- Mô tả được cấu tạo, đặc điểm, ứng dụng của mối ghép không tháo được : Mối ghép bằng hàn, mối ghép bằng đinh tán.. Về kỹ năng - Phân biệt được mối ghép bằng đinh tán, mối ghép bằng hàn [r]
Trang 1Ngày soạn: 7/11/2018
Tiết: 23
BÀI 25 MỐI GHÉP CỐ ĐỊNH – MỐI GHÉP KHÔNG THÁO ĐƯỢC
I Mục tiêu
Sau khi học xong bài này HS phải:
1 Về kiến thức
- Phát biểu được khái niệm, đặc điểm, ứng dụng của mối ghép cố định
- Mô tả được cấu tạo, đặc điểm, ứng dụng của mối ghép không tháo được : Mối ghép bằng hàn, mối ghép bằng đinh tán
2 Về kỹ năng
- Phân biệt được mối ghép bằng đinh tán, mối ghép bằng hàn trong thực tế và kỹ thuật
3 Về thái độ
- Có ý thức sử dụng mối ghép hợp lý trong sản xuất
4 Định hướng hình thành và phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực ngôn ngữ kĩ thuật
- Năng lực sử dụng công nghệ
II Chuẩn bị của thầy và trò
1 Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo, tranh ảnh có liên quan đến
bài học, mẫu một số mối ghép : Mối ghép ren, mối ghép đinh tán, mối ghép hàn ; Một số chi tiết máy : bulong, đai ốc, vòng đệm, các loại đinh tán
2 Học sinh: SGK, vở ghi, vở bài tập, đồ dùng học tập
III Phương pháp và kĩ thuật dạy học
1 Phương pháp
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thuyết trình
- ƯDCNTT – Trình chiếu
2 Kĩ thuật dạy học
- Kĩ thuật đặt câu hỏi
- Kĩ thuật hỏi và trả lời
IV Tiến trình bài giảng- Giáo dục
1.Ổn định tổ chức lớp:( 1-2 phút)
8A 8B 8C
Trang 22 Kiểm tra bài cũ: ( 5 – 7 phút)
Câu hỏi : Xích xe đạp và ổ bi có được coi là chi tiết máy không ? Tại sao ?
- Xích xe đạp và ổ bi được coi là chi tiết máy vì việc phân loại chi tiết máy chỉ là tương đối, trong chiếc xe đạp thì xích là chi tiết nhưng trong nhà máy sản xuất xích thì xích không phải là chi tiết mà là cụm chi tiết
3 Giảng bài mới:
a Mở bài: ( 3 - 5 phút)
Mỗi thiết bị do nhiều bộ phận, nhiều chi tiết hợp thành Mỗi bộ phận, chi tiết có
một yêu cầu nhất định về hình dáng, kích thước và tính chất khác nhau tùy theo công dụng, chức năng và điều kiện làm việc của chúng Gia công lắp ráp là giai đoạn quan trọng để tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh đảm bảo chất lượng Để hiểu được nguyên công cuối cùng của quy trình công nghệ, nó quyết định đến chất lượng và tuổi thọ của sản phẩm, chúng ta cùng nghiên cứu « Bài 25 : Mối ghép cố đinh – mối ghép không tháo được »
b Các hoạt động:
* Hoạt động 1: Tìm hiểu về mối ghép cố định ( 5 - 7 phút)
- Mục tiêu: Phát biểu được khái niệm mối ghép cố định và phân loại được các loại mối ghép
- Hình thức tổ chức: Cá nhân
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật hỏi và trả lời
- Phương pháp dạy học: Đàm thoại, thuyết trình, quan sát
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
GV : YCHS nhắc lại khái niệm về mối
ghép cố định ?
HS : Là những mối ghép mà các chi tiết
được ghép không có chuyển động tương
đối với nhau
GV : YCHS quan sát tranh vẽ kết hợp
quan sát mẫu vật về mối ghép bằng hàn và
mối ghép ren :
- Em có nhận xét gì về hai mối ghép đó ?
