Câu Yêu cầu Điểm
Phần 1 (6 điểm) Câu 1
0,75 điểm
- Chép chính xác 3 câu thơ tiếp
- Nêu được đoạn trích “Cảnh ngày xuân”
- Nêu tên tác giả Nguyễn Du
0,25 đ 0,25 đ 0,25 đ Câu 2
0,75 điểm
- Hình ảnh “con én đưa thoi” có thể hiểu theo hai cách:
+ Cánh én chao liệng đầy trời
+ Thời gian trôi rất nhanh tựa như những cánh én vụt bay trên bầu trời → Mùa xuân chín mươi ngày thì sáu mươi ngày đã trôi qua
0,25 đ 0,5 đ Câu 3
1,5 điểm
- Chép đúng câu thơ: “Cá thu biển Đông như đoàn thoi/ Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng”
- Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” – tác giả Huy Cận
- Nghĩa chung của hình ảnh “thoi” trong hai câu thơ là rất nhiều, tấp nập và nhanh
0,5 đ 0,5 đ 0,5 đ Câu 4
3 điểm
Học sinh có nhiều cách diễn đạt để hoàn thành đoạn văn nhưng cần biết triển khai lí lẽ và dẫn chứng hợp lí:
* Về nội dung:
- Nêu được cảm nhận về cảnh thiên nhiên trong đoạn thơ dựa vào các tín hiệu nghệ thuật trong đoạn thơ: (1,25 điểm)
+ Bức họa tuyệt đẹp về mùa xuân với màu sắc, đường nét hài hòa + Cảnh khoáng đạt, trong trẻo
2đ
+ Cảnh sinh động, có hồn.
- Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên chân thực, sinh động với những nét chấm phá tài tình. (0,5 điểm) → Tâm hồn yêu đời, yêu cuộc sống (0.25 điểm)
* Về hình thức:
- Đạt yêu cầu về số câu và kiểu đoạn văn qui nạp.
- Có sử dụng một câu ghép và câu có lời dẫn trực tiếp (Nếu không chú thích rõ ràng thì không cho điểm)
0,5 đ 0,5 đ
Phần 2: (6 điểm)
Câu 1 - Giải thích từ “thiều quang”: ánh sáng đẹp của ngày xuân. 0,5 đ Câu 2
1 điểm
- Phép đảo ngữ “trắng điểm”
- Tác dụng: NT đảo ngữ “trắng điểm” làm cho cảnh vật trở nên sinh động chứ không tĩnh tại không chỉ nhấn mạnh thần sắc của hoa lê mà còn tạo sự bất ngờ về vẻ mới vẻ, tinh khôi của sự vật.
0,5đ 0,5đ
Câu 3 1,5 điểm
- Chép câu thơ tương tự: “Mọc giữa dòng sông xanh/ Một bông hoa tím biếc”
- “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải
- So sánh:Giống: nhấn mạnh sức sống của cảnh vật Khác:
+ Cảnh ngày xuân: nhấn mạnh màu sắc → sự mới mẻ, tinh khôi của sự vật + Mùa xuân nho nhỏ: nhấn mạnh trạng thái hoạt động → sức sống của sự vật.
0,5 đ 0,5 đ 0,5 đ
Câu 4 3 điểm
Học sinh có nhiều cách diễn đạt để hoàn thành đoạn văn nhưng cần biết triển khai lí lẽ và dẫn chứng hợp lí:
* Về nội dung:
- Hình ảnh ẩn dụ “con én đưa thoi” + “thiều quang” → Hình ảnh khái quát về khung cảnh thiên nhiên trong buổi sáng mùa xuân.
- Bức tranh tuyệt mĩ:
+ Hình ảnh “cỏ non”, “chân trời”, “bông hoa lê” đã mở ra một cảnh tượng khoáng đạt.
+ Màu sắc của cỏ non xanh, bông hoa lê trắng là sự kết hợp hài hòa tuyệt diệu + NT đảo ngữ “trắng điểm” làm cho cảnh vật trở nên sinh động
→ Tâm hồn con người hồn nhiên, nhạy cảm, tha thiết với thiên nhiên.
