Hoạt động 1 : Tìm hiểu về khí hậu môi trường nhiệt đới - Mục tiêu: Phát biểu được được đặc điểm của môi trường nhiệt đới nóng quanh năm và có thời kì khô hạn và của khí hậu nhiệt đới nón[r]
Trang 1Ngày soạn: 05/ 09/ 2019
Tiết 6 Bài 6 : MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Phát biểu được được đặc điểm của môi trường nhiệt đới (nóng quanh năm và có thời kì khô hạn) và của khí hậu nhiệt đới (nóng quanh năm và lượng mưa thay đổi: càng về gần chí tuyến càng giảm dần và thời kì khô hạn càng kéo dài)
- Phân biệt được cảnh quan đặc trưng của môi trường nhiệt đới là xavan hay đồng
cỏ cao nhiệt đới
2 Kĩ năng
- Củng cố và rèn luyện kĩ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa cho HS
- Củng cố kĩ năng nhận biết môi trường địa lí cho HS qua ảnh chụp
3 Thái độ
- Hs có ý thức học tập hơn
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, tính toán, hợp tác, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: Sử dụng bản đồ, sử dụng tranh ảnh
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
Giáo viên
- Bản đồ các môi trường, khí hậu thế giới, tranh ảnh về Xavan
- Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường nhiệt đới
Học sinh
Học thuộc bài cũ Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi trong bài mới
III PHƯƠNG PHẤP KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Trực quan, tư duy, giải quyết vấn đề, động não, đàm thoại
IV HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1 Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
Câu hỏi 1 : Môi trường đới nóng phân bố chủ yếu trong giới hạn của các vĩ tuyến nào? Nêu tên các kiểu môi trường của đới nóng ?
Câu hỏi 2 : Môi trường xích đạo ẩm có những đặc điểm gì ?
3 Bài mới
- Giới thiệu: môi trường nhiệt đới có khí hậu nóng, lượng mưa càng về gần các chí tuyến càng giảm dần Khu vực nhiệt đới là một trong những nơi đông dân nhất trên thế giới
Trang 2Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
1 Hoạt động 1 : Tìm hiểu về khí hậu môi trường
nhiệt đới
- Mục tiêu: Phát biểu được được đặc điểm của
môi trường nhiệt đới (nóng quanh năm và có thời
kì khô hạn) và của khí hậu nhiệt đới (nóng quanh
năm và lượng mưa thay đổi: càng về gần chí
tuyến càng giảm dần và thời kì khô hạn càng kéo
dài)
Thời gian: 20 phút
Phương pháp dạy học: Trực quan, đàm thoại, động
não, nhóm
Kĩ thuật dạy học: Động não, chia nhóm
4 nhóm
* Bước 1 : GV giới thiệu và chỉ trên bản đồ Ma-la-can
và Gia-mê-na, quan sát hình 6.1 và 6.2 nhận xét :
? Sự phân bố nhiệt độ và lượng mưa trong năm của
khí hậu nhiệt đới như thế nào ?
( nhiệt độ dao động mạnh từ 22 o C - 34 o C và có
hai lần tăng cao trong năm vào khoảng tháng 3
đến tháng 4 và khoảng tháng 9 đến tháng 10)
( các cột mưa chênh lệch nhau từ 0mm đến
250 mm giữa các tháng có mưa và các tháng khô
hạn, lượng mưa giảm dần về 2 chí tuyến và số
tháng khô hạn cũng tăng lên từ 3 đến 9 tháng)
GV chốt kiến thức
- Khí hậu nhiệt đới có đặc điểm là nóng và lượng
mưa tập trung vào một mùa (từ 500 mm đến
1500mm)
- Càng về gần hai chí tuyến, thời kì khô hạn càng
kéo dài và biên độ nhiệt trong năm càng lớn
* Bước 2 :
? Hãy cho biết những đặc điểm khác nhau giữa khí
hậu nhiệt đới với khí hậu xích đạo ẩm ?
- Về nhiệt độ :
+ Nhiệt độ TB các tháng đều trên 22 o C.
+ Biên độ nhiệt năm càng gần về chí tuyến càng
cao hơn 10 o C
+ Có 2 lần nhiệt độ tăng cao (mặt trời lên thiên
đỉnh).