HS :
- Giống nhau : Dùng để ghép, nối chi tiết
- Khác nhau : Mối ghép ren thì tháo được
còn mối ghép bằng hàn muốn tháo phải
phá bỏ mối ghép
GV : Nhấn mạnh, chốt lại :
- Mối ghép cố định gồm hai loại : Mối
I Mối ghép cố định
- Là những mối ghép mà các chi tiết được ghép không có chuyển động tương đối với nhau Gồm :
+ Mối ghép tháo
+ Mối ghép không tháo
Trang 3ghép tháo được và mối ghép không tháo
được
GV : Chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
………
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về mối ghép không tháo được ( 25 – 30 phút)
- Mục tiêu : Phát biểu được cấu tạo và đặc điểm ứng dụng của mối ghép không tháo được
- Hình thức tổ chức : Cá nhân
- Kĩ thuật dạy học : Kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật hỏi và trả lời
- Phương pháp dạy học : Đàm thoại, thuyết trình, quan sát
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
GV : YCHS quan sát H25.2/SGK :
- Mối ghép bằng đinh tán là loại mối ghép
gì ?
HS : Là mối ghép không tháo được.
GV : Mối ghép bằng đinh tán gồm mấy chi
tiết ?
HS : Gồm 2 chi tiết.
GV : Mối ghép bằng đinh tán có đặc điểm
gì ?
HS : Ghép các chi tiết có dạng tấm mỏng.
GV : YCHS quan sát mẫu vật về chi tiết
ghép có khoan lỗ tán đinh một đầu :
- Em hãy nêu cấu tạo và vật liệu chế tạo
đinh tán ?
HS : Đinh tán là chi tiết hình trụ, đầu có
mũ, được làm bằng kim loại dẻo như
nhôm, thép cacbon thấp
GV : Nhận xét, chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
GV : Em hãy nêu trình tự quá trình tán
đinh ?
HS : Khi ghép, thân đinh tán được luồn
qua lỗ của các chi tiết được ghép, rồi dùng
búa tán đầu còn lại thành mũ
GV : Chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
GV : YCHS quan sát mối ghép bằng đinh
tán hoàn chỉnh :
II Mối ghép không tháo được
1 Mối ghép bằng đinh tán
a Cấu tạo mối ghép
- Đinh tán : Là chi tiết hình trụ, đầu
có mũ, được làm bằng kim loại dẻo
- Khi ghép, thân đinh tán được luồn qua lỗ của các chi tiết được ghép, rồi dùng búa tán đầu còn lại thành mũ
b Đặc điểm và ứng dụng :
* Đặc điểm :
- Vật liệu tấm ghép không hàn được hoặc khó hàn
- Mối ghép phải chịu nhiệt độ cao
- Mối ghép phải chịu lực lớn và chấn động mạnh
Trang 4- Mối ghép bằng đinh tán có đặc điểm gì ?
HS :
- Vật liệu tấm ghép không hàn được hoặc
khó hàn
- Mối ghép phải chịu nhiệt độ cao
- Mối ghép phải chịu lực lớn và chấn động
mạnh
GV : Mối ghép bằng đinh tán thường được
ứng dụng trong trường hợp nào?
HS : Dùng trong kết cấu cầu, giàn cần trục,
các dụng cụ sinh hoạt gia đình
GV : Nhận xét, bổ sung, chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
GV : Trong gia đình em, những đồ vật nào
được ghép bằng đinh tán ?
HS : Quai nồi, cán chảo
GV : YCHS quan sát H25.3/SGK :
- Em hiểu gì về mối ghép bằng hàn ?
HS : Hàn là người ta làm nóng chảy cục bộ
kim loại chỗ tiếp xúc để dính các chi tiết
lại với nhau
GV : Mối ghép bằng hàn có cấu tạo như
thế nào ?
HS : Mỏ hàn ; Que hàn ; Vật hàn.
GV : Chốt lại, ghi bài.
HS : Ghi bài.
GV : Mối ghép bằng hàn gồm những kiểu
hàn nào ?
HS : Gồm hàn nóng chảy, hàn áp lực, hàn
thiếc
GV : Các kiểu hàn : Hàn nóng chảy, hàn áp
lực, hàn thiếc có đặc điểm gì ?
HS :
- Hàn nóng chảy : Kim loại chỗ tiếp xúc
được nung tới trạng thái chảy bằng ngọn
lửa hồ quang, ngọn lửa khí cháy
- Hàn áp lực : Kim loại ở chỗ tiếp xúc được
* Ứng dụng :
- Dùng trong kết cấu cầu, giàn cần trục, các dụng cụ sinh hoạt gia đình
2 Mối ghép bằng hàn :
a Khái niệm :
- Hàn là người ta làm nóng chảy cục
bộ kim loại chỗ tiếp xúc để dính các chi tiết lại với nhau
b Cấu tạo mối ghép bằng hàn :
- Mỏ hàn
- Que hàn
- Vật hàn
Trang 5nung tới trạng thái dẻo, rồi dùng lực, ép
chúng dính lại với nhau
- Hàn thiếc : Chi tiết được hàn ở thể rắn,
thiếc hàn được nung nóng chảy làm dính
kết kim loại với nhau
GV : Nhận xét, bổ sung, chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
GV : Mối ghép bằng hàn có đặc điểm gì ?
