Câu1. Chép tiếp 6 câu thơ và nêu nội dung chính của đoạn thơ bằng 1 câu văn.
Câu 2. Cụm từ “nước mặn, đồng chua”, “đất cày lên sỏi đá” giúp em hình dung như thế nào về quê hương của những người chiến sĩ?
Câu 3. Câu thơ thứ sáu trong đoạn thơ trên có từ “tri kỷ”. Trong chương trình ngữ văn 9 cũng có câu thơ khác dùng từ “tri kỷ”. Chép lại câu thơ ấy và nêu tên bài thơ, tên tác giả. Về ý nghĩa, chỉ ra điểm giống nhau và khác nhau của từ “tri kỷ” trong hai bài thơ.
Câu 4. Câu thơ thứ bảy của đoạn thơ trên, xét về cấu tạo thuộc kiểu câu nào? Xét về mục đích nói thuộc kiểu câu nào?
Câu 5. Khi nói về sự gắn bó giữa anh và tôi, tác giả đã dùng từ “đôi”. Hãy giải nghĩa từ “đôi”và cho biết giá trị nghệ thuật của từ đó trong đoạn thơ trên.
Câu 6. Hãy kể tên một tác phẩm khác trong chương trình Ngữ văn THCS được sáng tác trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp và ghi rõ tên tác giả.
Câu 7. Để viết đoạn văn cảm nhận về đoạn thơ trên, có bạn đã dự định viết câu chủ đề như sau:
“Qua đoạn thơ đã diễn tả rất chân thực, giản dị và gợi cảm cơ sở hình thành tính đồng chí, đồng đội của những người lính Cách mạng.”
a) Hãy chữa lại lỗi ngữ pháp trong câu văn trên.
b) Lấy câu văn đã chữa làm câu chủ đề, hãy viết một đoạn văn tổng – phân – hợp có độ dài khoảng 12 câu triển khai ý của câu chủ đề nêu trên (trong đoạn văn có sử dụng một câu cảm thán, một câu ghép).
Câu 8. Chia sẻ về những cảm xúc khi viết bài thơ Đồng chí, Chính Hữu nói:
“Bài Đồng chí là lời tâm sự viết ra để tặng đồng đội, tặng người bạn nông dân của mình. Bài thơ viết có đối tượng. Tôi hiểu và quý mến người đồng đội của tôi nên tiếng nói thơ ca giản dị và chân thật.”
(Theo Nhà văn nói về tác phẩm, NXB Văn học, Hà Nội, 15-4 – SGK Ngữ văn 9, tập I, trang 114) a. Theo em, dòng thơ thư bảy trong bài thơ Đồng chí có gì đặc biệt? Mạch cảm xúc và suy nghĩ trong bài thơ được triển khai như thế nào trước và sau dòng thơ đó? (1,5 điểm)
b. Chính Hữu viết bài thơ Đồng chí để tặng người bạn nông dân của mình. Trong chương trình Ngữ văn THCS, em còn được học một bài thơ khác cũng viết về tình bạn. Đó là bài thơ nào? Của ai? (1,0 điểm)
Câu 9. Từ lời chia sẻ của Chính Hữu, kết hợp với những hiểu biết xã hội, em hãy viết một đoạn văn khoảng ẵ trang giấy thỡ nờu suy nghĩ của em về một tỡnh bạn đẹp. (1,5 điểm)
Phần II
Câu1. Ghi lại chính xác 6 câu thơ tiếp theo câu thơ: “Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh” trong bài thơ Đồng chí của Chính Hữu.
Câu 2. Cấu trúc song hành được sử dụng rất hiệu quả trong những dòng thơ trên. Em hãy chỉ ra những biểu hiện của cấu trúc đó và nêu tác dụng của nó trong việc biểu đạt nội dung ý nghĩa cũng như cảm xúc của trích đoạn.
Câu 3. Hình ảnh “tay nắm lấy bàn tay” khiến ta nghĩ tới hình ảnh tương tự trong một bài thơ về đề tài người lính ở chương trình Ngữ văn lớp 9. Hãy ghi lại chính xác câu thơ có hình ảnh đó và cho biết câu thơ nằm trong bài thơ nào?
Câu 4 Trong đoạn thơ có các từ “vai”, “miệng”, “chân”, “tay”. Từ nào được dùng theo nghĩa gốc, từ nào được dùng theo nghĩa chuyển và nếu dùng theo nghĩa chuyển thì chuyển theo phương thức nào?