Ngòi bút tài hoa, giàu chất tạo hình, ngôn ngữ biểu cảm, gợi nhiều hơn tả đã tạo nên bức tranh tuyệt mĩ.
GV cần lưu ý:Diễn đạt được ý song chưa sâu . (1,5 điểm)
Không bám vào nghệ thuật còn mắc vài lỗi diễn đạt (1điểm)
Ý quá sơ sài, nhiều lỗi diễn đạt (0,75 điểm)
Chưa thể hiện được phần lớn ý, sai về nội dung, diễn đạt kém… (0,5đ)
* Về hình thức:- Đạt yêu cầu về số câu và kiểu đoạn văn diễn dịch.
- Có sử dụng một câu ghép và thành phần biệt lập phụ chú
2đ
0,5 đ 0,5 đ
Phần 3
3. - Chép chính xác 4 dòng thơ 0,5 đ -sai 1 lỗi/ dòng thơ: - 0,25 đ
3.2 (1 đ)
- Hình ảnh những con én đang chao lượn trên bầu trời -> tín hiệu rất quen thuộc của mùa xuân - Con én chao đi lượn lại rất nhanh như chiếc thoi trên khung cửi -> hình ảnh ẩn dụ: thời gian của mùa xuân đang trôi rất nhanh
0, 5 đ 0, 5 đ
- Mỗi ý nhỏ: 0,25 đ
3.3 (0,5 đ)
- Câu thơ: “Cá thu biển Đông như đoàn thoi”
- Văn bản: Đoàn thuyền đánh cá – Huy Cận
0,25 đ 0,25 đ 3.4
(4 đ) * Hình thức: - Đúng kiểu đoạn T-P-H
- đảm bảo số câu (10 câu: +/- 1)
* Ngữ pháp: sử dụng hợp lí - thành phần tình thái + phép thế
* Nội dung:
- 2 câu đầu: gợi tả thời gian, mở ra không gian:
+ cánh én -> tín hiệu mùa xuân
+ cánh én chao liệng -> nhịp điệu của thời gian: rất nhanh
+ thiều quang: ánh sáng trong trẻo, tràn ngập -
> không gian khoáng đạt, tinh khôi - 2 câu sau: đặc tả bức họa mùa xuân
+ thảm cỏ non trải rộng -> một nền xuân đầy sức sống, sức sống của sự đâm chồi, nảy nở, sự sống của sự sinh sôi.
+ hoa lê trắng điểm xuyết -> sắc trắng thanh khiết đang e ấp
-> màu sắc hài hòa: vẻ đẹp riêng của mùa xuân:
tinh khôi, mới mẻ, giàu sức sống
+ “điểm”: cảnh vật trở nên sinh sôi, có hồn
0,25 đ 0,25 đ 1 đ 1 đ 2,5 đ 0,25 đ 0,25 đ 0,5 đ 0,5 đ
0,5 đ 0,25 đ 0,25 đ
- quá ngắn hoặc quá dài:
- 0,25đ - không sử dụng hoặc không gạch chân, chỉ rõ: 0 đ/yếu tố - nếu đoạn viết chỉ nêu nội dung mà không phân tích dẫn chứng: điểm tối đa không quá 1,5 đ/toàn đoạn - lỗi diễn đạt: trừ tối đa 0,5 đ/ toàn đoạn
Phần 4
Câu Nội dung trả lời Điểm
1
0.5đ - Chép chính xác 8 câu giữa của đoạn trích “Cảnh ngày xuân”
- Có dấu ba chấm (…) ở đầu và cuối đoạn chép. Có tên tác giả, tên đoạn trích và tên tác phẩm.
(lưu ý: sai 1 lỗi chính tả, hoặc thiếu 1 yêu cầu trừ 0,25 điểm, trừ đến hết tổng số điểm của cả câu)
0.5 điểm
2 0.5đ
Thành ngữ: tài từ giai nhân 0.5 điểm
3 1.5đ
- Hai hoạt động: “lễ là ảo mộ” và “hội là đạp thanh”
- Nhà thơ thiên về tả hội vì:
+ dùng đến 4 dòng thơ để miêu tả hội, trong khi đó chỉ dùng 2 dòng thơ để tả lễ.
