Giáo án Ngữ văn 7 tiết 45-48

- Chuẩn bị bài “Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn bản biểu cảm”: trả lời các câu hỏi sau: PHIẾU HỌC TẬP GV yêu cầu HS đọc lại bài thơ “Bài ca nhà tranh bị gió thu phá”, trả lời câu hỏi[r]

Ngày soạn: 05/11/2019

Tiết 45 TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 2 - VĂN BIỂU CẢM

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Thấy được năng lực của mình trong việc làm văn biểu cảm

- Tự đánh giá được ưu, khuyêt điểm của bài tập làm văn đầu tiên về văn biểu cảm trên các phương diện: kiến thức, lập ý, bố cục, vận dụng các biện pháp tu từ… với sự hướng dẫn, phân tích của giáo viên

2 Kĩ năng

- Kĩ năng bài dạy: Rèn luyện được kĩ năng tìm hiểu đề, lập dàn ý, sửa các lỗi thường gặp

- Kĩ năng sống: ra quyết định sửa chữa các lỗi trong bài văn

3 Thái độ

- Giáo dục cho HS ý thức làm bài, suy nghĩ kĩ trước khi viết bài

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

- GV: Chấm bài, chữa bài, tổng hợp những ưu - khuyết điểm trong bài viết của HS

- HS: ôn lại kiến thức cũ

III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Thuyết trình, vấn đáp, thực hành.

IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY

1 Ổn định lớp (1’)

7C

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới (40’)

Vừa qua các em đã viết bài tâp làm văn số 2, văn biểu cảm Đây là bài văn đầu tiên của các em về thể văn này, hôm nay cô sẽ trả bài, nhận xét các ưu khuyết điểm của các em trong bài viết để các em có thế nhận ra được ưu điểm, nhược điểm về bài viết của mình, phát huy ưu điểm và hạn chế nhược điểm

Hoạt động 1: Nhận xét chung

Thời gian: 18’

MT: Nhận xét các ưu, khuyết điểm trong bài viết của HS

PP: thuyết trình, vấn đáp

GV yêu cầu HS đọc lại đề bài

HS nhắc lại

GV nhận xét các mặt ưu, khuyết

điểm

Đề bài: Cảm nghĩ của em về một cảnh đẹp quê hương (dòng sông, cánh đồng, dãy núi )

I Nhận xét chung

* Ưu điểm

- Đa số các em biết cách làm bài văn biểu

- Xác định được yêu cầu của đề bài

- Bài viết có bố cục đầy đủ, dựng đoạn tương đối tốt

- Một số bài viết khá tốt, biết sử dụng một

số biện pháp như so sánh, liên tưởng, tưởng tượng trong bài viết

- Cảm xúc trong bài tương đối chân thật, gợi cảm

* Nhược điểm

- Nhiều bài viết sai lỗi chính tả (x/s, l/n, ch/tr, …)

- Một số bài còn viết hoa tùy tiện, trình bày cẩu thả

- Câu quá dài, chưa biết ngắt dấu câu

- Diễn đạt kém, câu văn còn lủng củng

- Một số bài chưa có sự chuẩn bị kĩ càng, viết sơ sài

- Một số bài chưa biết cách trình bày (thiếu

MB, KB hoặc trình bày chưa rõ ràng)

- Một số bài thiên về miêu tả hơn là biểu cảm hoặc biểu cảm còn nông, đi lướt, chưa nổi bật được tình cảm yêu thích của mình với cảnh đẹp quê hươmg

Điều chỉnh, bổ sung

………

………

Hoạt động 2: Nhận xét cụ thể

Thời gian: 20’

MT: Nhận xét cụ thể bài viết, giúp từng HS nhận ra lỗi trong bài viết của mình Phương pháp: thuyết trình

GV yêu cầu HS tự chữa các lỗi vào

bài viết của mình

GV theo dõi, hướng dẫn bổ sung

GV cho đọc 1 bài hay nhất

GV nhận xét, khái quát

II Nhận xét cụ thể

1 Nhận xét

- - Những bài có nội dung tốt, trình bày sạch

đẹp, xây dựng đoạn, viết câu tốt Cẩm, Nguyễn Linh, Đức Em

Một số bài viết cẩu thả, bố cục chưa rõ ràng, sai lỗi chính tả Dùng từ, đặt câu kém, diễn đạt chưa hay.Nội dung một số bài còn sơ sài, quá ngắn, thiên về kể, tả hơn là biểu cảm (bài của Nguyễn Thắng, Vũ Thắng, Việt, Thùy,…)

