Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại. Vận dụng quy luật này trong hoạt động thực tiễn

MỞ ĐẦU Thế giới quan luôn tồn tại những mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng như là: mối quan hệ giữa tất nhiên và ngẫu nhiên, mối quan hệ giữa cái riêng và cái chung… Hôm nay, chúng

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

-BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ

MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA

CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN

ĐỀ SỐ 3

Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại Vận dụng quy luật này trong hoạt động

thực tiễn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 2

I NỘI DUNG VÀ Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA QUY LUẬT CHUYỂN HÓA TỪ NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI 2

1 Các khái niệm 2

2 Quan hệ biện chứng giữa lượng và chất 3

3 Ý nghĩa phương pháp luận 4

II VẬN DỤNG QUY LUẬT CHUYỂN HÓA TỪ NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI TRONG THỰC TIỄN 5

KẾT LUẬN 10

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

MỞ ĐẦU

Thế giới quan luôn tồn tại những mối quan hệ giữa các sự vật, hiện tượng như là: mối quan hệ giữa tất nhiên và ngẫu nhiên, mối quan hệ giữa cái riêng

và cái chung… Hôm nay, chúng ta sẽ đề cập tới quy luật chuyển hóa từ

những sự thay đổi về lượng thành sự thay đổi về chất và ngược lại Bất kì sự

vật, hiện tượng nào cũng là một thể thống nhất giữa hai mặt chất và lượng Đây là hai phạm trù cơ bản trong đời sống thường ngày Chúng không tách rời nhau mà tác động lẫn nhau một cách biện chứng Như một hệ quả tất yếu,

có sự thay đổi về cái này thì dẫn đến sự thay đổi về cái kia Chất và lượng cũng vậy Chất thay đổi thì lượng cũng thay đổi Tuy nhiên không phải sự thay đổi về lượng bất kì nào cũng dẫn đến sự thay đổi về chất Mối quan hệ giữa lượng và chất là tất yếu, khách quan, phổ biến, lặp đi lặp lại trong mọi quá trình vận động, phát triển của các sự vật, hiện tượng trong mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội, tư duy

NỘI DUNG

I NỘI DUNG VÀ Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA QUY LUẬT CHUYỂN HÓA TỪ NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI

1 Các khái niệm

Bất cứ sự vật, hiện tượng nào cũng bao gồm mặt chất và mặt lượng Hai mặt này thống nhất với nhau trong mọi sự vật, hiện tượng

Trong quá trình phát triển tư tưởng triết học của nhân loại cũng đã xuất hiện nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm chất cũng như khái niệm lượng hay

là về quan hệ giữa chúng Sau này, phép biện chứng duy vật ra đời, đem lại quan điểm đúng đắn về những chúng, từ đó, khái quát thành quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại

a) Khái niệm về chất

Chất là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính làm cho sự vật là nó chứ không phải là cái khác

Mỗi sự vật, hiện tượng trên thế giới đều có những chất vốn có, những chất làm nên chính chúng Nhờ đó, chúng khác biệt so với những sự vật khác Cũng nhờ đó, con người hay các sinh vật khác có thể phân biệt sự vật, hiện tượng này với sự vật, hiện tượng khác

Tạo thành chất của sự vật, hiện tượng chính là các thuộc tính khách quan vốn

có của nó, nhưng khái niệm chất không đồng nghĩa với khái niệm thuộc tính

Thuộc tính của sự vật, hiện tượng là những tính chất, những trạng thái, những

yếu tố cấu thành sự vật,… Thuộc tính của sự vật, hiện tượng bao gồm thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản Thuộc tính là những cái vốn có của

sự vật từ khi sinh ra hoặc được hình thành trong sự vận động và phát triển của

nó Tuy nhiên, những thuộc tính vốn có của sự vật, hiện tượng chỉ bộc lộ ra thông qua sự tác động qua lại với các sự vật, hiện tượng khác

Ví dụ: Chất của một con mèo chỉ được bộc lộ ra thông qua quan hệ của nó

đối với chủ của mình, thông qua quan hệ của nó với các con mèo khác, hay thông qua những việc nó làm hang ngày,…

Mỗi sự vật có nhiều thuộc tính khác nhau, mỗi thuộc tính lại biểu hiện một chất của sự vật Chất và sự vật có mối quan hệ chặt chẽ, không thể tách rời Trong thực tại khách quan, không thể tồn tại sự vật không có chất cũng như không thể có chất nằm ngoài sự vật Chất của sự vật được biểu hiện qua các thuộc tính của nó Những thuộc tính cơ bản được tổng hợp tạo thành chất của

sự vật, hiện tượng Chất biểu hiện tính ổn định tương đối của nó

b) Khái niệm về lượng:

Lượng là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định vốn có của sự vật về mặt số lượng, quy mô, trình độ, nhịp điệu của sự vận động và phát triển cũng như các thuộc tính của sự vật

Lượng là cái vốn có của sự vật Lượng của sự vật không phụ thuộc vào ý chí,

ý thức của con người Đồng thời, lượng tồn tại cùng với chất của sự vật Do vậy, lượng của sự vật cũng có tính khách quan như chất Lượng của sự vật biểu thị số lượng các yếu tố cấu thành, quy mô của sự tồn tại, tốc độ, nhịp điệu của các quá trình vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng

Chất và lượng là hai phương diện khác nhau của cùng một sự vật, hiện tượng hay một quá trình nào đó trong tự nhiên, xã hội và tư duy Hai phương diện này đều tồn tại khách quan Còn về sự phân biệt giữa lượng và chất, điều này chỉ mang tính tương đối Có những tính quy định trong mối quan hệ này là chất của sự vật, song trong mối quan hệ khác lại là lượng của sự vật hoặc ngược lại

c) Các khái niệm khác:

- “Độ” là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự thống nhất giữa chất

và lượn Độ là khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa đủ làm thay đổi căn bản về chất của sự vật.

- “Điểm nút” dùng để chỉ thời điểm mà tại đó sự thay đổi về lượng đã

đủ làm thay đổi căn bản về chất của sự vật, hiện tượng

- “Bước nhảy” là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự thay đổi căn

bản về chất của sự vật, hiện tượng khi sự thay đổi về lượng trước đó đã đạt tới điểm nút.

Bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng đồng thời cũng là điểm mở đầu cho một gia đoạn phát triển mới Cho nên bước nhảy là sự gián đoạn trong quá trình vận động, phát triển liên tục của sự vật, hiện tượng Có nhiều hình thức của bước nhảy, dựa trên nhịp điệu thực hiện, bước nhảy chia thành bước nhảy đột biến và bước nhảy dần dần Căn cứ vào quy mô thực hiện, bước nhảy lại chia thành bước nhảy cục bộ và bước nhảy toàn bộ

2 Quan hệ biện chứng giữa lượng và chất

Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng là một thể thống nhất giữa hai mặt

lượng và chất Chất và lượng tuy là hai mặt đối lập, chất tương đối ổn định

còn lượng thì thường xuyên biến đổi, song hai mặt đó lại không tách rời nhau

mà lại tác động qua lại một cách biện chứng Sự thay đổi về lượng tất yếu sẽ

dẫn đến sự chuyển hóa về chất Có thể sự tăng giảm về lượng làm biến đổi ngay chất (VD: 235U phân hạch thành 95Y và 138I) nhưng cũng có thể làm biến đổi dần dần về chất (VD sự tiến hóa từ loài vượn cổ thành người phải diễn ra trong hàng nghìn năm)

Chất của sự vật, hiện tượng vẫn được giữ nguyên khi lượng thay đổi trong

giới hạn của “độ” Chất với chỉ ra đời khi lượng đạt tới “điểm nút” và xảy ra

“bước nhảy” Khi chất mới ra đời, chất mới sẽ tác động trở lại vào quá trình

tích lũy lượng của sự vật, hiện tượng Chất mới tác động tới lượng trên nhiểu phương diện như kết cấu, quy mô, trình độ, nhịp điệu… Quá trình này cứ tiếp tục xảy ra một cách tuần hoàn

Tóm lại, quy luật này khái quát về cách thức của sự vận động và phát triển

trên thế giới Sự thay đổi về lượng tất yếu sẽ làm thay đổi về chất, chất mới tạo ra lại ảnh hưởng trở lại đến lượng Quá trình đó liên tục xảy ra, tạo thành phương thức cơ bản, phổ biến của quá trình vận động và phát triển trong tự nhiên, xã hội và tư duy

3 Ý nghĩa phương pháp luận

Việc nhận thức được mối quan hệ biện chứng giữa thay đổi về lượng và thay đổi về chất sẽ mang lại cho chúng ta ý nghĩa phương pháp luận quan trọng mà việc vận dụng chúng sẽ cho phép chúng ta nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động nhận thức cũng như thực tiễn

Vì lượng và chất có mối quan hệ biện chứng với nhau nên trong hoạt động thực tiễn cần phải coi trọng cả hai chỉ tiêu về chất và lượng Để có thể nhận thức toàn diện về sự vật, hiện tượng cần phải biết kịp thời chuyển từ sự thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất, từ những thay đổi mang tính tiến hóa sang thay đổi mang tính cách mạng, đồng thời có thể phát huy tác động của chất mới theo hướng làm thay đổi về lượng của sự vật, hiện tượng