- Về lượng mưa :
+ Lượng mưa TB năm giảm dần về 2 chí tuyến từ
841 mm ở (Ma-la-can) xuống còn 647 mm ở
(Gia-1 Khí hậu
- Khí hậu nhiệt đới có đặc điểm là nóng và lượng mưa
tập trung vào một mùa (từ
500 mm đến 1500mm)
- Càng về gần hai chí tuyến, thời kì khô hạn càng kéo dài
và biên độ nhiệt trong năm càng lớn
Trang 3Hoạt động của GV - HS Nội dung chính mê-na).
+ Có 2 mùa rõ rệt : một mùa mưa và một mùa khô
hạn, càng về chí tuyến khô hạn càng kéo dài từ 3
đến 8 hoặc 9 tháng.
………
………
2 Hoạt động 2: Tìm hiểu các đặc điểm khác của
môi trường
Mục tiêu: Phân biệt được cảnh quan đặc trưng của
môi trường nhiệt đới là xavan hay đồng cỏ cao nhiệt
đới
Thời gian: 12 phút
Phương pháp dạy học: Trực quan, đàm thoại, tư
duy
Kĩ thuật dạy học: Đặt câu hỏi
* Bước 1 :GV cho HS quan sát hình 6.3 và 6.4
? Em hãy nhận xét có gì khác nhau giữa xavan
Kênia và xavan ở Trung Phi ?
(xavan Kênia ít mưa hơn và khô hạn hơn
xavan Trung Phi => cây cối ít hơn, cỏ cũng không
xanh tốt bằng ).lượng mưa rất ảnh hưởng tới môi
trường nhiệt đới, xavan hay đồng cỏ cao là thảm
thực vật tiêu biểu của môi trường nhiệt đới
* Bước 2 :
? Cây cỏ biến đổi như thế nào trong năm ?
(xanh tốt vào mùa mưa, khô cằn vào mùa khô
hạn)
? Đất đai như thế nào khi mưa tập trung nhiều vào
1 mùa ? (đất có màu đỏ vàng)
? Cây cối thay đổi như thế nào từ xích đạo về 2 chí
tuyến ? ( càng về 2 chí tuyến cây cối càng nghèo
nàn và khô cằn hơn)
* Bước 3 :
? Tại sao diện tích xavan đang ngày càng mở rộng
( lượng mưa ít và xavan, cây bụi bị phá để làm
nưong rẫy, lấy củi )
? Tại sao ở nhiệt đới là những nơi đông dân trên
thế giới?
( khí hậu thích hợp, thuận lợi làm nông nghiệp,
…)
………
………
2 Các đặc điểm khác của môi trường
- Quang cảnh cũng thay đổi
từ rừng thưa sang đồng cỏ
cao (xavan) và cuối cùng là
nửa hoang mạc
- Đất feralít đỏ vàng của miền nhiệt đới rất dễ bị xói mòn, rửa trôi nếu không được cây cối che phủ và canh tác hợp lí
- Sông ngòi nhiệt đới có hai mùa nước : mùa lũ và mùa cạn
- Ở vùng nhiệt đới có thể trồng được nhiều cây lương thực và cây công nghiệp Đây là một trong những khu vực đông dân của thế giới
4 Củng cố (4’)
Trang 4- Giải thích tại sao đất vùng nhiệt đới có màu đỏ vàng ?
- Tại sao diện tích xavan và nửa hoang mạc ở nhiệt đới đang ngày càng mở rộng
5 Hướng dẫn về nhà (3’)
- Về học bài, làm bài tập 4 , tr.22 và chuẩn bị bài 7
? Em có nhận xét gì về hướng gió thổi vào mùa hạ và mùa đông ở Nam Á và Đông Nam Á ?
? Giải thích tại sao lượng mưa ở 2 khu vực này chênh lệch nhau rất lớn giữa mùa
hạ và mùa đông ?
? Các em xem hai biểu đồ khí hậu ở Hà Nội và ở Mum Bai có điểm nào khác nhau ?
? Về không gian cảnh sắc thiên nhiên thay đổi từ nơi này đến nơi khác như thế nào ?