2 Hướng dẫn HS chữa các lỗi

Điều chỉnh, bổ sung

………

………

………

4 Củng cố (2’) ? Nhận xét giờ trả bài, lấy điểm.

5 Hướng dẫn về nhà (2’)

- HS tiếp tục chữa lỗi

- Chuẩn bị bài “Các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn bản biểu cảm”: trả lời các câu hỏi sau:

PHIẾU HỌC TẬP

GV yêu cầu HS đọc lại bài thơ “Bài ca nhà tranh bị gió thu phá”, trả lời câu hỏi:

1, Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả trong bài thơ, nêu ý nghĩa của chúng đối với bài thơ?

HS đọc đoạn văn trong SGK/137 và trả lời câu hỏi:

2, Tìm các yếu tố tự sự, miêu tả trong đoạn văn Nếu không có miêu tả và tự sự thì yếu tố biểu cảm có thể bộc lộ được không?

3, Tình cảm đã chi phối tự sự và miêu tả như thế nào?

?Vậy qua 2 ví dụ trên, em thấy yếu tố tự sự, miêu tả có tác dụng gì đối với việc biểu cảm?

?Khi sử dụng miêu tả và tự sự trong văn biểu cảm, chúng ta cần phải lưu ý điều gì?

Ngày soạn: 05/11/2019

Tiết 46 CÁC YẾU TỐ TỰ SỰ, MIÊU TẢ TRONG VĂN BIỂU CẢM

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Hiểu được vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm và có ý thức vận dụng chúng một cách có hiệu quả

2 Kĩ năng

- Kĩ năng bài dạy: rèn kĩ năng sử dụng yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

- Kĩ năng sống:

+ Giao tiếp, trình bày, suy nghĩ, thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về cách sử dụng các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

3 Thái độ

- Có ý thức sử dụng các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo

- Năng lực giao tiếp, hợp tác

- Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mĩ

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

- GV: Nghiên cứu soạn giảng, SGK, SGV, tư liệu, sưu tầm một số đoạn văn thơ biểu cảm có kết hợp yếu tố tự sự và miêu tả

- HS: SGK, VBT, chuẩn bị bài ở nhà;

III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Vấn đáp, gợi mở, thực hành, quy nạp…

- Kĩ thuật động não

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp (1’)

7C

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới (40’)

Trong văn biểu cảm, các yếu tố tự sự và miêu tả đóng vai trò quan trọng Mối quan

hệ này dựa trên cơ sở tác động qua lại tất yếu giữa các phương thức biểu đạt Hơn nữa mọi cảm xúc của con người đều hướng về cuộc sống Đó là những sự việc, những hình ảnh, những cảnh đời… Nếu không kể lại, tả lại thì làm sao giúp người khác hiểu được cảm xúc của mình

Hoạt động 1: Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm

Thời gian: 15’

MT: Hướng dẫn HS tìm hiểu yếu tố miêu tả và tự sự trong văn biểu cảm PP: vấn đáp, thuyết trình, gợi mở

KT: động não

GV yêu cầu HS đọc lại bài thơ “Bài ca

nhà tranh bị gió thu phá”, trả lời câu

hỏi:

1, Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả

trong bài thơ, nêu ý nghĩa của chúng

đối với bài thơ ? (HS TB)

HS thảo luận, trả lời (3’)

GV nhận xét, chốt

GV yêu cầu HS đọc đoạn văn trong

SGK/137 và trả lời câu hỏi:

2, Tìm các yếu tố tự sự, miêu tả trong

đoạn văn Nếu không có miêu tả và tự

sự thì yếu tố biểu cảm có thể bộc lộ

được không?(HS TB)

3, Tình cảm đã chi phối tự sự và miêu

tả như thế nào?(HS KHÁ)

?Vậy qua 2 ví dụ trên, em thấy yếu tố

tự sự, miêu tả có tác dụng gì đối với

việc biểu cảm?(HS KHÁ)

?Khi sử dụng miêu tả và tự sự trong

văn biểu cảm, chúng ta cần phải lưu ý

điều gì?(HS TB)