Câu 5 Bằng đoạn văn diễn dịch 10 câu em hãy phân tích đoạn thơ trên, trong đoạn có sử dụng câu hỏi tu từ và câu ghép (gạch chân và chú thích).
Phần III: Nhà thơ Cao Vũ Huy Miên đã từng viết trong bài thơ Trăng treo:
Vầng trăng khuya là bạn Treo lung linh trên đầu
Câu 1.. Hình ảnh “vầng trăng... treo” trong câu thơ trên gợi em nhớ đến khổ thơ nào đã được học trong chương trình Ngữ văn 9? Chép nguyên văn khổ thơ đó?
Câu 2. Ghi lại ngắn gọn cảm nhận của em về đoạn thơ trên bằng một câu văn Câu 3. Theo em, trong câu thơ thứ 2 của khổ thơ em vừa chép, có thể bớt từ “cạnh” và từ “bên” được không? Vì sao?
Câu 3. Về câu thơ cuối của khổ thơ, nhà thơ Chính Hữu kể rằng: “Lúc đầu, tôi viết là Đầu súng mảnh trăng treo sau đó bớt đi một chữ.”
Chữ nào đã được bớt đi? Theo em, tại sao nhà thơ lại bớt đi chữ ấy?
Câu 4. Cho câu chủ đề: “Khổ thơ là bức tranh đẹp về tình đồng chí, là biểu tượng đẹp về cuộc đời người chiến sĩ.” Viết đoạn văn diễn dịch khoảng 10 đến 12 câu làm sáng tỏ nhận định của câu chủ đề. Trong đoạn có sử dụng các phép liên kết, 1 câu ghép và thành phần khởi ngữ (gạch chân và chỉ rõ).
Câu 5. Hãy kể tên ít nhất 2 tác phẩm có đề tài về người lính đã được học trong chương trình Ngữ văn 9. Nêu rõ tên tác giả.
Câu 6. Qua bài thơ Đồng chí, em có suy nghĩ gì về anh bộ đội thời kháng chiên chống Pháp.
Câu 7 .Hình ảnh trăng đã được một tác giả nhắc tới trong một bài thơ khác ở chương trình ngữ văn 9. Em hãy chép chính xác câu thơ đó và nêu rõ tên bài thơ.
Câu 8. Khi nếu xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác của bài thơ Đồng chí, có bạn học sinh viết: “Bài thơ Đồng chí của Hữu Chỉnh trích từ tập thơ Vầng trăng quầng lửa và được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Mĩ.”
a. Em hãy sửa lỗi kiến thức của câu văn trên.
b. Hãy ghi lại tên một tác phẩm đã học (ghi rõ tên tác giả) sáng tác cùng năm với bài thơ Đồng chí.
ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG Phần I (7 điểm): Trong một bài thơ, nhà thơ Chính Hữu đã viết:
...“Ruộng nương anh gửi bạn thân cày Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”
Câu 1: (1 điểm)
Những câu thơ trên trích trong tác phẩm nào? Theo em, điều gì đã khơi nguồn cảm hứng cho tác giả để sáng tác bài thơ ấy?
Câu 2: (1,5 điểm)
Từ “mặc kệ” đặt giữa câu thơ cùng hình ảnh làng quê quen thuộc gợi cho em hiểu gì về tình cảm của anh bộ đội vốn xuất thân từ nông dân trong kháng chiến chống Pháp?
Câu 3: (3 điểm): Cảm nhận về hình ảnh thơ bắt nguồn từ thực tế chiến đấu song lại mang ý nghĩa ấn tượng sâu sắc.
Hãy làm sáng tỏ ý kiến trên bằng 1 đoạn văn khoảng 10 câu trình bày theo phép lập luận quy nạp trong đó có sử dụng 1 lời dẫn trực tiếp hoặc 1 thành phần tình thái
Câu 4: (1,5 điểm)
Đối với người chiến sĩ, trăng còn là biểu tượng đẹp đẽ của những gì đáng trân trọng trong cuộc sống đời thường. Hãy chép ra những câu thơ thể hiện nhất ý nghĩa biểu tượng đó ở một bài thơ không có trong chương trình Văn 9 (ghi rõ tên tác giả, tên bài thơ). Nêu ý nghĩa biểu tượng của những câu thơ ấy.
