thu hoạch thực tế chuyên môn

bài thu hoạch thực tế chuyên môn chuyến đi thực tế tình thanh hoá di tích lịch sử Lam Kinh Và thành nhà hồ nguồn trường đại học hồng ssức khoa khoa học xã hội Khu di tích lịch sử Lam Kinh rộng 200 ha (huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa) là nơi anh hùng Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa chống quân Minh xâm lược. Sau khi chiến thắng, năm 1428, Lê Lợi lấy niên hiệu Lê Thái Tổ, đặt tên nước là Đại Việt. Nhà vua đóng đô ở Thăng Long (Hà Nội) và dựng ở quê hương Lam Sơn một kinh thành gọi là Lam Kinh. Nơi này còn được gọi là Tây Kinh (để phân biệt với Đông Kinh Hà Nội) có nhiều điện miếu, lăng tẩm quy mô lớn để thờ cúng tổ tiên, nơi an nghỉ của các nhà vua.

Bác Hồ ta đã có câu “Học đi đôi với hành” phù hợp với quan điểm màNgười đã đề ra “ Lí luận gắn liền với thực tiễn” “Học” là những kiến thức đượctích lũy trong sách vở, là nắm vững lý luận Còn “hành” là làm, là thực hành, làứng dụng kiến thức đã tiếp thu vào đời sống thực tế Cho nên học và hành cóquan hệ chặt chẽ với nhau, là hai mặt của một quá trình thống nhất, không thểtách rời Và trong học tập thì việc vận dụng giữa những kiến thức đã học vàothực tế lại càng quan trọng hơn, đặc biệt là trong học tập và giảng dạy môn Lịch

sử Với đặc thù bộ môn của chúng ta là học những sự kiện, hiện tượng, nhân vật

đã xảy ra trong quá khứ nên việc tiếp thu kiến thức trong sách vở và sau đóđược đi thực tế, thăm các di tích lịch sử, các hiện vật thì sẽ giúp cho việc họctập có hiệu quả hơn, và việc tiếp thu kiến thức nhanh hơn, hiểu sâu hơn, nhớ lâuhơn

Học kỳ I năm thứ tư, chúng tôi có học phần thực tế lịch sử Việt Nam.Theo chương trình học tập của nhà trường, khoa Lịch Sử đã tổ chức cho chúngtôi đi thực tế lịch sử Việt Nam ở các tỉnh miền Trung Tuy nhiên, do hoàn cảnhtình hình dịch bệnh covid19 - 2021 gia tăng trong thời điểm sắp diễn ra chuyến

đi thực tế miền Trung, chính vì vậy, theo kế hoạch của khoa cùng với sự phêduyệt, đồng ý của lãnh đạo nhà trường với phương châm sự an toàn đặt lên hàngđầu, chúng tôi được rút ngắn chuyến đi thực tế xuống 2 ngày 1 đêm với các ditích lịch sử nổi tiếng ở xứ Thanh như: Thành Nhà Hồ, Di tích Lam Kinh, HangCon Mong, Đền thờ Trần Khắc Trân, Đền Bà Triệu,… Chuyến đi rất bổ ích đốivới chúng tôi, qua chuyến đi tôi đã thu được nhiều kiến thức, chụp được nhiềuhình ảnh tư liệu và đặc biệt tôi được tận mắt nhìn thấy những di tích lịch haynhững hiện vật mà bình thường tôi chỉ được nhìn thấy trong sách vở Sauchuyến đi này, tôi đã học hỏi được nhiều điều bổ ích, làm phong phú thêm vốnkiến thức của mình Và hơn hết đó là những kiến thức tôi được học trên sách vởbây giờ tôi đã trực tiếp nhìn thấy

Đối với việc học tập Lịch sử thì đi thực tế có vai trò rất quan trọng, vừacủng cố kiến thức đã học, cung cấp thêm kiến thức mới, giáo dục tình yêu quêhương, đất nước và qua đó cũng rèn luyện cho thêm nhiều kỹ năng Trongchuyến đi này, tôi ấn tượng nhất với hai địa điểm Thành Nhà Hồ và khu di tíchlịch sử Lam Kinh – nhắc tới xứ Thanh thì không ai không nhắc tới hai di tíchlịch sử nổi tiếng gắn với hai triều đại trong lịch sử Việt Nam là nhà Hồ và NhàLê.