HS trả lời, nhận xét, bổ sung

GV chuẩn kiển thức

GV yêu cầu HS đọc ghi nhớ/SGK

I.Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm

1 Khảo sát, phân tích ngữ liệu

VD 1

- Đoạn 1: 3 câu đầu: tự sự

2 câu sau: miêu tả

=> dựng lại bức tranh toàn cảnh về sự việc, cảnh vật, tạo bối cảnh chung

- Đoạn 2: 4 câu đầu: tự sự

=> kể chuyện và giải thích cho tâm trạng

ấm ức

- Đoạn 3: 6 câu đầu: miêu tả

=> đặc tả tâm trạng cam phận

- Đoạn 4: biểu cảm trực tiếp

=> mơ ước cao đẹp, tình cảm cao đẹp, vị tha vươn lên sáng ngời

=> tự sự , miêu tả để khơi gợi cảm xúc

VD 2

- Tự sự: kể câu chuyện bố đi khắp nơi bôn

ba làm việc

- Miêu tả: chi tiết, cụ thể đôi bàn chân bị bệnh tật của bố

- Không, vì miêu tả và tự sự làm nền tảng cho việc khêu gợi cảm xúc

- Niềm hồi tưởng đã chi phối việc miêu tả

và tự sự, miêu tả trong hồi tưởng, không phải miêu tả trực tiếp, cách đó góp phần khêu gợi cảm xúc cho người đọc

- Khơi gợi ra đối tượng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc

- Không lạm dụng, tránh lạc sang văn miêu tả hoặc tự sự

2 Ghi nhớ: SGK Điều chỉnh, bổ sung

………

Hoạt động 2: Luyện tập

Thời gian: 23’

MT: Hướng dẫn HS luyện tập

PP: thực hành

KT: động não

Gv yêu cầu HS đọc đề bài, diễn đạt lại

bằng giọng văn của mình, trong đó có

sử dụng yếu tố tự sự, miêu tả

GV gọi HS kể, HS khác nhận xét

GV nhận xét, đánh giá

GV yêu cầu HS viết lại theo cách diễn

đạt riêng của HS Yêu cầu HS kết hợp

tư sự, miêu tả để biểu cảm:

- Tự sự: chuyện đổi tóc lấy kẹo mầm

ngày trước

- Miêu tả: cảnh chải tóc của người mẹ

ngày xưa, hình ảnh người mẹ

- Biểu cảm: lòng nhớ mẹ khôn nguôi

II Luyện tập Bài tập 1

Có thể kể lại theo trình tự sau:

- Tả cảnh gió mùa thu ra sao? Gió đã gây tai họa gì?

- Kể lại diễn biến của sự việc nhà Đỗ Phủ bị tốc mái

- Kể lại hành động của những đứa trẻ

và tâm trạng ấm ức của tác giá

- Tả cảnh mưa, dột của ngôi nhà và cảnh sống cực khổ, lạnh lẽo của nhà thơ

- Kể lại ước mơ của nhà thơ trong đêm mưa rét ấy

Bài tập 2

- Tự sự: chuyện đổi tóc lấy kẹo mầm ngày trước

- Miêu tả: cảnh chải tóc của người mẹ ngày xưa, hình ảnh người mẹ

- Biểu cảm: lòng nhớ mẹ khôn nguôi

Điều chỉnh, bổ sung

………

………

4 Củng cố (2’)

? Khi sử dụng yếu tố miêu tả và tự sự trong văn biểu cảm chúng ta cần chú ý điều gì?

5 Hướng dẫn về nhà (2’)

- Hoàn thiện các bài tập

- Ghi nhớ cách sử dụng yếu tố miêu tả, tự sự trong văn biểu cảm

- Chuẩn bị bài kiểm tra 1 tiết Tiếng Việt, ôn tập tất cả các bài Tiếng Việt đã học từ đầu năm: chú ý kĩ năng đặt câu, viết đoạn văn ngắn

Ngày soạn: 05/11/2019

Tiết 47 KIỂM TRA TIẾNG VIỆT 1 TIẾT

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Thu thập thông tin để đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng trong phân môn Tiếng Việt lớp 7

- Khảo sát bao quát một số nội dung kiến thức, kĩ năng trọng tâm của phân môn Tiếng Việt với mục đích đánh giá năng lực làm bài của học sinh thông qua hình thức kiểm tra trắc nghiệm và tự luận

