay những phần dễ bị tiếp xúc cần phải được chắn kỹ hoặc rào kỹ lại. Đây là một yêu cầu quan trọng của an toàn điện.
Những vật dẫn điện trong nhà ở, nơi công cộng … cần được che kín, còn ở nơi sản xuất, nhà máy điện (nơi chỉ có người phục vụ tại thiết bị điện) thì che kín bằng lưới. Rào hay nắp đậy cần phải có khoá, phải đảm bảo đủ độ bền cơ học.
Máy biến áp, thiết bị điện khác, nếu mép dưới sứ cách điện có chiều cao thấp hơn 2,5 m so với nền cần được rào. Chiều cao hàng rào phải không thấp hơn 1,7 m.
Đối với khu vực máy biến thế ngoài trời, khoảng cách thật giữa vật mang điện với vật chắn cần được đảm bảo theo tiêu chuẩn:
R ng
R ng
r o
U
3 2
1
U tx1 = 0 U tx2 = U U tx3 = U
I ủ
Trang 66
Loại hàng rào Điện áp, kV
< 10 35 110 154 220 500
Vật chắn 100 100 175 200 250 450
Hàng rào lưới 25 40 100 140 200 400
Bảo vệ bằng biện pháp ngắt tự động khu vực bị sự cố ra khỏi lưới điện
Việc sử dụng rơle bảo vệ nhằm mục đích ngắt khu vực sự cố ra khỏi nguồn một cách tự động. Bao gồm hai loại sơ đồ chính như sau:
Sơ đồ bảo vệ tự động, tác động khi xuất hiện điện áp tiếp xúc nguy hiểm Tác động khi xuất hiện dòng điện sự cố nguy hiểm.
6.1.3. Tư thế lao động
Tư thế ngồi
Thiết kế ghế ngồi đảm bảo các yêu cầu sau:
Có chổ tựa lưng, Ghế ngồi có nệm êm,
Kích thước thường phù hợp với kích thước của công nhân.
Hình 13: Các kích thức ngồi hợp lý
Nâng cao máy mài bố trí ghế ngồi, vừa tầm, có tì tay cho công nhân.
Công nhân nên tập thể dục tăng lưu thông máu trong ca làm việc.
Tư thế đứng
Đứng trong thời gian dài gây ra tình trạng mệt mỏi của bàn chân do, do các nguyên nhân như: thiết kế công việc, giày dép của công nhân, vật liệu làm nền…
o Thiết kế công việc
Trang 67 Cần bố trí cho công nhân có không gian ngồi nghỉ trong lúc chờ đứng thao tác.
Bố trí ghế cho khâu kiểm hàng lần cuối và đóng gói, công nhân tại máy cắt rìa đế ngoài .
o Giày dép của công nhân
Công nhân không nên đi giày dép quá chật, nên chọn giày dép kích thước vừa phải;
Giày dép phải đảm bảo các ngón chân ở trạng thái tự nhiên, tránh hiên tượng các ngón chân bị bó chặt;
Nên sử dụng giày dép có chi tiết giảm sốc;
Không nên sử dụng giày dép quá cao;
o Vật liệu làm nền
Nền cứng như bê tông, kim loại…tăng tình trạng mệt mỏi của chân, nên phủ lên nền cứng bằng cao su hoặc gỗ, không nên làm nền có các góc nhọn dễ gây chấn thương chân.
o Thể dục
Công nhân nên tập thể dục tăng lưu thông máu trong ca làm việc. (xem phụ lục14)
6.1.4. Nhà xưởng
Các ống thoát khí của hệ thống hút bụi, hơi khí độc có chiều cao thấp hơn nhà xưởng, hình thành vùng bóng rợp khí động ảnh hưởng khí thải lan truyền từ xưởng này qua xưởng kia.
Hình 14: A- Vùng bóng rợp khí động tính cho một xưởng.
B- Ảnh hưởng vùng bóng rợp khí động giữa các nhà xưởng với nhau Khi gió thổi qua các công trình hình khối bị cản tạo ra bóng rợp khí động bao gồm áp lực dương (+) có tác dụng đẩy không khí vào; phần áp lực âm (-) có tác dụng
0.8 Hn
1 25 H
Hình A
Hình B
Trang 68 hút không khí ra xa. Giữa các nhà xưởng gần nhau vùng bóng rợp khí động của xưởng
này sẽ ảnh hưởng đến nhau. Cần tiến hành nâng cao chiều cao ống thoát khí từ hệ thống hút hơi khí độc, hút bụi đảm bảo vùng bóng rợp khí động của các xưởng không tác động lẫn nhau.
6.1.5. Các biện pháp kỹ thuật khác
Máy móc
Máy và các thiết bị cần xác định vùng nguy hiểm sơn màu cảnh báo nguy hiểm (đỏ, cam, vàng) để công nhân chú ý.
Cần đặt các bình chứa khí nén và hệ thống máy nén cần mở rộng nhằm tạo lối đi vào để thao tác vận hành dễ dàng giúp cho việc ứng phó thuận tiện khi có sự cố xảy.
Giao thông trong nội bộ công ty
Mở rộng các lối đi nhỏ trong xưởng 0,5m-1m lên từ 1,5-2 m tạo lối đi thông thoáng cho người và phương tiện khi lưu thông
Gắn thêm các kính nhìn đường ở các góc khuất đường đi ngoài xưởng.
Thiết bị chiếu sáng
Cần vệ sinh định kỳ, lắp thêm thiết bị chiếu sáng một số khu vực giúp chiếu sáng chung và các bề mặt cần thao tác tỉ mỉ: thêu, may, ép nỗi, cắt tỉa…
Tiếng ồn
Xây dựng các giải pháp kỹ thuật: hút âm, tiêu âm giúp giảm tiếng ồn trước khi trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân cho công nhân.