Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại và vận dụng quy luật này trong hoạt động thực tiễn

Trong những quy luật trên, quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại là một vấn đề cơ bản của phép biện chứng duy vật triết học Mác..

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

TP.HCM KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

-MÔN HỌC: TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

TIỂU LUẬN

GVHD: Trần Thị Phương SVTH:

1 Đinh Kim Hoàng 20119340

2 Phạm Huy Hoàng 20119341

3 Trịnh Thị Huyền 20119344

4 Nguyễn Phi Hùng 20119075

Mã lớp học: LLCT130105-Nhóm 10

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2020

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Triết học Mác-Lênin là bộ phận lý luận nghiên cứu những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy; xây dựng thế giới quan, phương pháp luận chung nhất của nhận thức khoa học và thực tiễn cách mạng Trong những quy luật trên, quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi

về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại là một vấn đề cơ bản của phép biện chứng duy vật triết học Mác Quy luật này chỉ ra phương thức vận động, thay đổi, phát triển của các sự vật trong lĩnh vực tự nhiên, xã hội

và tư duy Qua bài tiểu luận này nhóm chúng em xin giải quyết vấn đề: “Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại và vận dụng quy luật này trong hoạt động thực tiễn.”

2 Mục đích nghiên cứu:

Với đề tài này, nhóm sẽ tìm hiểu những kiến thức cơ bản về khái niệm về lượng và chất, sau đó đi sâu vào để giúp mọi người hiểu rõ được những vấn

đề lý luận của quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại Sau đó liên hệ vào hoạt động tích lũy kiến thức của học sinh, sinh viên nhằm giúp mọi người có những hướng học tập và cách học tập tốt hơn trong môi trường giáo dục của trường học

3 Phương pháp nghiên cứu:

Tra cứu tài liệu, tổng hợp và phân tích thông tin, nghiên cứu và đưa ra những nhận xét, đánh giá

Vận dụng qua điểm toàn diện và hệ thống, kết hợp khái uát và mô tả, phân tích và tổng hợp, các phương pháp liên ngành khoa học xã hội nhân văn

PHẦN I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUY LUẬT TỪ NHỮNG THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG DÂN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI VỀ

CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI.

1 Các khái niệm:

Bất cứ sự vật, hiện tượng nào cũng bao gồm hai mặt chất và lượng Hai mặt đó thống nhất hữu cơ với nhau trong sự vật hiện tượng

1.1 Khái niệm về chất:

Khái niệm chất dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, hiện tượng; là sự thống nhất hữu cơ các thuộc tính cấu thành nó, phân biệt nó với sự vật, hiện tượng Như vậy, tạo thành chất của sự vật, hiện tượng chính

là các thuộc tính khách quan vốn có của nó nhưng khái niệm chất không đồng nhất với khái niệm thuộc tính Mỗi sự vật, hiện tuợng đều có những thuộc tính cơ bản và không cơ bản Chỉ những thuộc tính cơ bản mới hợp thành chất của sự vật, hiện tượng Khi những thuộc tính cơ bản thay đổi thì chất của nó thay đổi Việc phân biệt thuộc tính cơ bản và không cơ bản cua

sự vật, hiện tượng phải tùy theo quan hệ cụ thể của sự phân tích; cùng một thuộc tính, trong quan hệ này là cơ bản thì trong quan hệ khác có thể là không cơ bản

Mặt khác, chất của sự vật, hiện tượng không những được xác định bởi chất của các yếu tố cấu thành, mà còn bởi cấu trúc và phương thức liên kết giữa chúng, thông qua các mối liên hệ cụ thể Vì vậy, việc phân biệt thuộc tính cơ bản và không cơ bản, chất và thuộc tính cũng chỉ có ý nghĩa tương đối Mỗi

sự vật, hiện tượng không chỉ có một chất, mà còn nhiều chất, tùy thuộc vào các mối quan hệ cụ thể của nó với những cái khác Chất không tồn tại thuần túy tách rời sự vật, hiện tượng, biểu hiện tính ổn định tương đối của nó