LUYỆN ĐỒNG CHÍ ĐOẠN 1: …………
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Câu 1: Chép chính xác khổ thơ thứ nhất bài thơ “Đồng chí”. Cho biết tên tác giả và hoàn cảnh sáng tác bài thơ. Nêu nội dung chính của đoạn thơ trên?
Câu 2:
a. Chỉ ra 1 thành ngữ có trong đoạn thơ trên và giải nghĩa thành ngữ đó. Giải thích cụm từ “đất cày lên sỏi đá”. Qua việc sử dụng thành ngữ và cụm từ này giúp em hiểu gì về hoàn cảnh xuất thân của những người lính.
b. Hãy chỉ ra nét đặc sắc về nghệ thuật trong hai câu thơ đầu khổ thơ thứ nhất bài “Đồng chí” và nêu tác dụng?
Câu 3: Có bạn chép câu thơ thứ ba là “Anh với tôi hai người xa lạ”. Trong câu thơ trên có một từ bị chép sai. Đó là từ nào? Hãy chép lại chính xác câu thơ đó. Việc chép sai như vậy có ảnh hưởng đến giá trị biểu cảm của câu thơ như thế nào?
Câu 4:
a. Trong câu thơ: “Súng bên súng đầu sát bên đầu”, việc dùng từ “bên” có ý nghĩa như thế nào? Chép một câu thơ khác trong bài thơ cũng có từ “bên”.
b. Hãy nêu cảm nhận về câu thơ “Súng bên súng đầu sát bên đầu”?
Câu 5: Giải nghĩa từ “tri kỉ”? Bạn bè đã thành “tri kỉ” phải trải qua một quãng thời gian rất dài để hiểu nhau và thử thách. Vậy tại sao ở đây chỉ cần “đêm rét chung chăn” họ trở thành
“đôi tri kỉ”?
Chép một câu thơ có sử dụng từ “tri kỉ” trong chương trình Văn 9 và chỉ ra sự khác nhau về sắc thái nghĩa của từ “tri kỉ” trong mỗi văn bản.
Câu 6: Từ “chung” trong câu thơ “Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ” có những hàm ý gì?
Câu thơ gợi em nhớ tới câu thơ nào cũng có nội dung tương tự trong một bài thơ đã học trong chương trình Ngữ văn 9. Hãy chép chính xác câu thơ đó và cho biết tên tác giả, tác phẩm.
Câu 7:
a. Xét về cấu tạo ngữ pháp, câu thơ thứ 7 thuộc kiểu câu gì? Vì sao? Nêu tác dụng của câu đó?
b. Trong bài thơ khác trong chương trình Ngữ văn THCS cũng có câu thơ có từ “đồng chí”. Chép chính xác câu thơ đó và cho biết tên tác giả, tác phẩm.
Câu 8: Hãy chỉ ra cặp từ sóng đôi có trong khổ 1 và nêu tác dụng của nó?
Câu 9: Viết một đoạn văn theo hình thức lập luận Tổng – phân – hợp, khoảng 12 câu để làm nổi bật cơ sở của tình đồng chí gắn bó keo sơn. Trong đoạn văn có sử dụng một câu bị động, một phép thế. Gạch chân dưới câu bị động và từ dùng làm phép thế.
LUYỆN ĐỒNG CHÍ ĐOẠN 2:
Câu 1: Chép chính xác khổ thơ thứ hai bài thơ “Đồng chí”. Nêu nội dung chính của đoạn thơ trên?
Câu 2: Cho biết mạch cảm xúc của bài thơ?
Câu 3: Nếu thay từ “anh” trong câu thơ “Ruộng nương anh gửi bạn thân cày” bằng từ “tôi” thì ý nghĩa câu thơ có thay đổi không? Vì sao?
Câu 4: Chỉ ra cái hay của từ “mặc kệ” trong câu thơ “Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay”.
Câu 5: Câu thơ: “Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính” có sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì? Phân tích giá trị nghê thuật của biện pháp nghệ thuật đó?
Câu 6: Nhận xét về cách sử dụng đại từ trong bài thơ? Điều đó có tác dụng gì trong việc khắc hoạ vẻ đẹp của tình đồng chí trong bài thơ?
Câu 7:
a. Cảm nhận của em về hình ảnh “cười buốt giá” và cử chỉ “tay nắm lấy bàn tay”.
b. Trong một bài thơ khác trong chương trình Ngữ văn 9 cũng có câu thơ nói về nụ cười và cái bắt tay của người chiến sĩ. Chép chính xác những câu thơ đó, ghi rõ tên tác giả, tác phẩm. Từ đó, em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau về những hình ảnh thơ trong hai bài thơ đó?
