Sử dụng hợp lí và tiết kiệm HS: Giảm bớt tiêu thụ điện năng điện năng: trong giờ cao điểm, sử dụng đồ dùng điện hiệu suất cao để tiết kiệm điện năng, không sử dụng lãng phí điện năng.. G[r]
Trang 1Ngày soạn:
Tiết: 40
BÀI 46 MÁY BIẾN ÁP MỘT PHA
I Mục tiêu:
Sau khi học xong bài này học sinh phải:
1 Về kiến thức:
- Hiểu được cấu tạo, nguyên lí làm việc của máy biến áp một pha
- Hiểu được chức năng và cách sử dụng máy biến áp một pha
- Hiểu được các thông số kỹ thuật và ý nghĩa của chúng khi chọn để sử dụng
2 Về kỹ năng:
- Giải thích được chức năng, nhiệm vụ của máy biến áp một pha
- Phân tích được cấu tạo lõi thép, dây quấn, vỏ máy biến áp một pha
- Phân tích được nguyên lí làm việc của máy biến áp một pha dựa trên hiện tượng cảm ứng điện
3 Về thái độ:
- Có ý thức giữ gìn vệ sinh, lau chùi máy biến áp thường xuyên
- Giáo dục đạo đức: Yêu thích tiết học, say sưa tìm tòi kiến thức, sử dụng máy biến áp cẩn thận
II Chuẩn bị của thầy và trò:
1 Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, tài liệu tham khảo, mô hình, mẫu vật máy
biến áp một pha hoặc tranh ảnh có liên quan đến bài học, lá thép kĩ thuật điện, lõi thép …
2 Học sinh: SGK, vở ghi, vở bài tập, đồ dùng học tập: Bút viết, thước kẻ…
III Phương pháp dạy học:
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thuyết trình
IV Tiến trình bài giảng - Giáo dục:
1 Ổn định tổ chức lớp:( 1-2 phút)
8A 8B
2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra bài cũ.
3 Bài mới:
a Mở bài: (3 - 5 phút)
Trong cuộc sống sinh hoạt cũng như trong sản xuất, ở đâu chúng ta cũng thấy
sự có mặt của máy biến áp Chúng được chế tạo với hình dáng và chủng loại phong phú, dùng để biến đổi điện áp của dòng điện xoay chiều mà vẫn giữ nguyên tần số dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ Vậy, để biết xem chúng có cấu tạo và nguyên lý làm việc như thế nào thì đó chính là nội dung bài học hôm nay: " Bài 46: Máy biến áp một pha"
b Các hoạt động:
* Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo của máy biến áp một pha ( 12 – 15 phút)
Trang 2- Mục tiêu : Biết được cấu tạo của máy biến áp một pha.
- Hình thức tổ chức : Cá nhân
- Kĩ thuật dạy học : Kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật hỏi và trả lời
- Phương pháp dạy học : Đàm thoại, trực quan, thuyết trình
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
GV: YCHS quan sát hình ảnh, mẫu vật
máy biến áp một pha và hỏi:
- Em hiểu gì về máy biến áp một pha?
- Theo em, máy biến áp một pha có mấy
bộ phận chính?
HS: Có 2 bộ phận chính là lõi thép và
dây quấn
GVMR: Ngoài ra, MBA còn có vỏ máy,
đồng hồ đo điện, đèn tín hiệu, núm điều
chỉnh
GV: Lõi thép được làm bằng vật liệu gì?
Tác dụng của nó?
HS: Làm bằng các lá thép kỹ thuật điện
ghép lại thành một khối Dùng để dẫn từ
cho máy biến áp
GV: Dây quấn làm bằng vật liệu gì? Vì
sao nó lại làm bằng vật liệu đó?
HS: Dây quấn: Làm bằng dây điện từ Vì
dây này có mềm, có độ bền cơ học cao,
khó đứt, dẫn điện tốt
GV: YCHS quan sát H64.3 và
H64.4/SGK:
- MBA 1 pha thường có mấy dây quấn?
HS: 2 dây quấn là dây sơ cấp và dây thứ
cấp
GV: YCHS viết ký hiệu máy biến áp
một pha?
HS: Viết ký hiệu.
GV: Em hãy phân biệt dây quấn sơ cấp
và dây quấn thứ cấp?