Sự thay đổi về lượng chỉ có thể dẫn đến sự thay đổi về chất khi lượng được tích lũy tới giới hạn của điểm nút và có bước nhảy xảy ra Vì vậy cần phải chống lại chủ nghĩa hữu khuynh và chủ nghĩa tả khuynh

Vì bước nhảy có nhiều hình thức khác nhau nên cần phải áp dụng linh hoạt các hình thức của bước nhảy cho phù hợp với từng điều kiện, từng lĩnh vực cụ thể, như vậy mới có thể tạo ra bước nhảy về chất của toàn bộ xã hội

Cũng như bất kì sự thay đổi về chất nào khác, những bước nhảy trong quá trình phát triển đời sống xã hội hiện nay cũng chỉ có thể là kết quả của quá trình tích lũy về lượng đạt tới điểm nút Do đó, bất kì một sự nôn nóng, bảo thủ, chủ quan, ảo tưởng nào cũng đều có thể gây tổn thất, làm cản trở sự phát triển của bất kì lĩnh vực kinh tế xã hội nào

II VẬN DỤNG QUY LUẬT CHUYỂN HÓA TỪ NHỮNG SỰ

THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI TRONG THỰC TIỄN

Vận dụng quy luật “chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành

những sự thay đổi về chất và ngược lại” vào thực tiễn giúp ta nhận ra và hiểu

rõ hơn về các khía cạnh của quy luật này Để chứng minh điều đó chúng ta hãy cùng tìm hiểu sự áp dụng quy luật này trong ví dụ sau đây:

Anh Lương Văn Dũng, sinh năm 1974, trú tại thôn Xóm Nương, xã

Tiên Lãng, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh là một trong những cá nhân tiêu biểu trong số 5000 trường hợp đã chấp hành xong án phạt tù của tỉnh trở về và tái hòa nhập cộng đồng Sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống

về đường học hành nhưng do được chiều chuộng từ nhỏ nên Dũng ham chơi, đua đòi theo chúng bạn xấu Dũng bỏ học giữa chừng rồi sa chân vào chốn hư hỏng Tháng 10/2004, Dũng và ba đối tưởng ở Tiên Yên dùng môtô đuổi theo chặn một xe tải, đánh lái xe và phụ xe rồi cướp tiền Cái giá mà dũng phải trả cho hành vi này là bản án 24 tháng tù giam Sau một thời gian, nhận thức được hành vi sai phạm, Dũng đã phấn đấu học tập, cải tạo Tháng 4/2006, anh được giảm án tù trước 6 tháng Sau khi ra tù, với sự giúp đỡ của người thân, bạn bè, Dũng dần dần hòa nhập với cộng đồng Anh mở xưởng săm lốp ôtô và

đi học hệ bổ túc trung học phổ thông Ngoài ra, anh còn là nhân tố tích cực trong việc tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, giúp công an điều tra khám phá một số vụ án hình sự diễn ra trong địa phương nơi anh sống Với những gì anh đã làm cho xã hội, anh được bổ nhiệm làm phó trưởng công an xã Sau những thăng trầm của cuộc đời, giờ đây Dũng đã có thể đón nhận niềm hạnh phúc khi anh đã trở thành người có ích cho xã hội

Sinh ra trong một gia đình gia giáo, có truyền thống học tập, nhưng do được chiều chuộng từ nhỏ nên Dũng ham chơi, đua đòi theo lũ bạn xấu Dũng

bỏ học giữa chừng Chính vì sự thiếu hiểu biết, anh đã lâm vào con đường phạm tội khi đánh lái xe tải và cướp tiền vào 10/2004 Đây chính là điểm nút cho bước nhảy của cuộc đời Dũng, từ một thanh niên ngông cuồng, hư hỏng thành một tên tội phạm với bản án 24 tháng tù giam Có thể thấy rằng, đây là quá trình tất yếu trong cuộc đời Dũng khi nhận thức còn hạn chế, sự thiếu hiểu biết về pháp luật và xã hội, sự tích lũy chưa đủ lượng này đã gây đến hậu quả sa ngã, vi phạm pháp luật của Dũng

Như vậy, từ một thanh niên sinh ra trong gia đình gia giáo, Dũng chơi bời cùng lũ bạn xấu rồi trở nên hư hỏng, sau một lần cướp bóc, đánh người, Dũng

bị bắt và phạt tù Đây là quá trình thay đổi về lượng, mà trong thời gian này, kiến thức pháp luật và xã hội của Dũng không hề được tích lũy thêm, mà thay vào đó là lượng ham chơi, đua đòi ngày càng tăng Quá trình thay đổi về lượng đã làm thay đổi căn bản về chất Từ chất ham chơi, đua đòi chuyển sang một chất mới – chất tội phạm, côn đồ

