bài giảng đo và kiểm tra môi trường chương 7

 Mức ô nhiễm tối ưu được xác định theo hai trường hợp: có hoặc không có công nghệ xử lý chất thải... Hình: Mức Ô Nhiễm Tối Ưu không có công nghệ xử lý chất thải: Mức ô nhiễm tối ưu trù

A Ô Nhiễm Tối Ưu

B Hiệu quả chi phí (Cost Effectiveness).

C Phương Pháp Kiểm Soát Ô Nhiễm

Module:

Kinh tế ô nhiễm

A Ô NHIỄM TỐI ƯU

• Liệu có thể có mức ô nhiễm bằng không?

• Ô nhiễm và ô nhiễm “kinh tế”

• Ô nhiễm (về mặt kinh tế) là khi sự phát thải gây tổn thất về phúc lợi cho con người ( do ngoại tác)

MỨC Ô NHIỄM TỐI ƯU ?

 Là mức ô nhiễm mà tại đó phúc lợi xã hội được tối ưu hóa

 Mức ô nhiễm tối ưu được xác định theo hai trường hợp: có hoặc không có công nghệ xử

lý chất thải.

ĐIỀU KIỆN ĐỂ ĐẠT Ô NHIỄM TỐI ƯU

1/ Không có kỹ thuật xử lý ô nhiễm

P-MC=MEC MNPB =MEC (Marginal net private benefit = marginal external cost)

a) Mức ô nhiễm tối ưu: MNPB =MEC

Hình: Mức Ô Nhiễm Tối Ưu không có công nghệ xử lý chất thải:

(Mức ô nhiễm tối ưu trùng với mức sản lượng tối ưu Q*)

Tổng Chi Phí giảm thải

(Total Abatement cost-TAC): chi

phí làm giảm luợng chất ô nhiễm

phóng thích vào môi trường/giảm

nồng độ ô nhiễm bằng cách thay

đổi công nghệ sx, đổi nhập lượng

hay thậm chí ngừng sản xuất

Chi Phí giảm thải biên (Marginal

Abatement Cost-MAC): mức gia tăng

của TAC để làm giảm một đơn vị

Hình: Mức Ô Nhiễm Tối Ưu khi có công nghệ xử lý chất thải MAC=MDC

Lượng thải

b Hiệu quả chi phí (Cost

Effectiveness)

Hiệu quả chi phí (Cost

Effectiveness ): tổng chi phí để đạt mức giảm thải mong ước là nhỏ nhất.

Chính Sách Nhà Nước

Công Cụ Thị Trường

Các Công Cụ Khác

Ra Lệnh và Kiểm Soát

Phí

/Thuế

Trợ Cấ p

Giấ

y Phé p

Ký quỹ- hoàn trả

TC MT xung quanh

TC Xả

TC Thực Hiện

TC Kỹ Thuật

Tự Nguyện Giáo Dục Quy hoạch Phạt Cấm Đoán

Phương pháp Coase

Định lý Coase: Nếu quyền tài sản là hoàn hào và chi phí giao dịch là zero, thì luôn có xu hướng đạt được mức ô nhiễm tối ưu thông qua quá trình mặc cả, bất kể ai (người gây ô nhiễm người bị ảnh hưởng ô nhiễm) là người sở

hữu tài sản môi trường

Phương Pháp COASIAN (1960) hay phương pháp Quyền sở hữu:

0 q*=60 8

0 100

2 0

Số lượng giảm thải (%)

Hạn cheá cuûa Phương pháp Coase  

- Số lượng người gây ô nhiễm và người bị ả nh

hưởng ô nhiễm thường là lớn=> Chi phí giao dịch thường rất lớn

- Khó khăn trong việc xác định MNPB và MEC.

- Giải pháp mặc cả đối với ảnh hưởng ngoại vi hàng

công cộng thường ít xuất hiện; và thậm chí khi

mặc cả xuất hiện, kết quả thường ít khi hiệu quả

Trong hoàn cảnh nào mặc cả có thể xảy ra để đạt được mức ô nhiễm hiệu quả?

1 Quyền tài sản được phân định rõ ràng

2 Số người can dự tương đối ít và chi phí giao dịch khá thấp

3 Quan hệ nhân quả là rõ ràng

4 Thiệt hại dễ đo lường

Phương Pháp “Mệnh lệnh và

Điều khiển ”:

• Đặt ra tiêu chuẩn mơi trường

• Mức độ phát thải tối đa hay mức chất lượng mơi trường tối thiểu

• Tiêu chuẩn xả / Tiêu chuẩn MT xung quanh

• 2 Đặt ra các qui định ( ví dụ: cấm sử dung một

số chất độc hại như DDT).

• 3 Giám sát và cưỡng chế việc thực hiện tiêu

chuẩn hay qui định này.

Tieâu chuaån moâi

– Luật bảo vệ môi trường ( 1993)

– Luật bảo vệ và phát triển rừng (2004)

– Luật khoáng sản (1996)

– Luật xăng dầu và khí đốt (1996 chỉnh sửa năm 2000)

– Luật tài nguyên nước ( 1999)

– Luật thủy sản (2003)

– Luật đất đai (2003)

Ưu điểm và hạn chế của phương pháp

+ Kh ơng khuyến khích cải tiến cơng nghệ

+ Khó thay đổi các tiêu chuẫn.

+ Ph í giám sát, cưỡng chế cao

Bài tập 3: Giả sử có 3 nhà máy với Mac như sau:

Lượng ô nhiễm MAC1($) MAC2($) MAC3($)

Tổng lượng ô nhiễm là 18 đơn vị Mục tiêu chất lượng môi trường là giảm mức ô nhiễm còn 9 đơn vị.