HS:
+ Dây quấn sơ cấp được nối với nguồn
điện có N1 vòng dây
+ Dây quấn thứ cấp được nối với phụ tải
có N2 vòng dây
GV: Giới thiệu qua mục 2: Nguyên lý
làm việc của máy biến áp một pha để HS
nắm được
1 Khái niệm:
- Máy biến áp một pha là thiết bị điện dùng để biến đổi điện áp của dòng điện xoay chiều một pha
2 Cấu tạo:
- Gồm: 2 bộ phận chính:
* Lõi thép: Làm bằng các lá thép kỹ thuật điện ghép lại thành một khối Dùng để dẫn từ cho máy biến áp
* Dây quấn: Làm bằng dây điện từ được quấn quanh lõi thép Dùng để dẫn điện cho máy biến áp:
- Máy biến áp một pha thường có 2 dây quấn:
+ Dây quấn sơ cấp: Được nối với nguồn U1, có N1 vòng dây
+ Dây quấn thứ cấp: Được nối với phụ tải U2, có N2 vòng dây
* Hoạt động 2: Tìm hiểu các số liệu kỹ thuật và sử dụng máy biến áp
Trang 3(15-17 phút)
- Mục tiêu : Hiểu được các số liệu kĩ thuật và cách sử dụng MBA một pha
- Hình thức tổ chức : Cá nhân
- Kĩ thuật dạy học : Kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật hỏi và trả lời
- Phương pháp dạy học : Đàm thoại, trực quan, thuyết trình
Hoạt động của thầy và trò Nội dung ghi bảng
GV: Theo em, trên máy biến áp 1 pha
thường ghi các số liệu kỹ thuật nào?
HS: Pđm,Uđm,Iđm
GV: Em hãy cho biết ý nghĩa của các đại
lượng định mức đó?
HS:
- Pđm:Là đại lượng cho biết khả năng
cung cấp cho các tải của máy biến áp
- Iđm:Là dòng điện quy định cho mỗi dây
quấn máy biến áp ứng với Pđm,Uđm.
- U1đm: Là điện áp quy định của cho dây
quấn sơ cấp
- U2đm: Là điện áp giữa các cực của dây
quấn thứ cấp
GV: Em hãy cho biết công dụng của máy
biến áp một pha?
HS:
- Dùng để giữ điện áp thứ cấp phù hợp
với đồ dùng điện khi điện áp sơ cấp thay
đổi
- Dùng để biến đổi điện áp của dòng điện
1 pha xoay chiều
- Dùng cho các thiết bị đóng cắt, các
thiết bị điện tử và thiết bị chuyên dùng
GV: Khi sử dụng máy biến áp 1 pha phải
chú ý điều gì?
- Điện áp vào phải nhỏ hơn hoặc bằng
điện áp định mức
- Không để máy biến áp làm việc quá
công suất định mức
- Đặt máy ở nơi sạch sẽ, khô ráo, thoáng
gió, ít bụi
- Sử dụng bút thử điện kiểm tra trước khi
dùng
GV: Ở gia đình em đã sử dụng máy biến
áp như thế nào?
HS: Liên hệ, trả lời.
2 Các số liệu kỹ thuật:
- Công suất định mức (Pđm): VA
- Điện áp định mức (Uđm): V
- Dòng điện định mức (Iđm): A
3 Sử dụng:
* Công dụng của máy biến áp một pha:
- Dùng để giữ điện áp thứ cấp phù hợp với đồ dùng điện khi điện áp sơ cấp thay đổi
- Dùng để biến đổi điện áp của dòng điện 1 pha xoay chiều
- Dùng cho các thiết bị đóng cắt, các thiết bị điện tử và thiết bị chuyên dùng
* Khi sử dụng máy biến áp cần chú ý:
- Điện áp vào phải nhỏ hơn hoặc bằng điện áp định mức
- Không để máy biến áp làm việc quá công suất định mức
- Đặt máy ở nơi sạch sẽ, khô ráo, thoáng gió, ít bụi
- Sử dụng bút thử điện kiểm tra trước khi dùng
4 Củng cố: (1- 2 phút)
Trang 4- Giáo viên hệ thống lại toàn bộ nội dung bài học để học sinh khắc sâu.