HS : * Đặc điểm :
- Được hình thành trong thời gian ngắn
- Tiết kiệm được vật liệu
- Giảm giá thành
- Mối hàn dễ bị nứt và giòn, chịu lực kém
GV : Chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
GV : Mối ghép bằng hàn được ứng dụng
để làm gì ?
HS : Để tạo ra các loại khung giàn, thùng
chứa, khung xe đạp, xe máy và ứng dụng
trong công nghiệp điện tử
GV : Chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
GV : Em hãy so sánh mối ghép bằng hàn
và mối ghép bằng đinh tán ?
HS : So với mối ghép bằng đinh tán, mối
ghép bằng hàn được hình thành trong thời
gian rất ngắn, kết cấu nhỏ, gọn, tiết kiệm
được vật liệu và giảm giá thành nhưng mối
hàn dễ bị nứt và giòn, chịu lực kém
Mối ghép bằng hàn được ứng dụng rộng rãi
trong nhiều lĩnh vực
GV : Tại sao người ta không hàn chiếc
quai vào nồi nhôm mà phải tán ?
HS : Vì nhôm khó hàn và mối ghép đinh
tán sẽ đảm bảo chịu được lực lớn, mối
ghép đơn giản, khi hỏng dễ thay
GV : Nhận xét, bổ sung.
c Các kiểu hàn :
- Hàn nóng chảy : Kim loại chỗ tiếp xúc được nung tới trạng thái chảy bằng ngọn lửa hồ quang, ngọn lửa khí cháy
- Hàn áp lực : Kim loại ở chỗ tiếp xúc được nung tới trạng thái dẻo, rồi dùng lực, ép chúng dính lại với nhau
- Hàn thiếc : Chi tiết được hàn ở thể rắn, thiếc hàn được nung nóng chảy làm dính kết kim loại với nhau
đ Đặc điểm và ứng dụng :
* Đặc điểm :
- Được hình thành trong thời gian ngắn
- Tiết kiệm được vật liệu
- Giảm giá thành
- Mối hàn dễ bị nứt và giòn, chịu lực kém
* Ứng dụng :
- Để tạo ra các loại khung giàn, thùng chứa, khung xe đạp, xe máy và ứng dụng trong công nghiệp điện tử
Trang 64 Củng cố: (1- 2 phút)
- Đặt một số câu hỏi củng cố bài để học sinh khắc sâu kiến thức
- Mời một vài HS đọc ghi nhớ SGK/Tr 88
- Nhận xét, đánh giá giờ học
5 Hướng dẫn về nhà: (1- 2 phút)
- Về nhà học bài, học thuộc ghi nhớ, trả lời câu hỏi cuối bài và hòa thành bài tập.
- Đọc và chuẩn bị « Bài 26 : Mối ghép tháo được »
Trang 7Ngày soạn: 7/11/2018
Tiết: 24
BÀI 26 MỐI GHÉP THÁO ĐƯỢC
I Mục tiêu
Sau khi học xong bài này HS phải:
1 Về kiến thức
- Biết được khái niệm mối ghép bằng ren, mối ghép bằng then và chốt
- Biết được cấu tạo, đặc điểm của mối ghép bằng ren và mối ghép bằng then chốt
2 Về kỹ năng
- Phân biệt được mối ghép ren, mối ghép bằng then chốt
3 Về thái độ
- Có ý thức sử dụng mối ghép hợp lý trong sản xuất
4 Định hướng hình thành và phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực ngôn ngữ kĩ thuật
- Năng lực sử dụng công nghệ
II Chuẩn bị của thầy và trò
1 Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo, tranh ảnh có liên quan đến
bài học, mẫu một số mối ghép : Một số cụm mối ghép ren : Mối ghép bulong, mối ghép vít cấy, mối ghép đinh vít ; Mối ghép bằng then, mối ghép bằng chốt
2 Học sinh: SGK, vở ghi, vở bài tập, đồ dùng học tập
III Phương pháp dạy học
1 Phương pháp
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thuyết trình
2 Kĩ thuật dạy học
- Kĩ thuật đặt câu hỏi
- Kĩ thuật hỏi và trả lời
IV Tiến trình bài giảng- Giáo dục
1.Ổn định tổ chức lớp:( 1-2 phút)
8A 8B 8C
2 Kiểm tra bài cũ: ( 5 – 7 phút)
Câu hỏi : Tại sao người ta không hàn chiếc quai vào nồi nhôm mà phải tán ?
