BÀI THƠ: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
V. 1 SỐ CÂU HỎI LIÊN HỆ
Bài thơ Câu hỏi Thông tin cụ thể, chép thơ,
Nội dung liên hệ tác giả, tác phẩm
Đoàn thuyền đánh cá
- Bài thơ ĐTĐC được sáng tác trong hoàn cảnh nào?
- Kể tên một văn bản khác cũng được sáng tác trong một chuyến đi thực tế, cho biết tên tác giả?
- HCST: 4/10/1958 – thời kì đầu miền Bắc xây dựng xã h i chủ nghĩa, nhà thơ đi thựcộ mới, ra đi từ những mái tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh
- Một văn bản khác cũng được sáng tác trong một chuyến đi thực tế:
Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long - Chép câu thơ có 2 hình ảnh buồm và
trăng trong bài thơ.
- Kể tên 1 bài thơ khác cũng có 2 hình này, chép lại câu thơ và cho biết tên bài thơ và tác giả.
- Chép thơ:
Thuyền ta lái gió với buồm trăng - 1 bài thơ khác: Rằm tháng giêng của HCM
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền - Câu thơ: “ Cá nhụ, cá chim cùng cá đé”
sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Nếu ngắn gọn tác dụng?
- Hãy ghi lại chính xác 1 câu thơ có biện pháp tu từ đó, cho biết câu thơ đó nằm trong bài thơ nào, của ai?
“ Cá nhụ, cá chim cùng cá đé”
- BP nghệ thuật: liệt kê
- Tác dụng: ca ngợi sự giàu có của biển cả, niềm vui, phấn khởi của con người lao động. Tạo nhạc điệu cho câu thơ
-1 câu thơ có biện pháp tu từ đó:
+ Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi.
Bài thơ: Quê hương của Tế Hanh + Từ hồi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
Bài thơ: Ánh trăng của Nguyễn Duy Bài thơ gợi cho em nhớ tới tác phẩm
nào cũng viết về hình ảnh những con người lao động âm thầm đóng góp cho đất nước (Ghi rõ tên tác giả, tác phẩm).
- Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long
- Chép lại khổ thơ cuối của bài thơ -Việc lặp lại 1 khổ thơ, 1 hình ảnh ở khổ thơ đầu và khổ thơ cuối đã tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng. Kể tên 1 bài thơ khác đã học cũng sử dụng kết cấu này Cho biết tên bài thơ và tên tác giả
- Chép thơ:
Câu hát căng buồm với gió khơi Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi - Bài thơ khác cùng sử dụng kết cấu đầu cuối tương ứng:
+ Khi con tu hú của Tố Hữu + Lượm của Tố Hữu
+ Bài thơ về TĐXKK – Phạm Tiến Duật + Viếng Lăng Bác – Viễn Phương…
- Kể tên một bài thơ khác cũng miêu tả cảnh đoàn thuyền ra khơi và đoàn thuyền trở về khi đã chinh phục biển cả .
- Bài thơ: Quê hương của Tế Hanh
VI. CỦNG CỐ Hình ảnh, câu thơ Nghệ
thuật Tác dụng
“Mặt trời xuống biển như hòn lửa”
“Sóng đã cài then, đêm sập cửa”
so sánh, nhân hóa
Cảnh biển hoàng hôn vô cùng tráng lệ, hùng vĩ. “Mặt trời” được ví như một hòn lửa khổng lồ đang từ từ lặn xuống.
-Biện pháp nhân hoá, gán cho sự vật những hành động của con người sóng “cài then”, đêm “sập cửa” Gợi cảm Gợi cảm giác vũ trụ như một ngôi nhà lớn, với màn đên buông xuống là tấm cửa khổng lồ và những gợn sóng là then cài cửa. Con người đi trong biển đêm mà như đi trong ngôi nhà thân thuộc của mình.
“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi”
Ẩn dụ
Đó là niềm vui phơi phới, tinh thần lạc quan của người dân chài. Họ ra khơi trong tâm trạng đầy hứng khởi vì họ tìm thấy niềm vui trong lao động, yêu biển và say mê với công việc chinh phục biển khơi làm giàu cho Tổ quốc.
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng”
Ẩn dụ, nói quá Phóng đại
Hình ảnh này được xây dựng trên sự quan sát rất thực và sự cảm nhận lãng mạn của nhà thơ Huy Cận.
Từ xa nhìn lại, có lúc con thuyền đi vào khoảng sáng của vầng trăng, cánh buồm trở thành “buồm trăng”, vẻ đẹp của thiên nhiên làm nhòa đi cánh buồm bạc màu, cũ kĩ.
Hình ảnh thể hiện cuộc sống lao động đầy chất thơ, thể hiện tâm hồn lãng mạn của những người dân chài.
-Đã góp phần khắc hoạ vẻ đẹp người ngư dân về, lớn lao, kì vĩ ngang tầm thiên nhiên, vũ trụ. Tâm hồn phóng khoáng, lãng mạn
“Đêm thở sao lùa nước Hạ Long"
Nhân hóa
Là hình ảnh nhân hóa đẹp, tiếng thở của đêm chính là nhịp thở của thủy triều và tiếng rì rào của sóng.
Những đốm sao lung linh trên mặt nước nâng lên hạ xuống một cách hùng vĩ. Nhờ câu thơ này, toàn bộ không khí biển khơi lung linh dào dạt sống động và kỳ ảo hẳn lên.
“Đoàn thuyền chạy
đua cùng mặt trời” nhân hóa, ẩn dụ, nói quá
- Ẩn dụ: Đoàn thuyền ở đây sánh ngang với hình ảnh mặt trời. Huy Cận đã lấy một sự vật bé nhỏ, bình dị để ngầm so sánh với hình ảnh vĩ đại của thiên nhiên:
“Mặt trời”.
- Hình ảnh nhân hoá, nói quá: Khẳng định đoàn thuyền vẫn dồi dào, vẫn hăng say mạnh mẽ sau một đêm lao động vất vả của người dân chài. Làm nổi bật tư thế của những con người lao động, bởi nói đoàn thuyền nhưng thực chất là nói đến người dân chài, đoàn thuyền ở đây chỉ người ngư dân. Họ trở về trong một tư thế sánh ngang với vũ trụ, thậm chí trong cuộc chạy đua với thiên nhiên họ đã chiến thắng và làm chủ
thiên nhiên.
“Mắt cá huy hoàng
muôn dặm phơi”. Nói quá,
Hoán dụ - Đã vẽ nên cảnh bội thu cá và cuộc sống ấm no, ngập tràn hạnh phúc của người dân vùng biển, bằng mồ hôi và sức lao động, họ đã viết nên bài ca cuộc sống.
VII. THAM KHẢO