PHT 02: Tìm hiểu các thông tin cơ bản và thông tin chi tiết của VB
II. Suy ngẫm và phản hồi
1. Tìm hiểu nội dung thông tin của văn bản và cách triển khai thông tin trong VB a. Nội dung thông tin của VB
*Thông tin cơ bản: Cách gọt củ hoa thủy tiên *Thông tin chi tiết:
(1) Chuẩn bị: Dụng cụ và chọn củ thủy tiên - Dụng cụ cắt tỉa gọt.
- Củ thủy tiên
(2) Ngâm nước và gọt tỉa
- Ngâm và thay nước đúng kĩ thuật
+ Trước tiên, ngâm củ thủy tiên vài ngày và thay nước liên tục.
- Gọt tỉa củ thủy tiên khéo léo: Tác giả miêu tả quá trình gọt tỉa này qua nhiều công đoạn:
Cách gọt củ hoa thủy tiên
Chuẩn bị Ngâm nước và gọt tỉa
- Ngâm và thay nước đúng kĩ thuật.
- Gọt tỉa củ thủy tiên khéo léo
Thủy dưỡng
.- Ngâm dưỡng thủy tiên.
--"Thúc", "hãm" thủy tiên.
- Chỉnh lá, chỉnh hoa
Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức
*NV2: Phân tích một số nội dung thông tin của VB
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
GV chia lớp thành 6 nhóm;
HS thảo luận nhóm để trả lời các câu hỏi sau:
+ Nhóm 1, 2: Nêu các bước của quá trình ngâm và gọt tỉa củ thủy tiên? Nêu các cách triển khai thông tin trong đoạn: “Phải chăm chú quan sát, theo dõi cách nghệ nhân Nguyễn Phú Cường...mỡ hành”.
+ Nhóm 3, 4: Nêu các bước, các kĩ thuật cần thực hiện trong khâu thủy dưỡng? Khi thực hiện khâu ngâm dưỡng thủy tiên, cần lưu ý những điều gì?
+ Nhóm 5, 6: Thông tin trong VB được triển khai theo cách nào? Dựa vào đâu mà em xác định được?
Cách triển khai thông tin ấy có tác dụng gì trong việc thể hiện mục đích của VB?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập- Làm việc cá nhân 2 phút, ghi
kết quả ra phiếu cá nhân.
- Thảo luận nhóm 5 phút và ghi kết quả ra phiếu học tập nhóm (phần việc của nhóm mình làm).
GV theo dõi, hỗ trợ cho HS (nếu HS gặp khó khăn).
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV gọi đại diện 04 nhóm lần
+ Mài sắc con dao rồi mới bắt đầu bóc vỏ cũ và bao mầm.
+ Nâng củ thủy tiên trên tay rồi dùng con dao bén đi mấy đường để tách nhẹ từng lớp vỏ củ.
+ Lại gọt tiếp những bẹ củ để mầm lộ hẳn ra + Các mầm nỏ, xiên xẹo sẽ bị cắt bỏ, chỉ giữ lại các mầm chính giữa củ nằm thẳng hàng nhau.
+ Xén lá
+ Cạo cuống hoa
++ Tác giả còn giải thích căn kẽ và những lưu ý trong một số quy trình: “Vì sao lại phải gọt khi lá, giỏ hoa mới...mỡ hành” hoặc “Chuẩn vị thủy tiên xưa lá phải xoăn, thấp, những bông hoa cao lêu đêu lá cũng hỏng. Vì thế,...”
(3) Thủy dưỡng:
- Ngâm dưỡng thủy tiên:
+ Gọt xong, hàng ngày củ phải được “tắm rửa” vài lần bằng nước sạch. Trước khi dưỡng nên ngâm củ hoa trong chậu nước, thay nước 4- 6 tiếng một lần, dùng chổi lông nhỏ để làm sạch nhựa và cặn bám ở các vết cắt rồi xả và ngâm lại vào nước
+ Sau hai ngày đặt ngửa củ lên, đưa vào dụng cụ dưỡng như bình thủy tinh, bình nhựa,...
- Thúc, hãm thủy tiên:
+ Thúc, hãm nương theo thời tiết
+ Muốn củ ra sớm thì dùng nước ấm để thủy dưỡng,..Muốn củ ra muộn thì dùng nước lạnh,...
- Chỉnh lá, chỉnh hoa:
Bát thủy tiên được coi là đẹp nếu đạt ngũ phầm -> Vì thế, gọt xong rồi phải chỉnh lá, chỉnh hoa sao có bố cục đẹp
b. Cách triển khai ý tưởng và thông tin trong VB- Tác giả kết hợp nhiều cách triển khai thông tin trong VB:
+ Chủ yếu là trình tự thời gian: các bước hướng
lượt lên trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày (nếu cần).
- Các nhóm khác theo dõi, quan sát, nhận xét, bổ sung (nếu cần) cho nhóm bạn.
- Giáo viên: Quan sát, theo dõi quá trình học sinh thực hiện, gợi ý nếu cần
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá, (sửa chữa nếu cần) rút kinh nghiệm, chốt kiến thức.
*Hướng dẫn HS tìm hiểu cấu trúc, đặc điểm hình thức và mục đích viết VB
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Thảo luận nhóm cặp đôi trả lời câu hỏi:- Mục đích viết của VB là gì?
Những đặc điểm nào của VB giúp em nhận ra MĐ ấy?
Bước 2: Các nhóm thực hiện nhiệm vụ:
- HS bắt cặp trong bàn, hoặc 2 bàn gần nhau để trao đổi ý kiến.