- Giáo viên mời một vài học sinh đọc ghi nhớ SGK/161 và phần nội dung" Có thể em chưa biết"
- Giáo viên nhận xét, đánh giá giờ học
5 Hướng dẫn về nhà: (1- 2 phút)
- Đọc và chuẩn bị “ Bài 48: Sử dụng điện năng hợp lý”
Ngày so nạ :
Ti t: 41ế
BÀI 48:
S D NG H P LÍ ĐI N NĂNG Ử Ụ Ợ Ệ
Trang 5I M c tiêu: ụ
Sau khi h c xong bài này h c sinh ph i:ọ ọ ả
1 V ki n th c: ề ế ứ
- Bi t s d ng đi n năng h p lí.ế ử ụ ệ ợ
- Bi t đế ược các khái ni m c b n trong s d ng đi n năng, ti t ki m đi n ệ ơ ả ử ụ ệ ế ệ ệ năng
- Bi t đế ược ý nghĩa c a vi c ti t ki m đi n năng.ủ ệ ế ệ ệ
2 V kỹ năng: ề
- Hình thành kỹ năng tính toán được đi n năng tiêu th trong gia đình.ệ ụ
3 V thái đ : ề ộ
- Có ý th c ti t ki m đi n năng trong sinh ho t, h c t p.ứ ế ệ ệ ạ ọ ậ
- Giáo d c đ o đ c: Có trách nhi m s d ng đi n năng h p lý.ụ ạ ứ ệ ử ụ ệ ợ
II Chu n b c a th y và trò: ẩ ị ủ ầ
1 Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, tài li u, s li u tham kh o có liên quan đ n ệ ố ệ ả ế bài h c, …ọ
2 H c sinh ọ : SGK, v ghi, v bài t p, đ dùng h c t p: Bút vi t, thở ở ậ ồ ọ ậ ế ước k …ẻ
III Ph ươ ng pháp d y h c: ạ ọ
- Phương pháp tr c quanự
- Phương pháp đàm tho iạ
- Phương pháp thuy t trình.ế
- Phương pháp th o lu n nhóm.ả ậ
IV Ti n trình bài gi ng- Giáo d c: ế ả ụ
1 n đ nh t ch c l p Ổ ị ổ ứ ớ :( 1-2 phút)
8A 8B
2 Ki m tra bài cũ: ể ( 5-7 phút)
Câu h i ỏ :
Em hãy cho bi t công d ng c a máy bi n áp m t pha?ế ụ ủ ế ộ
Tr l i: ả ờ
- Dùng đ gi đi n áp th c p phù h p v i đ dùng đi n khi đi n áp s ể ữ ệ ứ ấ ợ ớ ồ ệ ệ ơ
c p thay đ i.ấ ổ
- Dùng đ bi n đ i đi n áp c a dòng đi n 1 pha xoay chi u.ể ế ổ ệ ủ ệ ề
- Dùng cho các thi t b đóng c t, các thi t b đi n t và thi t b chuyên ế ị ắ ế ị ệ ử ế ị dùng
3 Bài m i: ớ
a M bài: ở (3 - 5 phút)
Ngày nay, đi n năng đệ ượ ử ục s d ng r t ph bi n và r ng rãi trong s n ấ ổ ế ộ ả
xu t và đ i s ng Xã h i càng phát tri n, nhu c u s d ng đi n năng ngày ấ ờ ố ộ ể ầ ử ụ ệ càng tăng đòi h i các c quan qu n lí ph i có nh ng chi n lỏ ơ ả ả ữ ế ược phù h p ợ đáp ng nh ng nhu c u đó Tuy nhiên ngứ ữ ầ ười dùng đi n cũng ph i bi t" S ệ ả ế ử
d ng h p lý đi n năng" S d ng h p lí đi n năng cũng n m trong chi n ụ ợ ệ ử ụ ợ ệ ằ ế
lượ ủc c a ngành đi n Đó cũng chính là n i dung c a bài h c hôm nay.ệ ộ ủ ọ
b Các ho t đ ng: ạ ộ
Trang 6* Ho t đ ng 1: Tìm hi u nhu c u tiêu th đi n năng ạ ộ ể ầ ụ ệ ( 10 – 12 phút)
- M c tiêuụ : Bi t đế ược nhu c u tiêu th đi n năng.ầ ụ ệ
- Hình th c t ch cứ ổ ứ : Cá nhân
- Kĩ thu t d y h cậ ạ ọ : Kĩ thu t đ t câu h i, kĩ thu t h i và tr l i.ậ ặ ỏ ậ ỏ ả ờ
- Phương pháp d y h cạ ọ : Đàm tho i, tr c quan, thuy t trình.ạ ự ế
Ho t đ ng c a th y và trò ạ ộ ủ ầ N i dung ghi b ng ộ ả
GV: YCHS nh c l i vai trò c a đi n ắ ạ ủ ệ
năng?
