Chương 4. LÝ THUYẾT HÀNH VI CỦA DOANH NGHIỆP
3. Lý thuyết về doanh thu và lợi nhuận
Các nhà kinh tế tường nhận định rằng mục tiêu của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận và thấy rằng nhận định này là đúng trong hầu hết các trường hợp, mà lợi nhuận của doanh nghiệp là bằng tổng doanh thu trừ đi tổng chi phí. Để biết doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận bằng cách nào chúng ta phải xem xét toàn diện cách tỉnh tổng doanh thu và tổng chi phí. Tổng doanh thu bằng sản lượng của doanh nghiệp nhân với giá bán sản phẩm.
3.1. Doanh thu
Doanh thu của doanh nghiệp phản ánh quy mô sản xuất và thị phần của doanh nghiệp đó, trong những giai đoạn nhất định nó là một trong những mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp. Dựa vào doanh thu ta cũng có thể thấy được mức độ hài lòng của khách hàng đối với doanh nghiệp, uy tín của thương hiệu công ty trên thị trường
- Tổng doanh thu là tổng thu nhập của doanh nghiệp sau khi tiêu thụ các loại hàng hóa và dịch vụ. Hay đó là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp thu được khi
66
tiêu thụ một số lượng các loại hàng hóa và dịch vụ nhất định. Với giá cả nhất định, tổng doanh thu là một hàm phụ thuộc vào sản lượng có dạng: TR = f(Q)
Cách tính: TR = P.Q
- Doanh thu trung bình là doanh thu tính bình quân cho một đơn vị sản phẩm tiêu thụ.
Cách tính: AR = TR/Q = P.Q/Q = P
- Doanh thu cận biên là tổng doanh thu tăng thêm hoặc tổng doanh thu giảm đi khi người ta tiêu thụ thêm hoặc bớt đi 1 đơn vị sản phẩm.
Cách tính: MR = TR' Theo phương pháp điểm MR = ∆TR / ∆Q Theo phương pháp đoạn - Mối quan hệ giữa tổng doanh thu và doanh thu biên
Tổng doanh thu phản ánh quy mô cầu thị trường, doanh thu cận biên phản ánh cường độ nhu cầu thị trường về hàng hóa. Khi bắt đầu tiêu thụ sản phẩm tổng doanh thu bắt đầu tăng lên, doanh thu biên bắt đầu giảm xuống và biểu hiện 3 trường hợp:
+ Nếu MR > 0, gia tăng sản lượng tiêu thụ tổng doanh thu tăng.
+ Nếu MR = 0, tổng doanh thu đạt cực đại.
+ Nếu MR < 0, gia tăng sản lượng hàng hóa tiêu thụ tổng doanh thu giảm.
Doanh thu biên có xu hướng giảm dần MR1 > MR2 > …> MRn do người tiêu dùng được cung cấp ngày càng nhiều sản phẩm, tính bức thiết của sản phẩm giảm dần. Khi MR = 0, con người đạt đến độ bão hòa sản phẩm hàng hóa. Do đó, doanh thu cận biên giảm dần là quy luật kinh tế trong nền sản xuất hàng hóa.
3.2. Lợi nhuận (π)
Lợi nhuận là phần còn lại của tổng doanh thu sau khi trừ đi tổng chi phí.
Lợi nhuận là mục tiêu sau cùng của doanh nghiệp, nó quyết định sự tồn tại, phát triển hoặc suy thoái, phá sản của doanh nghiệp. Mức lợi nhuận, tỷ suất lợi nhuận phản ánh trình độ kỹ thuật, công nghệ, tổ chức, quản lý, tay nghề và năng suất lao động của doanh nghiệp.
Có 2 công thức tính lợi nhuận:
+ Dựa vào tổng doanh thu và tổng chi phí ta có tổng lợi nhuận: π = TR - TC
· Nếu π > 0 tức là TR > TC doanh nghiệp có lợi nhuận,
· Nếu π < 0 tức là TR < TC doanh nghiệp bị lỗ vốn,
· Nếu π = 0 tức là TR = TC doanh nghiệp hòa vốn.
67
+ Dựa vào doanh thu trung bình và chi phí trung bình ta có:
π = (AR - AC).Q hay π = (P - AC).Q
· Nếu AR – AC > 0, hay P > AC doanh nghiệp có lợi nhuận
· Nếu AR – AC < 0 , hay P < AC doanh nghiệp bị thua lỗ
· Nếu AR – AC = 0, hay P = AC doanh nghi ệp hòa vốn.
CÂU HỎI ÔN TẬP 1. Trình bày thế nào là một hàm sản xuất?
2. Trình bày khái niệm và lấy ví dụ về năng suất bình quân và năng suất cận biên.
3. Trình bày quy luật năng suất cận biên giảm dần, nó cho biêt điều gì khi nó giảm dần và rút ra ý ngĩa của nó đối với các doanh nghiệp.
4. Hãy định nghĩa tổng ci phí, tổng chi phí bình quân và chi phí cận biên, Chúng có quan hệ với nhau như thế nào?
BÀI TẬP
Bài 1: Một doanh nghiệp trong ngắn hạn có tổng chi phí cố định là 300 triệu đồng và các số liệu được cho trong bảng sau:
Sản lượng (Q) (ngàn cái) 0 1 2 3 4 5 6 Chi phí biến đổi (TVC) (triệu đồng) 0 100 250 450 700 1000 1350
Hãy xác định chi phí cố định trung bình, chi phí trung bình, chi phí biên tế, tổng chi phí tương ứng với các mức sản lượng?
---