Trang 5Ngày soạn: 06/ 09/ 2019
Tiết 7 Bài 7 : MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Trình bày được sơ bộ nguyên nhân hình thành gió mùa ở đới nóng và đặc điểm của gió mùa mùa hạ, gió mùa mùa đông
- Phát biểu được 2 đặc điểm cơ bản của môi trường nhiệt đới gió mùa (nhiệt độ lượng mưa thay đổi tuỳ theo mùa gió, thời tiết diễn biến thất thường) Đặc điểm này chi phối thiên nhiên và hoạt động của con người theo nhịp điệu của gió mùa
- Phân tích được môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đặc sắc và đa dạng ở đới nóng
2 Kĩ năng
- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc bản đồ, ảnh địa lí, biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa nhận biết khí hậu nhiệt đới gió mùa qua biểu đồ
3 Thái độ
- HS ham tìm hiểu về đăc điểm các môi trường.
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, tính toán, hợp tác, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: sử dụng bản đồ, sử dụng tranh ảnh
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
Giáo viên:
- Bản đồ các môi trường, khí hậu Thế Giới , tranh ảnh về rừng nhiệt đới
- Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của Môi trường nhiệt đới gió mùa
Học sinh:
Học thuộc bài cũ Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi trong bài mới
III PHƯƠNG PHÁP KĨ THUẬT DẠY HỌC
- Tư duy, giải quyết vấn đề, động não, trực quan, nhóm
IV HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1.Ổn định lớp (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Nêu những đặc điểm của khí hậu nhiệt đới ?
- Tại sao diện tích xavan và nửa hoang mạc ở nhiệt đới đang ngày càng mở rộng
3 Bài mới
- Giới thiệu : trong đới nóng, có một khu vực tuy cùng vĩ độ với các môi trường
nhiệt đới và hoang mạc nhưng thiên nhiên có nhiều nét đặc sắc, đó là vùng nhiệt đới gió mùa
Trang 6Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
Hoạt động 1 : Tìm hiểu khí hậu của môi trường
nhiệt đới
Mục tiêu: Trình bày được sơ bộ nguyên nhân
hình thành gió mùa ở đới nóng và đặc điểm của
gió mùa mùa hạ, gió mùa mùa đông
- Phát biểu được 2 đặc điểm cơ bản của môi
trường nhiệt đới gió mùa (nhiệt độ lượng mưa
thay đổi tuỳ theo mùa gió, thời tiết diễn biến
thất thường) Đặc điểm này chi phối thiên nhiên
và hoạt động của con người theo nhịp điệu của
gió mùa
Thời gian 25 phút
Phương pháp dạy học: nhóm, trực quan
Kĩ thuật dạy học: động não, tư duy, chia nhóm
Thảo luận nhóm, mỗi nhóm 4 HS
Nhóm 1,3,5,7 tìm hiểu hướng gió mùa đông
Nhóm 2,4,6,8 tìm hiểu hướng gió mùa hạ
(Thời gian 5’)
* Bước 1: cho HS quan sát hình 7.1 và 7.2, giới
thiệu ký hiệu hai hướng gió bằng mũi tên đỏ và
mũi tên xanh
- GV xác định cho HS thấy khu vực Nam Á và
Đông Nam Á
? Em có nhận xét gì về hướng gió thổi vào mùa hạ
và mùa đông ở Nam Á và Đông Nam Á ?
(mùa hạ thổi từ biển vào đất liền, mùa đông thổi
từ đất liền ra biển).
? Giải thích tại sao lượng mưa ở 2 khu vực này
chênh lệch nhau rất lớn giữa mùa hạ và mùa
đông ?
? Tại sao các mũi tên chỉ gió ở Nam Á lại chuyển
hướng cả mùa hạ lẫn mùa đông ?
(khi gió vượt qua xích đạo, lực tự quay của Trái
Đất làm cho gió đổi hướng).