2 Kĩ năng

- Tổng hợp kiến thức, kĩ năng làm bài

- Kĩ năng sống: ra quyết định

3 Thái độ

- Có thái độ cẩn trọng khi làm bài

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

- Ra đề bài, đáp án, biểu điểm

- HS: ôn tập tất cả các bài Tiếng Việt đã học từ đầu năm

III PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC

- Hình thức: kiểm tra tự luận

- Cách tổ chức kiểm tra: HS làm tại lớp trong 45 phút

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp (1’)

7C

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới

Ma trận đề kiểm tra Chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng

cao

Cộng

Chủ đề 1

Từ Hán

Việt

từ ghép,

Viết đoạn văn có sử dụng

từ Hán Việt,

từ láy, từ ghép

Số câu

Số điểm

Tỉ lệ%

1 3 30%

1

3 30%

Chủ đề 2

Quan hệ

từ, chữa

lỗi về quan

hệ từ.

Chỉ

ra và sửa lỗi về quan

hệ từ trong câu

Số câu

Số điểm

Tỉ lệ%

1 3 30%

1

3 30% Chủ đề 3

Từ láy, từ

đồng

nghĩa, từ

trái nghĩa,

từ đồng

âm

Nhận biết được các khái niệm cơ bản, sử dụng về các loại từ

Đặt câu

có sử dụng từ đồng

âm, từ đồng nghĩa

Số câu

Số điểm

Tỉ lệ%

2

2 20%

1

2 20%

3

4 40% TSC

TCĐ

Tỉ lệ%

2

2 20%

1

3 30%

1

2 20%

1

3 30%

5 10 100%

Đề bài

I Trắc nghiệm (2 điểm)

Câu 1 (1 điểm)

Chọn chữ cái đứng trước câu trả lời đúng Mỗi câu đúng được 0,5 điểm.

a Điền từ trái nghĩa thích hợp vào chỗ trống:

" nhìn trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố hương."

A Ngước đầu B Quay đầu C Ngẩng đầu D Xoay đầu

b Từ " Cờ" (Lá cờ), "Cờ" (Bàn cờ), các trường hợp này gọi là:

A Từ trái nghĩa B Từ đồng âm C Từ láy D Từ đồng nghĩa

Câu 2 ( 1 điểm): Hãy nối cột A với cột B sao cho thích hợp.

1 Từ đồng

nghĩa

a là những từ có nghĩa trái ngược nhau

2 Từ trái nghĩa b là những từ giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa khác xa

nhau, không liên quan gì với nhau

3 Từ đồng âm c là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau

4 Từ láy d là những từ được tạo bởi các tiếng gần giống nhau về vần,

tiếng đứng trước hoặc là tiếng đứng sau

II Tự luận ( 8 điểm)

Câu 1 (3 điểm) : Chỉ ra và sửa lỗi về quan hệ từ trong những câu sau:

a Mẹ yêu thương con, không nuông chiều con

b Qua bài thơ này nói lên tình cảm của Bác Hồ với thiếu nhi

c Giá trời mưa, con đường này sẽ rất trơn

Câu 2 (2 điểm) : Đặt 2 câu có sử dụng từ đồng âm và 2 câu có sử dụng từ đồng

nghĩa

Câu 3 (3 điểm) : Viết đoạn văn, nội dung tự chọn (từ 5-10 câu) trong đó có sử dụng

từ Hán Việt, từ láy, từ ghép Gạch chân dưới những từ đó

Hướng dẫn chấm

A Trắc nghiệm (2 điểm)

C B 1 – c ; 2 – a ; 3 – b; 4 – d

B Tự luận (8 điểm)

Câu 1

(3 đ)

a Mẹ yêu thương con không nuông chiều con

- Lỗi: Thiếu quan hệ từ

- Sửa: Mẹ yêu thương con nhưng không nuông chiều con

* Điểm tối đa: Trả lời đúng được 1,0 điểm

* Điểm chưa tối đa: Trả lời không đầy đủ Học sinh trả lời được ý nào thì tính điểm đó ý (0,5 điểm)

* Điểm không đạt: Trả lời không chính xác tất cả các ý hoặc không trả lời 0 điểm

b Qua bài thơ này đã nói lên tình cảm của Bác Hồ với

thiếu nhi.