HS: Là ngu n đ ng l c, ngu n năng ồ ộ ự ồ
lượng cho s n xu t và đ i s ng.ả ấ ờ ố
GV: gia đình em thỞ ường s d ng ử ụ
đi n năng nhi u nh t và ít vào th i ệ ề ấ ờ
gian nào trong ngày?
HS: S d ng đi n năng nhi u nh t ử ụ ệ ề ấ
vào kho ng t 18 gi đ n 21 gi và ả ừ ờ ế ờ
ít nh t vào kho ng 23gi đ n 17 gi ấ ả ờ ế ờ
GV: Em hi u gì v gi cao đi m?ể ề ờ ể
HS: Là nh ng gi tiêu th nhi u đi nữ ờ ụ ề ệ
năng
GV: Vì sao kho ng th i gian t 18 giả ờ ừ ờ
đ n 22 gi l i là gi cao đi m?ế ờ ạ ờ ể
HS: Vì kho ng th i gian này s d ng ả ờ ử ụ
nhi u đ dùng đi n: N i c m đi n, ề ồ ệ ồ ơ ệ
tivi, b p đi n, bình nóng l nh, qu t ế ệ ạ ạ
đi n ệ
GV: Theo em, đi n năng trong gi ệ ờ
cao đi m có bi u hi n gì?ể ể ệ
HS: Đi n áp s t, đèn đi n t i đi, đèn ệ ụ ệ ố
ng huỳnh quang không phát sáng,
ố
raidio phát sóng kém, qu t ch y ạ ạ
ch m, th i gian đun n u b p đi n ậ ờ ấ ế ệ
lâu
GV: Nh n xét, b sung, ch t l i, ghi ậ ổ ố ạ
b ng.ả
HS: Ghi bài.
GV: Khi đi n áp c a m ng đi n b ệ ủ ạ ệ ị
gi m xu ng thì các thi t b , đ dùng ả ố ế ị ồ
đi n sẽ nh th nào?ệ ư ế
HS: Ho t đ ng kém, ph i m t nhi u ạ ộ ả ấ ề
th i gian đun n u.ờ ấ
GV: V y, đi n năng trong gi cao ậ ệ ờ
đi m có đ c đi m gì?ể ặ ể
HS: Kh năng cung c p đi n c a các ả ấ ệ ủ
nhà máy đi n không đáp ng đ , ệ ứ ủ
I Nhu c u tiêu th đi n năng: ầ ụ ệ
1 Gi cao đi m tiêu th đi n ờ ể ụ ệ năng:
- Trong ngày có nh ng gi tiêu th ữ ờ ụ
đi n năng nhi u Nh ng gi đó g i ệ ề ữ ờ ọ
là gi cao đi m ờ ể
- Gi cao đi m dùng đi n trong ngàyờ ể ệ
t 18 đ n 22 gi ừ ế ờ
2 Nh ng đ c đi m c a gi cao ữ ặ ể ủ ờ
đi m ể :
- Đi n năng tiêu th r t l n nên các ệ ụ ấ ớ nhà máy đi n không đáp ng đ ệ ứ ủ
- Đi n áp c a m ng đi n b gi m ệ ủ ạ ệ ị ả
xu ng, nh hố ả ưởng x u đ n ch đ ấ ế ế ộ làm vi c c a đ dùng đi n.ệ ủ ồ ệ
Trang 7đi n áp gi m nh hệ ả ả ưởng x u đ n ấ ế
ch đ làm vi c c a đ dùng đi n.ế ộ ệ ủ ồ ệ
* Ho t đ ng 2: Tìm hi u cách s d ng h p lý và ti t ki m đi n năng ạ ộ ể ử ụ ợ ế ệ ệ
( 18 – 20 phút)
- M c tiêuụ : Bi t đế ược các bi n pháp s d ng h p lý và ti t ki m đi n năng.ệ ử ụ ợ ế ệ ệ
- Hình th c t ch cứ ổ ứ : Cá nhân, theo nhóm
- Kĩ thu t d y h cậ ạ ọ : Kĩ thu t đ t câu h i, kĩ thu t h i và tr l i, giao nhi m ậ ặ ỏ ậ ỏ ả ờ ệ
v ụ
- Phương pháp d y h cạ ọ : Đàm tho i, tr c quan, thuy t trình, th o lu n ạ ự ế ả ậ nhóm
Ho t đ ng c a th y và trò ạ ộ ủ ầ N i dung ghi b ng ộ ả
GV: Có các bi n pháp nào đ s d ngệ ể ử ụ