- Vì nhôm khó hàn và mối ghép đinh tán sẽ đảm bảo chịu được lực lớn, mối ghép đơn giản, khi hỏng dễ thay
Trang 83 Giảng bài mới:
a Mở bài: ( 3 - 5 phút)
Mối ghép tháo được gồm mối ghép bằng ren, then, chốt, ta có thể tháo rời các chi
tiết ở dạng nguyên vẹn như trước khi ghép Chúng có công dụng là ghép nhiều chi tiết đơn giản thành kết cấu phức tạp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chế tạo, lắp ráp, bảo quản và sửa chữa Để biết được cấu tạo, đặc điểm và ứng dụng của một số mối ghép tháo được thường gặp, chúng ta cùng nghiên cứu « Bài 26 : Mối ghép tháo được »
b Các hoạt động:
* Hoạt động 1: Tìm hiểu về mối ghép bằng ren ( 15 – 17 phút)
- Mục tiêu: Mô tả được cấu tạo, đặc điểm và ứng dụng của mối ghép bằng ren
- Hình thức tổ chức: Cá nhân
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật hỏi và trả lời
- Phương pháp dạy học: Đàm thoại, thuyết trình, quan sát
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
GV : YCHS quan sát tranh ảnh kết hợp
quan sát mẫu vật về mối ghép bằng ren :
- Em hãy cho biết cấu tạo của mối ghép
bằng bulong, vít cấy, đinh vít ?
HS :
+ Mối ghép bulong : Gồm đai ốc, vòng
đệm, chi tiết ghép và bulong
+ Mối ghép vít cấy : Gồm đai ốc, vòng
đệm, chi tiết ghép và vít cấy
+ Mối ghép bằng đinh vít : Gồm chi tiết
ghép và đinh vít
GV : YCHS hoàn thành bài tập
SGK/T90
HS : Hoàn thành.
GVMR : Các danh từ vít, đai ốc được
hiểu theo nghĩa rộng( VD : Cổ lọ mực
là vít, nắp lọ mực là đai ốc)
GV : Nhấn mạnh :
Lực tự siết được tạo thành do ma sát
giữa các mặt ren của vít và đai ốc Biến
dạng đàn hồi càng lớn, ma sát càng lớn
thì lực tự siết càng lớn
Lấy VD minh họa : Lọ đựng gia vị ở gia
đình đặt gần bếp mà bị biến dạng =>
Mở nắp lọ sẽ rất khó và mất nhiều thời
1 Mối ghép bằng ren
a Cấu tạo mối ghép
- Mối ghép bằng ren gồm 3 loại chính
+ Mối ghép bulong: Gồm đai ốc, vòng đệm, chi tiết ghép và bulong
+ Mối ghép vít cấy: Gồm đai ốc, vòng đệm, chi tiết ghép và vít cấy
+ Mối ghép bằng đinh vít : Gồm chi tiết ghép và đinh vít
b Đặc điểm và ứng dụng :
Trang 9GV : Để hãm cho đai ốc khỏi bị lỏng ta
có những biện pháp gì ?
HS : Dùng vòng đệm hãm, vòng đệm
vênh ; Dùng đai ốc khóa, vặn thêm một
đai ốc phụ sau đai ốc chính ; Dùng chốt
chẻ cài ngang qua đai ốc và vít
GV : Hướng dẫn HS tháo các mối ghép
ren :
- Em hãy nêu tác dụng của từng chi tiết
trong mối ghép ?
HS :
- Mối ghép bulong : Để ghép các chi tiết
và tháo lắp chi tiết
- Mối ghép vít cấy, đinh vít : Dùng để
ghép các chi tiết
GV : Ba mối ghép bulong, vít cấy, đinh
vít có điểm gì giống và khác nhau ?
HS :
- Giống : Ba mối ghép ren đều có
bulong, vít cấy hoặc đinh vít, có ren
luồn qua lỗ của chi tiết 3 để ghép hai
chi tiết 3, 4
- Khác : Trong mối ghép vít cấy và đinh
vít lỗ có ren ở chi tiết 4
GV : Dựa vào đâu để lựa chọn một
trong 3 kiểu mối ghép ren ?
HS : Dựa vào mục đích sử dụng.
GV : Mối ghép bằng ren có đặc điểm
gì ?