1 Nếu mức thuế ô nhiễm là $75, hãy xác định mức phát thải cho mỗi nhà máy và TAC

2 So sánh với kết quả bài tập trên

Lượng ô nhiễm MAC1($) MAC2($) MAC3($)

Mức thuế và lượng ô nhiễm được xử lý

C.Tax

MAC 1 MAC 2 MAC 3

S 1 S 2 S 3

Mức ô nhiễm xử lý

Công Cụ Kinh tế ( Economic Instruments-EI)

• Các loại phí, thuế bảo vệ môi trường.

• Trợ gi.

• Các cơ chế quỹ, đặt cọc hoàn trả

• Giấy phép phát thải và thị trường trao đổi quyền phát thải.

Lợi ích của công cụ kinh tế

• Nội hoá các ngoại tác

• Bảo vệ môi trường với các chi phí thấp

• Tạo ra các khuyến khích đổi mới

• Làm tăng ngân sách.

• Lợi ích kép

Thuế Pigou

- Thuế tối ưu

- Là thuế đánh cho mỗi đợn vị ô nhiễm, bằng thiệt hại ngoại vi cân bằng ở mức ô nhiễm tối ưu

- Khó khăn trong việc xác định mức thuế.

Ưu điểm và hạn chế của thuế/phí ô nhiễm

Ưu điểm

+ Tạo nguồn thu ngân sách

+ Khuyến khích cải tiến công nghệ

+ Đạt hiệu quả kinh tế

Kinh nghiệm áp dụng phí ô nhiễm

Mức ô nhiễm

Philippines

Mức phí

ô nhiễm

(Pi - t* ; Po): Phần thuế ô nhiễm do người sản xuất trả

(Po ; Pi): Phần thuế ô nhiễm do người tiêu thụ trả

A

E1E*

Các loại thuế/phí trong thực tế

1 Phí/Thuế ô nhiễm: Phí liên quan đến thiệt

hại môi trường, được tính cho mỗi đơn vị phát thải.

2 Phí/ Thuế sử dụng ( User fee) nhằm thu

hồi lại chi phí quản lí liên quan đến xử lí, thu gom và thải bỏ Thuế/ phí sử dụng

không liên quan trực tiếp đến chi phí tác hại đến môi trường

• 3 phí sản phẩm (Product charge) là những khoản phí được tính thêm vào giá sản phẩm của sản phẩm gồm

ô nhiễm (trong giai đoạn sản xuất hay tiêu dùng) hoặc cho những sản phẩm mà vì nó người ta phải thiết lập

1 hệ thống xử lý đặc biệt

• Các khoản thu từ phí sản phẩm có thể được sử dụng

để xử lý ô nhiễm trực tiếp trong sản xuất, nhằm giúp tái chê sản phẩm đã qua sử dụng hoặc cho những

mục đích ngân sách khác

• VD: tất cả các nước thành viên của cộng động Châu

Âu (EC) trừ Đan Mạch, thu phí sản phẩm đối với dầu nhớt theo chỉ thị 1975/EC nhằm đưa vào áp dụng các biện pháp tái chế dầu phí thải

• Ở Na Uy và Thụy Điển người ta còn áp dụng phí đối với các Công-tem-nơ không tái chế được, pin, dầu

nhớt, phân bón và thuốc trừ sâu

- Được sử dụng để tạo nguồn thu cho việc cấp phép và các

hoạt động kiểm soát ô nhiễm của các cơ quan quản lý.

- Ví dụ ở Na Uy, những khoản phí này được thu nhằm tài

trợ cho hoạt động đăng ký và kiểm soát hoạt động ngư nghiệp và ô nhiễm trong nông nghiệp, kiểm soát mức phát thải từ các cơ sở công nghiệp cũng như cho việc cấp phép cho các hóa phẩm

Hệ thống đặt cọc – Hoàn trả

Nguyên tắc:

- Người gây ô nhiễm phải trả

- Khuyến khích việc tái chế và tái sử dụng chất thải

Kinh nghiệm áp dụng hệ thống đặt cọc – hoàn trả

- Đối tượng: Đồ uống, rượu bia, acquy, chai đựng thuốc trừ sâu, đồ dùng gia đình

- Mức đặt cọc: thấp: 2 – 4% giá sản phẩm

cao: 10-20% giá sản phẩm.

- Tỷ lệ thu hồi: tùy thuộc vào mức đặt cọc: từ

50 – 98%

Ưu điểm và hạn chế của ht đặt cọc – hoàn trả

Quỹ môi trường

Nguyên tắc người gây

ô nhiễm phải trảTạo khuyến

Nguồn bên trong

(vùng, khu vực)

Tiền phạtCông cụ kinh tếĐóng góp từ người gây ô nhiễm

Các quỹ môi trường ở Việt Nam

• Quỹ xoay vòng vốn,

• Quỹ giảm thiểu ô nhiễm môi trường

• Quỹ BVMT Viêt nam

• Quỹ BVMT địa phương

Các quỹ MT quốc tế hoạt động ở VN :

-Green Credit Trust Fund –Quỹ Ủy Thác Tín Dụng

Xanh

-Global Environment Facility – Quỹ MT Toàn Cầu -SIDA Environment Fund (SEF): Quỹ MT SIDA

Ví dụ: Quỹ bảo vệ môi trường Vietnam

• HỖ TRỢ TÀI CHÍNH CHO CÁC CHƯƠNG TRÌNH,

2.4 Chọn lựa công cụ quản lý

môi trường.

 Tính hiệu quả kinh tế

 Khuyến khích năng động

 Tính khả thi về quản lý và tài chính

 Linh hoạt/mềm dẻo

 Khả thi vể mặt chính trị và xã hội

 Sử dụng kết hợp các công cụ