Câu 8: Trong các từ “vai, miệng, chân, tay” ở đoạn thơ trên được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển. Chỉ rừ phương thức chuyển nghĩa của từ? Cho biết những từ trên thuộc trường từ vựng gì?
Câu 9: Hãy tìm và gọi tên các trường từ vựng có trong khổ thơ thứ 2?
Câu 10:
a. Kể tên tất cả những văn bản trong chương trình ngữ văn 9 viết về đề tài chiến tranh và người lính (nêu rõ tên tác giả).
b. Kể tên một văn bản trong chương trình ngữ văn 9 cũng ra đời cùng thời kỳ kháng chiến chống Pháp (nêu rõ tên tác giả).
=> Những tác phẩm viết về đề tài người lính:
Câu 10: Hãy chỉ ra cặp câu thơ có hình ảnh sóng đôi trong khổ thơ thứ 2 bài “Đồng chí” và nêu tác dụng?
Câu 11: Có ý kiến cho rằng: " Đoạn thơ trên của Chính Hữu vừa làm nổi bật những thiếu thốn, gian nan, vất vả của cuộc đời người lính những năm đầu kháng chiến chống Pháp vừa khắc họa sâu sắc, cảm động tình đồng chí gắn bó keo sơn .” Bằng một đoạn văn Tổng – phân – hợp
khoảng 12 câu, em hãy làm rõ ý kiến trên. Trong đoạn văn có sử dụng một câu mở rộng phành phần và một phép thế để liên kết. Gạch chân.
LUYỆN ĐỒNG CHÍ ĐOẠN 3:
Câu 1: Chép chính xác khổ thơ thứ ba bài thơ “Đồng chí”. Nêu nội dung chính của đoạn thơ ? Câu 2: Giải thích ý nghĩa nhan đề của bài thơ?
Câu 3: Em hãy giải nghĩa từ “sương muối”. Câu thơ “Đêm nay rừng hoang sương muối” giúp em hiểu gì về gì về hoàn cảnh chiến đấu của những người lính
Câu 4: Một bạn học sinh chép ba câu cuối trong bài thơ “ Đồng chí” của Chính Hữu như sau:
“ Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh nhau chờ giặc tới Đầu súng trăng treo.”
a/ Chép như vậy sai ở điểm nào? Hãy chép lại câu thơ trên theo đúng nguyên bản. Việc chép sai như bạn có ảnh hưởng như thế nào đến câu thơ?
b/ Lúc đầu nhà thơ Chính Hữu viết “Đầu súng mảnh trăng treo”, sau đó ông viết lại là “Đầu súng trăng treo”, có thể lý giải tại sao?
Câu 5: Hãy tìm những từ gần nghĩa có trong khổ thơ đó? Có thể thay đổi vị trí của các từ gần nghĩa đó cho nhau được không? Vì sao?
Câu 6: Theo em có thể thay đồi “Đầu súng trăng treo" thành “Trăng treo đầu sung” được không?
Giải thích vì sao?
Câu 7: Có ý kiến cho rằng: vị trí của hai từ “anh” và “tôi” trong bài không thể thay thế được cho nhau. Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?
Câu 8: Tìm từ đồng nghĩa với từ “chờ”? Có thể thay thế hai từ này cho nhau được không? Vì sao?
Câu 9: Viết một đoạn văn theo hình thức lập luận Quy nạp, khoảng 12 câu để làm nổi bật biểu tượng đẹp của tình đồng chí gắn bó keo sơn. Trong đoạn văn có sử dụng một câu ghép, một khởi ngữ. Gạch chân dưới câu ghép và khởi ngữ.
Câu 10: Trăng là một đề tài quen thuộc trong thơ ca. Tìm một bài thơ trong chương trình ngữ văn THCS viết về trăng và chép chính xác câu thơ có từ trăng và ghi rõ tên tác giả, tác phẩm.
Câu 12: a/ Em hãy so sánh điểm giống nhau và khác nhau giữa hình ảnh người lính trong bài thơ
“Đồng chí” và “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”.
b/ Từ bài thơ “Đồng chí” em hãy viết một đoạn văn nghị luận khoảng một trang giấy thi nêu suy nghĩ của em về lòng yêu nước.
Câu 13: Cảm nhận của em về hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ thời kháng chiến chống Pháp qua bài thơ
“Đồng chí” của Chính Hữu