1 Thành Nhà Hồ:

Thành Nhà Hồ

Thành nhà Hồ thuộc xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hoá,

nằm cách trung tâm thành phố 45km Thành nhà Hồ Vĩnh Lộc từng là kinh đôcủa nước Việt Nam Thành nhà Hồ (hay còn gọi là thành Tây Đô, thành AnTôn, thành Tây Kinh hay thành Tây Giai) là kinh đô nước Đại Ngu (quốc hiệuViệt Nam thời nhà Hồ) Đây là tòa thành kiên cố với kiến trúc độc đáobằng đá có quy mô lớn hiếm hoi ở Việt Nam, có giá trị và độc đáo nhất, duy

còn lại trên thế giới Thành được xây dựng trong thời gian ngắn, chỉ khoảng 3tháng (từ tháng Giêng đến tháng 3 năm 1397) và cho đến nay, dù đã tồn tại hơn

6 thế kỷ nhưng một số đoạn của tòa thành này còn lại tương đối nguyên vẹn

Di tích thành nhà Hồ đã được Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch xếp hạng

là di tích cấp quốc gia, có giá trị đặc biệt quan trọng của dân tộc vào năm

1962 Tiếp theo đó là 11 năm đệ trình hồ sơ lên Uỷ ban Di sản Thế giới.Đến ngày 27 tháng 6 năm 2011, tổ chức UNESCO đã chính thức công nhậnthành nhà Hồ di sản văn hoá thế giới Hiện nay, nơi đây đã được thủ tướngchính phủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 62 di tích quốc gia đặc biệt

Khu di tích này nằm giữa sông Mã và sông Bưởi, thuộc địa giới hànhchính các xã Vĩnh Tiến, Vĩnh Thành, Vĩnh Long, Vĩnh Yên, Vĩnh Quang, NinhKhang, thị trấn Vĩnh Lộc, một phần xã Vĩnh Phúc (huyện Vĩnh Lộc) và mộtphần xã Thạch Long (huyện Thạch Thành)

Thành Nhà Hồ được xây vào năm 1397 dưới triều Trần do quyền thần HồQuý Ly chỉ huy, người không lâu sau (1400) lập ra nhà Hồ Theo sử sách, thànhbắt đầu xây dựng vào mùa xuân tháng một năm Đinh Sửu niên hiệu Quang Tháithứ 10 đời vua Thuận Tông của vương triều Trần Người quyết định chủ trươngxây dựng là Hồ Quý Ly, lúc bấy giờ giữ chức Nhập nội Phụ chính Thái sư Bìnhchương quân quốc trọng sự, tước Tuyên Trung Vệ quốc Đại vương, cương vị Tểtướng, nắm giữ mọi quyền lực của triều đình Người trực tiếp tổ chức và điềuhành công việc kiến tạo là Thượng thư bộ Lại Thái sử lệnh Đỗ Tỉnh (có sáchchép Mẫn) Hồ Quý Ly xây thành mới ở động An Tôn (nay thuộc địa phận các

xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa), làm kinh đô mớivới tên Tây Đô, nhằm buộc triều Trần dời đô vào đấy trong mục tiêu chuẩn bịphế bỏ vương triều Trần Tháng 3 năm Canh Thân (26-3 đến 24-4-1400), vươngtriều Hồ thành lập (1400- 1407) và Tây Đô là kinh thành của vương triều mới,thành Thăng Long đổi tên là Đông Đô vẫn giữ vai trò quan trọng của đất nước

Vì vậy thành Tây Đô được dân gian quen gọi là Thành nhà Hồ Thành đá được

xây dựng trong một thời gian kỷ lục, chỉ chừng 3 tháng Các cấu trúc khác nhưcác cung điện, rồi La Thành phòng vệ bên ngoài, đàn Nam Giao còn được tiếptục xây dựng và hoàn thiện cho đến năm 1402 Hổ Quý Ly từ khi nắm quyềnlực của triều Trần cho đến khi sáng lập vương triều mới đã ban hành và thực thimột loạt chính sách cải cách về các mặt chính trị, kinh tế, tài chính, văn hóa,giáo dục nhằm khắc phục cuộc khủng hoảng của chế độ quân chủ cuối triềuTrần, củng cố chính quyền trung ương và chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chốngMinh Trong lịch sử chế độ quân chủ Việt Nam, Hồ Quý Ly là một nhà cải cáchlớn với một hệ thống chính sách và biện pháp khá toàn diện, táo bạo Thành nhà

