HĐ 2: Đọc, hiểu văn bản
II. Đọc, hiểu văn bản
1. Nhận định chung về lòng yêu nước:
- Cách nêu luận điểm ngắn gọn, giản dị, mang tính thuyết phục cao khẳng định
Hs nêuNgay ở phần MB, HCM trong cương vị Chủ tịch nước đã thay mặt toàn Đảng toàn dân ta khẳng định 1 chân lí, đó là chân lí gì?
- HS trả lời: Dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nước, đó là truyền thống quý báu của ta.
Em có nhận xét gì về cách viết câu văn của tác giả ?
- Lời văn ngắn gọn, vừa phản ánh LS, vừa nhìn nhận đánh giá và nêu cảm xúc về LS, về đạo lí của DT.
Cách nêu luận điểm của tác giả HCM có gì đặc biệt ? - HS trả lời: nêu luận điểm ngắn gọn, giản dị, mang tính thuyết phục cao
Lòng yêu nước của nhân dân ta được nhấn mạnh trên lĩnh vực nào? Vì sao ?
- Đấu tranh chống giặc ngoại xâm. Vì đặc điểm LS của DT ta luôn phải chống ngoại xâm nên cần đến lòng yêu nước.
- - Mục tiêu của phần 2 văn bản: Học sinh nắm được những biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước qua hệ thống dẫn chúng toàn diện của tác giả; thấy được cách trình bày dẫn chứng trong văn bản nghị luận thuyết phục
Giáo viên yêu cầu học sinh làm dự án theo nhóm ở nhà:
Yêu cầu 1: nghiên cứu đoạn văn thứ hai và cho biết
- Lòng yêu nước trong qúa khứ được xác nhận bằng những chứng cớ LS nào ?
Trước khi đưa ra dẫn chứng, tác giả đã khẳng định điều gì
?
Vì sao tác giả lại khẳng định như vậy ?
Em có nhận xét gì về cách đưa dẫn của tác giả ở đoạn văn này ?
Các dẫn chứng được đưa ra ở đây có ý nghĩa gì ? Yêu cầu 2: đọc đoạn văn thứ 3 và cho biết
Để c/m lòng yêu nước của đồng bào ta ngày nay, tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào ?
Các dẫn chứng được đưa ra theo cách nào ?
Dẫn chứng được trình bày theo kiểu câu có mô hình chung nào? Cấu trúc dẫn chứng ấy có quan hệ với nhau như thế nào?
Các dẫn chứng được đưa ra ở đây có ý nghĩa gì ?
Yêu cầu 3: Vẽ sơ đồ tư duy cách lập luận của tác giả ở hai đoạn văn
- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ: Lắng nghe ghi chép yêu cầu, lên kế haochj thực hiện
Hs đọc đoạn 2,3.
-Học sinh đọcHai đoạn này có nhiệm vụ gì ? - Chứng minh những biểu hiện của lòng yêu nước
GV: Để làm rõ lòng yêu nước, tác giả đã đưa ra những chứng cớ của lòng yêu nước trong hai thời kì: Lòng yêu nước trong qúa khứ của LS DT và lòng yêu nước ngày nay của đồng bào ta.
Hãy chỉ ra các đoạn văn tương ứng?
- Từ lịch sử…… anh hùng.
- Đồng bào…. yêu nước.
Nhóm 1 báo cáo kết quả thực hiện yêu cầu 1 dự kiến như sau:
chân lí: Dân ta có 1 lòng nồng nàn yêu nước, đó là truyền thống quý báu của ta.
- Hình ảnh so sánh, điệp ngữ kết hợp với động từ, tính từ -> diễn tả đúng hình ảnh và sức công phá của làn sóng yêu nước
<=> Gợi tả sức mạnh của lòng yêu nước, tạo khí thế mạnh mẽ cho câu văn, thuyết phục người đọc.