- Lỗi: thừa quan hệ từ

- Sửa lại: Bài thơ này đã nói lên tình cảm của Bác Hồ với thiếu nhi

* Điểm tối đa: Mỗi ý trả lời đúng được 0,5 điểm Học sinh trả lời đầy đủ 2 ý được 1,0 điểm

* Điểm chưa tối đa: Trả lời không đầy đủ Học sinh trả lời được ý nào thì tính điểm ý đó

* Điểm không đạt: Trả lời không chính xác cả 2 ý trên hoặc không trả lời

c Giá trời mưa, con đường này sẽ rất trơn

1đ

1đ

- Lỗi: dùng quan hệ từ không thích hợp về nghĩa.

- Sửa lại: Nêu trời mưa, con đường này sẽ rất trơn

* Điểm tối đa: Mỗi ý trả lời đúng được 0,5 điểm Học sinh trả lời đầy đủ 2 ý được 1,0 điểm

* Điểm chưa tối đa: Trả lời không đầy đủ Học sinh trả lời được ý nào thì tính điểm ý đó

* Điểm Mức không đạt: Trả lời không chính xác cả 2 ý trên hoặc không trả lời

1đ

Câu 2

(2 đ)

HS đặt được cặp câu có sử dụng từ đồng âm, từ đồng nghĩa

Câu đúng về ngữ pháp, không sai chính tả, nội dung phù hợp

* Điểm tối đa: Mỗi ý trả lời đúng được 1,5 điểm Học sinh trả lời đầy đủ 2 ý được 3,0 điểm

* Điểm Mức chưa tối đa: Trả lời không đầy đủ Học sinh trả lời được ý nào thì tính điểm ý đó

* Điểm không đạt: Trả lời không chính xác các ý trên hoặc không trả lời

2đ

Câu 3

(3 đ)

* Hình thức: đoạn văn dài từ 4 – 5 câu, không sai lỗi

chính tả, trình bày mạch lạc, có tính liên kết

* Nội dung: phù hợp, trong sáng, có sử dụng ít nhất 1 từ

ghép, 1 từ Hán Việt, 1 từ láy và gạch chân

* Điểm tối đa: Mỗi ý trả lời đúng được 1,0 điểm Học sinh trả lời đầy đủ 2 ý được 2,0 điểm

* Điểm chưa tối đa: Trả lời không đầy đủ Học sinh trả lời được ý nào thì tính điểm ý đó

* Điểm không đạt: Trả lời không chính xác cả 2 ý trên hoặc không trả lời

3đ

4 Củng cố (1’)

Nhận xét giờ làm bài

5 Hướng dẫn về nhà (3’)

Chuẩn bị bài “Cảnh khuya” theo hệ thống câu hỏi sau:

PHIẾU HỌC TẬP

GV hướng dẫn HS tìm hiểu:

? Dựa vào phần chú thích và hiểu biết của em, hãy trình bày những nét chính về tác giả Hồ Chí Minh?

? Bài thơ được viết theo thể nào?

? Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ.

Yêu cầu đọc bài: giọng đọc chậm rãi, thanh thản, ngắt nhịp: 3/4 , 4/3, 4/3, 2/5, chú ý nhấn mạnh điệp ngữ “chưa ngủ”

? Bài thơ nên được chia làm mấy phần? Đó là những phần nào?

? Phương thức biểu đạt chính của văn bản này là gì?

? Mở đầu bài thơ tác giả tả cảnh gì?

? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì trong câu thơ này? Tác dụng?

? Ở câu thơ thứ 2, Bác đã vẽ ra hình ảnh gì? Bức tranh ấy được miêu tả như thế nào?

? Ở câu thơ này tác giả sử dụng nghệ thuật gì?

? Như vậy, hai câu thơ đầu tả gợi tả được cảnh thiên nhiên như thế nào?

GV yêu cầu HS đọc 2 câu thơ cuối

? Hai câu thơ cuối thể hiện tâm trạng gì của tác giả?

?Tại sao Bác lại không ngủ được?

? Để thể hiện tâm trạng này, Bác đã sử dụng nghệ thuật gì? Tác dụng?

? Em hãy đặt hoàn cảnh sáng tác bài thơ vào trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể để thấy được phong thái của Bác?

? Như vậy, hai câu thơ cuối bài diễn tả điều gì?

? Em hãy khái quát nội dung chính của bài thơ?

? Bài thơ có những nét nghệ thuật nào?