Chất của sự vật, hiện tượng không chỉ được quyết định bởi thanh phần cấu tạo mà còn bởi cấu trúc và phương thức liên kết giữa chúng

Ví dụ: Với C, H, O thì khi chúng liên kết ắt hẳn ta sẽ có chất khác so với các nguyên tố P, O khi chúng liên kết Ngoài ra, với 3 chất C, H, O nếu chúng liên kết theo nhiều kiể khác nhau ta lại được các chất khác nhau như CH3-CH2-COOH và CH3-COO-CH3,…

Trong sự vật ,hiện tượng, chất không tách rời được với lượng

1.2 Khái niệm về lượng:

Lượng là tính quy định vốn có của sự vật, hiện tượng, chỉ rõ về mặt quy

mô, tốc độ, trình độ phát triển của sự vật, hiện tượng Lượng của sự vật không phụ thuộc vào ý chý, ý thức của con người

Nói đến lượng sự vật tức là sự vật đó lớn hay bé, tốc độ phát triển nhanh hay chậm, trình độ cao hay thấp v.v đo bằng các đại lượng cụ thể, bằng số tuyệt đối như trọng lượng, thể tích hoặc so sánh với vật thể khác, thời kỳ này với thời kỳ khác

Ví dụ tốc độ của ánh sang là 300.000km/giây, một người cao 1 mét 76 cm, một nước có 50 triệu dân…v.v

Như vậy, chất và lượng là hai phương diện khác nhau của cùng một sự vật, hiện tượng hay một quá trình nào đó trong tự nhiên, xã hội và tư duy Hai phương diện đó đều tồn tại khách quan Tuy nhiên, sự phân biệt giữa chất và lượng trong quá trình nhận thức về sự vật, hiện tượng chỉ có ý nghĩa tương đối: có cái trong mối quan hệ này đóng vai trò là chất nhưng trong mối quan hệ khác lại là lượng.

2 Sự thay đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi dần về chất và ngược lại:

Mỗi sự vật, hiện tượng đều tồn tại mối quan hệ giữa lượng và chất trong một chỉnh thể Chúng tác đông qua lại lẫn nhau một cách biện chứng Sự thay đổi về lượng sẽ có thể dẫn tới sự thay đổi về chất song không phải lúc nào lượng thay đổi thì chất sẽ thay đổi Nếu lượng được cung cấp chưa đủ để vượt qua giới hạn nhất định thì chất vẫ chưa thể thay đổi Khoảng giới hạn

đó được gọi là độ

* Khái niệm độ chỉ tính quy định, mối liên hệ thống nhất giữa chất và lượng, là khoảng giới hạn mà trong đố sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản chất của sự vật, hiện tượng Như vậy muốn chất thay đổi ta phải cung cấp một lượng sao cho nó đạt đến một điểm nhất định Điểm đó gọi là nút

* Điểm nút chính là ranh giới giữa lượng và chất mà tại đó khi sự thay đổi

và lượng đạt đến thì sự thay đổi về chất bắt đầu được hình thành Độ mới và điểm nút mới của sự vật, hiện tượng cũng được hình thành

Ví dụ: Nước bình thường khi đun lên đến hơn 100°C thì bốc hơi Vậy từ 0°C đến 100°C là độ của nước, 100°C chính là điểm nút của nó

Thời điểm mà lượng chuyển sang chất được gọi là bước nhảy

vật do sự thay đổi về lượng trước đó gây nên

triển của sự vật là là điểm khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới Nó là sự gián đoạn trong quá trình vận động và phát triển liên tục của sư vật

Với bản chất của mỗi sự vật, hiện tượng và mối quan hệ của nó với các sự vật, hiện tượng khác, để đủ lượng tác động làm thay đổi chất thì ta cần thực hiện một lượng bước nhảy xác định, từ đó tạo nên sự phong phú đa dạng của bước nhảy