2. Chứng minh những biểu hiện của lòng yêu nước:
a. Lòng yêu nước trong lịch sử thời quá khứ:
- Dẫn chứng: Chúng ta có quyền tự hào vì những trang LS vẻ vang về thời đại Bà Trưng, Bà Triệu,..., Q.Trung,...
-> Dẫn chứng tiêu biểu, được liệt kê theo trình tự thời gian LS.
=>Ca ngợi những chiến công hiển hách trong LS chống ngoại xâm của DT.
b. Lòng yêu nước ngày nay của đồng bào ta:
- Nhận định chung: Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trước.
- Lòng yêu nước trong qúa khứ được xác nhận bằng những chứng cớ LS nào ?
Trước khi đưa ra dẫn chứng, tác giả đã khẳng định điều gì
?
Vì sao tác giả lại khẳng định như vậy ?
- Vì đây là các thời đại gắn liền với các chiến công hiển hách trong LS chống ngoại xâm của DT.
Em có nhận xét gì về cách đưa dẫn của tác giả ở đoạn văn này ?
Các dẫn chứng được đưa ra ở đây có ý nghĩa gì ?
Sau khi hs nhóm 1 trình bày - hs nhóm khác nhận xét - Gv chốt – hs ghi kiến thức cơ bản
Chuyển ý sang yêu cầu 2: Lịch sử dân tộc anh hùng mang truyền thống yêu nước từ ngàn xưa được nối tiếp theo dòng chảy của thời gian, của mạch nguồn sức sống DT được biểu hiện bằng 1 câu chuyển ý, chuyển đoạn. Đó là câu nào?
Em có nhận xét gì về câu văn chuyển ý này?
- Câu văn chuyển ý tự nhiên và chặt chẽ.
Gọi nhóm thứ 2 trình bày yêu cầu 2
Để c/m lòng yêu nước của đồng bào ta ngày nay, tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào ?
- Từ các cụ già ... đến các cháu...
-Từ những chiến sĩ..., đến những công chức...
-Từ những nam nữ công nhân..., cho đến những...
Các dẫn chứng được đưa ra theo cách nào ?Dẫn chứng được trình bày theo kiểu câu có mô hình chung nào? Cấu trúc dẫn chứng ấy có quan hệ với nhau như thế nào?
- Mô hình LK: Từ ... đến để làm sáng tỏ chủ đề đoạn văn:
Lòng yêu nước của đồng bào ta trong kháng chiến chống TD Pháp.
Các dẫn chứng được đưa ra ở đây có ý nghĩa gì ? - HS trả lời trên sản phẩm
Sau khi hs nhóm 2 trình bày - hs nhóm khác nhận xét - Gv chốt – hs ghi kiến thức cơ bản
Mục tiêu phần 3: Học sinh nắm được sự đánh giá khái quát của tác giả về lòng yêu nước và mục đích của văn bản (nêu nhiệm vụ của Đảng viên)
- PP: Vấn đáp, thuyết trình - Phương thức thực hiện:
Yêu cầu học sinh đoạc đoạn văn cuối Đoạn em vừa đọc nêu nội dung gì ?
Tìm câu văn có sử dụng hình ảnh so sánh? Hình ảnh s.sánh đó có tác dụng, ý nghĩa gì ?
Theo như lập luận của tác giả thì lòng yêu nước được tồn tại dưới dạng nào?
Em hiểu như thế nào về lòng yêu nước được trưng bày và lòng yêu nước được cất giấu kín đáo ?
Trong khi bàn về bổn phận của chúng ta, tác giả đã bộc lộ quan điểm yêu nước như thế nào? Câu văn nào nói lên điều đó ?
Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả ? Đoạn em vừa đọc nêu nội dung gì ?
-Nhiệm vụ của Đảng viên trong việc phát huy tinh thần
- Liệt kê dẫn chứng theo mô hình "từ... đến" vừa cụ thể, vừa toàn diện
=> Cảm phục, ngưỡng mộ lòng yêu nước của đồng bào ta trong cuộc kháng chiến chống TD Pháp.