HS : Có cấu tạo đơn giản, dễ tháo lắp,
được sử dụng rộng rãi trong các mối
ghép cần tháo lắp
GV : Chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
GV : Em hãy cho biết phạm vi ứng
dụng của từng mối ghép ?
HS :
- Mối ghép bulong : Dùng để ghép các
* Đặc điểm :
- Mối ghép bằng ren có cấu tạo đơn giản, dễ tháo lắp, được sử dụng rộng rãi trong các mối ghép cần tháo lắp
* Ứng dụng :
- Mối ghép bulong : Dùng để ghép các chi tiết có chiều dày không lớn và cần tháo lắp
- Mối ghép vít cấy : Ghép những chi tiết
có chiều dày quá lớn
- Mối ghép đinh vít : Ghép những chi tiết chịu lực nhỏ
Trang 10chi tiết có chiều dày không lớn và cần
tháo lắp
- Mối ghép vít cấy : Ghép những chi tiết
có chiều dày quá lớn
- Mối ghép đinh vít : Ghép những chi
tiết chịu lực nhỏ
GV : Nhận xét, bổ sung, chốt lại, ghi
bảng
HS : Ghi bài.
GV : Muốn các mối ghép ren không bị
chờn và không bị hư ren phải bào quản
như thế nào ?
HS : Phải vệ sinh mối ghép và tra dầu
mỡ thường xuyên
GV : Em hãy kể tên các đồ vật có mối
ghép bằng ren mà em biết ?
HS : Chiếc bút mực, chiếc bút bi, lọ
mực, nắp nồi áp suất
………
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về mối ghép bằng then và chốt ( 15 – 17 phút)
- Mục tiêu: Mô tả được cấu tạo, đặc điểm và ứng dụng của mối ghép bằng then và chốt
- Hình thức tổ chức: Cá nhân
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật hỏi và trả lời
- Phương pháp dạy học: Đàm thoại, thuyết trình, quan sát
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
GV : YCHS quan sát H26.2/SGK kết
hợp quan sát mẫu vật :
- Mối ghép bằng then và chốt gồm
những chi tiết nào ?
HS :
- Mối ghép bằng then : Gồm trục, then,
bánh đai
- Mối ghép bằng chốt : Gồm đùi xe, trục
giữa, chốt trụ
GV : Nhận xét, bổ sung, chốt lại, ghi
bảng
HS : Ghi bài.
GV : Em hãy nêu hình dáng của then và
2 Mối ghép bằng then và chốt
a Cấu tạo của mối ghép
- Mối ghép bằng then : Gồm trục, then, bánh đai
- Mối ghép bằng chốt : Gồm đùi xe, trục giữa, chốt trụ
b Đặc điểm và ứng dụng
Trang 11chốt ?
HS : Đều là chi tiết hình trụ.
GV : YCHS hoàn thành bài tập trong
SGK
HS : Hoàn thành.
GV : Tháo lắp mối ghép then và chốt
cho HS quan sát :
- Em hãy phân biệt sự khác nhau về
cách lắp của then và chốt ?
HS :
- Then được đặt trong rãnh then của hai
chi tiết được ghép
- Chốt được đặt trong lỗ xuyên ngang
qua hai chi tiết được ghép
GV : Em hãy nêu ưu, nhược điểm của
mối ghép bằng then và chốt ?
HS :
- Ưu điểm : Đều có dạng hình trụ, có
cấu tạo đơn giản, dễ tháo lắp và thay
thế
- Nhược điểm : Khả năng chịu lực kém
GV : Chốt lại, ghi bảng.
HS : Ghi bài.
GV : Mối ghép bằng then và chốt được
ứng dụng để làm gì ?
HS :
- Mối ghép bằng then : Dùng để ghép
trục với bánh răng, bánh đai, đĩa xích
- Mối ghép bằng chốt : Dùng để hãm
chuyển động tương đối giữa các chi tiết
theo phương tiếp xúc hoặc để truyền lực
theo phương đó
GV : Nhận xét, bổ sung, chốt lại, ghi
bảng
HS : Ghi bài.
GV : Em hãy lấy ví dụ về mối ghép
bằng then và chốt mà em biết ?
* Đặc điểm
- Mối ghép bằng then và chốt đều có dạng hình trụ, có cấu tạo đơn giản, dễ tháo lắp và thay thế nhưng khả năng chịu lực kém
* Ứng dụng
- Mối ghép bằng then : Dùng để ghép trục với bánh răng, bánh đai, đĩa xích
- Mối ghép bằng chốt : Dùng để hãm chuyển động tương đối giữa các chi tiết theo phương tiếp xúc hoặc để truyền lực theo phương đó