Dựa trên nhịp điệu bước nhảy ta chia thành bước nhảy đột biến và bước nhảy dần dần:

làm thay đổi cơ bản toàn bộ kết cấu của sự vật, hiện tượng

Tuy nhiên bước nhảy nhảy dần dần khác với thay đổi dần dần Bước nhảy dần dần là sự chuyển hóa dần dần ừ chất này sang chất khác còn thay đổi dần dần là sự tích lũy dần về lượng đẻ vượt qua điểm nút tạo nên sự thay đổi về chất của sự vật, hiện tượng đó

Căn cứ vào quy mô ta phân chia làm bươc nhảy cục bộ và bước nhảy toàn bộ

tố tiêng rẽ của sự vật, hiện tượng

tượng

Trên thực tế, muốn thực hiện bước nhảy toàn bộ ta phải thực hiện bước nhảy cục bộ

Tóm lại, bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng có sự thống nhất biện chứng giữa hai mặt chất vả lượng Sự thay đổi dần dần về lượng tới điểm nút lất yếu sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất thông qua bước nhảy; đồng thời, chất mới

sẽ tác động trở lại lượng, tạo ra những biến đổi mới về lượng của sự vật, hiện tượng Quá trình đó liên tục diễn ra, tạo thành phương thức cơ bản,

phổ biến của các quá trình vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng trong

tự nhiên, xã hội và tư duy.

3 Ý nghĩa của phương pháp luận:

Vì bất kì sự vật nào cũng có hai phương diện chất và lượng tồn tại trong tính quy định lẫn nhau, tác động và làm chuyển hóa lẫn nhau, do đó trong nhận thức cần phải coi trọng cả hai chỉ tiêu, tạo nên sự nhận thức toàn diện

về sự vật

Vì lượng và chất có khả năng tác động lẫn nhau trên thực tế, ta phải dựa vào mối quan hệ của sự vật, hiện tượng đó với bên ngoài để thực hiện sự thay đổi dần về lượng hoặc phát huy tác dụng của chất mới làm thay đổi lượng của sự vật, hiện tượng

Chất chỉ được biến đổi khi lượng đạt tới mức độ nhất định, tức phải vượt qua khoảng độ của nó, khoảng độ này tùy vào sự vật, hiện tượng mà dài hay ngắn do vậy trong thực tiễn cần tránh tư tưởng nóng tả khuynh Khi vượt qua điểm nút thì ta có thể tác động được đến chất của sự vật, hiện tượng nên cũng cần khắc phục tư tưởng bảo thủ hữu khuynh

Cần phải vận dụng linh hoạt các hình thức của bước nhảy cho phù hợp với từng điều kiện, lĩnh vực cụ thể Đặc biệt trọng xã hội quá trình phát triển không chỉ phụ thuộc vào điều kiện khách quan, mà còn phụ thuộc vào nhân

tố chủ quan của con người Do đó cần phải nâng cao tính tích cực, Chủ động của chủ thể để thúc đẩy quá trình chuyển hóa từ lương đến chất một cách hiệu quả nhất

PHẦN II VẬN DỤNG QUY LUẬT CHUYỂN HÓA TỪ SỰ THAY ĐỔI

VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI VÀO HOẠT ĐỘNG TÍCH LỸ KIẾN THỨC

CỦA HỌC SINH, SINH VIÊN.