* Kết luận: Với nghệ thuật liệt kê trùng điệp, lí lẽ hùng hồn, dẫn chứng cụ thể, lập luận đanh thép tác giả đã chứng minh lòng yêu nước nồng nàn của nhân dân ta cả trong quá khứ và hiện tại. Nó ăn sâu vào tiềm thức mọi tầng lớp nhân dân, mọi công việc
3. Nhiệm vụ của Đảng viên:
- So sánh: Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quí.
-> Đề cao tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
- Lòng yêu nước được tồn tại dưới 2 dạng:
+ Có khi được trưng bày... ->
nhìn thấy.
+ Có khi được cất giấu kín
yêu nước
Tìm câu văn có sử dụng hình ảnh so sánh? Hình ảnh s.sánh đó có tác dụng, ý nghĩa gì ?
- So sánh: Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quí.
-> Đề cao tinh thần yêu nước của nhân dân ta.
Theo như lập luận của tác giả thì lòng yêu nước được tồn tại dưới dạng nào?
- Lòng yêu nước được tồn tại dưới 2 dạng:
+ Có khi được trưng bày... -> nhìn thấy.
+ Có khi được cất giấu kín đáo... -> không nhìn thấy.
Em hiểu như thế nào về lòng yêu nước được trưng bày và lòng yêu nước được cất giấu kín đáo ?
- HS trả lờiTrong khi bàn về bổn phận của Đảng viên, tác giả đã bộc lộ quan điểm yêu nước như thế nào? Câu văn nào nói lên điều đó ?
=> Kết thúc bài viết Báo cáo chính trị thì ai nấy đều hiểu và đều thầm hứa với Người sẽ vận dụng vào thực tế công tác của mình. Và chúng ta ngày nay, khi đọc văn bản này cũng hiểu rõ để suy ngẫm sâu thêm về tấm lòng, trí tuệ và tài năng của Bác, làm theo lời Bác dạy: Phát huy tinh thần yêu nước trong công việc cụ thể hằng ngày, trong việc học tập, lao động và ứng xử với mọi người.
Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản?
+ Nghệ thuật:- Sử dụng biện pháp liệt kê nêu tên các anh hùng dân tộc trong lịch sử chống ngoại xâm của đất nước, nêu các biểu hiện của lòng yêu nước của nhân dân ta.
+ Ý nghĩa: Truyền thống yêu nước quý báu của nhân dân ta cần được phát huy trong hoàn cảnh lịch sử mới để bảo vệ đất nước.
Qua bài văn em hiểu thêm gì về Chủ tịch HCM ?
- Chúng ta hiểu thêm và kính trọng tấm lòng của HCM đối với dân, với nước; hiểu thêm về tài năng và trí tuệ của Người trong văn chương kể cả thơ ca và văn xuôi.
- Gọi HS đọc ghi nhớ.
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
*Học sinh thực hiện nhiệm vụ: Viết đoạn văn theo yêu cầu - Dự kiến sản phẩm: là một đoạn văn đảm bảo cả hình thức và nội dung
Trong học kỳ I vừa qua, phòng trào thi đua học tập của lớp em rất sôi nổi. Từ các thầy cô giáo đến các bạn học sinh, từ các bạn nữ đến các bạn nam, từ các bạn học sinh giỏi đến học sinh yếu, từ những bạn xưa nay rất trầm đến các bạn sôi nổi, có thành tích cao đều tích cực hơn trong phong trào. Tất cả đều cố gắng để đạt được thành tích cao nhất.
đáo... -> không nhìn thấy.
=> Cả 2 đều đáng quí.
- Nêu lên bổn phận: phải động viên, tổ chức, khích lệ tiềm năng yêu nước của mọi người. (Phải ra sức giải thích, tuyên truyền...kháng chiến).
-> Đưa hình ảnh để diễn đạt lí lẽ –> Dễ hiểu, dễ đi vào lòng người.