Hồ được xây dựng và tồn tại trong những biến động cuối thế kỷ XIV đầu thế kỷ

XV, gắn liền với sự nghiệp của nhà cải cách lớn Hồ Quý Ly và vương triều Hồ

Kích thước: Thành Nhà Hồ, với bốn bức tường và cổng thành còn lạitương đối nguyên vẹn, sẽ là rất đơn giản trong việc xác định về cấu trúc toàthành, nhưng các công trình nghiên cứu trước nay đều đưa ra các số liệu khácnhau về kích thước tường thành, cổng thành Theo số liệu đo đạc thì: ChiềuNam Bắc dài 860m (tính từ mép trong theo trục Nam Bắc) Chiều Đông Tây dài863m (tính từ mép trong theo trục Đông Tây) Nếu tính theo mép ngoài cổngthành thì: Chiều Đông Tây là 883,5m; chiều Nam Bắc là 870,5m

Kết cấu: Mỗi cạnh trên dưới 800m và chu vi trên 3,5 km Thành phíangoài xây bằng đá, bên trong xây bằng đất đầm nện chắc, mở bốn cửa theo bốnhướng Nam, Bắc, Đông, Tây Tường thành đá bên ngoài xây bằng những khối

đá nặng trung bình 10-16 tấn, có khối nặng đến trên 26 tấn, được đẽo gọt khávuông vắn và lắp ghép theo hình chữ công tạo nên sự liên kết kiên cố Đất đắpbên trong thoai thoải dần Thành qua thời gian trên 6 thế kỷ đã bị bào mòn và cóchỗ bị sạt lở, nhưng di tích tường thành chỗ còn lại vẫn dày khoảng 4-6m, chânthành rộng khoảng trên 20m Bốn cửa thành xây theo kiểu vòm cuốn, bằng đá,riêng cửa Nam là cửa chính có ba cổng ra vào, dài trên 34m, cao hơn 10m Hào

bảo vệ vòng ngoài Theo sử liệu, trên thành còn xây tường bằng gạch mà khảo

cổ học đã phát hiện khá nhiều, trên nhiều viên gạch còn khắc tên đơn vị cáclàng xã được điều động về xây thành Ngoài ra còn nhiều kiến trúc khác, trong

đó đàn Nam Giao xây trên sườn phía Tây Nam núi Đốn Sơn bằng đá quy môkhá lớn Hiện các kiến trúc cung điện, tường gạch bên trên thành cùng các bộphận bằng gạch, gỗ bị sụp đổ, hủy hoại và tòa thành cũng không tránh khỏi cóphần bị sạt lở, nhưng gần như tổng thể kiến trúc bằng đá vẫn tồn tại

Ngoài thành nhà Hồ, được gọi là thành trong, khu di tích này có:

Rồng Đá

Đôi rồng đá mất đầu

Theo sử sách ghi lại thì đôi rồng đá trên đã được người Pháp phát hiệnvào năm 1938 khi họ làm một con đường nội địa trong thành Đôi rồng này cóchiều dài 3,8 m, là đôi tượng rồng lớn nhất trong các triều đại phong kiến ViệtNam được phát hiện

Đôi rồng được chạm khắc tinh xảo bằng đá xanh nguyên khối, thân thonnhỏ dần về phía đuôi, uốn bảy khúc, có vảy phủ kín thân Rồng có bốn chi, mỗichi có ba móng Các khoảng trống dưới bụng và ô tam giác ghép thành bậc đềuđược chạm hoa cúc và móc hoa lượn mềm, tỉ mỉ

Dấu tích nền Vua

Dấu tích nền Vua

Dấu tích kiến trúc thời Trần - Hồ được phát hiện tại các hố khai quật ở khu vựctrung tâm (nền Vua), khu vực Đông Nam và Tây Nam trong phạm vi khoảng16.000 m2 với nền móng cổng, hành lang bao quanh, lối đi , tạo nên khônggian được coi là khu vực chính điện của Thành nhà Hồ Các kiến trúc chính nàykết cấu theo kiểu hình chữ vương, chữ nhị và chữ công Tại cụm kiến trúc phíaĐông nền Vua, xuất lộ hai cụm dấu tích kiến trúc với kết cấu móng cột gia cố,phân bố đều nhau và trong phạm vi rộng lớn Cụm kiến trúc phía Bắc, phía Nam

và phía Tây cũng xuất lộ kiến trúc nhiều gian, nhiều vì, mỗi vì bốn cột

Các nhà nghiên cứu nhận định, 6 đơn nguyên này chính là kiến trúc chính điện,tiền điện, hậu điện, tả vu, hữu vu, hành lang Đông Tây và có thể còn có cổng ởphía trước được bố trí khá cân xứng, hài hòa