1 Đôi nét về hoạt động tích lũy kiến thức của học sinh:

Tri thức là hành trang không thể thiếu của mỗi người Từ khi sinh ra, chúng ta đã tích lũy tri thức theo từng giai đoạn phát triển: từ những điều cơ bản nhất như ngôn ngữ, đồ vật, màu sắc,… đến những kiến thức về các lĩnh vực trong cuộc sống như văn học, toán học, lịch sử Đặc biệt là những năm tháng ngồi trên ghế nhà trường, chúng ta được tiếp thu những tri thức cơ bản

về cuộc sống trong lĩnh vực tự nhiên và xã hội Bên cạnh đó, mỗi học sinh cũng trang bị thêm cho mình những kiến thức thực tiễn, những kĩ năng mềm cần thiết cho cuộc sống sau này Tuy nhiên, 12 năm học trung học và phổ thông và những năm trên giảng đường đại học vẫn là thời gian quan trọng nhất bởi đó là thời điểm chúng ta trang bị cho mình những kiến thức cơ bản nhất mà mỗi người đều phải biết trong xã hội ngày nay

Vì vậy, việc nghiên cứu quá trình này là một vấn đề vô cùng quan trọng

và cần thiết để từ đó có thể hiểu rõ hơn hoạt động và giúp hoạt động này đạt được hiệu quả cao nhất

2 Mối quan hệ biện chứng giữa chất và lượng trong quá trình tích lũy kiến thức của học sinh, sinh viên:

Quá trình học tập của mỗi học sinh là một quá trình dài, khó khăn và cần

sự cố gắng không biết mệt mỏi, không ngừng nghỉ của bản thân mỗi học sinh Quy luật chuyển hóa từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất thể hiện ở chỗ: mỗi học sinh tích lũy lượng (kiến thức) cho mình bằng

việc nghe các thầy cô giảng trên lớp, làm bài tập ở nhà, đọc thêm sách tham khảo,… thành quả của quá trình tích lũy đó được đánh giá qua những bài kiểm tra, những bài thi học kỳ và kỳ thi tốt nghiệp Khi đã tích lũy đủ lượng tri thức cần thiết, học sinh sẽ được chuyển sang một cấp học mới cao hơn Như vậy, quá trình học tập, tích lũy kiến thức là độ, các bài kiểm tra, các kì thi là điểm nút và việc học sinh được sang một cấp học cao hơn là bước nhảy Trong suốt 12 năm học, học sinh phải thực hiện nhiều bước nhảy khác nhau Trước hết là bước nhảy để chuyển từ một học sinh trung học lên học sinh phổ thông và kỳ thi lên cấp 3 là điểm nút, đồng thời nó cũng là điểm khởi đầu mới trong việc tích lũy lượng mới (tri thức mới) để thực hiện một bước nhảy vô cùng quan trọng trong cuộc đời: vượt qua kì thi đại học để trở thành một sinh viên Sau khi thực hiện dược bước nhảy trên, chất mới trong mỗi người được hình thành và tác động trở lại lượng Sự tác động đó thể hiện trong lối suy nghĩ cũng như cách hành động của mỗi sinh viên, đó là sự chín chắn, trưởng thành hơn so với một học sinh trung học hay một học sinh phổ thông Và tại đây, một quá trình tích lũy về lượng (tích lũy kiến thức) mới lại bắt đầu, quá trình này khác hẳn so với quá trình tích lũy lượng

đường để tiếp thu bài giảng của thầy cô mả phần lớn là sự tự nghiên cứu, tìm tòi, tích lũy kiến thức, bên cạnh những kiến thức trong sách vở là những kiến thức xã hội từ các công việc làm thêm hoặc từ các hoạt động trong những câu lạc bộ Sau khi đã tích lũy được một lượng đầy đủ, các sinh viên sẽ thực hiện một bước nhảy mới, bước nhảy quan trọng nhất trong cuộc đời, đó là vượt qua kì thi tốt nghiệp để nhận được tấm bằng cử nhân và tìm được một công việc Cứ như vậy, quá trình nhận thức (tích lũy về lượng) liên tục diễn

ra, tạo nên sự vận động không ngừng trong quá trình tồn tại và phát triển của mỗi con người, giúp con người ngày càng đạt đến trình độ cao hơn, tạo động lực cho xã hội phát triển

3.Vận dụng ý nghĩa phương pháp luận của quy luật lượng-chất vào tìm hiểu về cách thức vận động của quá trình tích lũy kiến thức của học sinh

từ đó đưa ra giải pháp nhằm khắc phục những điểm thiếu sót và hạn chế của hiện tượng

Quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh, sinh viên đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển của xã hội, của đất nước Bởi chính quá trình này tạo ra những con người có đủ năng lực để tiếp quản đất nước, đưa đất nước phát triển sánh vai với các cường quốc năm châu Vì vậy, mỗi học sinh, sinh viên cần phải có nhận thức rõ ràng, đúng đắn về vấn để này, phải tích đủ lượng tới giới hạn điểm nút thì mới được thực hiện bước nhảy, không được nôn nóng, đốt cháy giai đoạn Hiện nay, kiểu học tín chỉ đã tạo điều kiện cho những sinh viên cảm thấy mình đủ năng lực có thể đăng kí học vượt để ra trường sớm Tuy nhiên cũng có không ít sinh viên đăng kí học vượt nhưng không đủ khả năng để theo, dẫn đến hậu quả là phải thi lại chính những môn

đã đăng kí học vượt Điều này cũng có nghĩa là các sinh viên đó chưa tích lũy đủ về lượng đến giới hạn điểm nút mà đã thực hiện bước nhảy, đi ngược lại với quy luật lượng – chất, và hậu quả tất yếu là sự thất bại Bên cạnh đó, thực trạng nền giáo dục của nước ta hiện nay vẫn còn tồn tại căn bệnh thành tích, đặc biệt là ở bậc tiểu học và trung học cơ sở Tức là học sinh chưa tích lũy đủ lượng cần thiết đã được tạo điều kiện để thực hiện thành công bước nhảy, điều này đã khiến cho nền giáo dục của chúng ta có những người không có cả “chất” và “lượng”, dẫn đến những vụ việc rất vô lí như học sinh

đi học không viết nổi tên mình mà vẫn được lên lớp, chỉ vì nếu cho ở lại sẽ làm ảnh hưởng đến thành tích phổ cập giáo dục của trường Ví dụ như vụ việc vào tháng 10/2014, chị Hoàng Thị Thu (trú xóm Hồng Tiến, xã Xuân Giang, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh) không đồng ý con trai mình là Bảo Quân

bị nhà trường “bắt ép” lên lớp 2 Phụ huynh này đã xin cho con học lại lớp 1,

vì cháu chưa thuộc hết bảng chữ cái Các chữ O, A…, em cũng không biết

Tuy nhiên, yêu cầu cho con học lại lớp 1 của chị Thu không được giáo viên chủ nhiệm chấp thuận, vì ảnh hưởng thành tích phổ cập giáo dục của nhà trường Đến gặp ban giám hiệu, chị cũng nhận được cái lắc đầu vì lý do tương tự Như vậy, có thể khẳng định việc đốt cháy giai đoạn theo khuynh hướng tả khuynh là một hành động sai lầm, tuy nhiên, sự bảo thủ, trì trệ theo khuynh hưởng hữu khuynh cũng như vậy Nếu lượng đã tích đủ, đạt đến điểm nút mà vẫn không thực hiện bước nhảy thì quan niệm phát triển cũng chỉ là sự tiến hóa đơn thuần về lượng, không phải về chất, như thế thì sự vật

sẽ không phát triển được Bên cạnh đó, do hình thức bước nhảy của sự vật rất

đa dạng, phong phú nên trong nhận thức và thực tiễn cần phải vận dụng linh hoạt các hình thức của bước nhảy trong những điều kiện, lĩnh vực cụ thể Trong quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh không thể áp dụng hình thức bước nhảy đột biến, không thể có chuyện học sinh mới đi học đã có thể tham gia kì thi tốt nghiệp, mà phải thực hiện bước nhảy dần dần: đó là vượt qua từng bài kiểm tra nhỏ, rồi đến bài kiểm tra học kì và bài thi tốt nghiệp, có như vậy mới đúng với quy luật và đạt được hiệu quả