Mối quan hệ giữa lượng cầu và giá được gọi là đường cầu, hay đơn giản là cầu. Mức độ mà lượng cầu thay đổi liên quan đến giá cả sẽ được gọi là độ co giãn của cầu.
a, Hàm cầu :
Với giả định là các yếu tố khác là không đổi, ta có thể biểu diễn lượng cầu đối với một hàng hóa nào đó như là một hàm số của giá của chính hàng hóa đó như sau: QD= f(P) (2.1)
Hàm cầu là hàm số biểu diễn mối quan hệ giữa lượng cầu của một mặt hàng và giá của nó được gọi. Để tiện lợi cho việc lý giải các vấn đề cơ bản của kinh tế học vi mô, người ta thường dùng hàm số bậc nhất (hay còn gọi là hàm số tuyến tính) để biểu diễn hàm cầu. Vì vậy, hàm cầu thường có dạng:
bP a
QD hay PQD (2.2) Trong đó: QD là số lượng cầu (hay còn gọi là số cầu);
P là giá cả và a, b, và là các hằng số và (b 0; 0)
Vì lượng cầu và giá có mối quan hệ nghịch biến với nhau nên hệ số b có giá trị không dương (b 0); tương tự, 0. Với dạng hàm số như (2.2), đồ thị của hàm cầu (hay còn gọi là đường cầu) có thể được vẽ như một đường thẳng (Hình 2.1).
30
b, Biểu cầu:
Có nhiều biến số quyết định lượng cầu về một hàng hóa nào đó trong một khoảng thời gian nhất định. Hãy giả định rằng tất cả các biến số này không thay đổi trừ một biến số là giá cả. Hãy xem xét giá cả tác động đến lượng cầu của một cá nhân như thế nào:
VD: Giả sử nhu cầu của cô A đối với sữa trong 1 tháng như sau Giá (1.000 đồng/ lon) Lượng cầu về sữa
40 160
80 120
120 80
160 40
200 0
Từ bảng trên ta thấy rằng nhu cầu của người tiêu dùng đối với một loại hàng hóa nào đó phụ thuộc vào giá của mặt hàng đó, nếu như các yếu tố khác là không đổi. Khi giá tăng thì lượng cầu giảm đi và ngược lại.
Biểu cầu: là một bảng chỉ số lượng hàng hóa, dịch vụ mà người tiêu dùng sẵn sàng mua và có khả năng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định.
c, Đường cầu
Căn cứ sô liệu trong biểu cầu ta có thể minh họa bằng đồ thị.
Đường biểu diễn mối quan hệ giữa giá cả và lượng cầu được gọi là đường cầu. Theo quy ước: trục tung biểu diễn giá cả, trục hoàng biểu diễn lượng cầu.
Đường cầu cho biết lượng cầu về một hàng hóa thay đổi như thế nào khi giá cả của nó thay đổi. Đường cong cầu của một mặt hàng bình thường sẽ là một đường dốc xuống phía phải, bởi vì quan hệ giữa giá cả và lượng cầu là quan hệ nghịch. Giá cả tăng thì lượng cầu giảm, còn khi giá cả giảm thì lượng cầu sẽ tăng lên.
Kinh tế học gọi đó là sự di chuyển dọc theo đường cầu. Sự di chuyển trên đường cầu: Khi giá thay đổi làm lượng cầu thay đổi tạo ra sự di chuyển (lên trên hoặc xuống dưới) của các điểm trên một đường cầu, Giá của hàng hóa hoặc dịch vụ đang nghiên cứu là nhân tố nội sinh. (Nguyên nhân gây lên sự di chuyển dọc là do các yếu tố khác không đổi khi giá thay đổi làm cho lượng cầu thay đổi).
31
Hình 2.1
Sự dịch chuyển của đường cầu: là sự di chuyển toàn bộ đường cầu sang trái hoặc sang phải để hình thành những đường cầu mới song song với đường cầu cũ.
Nguyên nhân gây nên sự chuyển dịch đường cầu là do giá cả không đổi, khi các nhân tố ngoài giá như: thu nhập, hàng hóa liên quan, kỳ vọng, sở thích….thay đổi, dẫn đến sự thay đổi trong cầu, làm cho đường cầu chuyển dịch. Thu nhập, thị hiếu, kỳ vọng, số lượng người tiêu dùng, giá cả hàng hoá liên quan là nhân tố ngoại sinh gây ra sự dịch chuyển của đường cầu.
+ Nếu sự thay đổi của các nhân tố này làm lượng cầu tăng lên ở các mức giá thì đường cầu sẽ dịch chuyển sang phải.
+ Nếu sự thay đổi của các nhân tố này làm lượng cầu giảm xuống ở các mức giá thì đường cầu dịch chuyển sang trái.
Hình 2.2
P
(D1) QD A1
120
80
A2
(D2) 100
P
(D2) QD A2
120
60
A1
(D1) 80
P (1000đ/lon)
Đường cầu (D) QD B
A 160
120
40 80
32