Các nhà khảo cổ còn tìm thấy nhiều dấu tích thời Lê sơ và Lê Trung Hưng nằmxen lẫn, chồng lấn với kiến trúc thời Trần Hồ như gạch vồ, ngói âm dương

Tường thành và Hào thành

Một đoạn tường thành nhà Hồ

Từ bên ngoài, có thể thấy toàn bộ các bức tường của tòa thành được xâybằng các khối đá khổng lồ có hình khối chữ nhật hoặc gần vuông, xếp khôngtrùng mạch theo hình chữ Công "I" Trên thực tế, tường thành được cấu tạo bởi

ba lớp gắn kết chặt chẽ với nhau bằng một kỹ thuật xây dựng đặc biệt:

Lớp ngoài: tường thành được xây dựng bằng “những khối đá vôi to lớn,được đẽo gọt và ghép một cách tài tình” Tất cả các khối đá xây được đẽo gọtcông phu thành các khối vuông thành sắc cạnh, với kích thước trung bình 2,2 x1,5 x 1,2m, cá biệt có khối có kích thước tới 4,2 x 1,7 x 1,5m và 5,1 x một x1,2m Những khối đá lớn nhất nặng tới khoảng 26,7 tấn

Đại Việt sử ký toàn thư cũng cho biết, năm Tân Tỵ (1401) “Hán Thương

hạ lệnh cho các lộ nung gạch để dùng vào việc xây thành Trước đây xây thànhTây Đô, tải nhiều đá tới xây, ít lâu sau lại bị sụp đổ, đến đây mới xây trên bằnggạch, dưới bằng đá” Đến nay, qua nghiên cứu sưu tầm, Trung tâm Bảo tồn Disản Thành Nhà Hồ đã phát hiện có 294 địa danh hành chính trong cả nước đónggóp xây dựng Thành Nhà Hồ

Để hoàn chỉnh công trình này, con số ước tính hơn 100,000m3 đất đãđược đào đắp, hơn 20,000m3 đá, trong đó có nhiều khối đá nặng trên 20 tấn đãđược khai thác, vận chuyển và lắp đặt

Bao quanh các bức tường thành đồ sộ là hệ thống hào thành, như thườngthấy ở các tòa thành Đông Á Ngày nay, nhiều phần của hào thành đã bị lấp cạn.Tuy nhiên, vẫn có thể nhận thấy rất rõ dấu tích của hào thành ở bốn phía vớichiều rộng trung bình 50m.

La Thành

Một đoạn La thành

Bao quanh toàn bộ tòa thành đá và hào thành là La Thành La Thành hiệncòn là một tòa thành đất cao khoảng 6m, mặt cắt dạng hình thang với bề mặtrộng 9,20m, chân thành rộng khoảng 37m Mặt ngoài dốc đứng, phía trong thoaithoải kiểu bậc thang, mỗi bậc cao 1,50m, một số vị trí có trộn thêm sạn sỏi giacố

Kết quả thám sát năm 2010 ở khu vực thôn Xuân Áng, xã Vĩnh Long chothấy, đất đắp La Thành bằng các loại đất sét màu vàng, màu xám hoặc xámxanh có lẫn các đá sạn laterít

Toàn bộ La Thành được đào đắp dựa theo địa hình tự nhiên, có đoạn thìnối liền với núi đá, lấy núi đá làm bức tường thành thiên nhiên hùng vĩ, có đoạnthì nương theo các dòng sông

Ngày nay, trên thực địa, La Thành vẫn còn dấu vết từ núi Đốn Sơn (xãVĩnh Thành) đến núi Hắc Khuyển (xã Vĩnh Long), các núi Xuân Đài, TrácPhong, Tiến Sỹ (xã Vĩnh Ninh), núi Kim Ngọ (xã Vĩnh Tiến), núi Ngưu Ngọa,núi Voi (Xã Vĩnh Quang) Trong đó có những đoạn là đê của sông Bưởi và sông