+ điểm nhìn miêu tả khung cảnh lễ hội được đặt vào hai nhân
0.25 điểm 0.25 điểm 0.25 điểm
vật là Thúy Vân và Thuý Kiều – là những người con gái trẻ tuổi, yêu đời, khao khát với niềm vui của cuộc sống thực tại nên thiên về miêu tả hội là phù hợp.
- Ý nghĩa 2 hoạt động:
+ lễ tảo mộ: Thăm viếng, quét tước, sửa sang phần mộ của người thân đã khuất, đốt vàng vó để tưởng nhớ người đã khuất. Là hành động thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn.
+ hội đạp thanh: hội chơi xuân, đi chơi xuân ở chốn đồng quê, là niềm vui của cuộc sống hiện tại
0.25 điểm 0.25 điểm
0.25 điểm
4 2đ
Học sinh viết đúng phương thức biểu đạt nghị luận, độ dài tương đối 2/3 trang giấy thi. Đảm bảo các nội dung sau:
- Khẳng định lễ hội là nét đẹp truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Từ đó nêu một vài ý nghĩa và giá trị của lễ hội truyền thống.
- Phê phán một bộ phận giới trẻ hiện nay thờ ơ với những lễ hội truyền thống.
- Lên án những biến trướng, những hành động lợi dụng lễ hội truyền thống để thực hiện mê tín dị đoan hoặc trục lợi cá nhân.
- Xác định trách nhiệm của giới trẻ hiện nay và trách nhiệm của bản thân
0.5 điểm
0.5 điểm 0.5 điểm
0.5 điểm
IV. NGHỊ LUẬN XÃ HỘI:
Đề 1. Ngày nay, rất nhiều bạn trẻ mải mê chạy theo văn hóa nước ngoài mà thờ ơ, lãng quên các phong tục, tập quán truyền thống. Từ hiện tượng đó, em hãy viết bài văn với chủ đề:
“Giới trẻ và văn hóa truyền thống”.
Gợi ý
ĐătĐặt 1.Đặt vấn Từ ngàn xưa, cha ông ta đã xây dựng một nền văn hóa đậm đà bản sắc. Là thế hệ sau, chúng ta phải có trách nhiệm giữ gìn, phát huy bản sắc dân tộc đó. Tuy nhiên, hiện nay, thái độ, cách ứng xử của giới trẻ với văn hóa truyền thống bên cạnh mặt tích cực vẫn đang tồn tại nhiều nhức nhối.
2. Giải thích - “Văn hóa truyền thống” là những phong tục, tập quán, những giá trị tinh thần tốt đẹp được hình thành, phát triển và lưu giữ từ ngàn đời xưa đến nay. Nó đã ăn sâu vào trong tiềm thức, trong đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.
- Ví dụ: phong tục thờ cúng ông bà, tổ tiên; trên kính dưới nhường; ngày Tết làm bánh chưng; hay các làn điệu dân ca quan họ, hát ru…
- Văn hóa truyền thống là bản sắc riêng của đất nước ta, là yếu tố khẳng định độc lập chủ quyền…Bởi vậy, chúng ta cần giữ gìn, bảo tồn.
3. Thực trạng * Mặt tích cực:
Nhiều bạn trẻ am hiểu, tích cực giữ gìn văn hóa truyền thống. Họ sống và làm theo phong tục của người Việt. Họ yêu tiếng Việt, say mê học nhạc cụ dân tộc. Họ quảng bá hình ảnh văn hóa Việt Nam ra thế giới…
( Dẫn chứng: Trong cuộc thi Miss Universer hoa hậu H’Hen Niee đã mang trang phục truyền thống là hình ảnh chiếc bánh mì Việt Nam để giới thiệu với bạn bè quốc tế…Hay là tổ chức My Hanoi, tổ chức những trò chơi truyền thống như kéo dây, ô ăn quan…tạo sân chơi bổ ích cho các bạn trẻ mỗi tối cuối tuần khi đến phố đi bộ Hà Nội)
* Mặt tiêu cực:
+ Nhiều bạn trẻ sùng ngoại, từ lời nói, ăn mặc đến phong cách sinh hoạt đều học tập văn hóa nước ngoài.