- Chia sẻ với nhóm lớn/cả lớp.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
GV gọi một số đại diện các cặp chia sẻ, trình bày kết quả.
dẫn cách gọt quả thủy tiên: 1. Chuẩn bị, 2.
Ngâm nước và gọt tỉa, 3. Thủy dưỡng; các bước trong quy trình ngâm nước: trước tiên..., vài ngày sau,...các bước nhỏ trong quy trình gọt tỉa củ thủy tiên khéo léo; các bước trong quy trình thủy dưỡng.
+ Theo mối quan hệ nhân quả: Thông qua cách lí giải lí do của việc “phải gọt khi lá, giỏ hoa mới là những mầm vẫn đang ngủ yên trong cũ”
hoặc “Chuẩn vị thủy tiên xưa...Vì thế,...” hoặc
“bát thủy tiên được coi là đẹp ...Vì vậy,...
Thông tin chính của VB chủ yếu được triển khai theo trình tự thời gian tức là trật tự thực hiện các thao tác của hoạt động.
Cách triển khai thông tin này hỗ trợ cho việc thực hiện mục đích của văn bản, người đọc sẽ hình dung rõ ràng, cụ thể tuần tự từng bước cần thực hiện trong hoạt động, nhờ đó có thể làm tốt hoạt động ấy.
2. Cấu trúc và đặc điểm hình thức với mục đích viết của VB
- Mục đích viết của VB: Hướng dân cách gọt củ hoa thủy tiên.
- Các đặc điểm sau của văn bản đã góp phần thực hiện mục đích đó:
+ Về cấu trúc: VB gồm ba phần:
++ (a) Giới thiệu mục đích của quy trình ++ (b) Liệt kê những thứ cần chuẩn bị trước khi thực hiện.
++ (c) Trình bày các bước thực hiện.
+ Sử dụng các con số để đánh dấu trình tự thực hiện và một số từ ngữ chỉ thời gian như:
trước tiên, đầu tiên, trước khi, sau hai ngày,...
+ Sử dụng một số thuật ngữ liên quan đến chăm sóc hoa và cây cảnh như: củ hoa, cuống hoa, thủy dưỡng, chỉnh lá, chỉnh hoa,...
+ Sử dụng câu nhiều động từ.
Bước 4: Đánh giá, kết luận.
*Hướng dẫn HS tìm hiểu hình ảnh minh họa và cước chú trong VBBước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Thảo luận nhóm bàn theo từng dãy trả lời câu hỏi:
- Dãy 1: Loại phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng trong VB là gì? Chỉ ra tác dụng của chúng đối với việc thể hiện nội dung VB.
- Dãy 2: Chỉ ra cước chú được sử dụng trong VB? Tác dụng của việc sử dụng cước chú đó?
Bước 2: Các nhóm thực hiện nhiệm vụ:
- HS thảo luận theo nhóm bàn - Chia sẻ với nhóm lớn/cả lớp.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
GV gọi một số đại diện một số nhóm chia sẻ, trình bày kết quả.
Bước 4: Đánh giá, kết luận.
+ Về đề mục: sử dụng hệ thống đề mục để tóm tắt những thông tin chính của VB như 1.
Chuẩn bị, 2. Ngâm nước và gọt tỉa, 3. Thủy dưỡng
+ Về phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ: sử dụng hình ảnh minh họa củ thủy tiên sau khi được gọt tỉa, hoa thủy tiên.
3. Hình ảnh minh họa và cước chú
- Hình ảnh minh họa: củ thủy tiên sau khi được gọt tỉa, hoa thủy tiên, hoa thủy tiên
=> Tác dụng: Tăng tính trực quan cho VB thông tin, kết hợp với thông tin trong VB giúp người đọc hình dung rõ về các bước cần thực hiện trong hoạt động gọt củ hoa thủy tiên, góp phần tạo hứng thú cho người đọc - Cước chú: Trong VB sử dụng 10 cước Cước chú 1 (tr.48,sgk) giải thích từ vátchú:
Cước chú 2 (tr.48,sgk) giải thích từ lòng máng Cước chú 3 (tr.48,sgk) giải thích từ bợt
Cước chú 4 (tr.48,sgk) giải thích từ Nguyễn Phú Cường
Cước chú 5 (tr.49,sgk) giải thích từ thẳng đuỗn Cước chú 6 (tr.50, sgk) giải thích từ thủy dưỡng Cước chú 7 (tr.50, sgk) giải thích từ ang
Cước chú 8 (tr.50, sgk) giải thích từ nồm Cước chú 9 (tr.50, sgk) giải thích từ thúc Cước chú 10 (tr.50, sgk) giải thích từ hãm
Giúp việc đọc hiểu thông tin trong VB thuận lợi hơn.
Hoạt động 2.3: Hướng dẫn HS Tổng kết a. Mục tiêu: Giúp HS
- Khái quát nghệ thuật, nội dung, ý nghĩa của VB.
b. Nội dung:
- GV sử dụng KT đặt câu hỏi, tổ chức hoạt động cá nhân.
- HS làm việc cá nhân, trình bày sản phẩm, quan sát và bổ sung.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện
HĐ của GV và HS Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: Hoạt động cá nhân
? Khái quát lại những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ.
HS suy nghĩ cá nhân 2’
và ghi ra giấy.
GV hướng theo dõi, quan sát HS thảo luận nhóm, hỗ trợ (nếu HS gặp khó khăn).
Bước 3: Báo cáo, thảo luận Tổ chức trao đổi, trình bày nội dung đã thảo luận.
Bước 4: Đánh giá, kết luận