Trong trại giam, dưới tác động của quá trình cải tạo, nâng cao nhận thức, Dũng đã nhận ra lỗi lầm của mình Anh hiểu ra rằng, mình đã xa đọa, lầm đường lạc lối để rồi mất đi tự do, trút gánh nặng cho gia đình Và rồi, Dũng đã

nỗ lực phấn đấu học tập, cải tạo Đến 4/2006, anh được ra tù Theo bản án, Dũng phải chịu 2 năm tù, tức là 10/2006 mới kết thúc thời hạn, nhưng qua việc cải tạo tốt, anh đã được giảm án, ra tù trước 6 tháng Thời gian trong tù, Dũng đã tích lũy thêm lượng kiến thức xã hội, pháp luật, khả năng nhận thức,

và từ chất tội phạm, Dũng đã thay bằng chất hoàn lương, hoàn thiện bản thân

Đó là quá trình tích lũy lượng, thúc đẩy nhanh biến đổi về chất Ta có thể thấy rằng những ngày tháng trong trại giam chính là độ Và 4/2006 chính là điểm nút trong cuộc đời Dũng – khi anh được ra tù Vậy quá trình cải tạo đã giúp Dũng hoàn lương, nâng cao hiểu biết, trở thành một con người tốt hơn, cuối cùng anh đã được giảm án tù, sớm trở về hoà nhập cùng gia đình, xã hội Vậy sau khi vào tù, Dũng được cải tạo, lượng kiến thức xã hội, pháp luật cùng sự nhận thức của Dũng tăng lên rõ rệt, từ chất tội phạm, chất mới được hình thành

“Vào tù, ra tội” Tưởng rằng cái vòng luẩn quẩn ấy sẽ đeo bám tất cả mọi người chẳng trừ ai Nhưng không, với Dũng, khi ra tù cuộc đời anh đã rẽ sang một trang khác, cùng với đó là sự thay đổi hoàn toàn về chất, lượng, độ, điểm nút xét về phạm trù triết học Đức tính cần cù, chịu khó làm ăn là một trong những biểu hiện thể hiện sự thay đổi về chất trong con người anh Lúc này

Dũng trở thành một con người lương thiện Hơn thế, anh còn là người có ích cho xã hội bởi không những có công ăn việc làm, tạo dựng được cơ nghiệp, anh còn nhận các lao động địa phương vào làm việc Đồng thời Dũng còn là nhân tố tiêu biểu trong việc giữ gìn an ninh trật tự, điều tra, phá án một số vụ

án hình sự xảy ra trên địa bàn, truy bắt nhiều đối tượng tội phạm nguy hiểm Nhờ những thành tích của mình, anh đã dươc bổ nhiệm làm công an viên xóm Lương, rồi Phó trưởng Công an xã Cùng với sự biến đổi về chất là sự biến đổi về lượng trong con người anh Dũng Đó là sự tích lũy của anh về kiến thức xã hội, sự trưởng thành trong nhận thức, tư tưởng, tình cảm Ra tù với những mặc cảm, tự ti nhưng dần dần anh Dũng đã hoà nhập với được với cuộc sống xung quanh Để tích luỹ kiến thức xã hội, Dũng xin đi học lại để hoàn thành xong hệ bổ túc trung học phổ thông Tại thời điểm tháng 4/2006 khi anh ra tù và thời điểm tháng 6/2013, khi anh được bổ nhiệm làm Phó trưởng Công an xã chính là “điểm nút” và khoảng thời gian từ tháng 4/2006 đến 6/2013 được gọi là “độ”

Với các giai đoạn như trên ta nhận thấy rằng trong Dũng đã có những sự thay đổi về cả lượng và chất Khi lượng kiến thức pháp luật, đời sống của Dũng còn ít, không được tích lũy theo thời gian đã làm nảy sinh ra chất hư hỏng, ham chơi Chất này ra đời làm cho lượng kiến thức pháp luật của Dũng không những không tăng lên mà còn giảm đi, điều đó làm cho Dũng vi phạm pháp luật, và rồi một chất mới ra đời: “chất tội phạm” Chất này ra đời tác động không nhỏ tới Dũng Anh nhận ra những sai trái của bản thân rồi từ đó anh bắt đầu tích lũy kiến thức về pháp luật, xã hội Lượng kiến thức về pháp luật ngày càng tăng lên, sự nhận thức về xã hội ngày càng đúng đắn là một trong những nguyên nhân để thay đổi từ chất tội phạm thành chất lương thiện,

có ích Qua đó cho thấy, cần phải tích lũy lượng trong suốt khoảng thời gian của độ để thay đổi chất mới thành chất cũ Chất mới ra đời ngoài sự tích lũy