h p lý và ti t ki m đi n năng?ợ ế ệ ệ
HS: Gi m b t tiêu th đi n năng ả ớ ụ ệ
trong gi cao đi m, s d ng đ dùngờ ể ử ụ ồ
đi n hi u su t cao đ ti t ki m đi nệ ệ ấ ể ế ệ ệ
năng, không s d ng lãng phí đi n ử ụ ệ
năng
GV: Chia l p thành 3 nhóm th o lu nớ ả ậ
trong 3 phút:
+ N1: Mu n gi m b t tiêu th đi n ố ả ớ ụ ệ
năng trong gi cao đi m ph i làm ờ ể ả
th nào?ế
+ N2: T i sao ph i s d ng đ dùng ạ ả ử ụ ồ
đi n có hi u su t cao?ệ ệ ấ
+ N3: Làm th nào đ không lãng phí ế ể
đi n năng?ệ
HS: Th o lu n, c nhóm trả ậ ử ưởng
GV: M i các nhóm trình bày k t qu ờ ế ả
th o lu n, m i nhóm b n nh n xét, ả ậ ờ ạ ậ
b sung ổ
+ Ph i c t đi n m t s đ dùng đi nả ắ ệ ộ ố ồ ệ
không c n thi t.ầ ế
+ Đ ti t ki m đi n năng.ể ế ệ ệ
+ Không s d ng đ dùng đi n khi ử ụ ồ ệ
không có nhu c uầ
-> GV ch t l i.ố ạ
GV: Em hãy l y ví d v vi c gi m ấ ụ ề ệ ả
b t tiêu th đi n năng trong gi cao ớ ụ ệ ờ
đi m?ể
HS: C t đi n các thi t b đi n không ắ ệ ế ị ệ
c n thi t.ầ ế
GV: Đ chi u sáng nên dùng lo i đènể ế ạ
II S d ng h p lí và ti t ki m ử ụ ợ ế ệ
đi n năng: ệ
1 Gi m b t tiêu th đi n năng ả ớ ụ ệ trong gi cao đi m: ờ ể
- C t đi n m t s đ dùng đi n ắ ệ ộ ố ồ ệ không c n thi t.ầ ế
2 S d ng đ dùng đi n hi u ử ụ ồ ệ ệ
su t cao đ ti t ki m đi n năng ấ ể ế ệ ệ
3 Không s d ng lãng phí đi n ử ụ ệ năng:
- Không s d ng đ dùng đi n khi ử ụ ồ ệ không có nhu c u.ầ
Trang 8nào đ ti t ki m đi n năng? Vì sao?ể ế ệ ệ
HS: Dùng đèn huỳnh quang vì hi u ệ
su t phát quang cao sẽ tiêu th ít ấ ụ
đi n năng.ệ
GV: Em hãy nêu các vi c làm ti t ệ ế
ki m đi n năng và lãng phí đi n ệ ệ ệ
năng?
HS: T t đèn, đi n, các thi t b đi n ắ ệ ế ị ệ
khi không s d ng ho c không c n ử ụ ặ ầ
thi t ế
GV: gia đình em đã có nh ng bi n Ở ữ ệ
pháp gì đ ti t ki m đi n năng?ể ế ệ ệ
HS: Liên h , tr l i.ệ ả ờ
GV: Ti t ki m đi n năng có l i ích gì ế ệ ệ ợ
cho gia đình, xã h i và môi trộ ường?
HS: L i ích v kinh t , b o v môi ợ ề ế ả ệ
trường
4 C ng c : ủ ố (1- 2 phút)
- Giáo viên h th ng l i toàn b n i dung bài h c đ h c sinh kh c sâu.ệ ố ạ ộ ộ ọ ể ọ ắ
- Giáo viên m i m t vài h c sinh đ c ghi nh SGK/166 và ph n n i dung" ờ ộ ọ ọ ớ ầ ộ
Có th em ch a bi t" ể ư ế
- Giáo viên nh n xét, đánh giá gi h c.ậ ờ ọ
5 H ướ ng d n v nhà: ẫ ề (1- 2 phút)
- Đ c và chu n b “ Bài 45, bài 49: Th c hành qu t đi n - Tính toán đi n ọ ẩ ị ự ạ ệ ệ năng tiêu th trong gia đình”.ụ