+ Nhiều bạn trẻ thích nhạc điện tử, thuộc nhiều bài hát quốc tế nhưng khi được hỏi về các bài hát dân ca, câu ca dao tục ngữ, các loại hình nghệ thuật truyền thống thì không hề biết.
+ Tết cổ truyền, các bạn chỉ thích đi du lịch nước ngoài, không muốn ăn Tết ở trong nước. Thậm chí, nhiều bạn không biết đến bánh chưng, không thích đi chúc Tết.
+ Các bạn quay lưng lại với các tác phẩm văn học của dân tộc.
4.Nguyên nhân - Do cuộc sống hiện đại, xu thế hội nhập nên các bạn trẻ được tiếp xúc với nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới.
- Do các bạn trẻ luôn thích và tìm tòi những điều mới mẻ.
- Do gia đình, nhà trường và xã hội chưa có những hành động thiết thực để giáo dục giới trẻ về văn hóa truyền thống.
5.Hậu quả Đánh mất văn hóa truyền thống là mất hết tất cả những giá trị tinh thần tốt đẹp của dân tộc. Chúng ta không còn biết thể hiện lòng biết ơn đối với những người mang lại cho mình những điều tốt đẹp. Chúng ta không còn biết đến những trò chơi, những bài hát đã đi cùng năm tháng. Hoặc có khi tinh thần đoàn kết, tính cộng đồng cũng dần biến mất, yêu thương sẽ không còn…
6.Giải pháp - Tổ chức các hoạt động cho giới trẻ tiếp xúc với văn hóa truyền thống: tổ chức trò chơi dân gia, gói bánh chưng dịp Tết…
- Tăng cường giáo dục trong gia đình.
7.Liên hệ bản thân
- Tìm hiểu, học tập văn hóa truyền thống.
- Tiếp nhận yếu tố văn hóa nước ngoài có chọn lọc, hòa nhập mà không hòa tan.
Đề 2. Thông qua buổi du xuân của chị em Thúy Kiều, tác giả đã khắc họa hình ảnh một lễ hội truyền thống xa xưa. Theo em, lễ hội truyền thống ấy ngày nay còn được duy trì không? Hãy trình bày những suy nghĩ của em về vấn đề đó bằng một đoạn văn.
Gợi ý
1. Mở đoạn: Lễ hội du xuân trong tiết Thanh minh là một nét đẹp trong truyền thống văn hóa của người Việt từ xa xưa.
2. Thân đoạn:
- Lễ hội truyền thống ấy ngày nay vẫn được duy trì.
- Ngày nay tiết Thanh minh mọi người sắm sửa lễ vật để đi tảo mộ, sắm sửa quần áo để đi du xuân. Người ta rắc những thoi vàng mã, đốt tiền giấy hàng mã để tưởng nhớ người thân đã khuất. Đó là một nét đẹp văn hóa tâm linh của người Việt cần được duy trì, là một biểu hiện của đạo lí “Uống nước nhớ nguồn”.
- Tuy nhiên, bên cạnh đó có không ít người đi tảo mộ không phải để tưởng nhớ tới người thân đã khuất mà chỉ đi cầu danh, cầu lợi cho bản thân. Những kiểu “tảo mộ” đó đáng phê phán, cần phải loại bỏ vì đó là biểu hiện của sự mê tín dị đoan.
- Còn một số thanh niên đi hội nhưng trang phục và lời nói thiếu nét văn minh, thanh lịch.
- Đưa ra một vài giải pháp khắc phục tình trạng thiếu văn hóa trong lễ hội.
3.Kết đoạn:
Khẳng định: đi tảo mộ, du xuân là một nét văn hóa truyền thống cần được gìn giữ.