* Bước 2
? Các em xem hai biểu đồ khí hậu ở Hà Nội và ở
Mum Bai có điểm nào khác nhau ? (Hà Nội mùa
đông xuống dưới 18 o C, mùa hạ hơn 30 o c, biên
độ nhiệt cao trên 12 o Còn ở MunBai nóng nhất
là 28 o C, mát nhất là 23 o C =>Hà Nội có mùa
đông lạnh, còn MumBai nóng quanh năm)
* Bước 3
- HS tự tìm ra sự khác biệt của khí hậu :
1 Khí hậu
- Nam Á và Đông Nam Á
là hai khu vực điển hình của môi trường nhiệt đới gió
mùa.(mùa mưa: nóng nhiều
mưa nhiều; và mùa khô: lạnh và khô)
- Khí hậu nhiệt đới gió mùa
có hai đặc điểm nổi bật là : nhiệt độ, lượng mưa thay đổi theo mùa gió và thời tiết diễn biến thất thường
Trang 7Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
+ Nhiệt đới : có thời kì khô hạn kéo dài không
mưa, lượng mưa TB ít hơn 1.500 mm
+ Nhiệt đới gió mùa : có lượng mưa TB cao hơn
1.500 mm , có mùa khô nhưng không có thời kì
khô hạn kéo dài
* Bước 4 : cho HS biết thêm khí hậu gió mùa có
tính chất thất thường :
+ Mùa mưa có năm đến sớm, có năm đến muộn
+ Lượng mưa tuy có nhiều nhưng không đều
giữa các năm
+ Gió mùa mùa đông có năm đến sớm, có năm
đến muộn, có năm rét nhiều, có năm rét ít
………
………
Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm môi trường
nhiệt đới gió mùa
Mục tiêu: - Phân tích được môi trường nhiệt đới
gió mùa là môi trường đặc sắc và đa dạng ở đới
nóng
Thời gian: 10 phút
Phương pháp dạy học: Trực quan, Đàm thoại
Kĩ thuật dạy học: Động não, tư duy
Hoạt động cả lớp
* Bước 1 : GV yêu cầu HS mô tả cảnh sắc thiên
nhiên theo mùa qua hình 7.5 và 7.6 ?(mùa mưa
rừng cao su xanh tốt, còn mùa khô lá rụng đầy,
cây khô lá vàng => môi trường nhiệt đới thay
đổi theo thời gian (theo mùa)
* Bước 2 :
? Về không gian cảnh sắc thiên nhiên thay đổi từ
nơi này đến nơi khác như thế nào ?
? Nơi mưa nhiều, nơi ít mưa cảnh sắc thiên nhiên
khác nhau không? (thiên nhiên nhiệt đới gió mùa
thay đổi theo không gian nhưng tuỳ thuộc vào
lượng mưa : từ rừng xích đạo ẩm, rừng nhiệt
đới mưa mùa, rừng ngập mặn, đồng cỏ cao
nhiệt đới )
* Bước 3 :GV kết luận :
+ Môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đa
dạng và phong phú nhất ở đới nóng
+ Môi trường nhiệt đới gió mùa là nơi tập trung
đông dân nhất thế giới
2 Các đặc điểm khác của môi trường
- Môi trường nhiệt đới gió mùa là kiểu môi trường đa dạng và phong phú
- Gió mùa ảnh hưởng lớn tới cảnh sắc thiên nhiên và cuộc sống của con người
- Nam Á và Đông Nam Á
là các khu vực thích hợp cho việc trồng cây lương thực
(đặc biệt là cây lúa nước) và
cây công nghiệp; đây là những nơi sớm tập trung đông dân trên thế giới
Trang 8Hoạt động của GV - HS Nội dung chính
………
………
4 Củng cố (2’)
- Nguyên nhân và ảnh hưởng của gió muà đến khu vực
- Nêu những đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa?
- Tại sao nói: “Môi trường nhiệt đới gió mùa rất đa dạng và phong phú”?
5 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Về nhà học bài, làm bài tập 2 trang 25
- Chuẩn bị bài 9: Hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng
+ Môi trường xích đạo ẩm có thuận lợi & khó khăn gì đối với sản xuất nông nghiệp?
+Để khắc phục những khó khăn đó ta phải làm gì? + Nêu những nông sản chính của đới nóng ? Và xác định các khu vực ở đới nóng sản xuất nhiều loại nông sản đó?