Mã La Thành cũng triệt để nối các quả núi tự nhiên như núi Voi, núi Đốn,nhiều đoạn chạy theo thế uốn của sông Bưởi và sông Mã mang thêm chức năng

là đê phòng lũ lụt cho toàn bộ kinh thành Đây cũng là truyền thống đắp thànhcủa người Việt đã từng hiện diện ở các di tích như thành Cổ Loa (Hà Nội) thế

kỷ 3 trước CN, thành Hoa Lư (Ninh Bình) thế kỷ 10, thành Thăng Long thể kỷ

XI – XVIII

Nhiều đoạn La Thành trải qua 6 thế kỷ vẫn còn khá nguyên vẹn với cáclũy tre trải dài bát ngát, tương truyền cũng là dấu tích lâu đời gợi nhớ đến việcnhà Hồ cho trồng tre gai bảo vệ kinh thành cuối thế kỷ XIV

Đền thờ nàng Bình Khương

Thuộc địa phận thôn Đông Môn, xã Vĩnh Long, nằm sát tường phía Đôngcủa thành trong Thành Nhà Hồ Đền là nơi thờ nàng Bình Khương phu nhân củaCống sinh Trần Công Sỹ, một trong những người chỉ huy xây dựng tường thànhphía đông của thành Tây Đô

Đền có diện tích 600m2, kiến trúc gồm tiền đường và hậu cung Hiện naytrong đền còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị như: Phiến đá – kiêm thần vị thờnàng Bình Khương, bia đá dựng năm Thành Thái thứ 15 (1903) do Vương DuyTrinh soạn ghi sự tích Bình Khương và Cống Sinh; bia đá dựng năm ThànhThái thứ 15 (1903) do Phan Hữu Nguyên soạn ghi nội dung ca tụng BìnhKhương và bia trùng tu miếu Bình Khương dựng năm Bảo Đại thứ 5 (1930)

Đền được xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh năm 1995

Ngôi đền nàng Bình Khương

Phiếm đá hình đầu người và đôi bàn tay mà nàng Bình Khương đập đầu tự tử kêu

oan cho chồng

Đàn tế Nam Giao

Đàn tế Nam Giao - Thành Nhà Hồ

Đàn tế Nam Giao được xây dựng ở phía Nam Thành Nhà Hồ, phía trong

La Thành, dựa theo sườn Tây Nam núi Đốn Sơn Dấu tích kiến trúc đàn tế đãxuất lộ chạy theo hướng Bắc – Nam là 250m, hướng Đông – Tây là 150m vớitổng diện tích 35.000m2

Đàn được chia làm nhiều tầng giật cấp cao dần lên, trong đó tầng đàntrung tâm cao 21,70m so với mực nước biển, chân đàn có độ cao khoảng10,50m so với mực nước biển Hiện nay, bước đầu đã khai quật được khoảng15.000m2 và phát lộ được cấu trúc tổng thể của phần đàn trung tâm bao gồm 3vòng tường đàn bao bọc lẫn nhau Vòng đàn ngoài cùng đã xuất lộ một phần dài145m, rộng 113m có hai đầu lượn tròn.Vòng đàn giữa gần hình vuông 65m x65m.Vòng đàn trong cùng hình đa giác (60,60m x 52m) có hai cạnh trên vátchéo Toàn bộ 3 vòng đàn trên đây ôm trọn toàn bộ nền đàn tế hình chữ nhật23,60m x 17m Trong lòng nền đàn có dấu tích đàn tế hình tròn (Viên đàn),đường kính 4,75m

Nền đàn được đầm nện bằng các loại đá dăm núi, móng tường đàn vàtường đàn được xây dựng bằng các loại đá xanh và gạch ở hai bên, ở giữa nhồiđất Tường đàn cómái lợp các loại ngói mũi sen, ngói mũi lá và ngói âm dương

Mặt nền đàn được lát bằng loại gạch vuông cỡ lớn Các đường đi trong đànđược lát đá.

Trong khu vực đàn tế còn tìm thấy dấu tích của hàng chục nền móng củacác kiến trúc phụ, 5 cửa, dấu tích đường đi và dấu tích của 10 cống nước đượcxây dựng và bố trí hết sức khoa học nhằm đảm bảo cho việc tiêu thoát nước chomột công trình kiến trúc có diện tích rộng hàng chục nghìn mét vuông

Góc Đông Nam đã tìm thấy một giếng nước lớn có cấu trúc 2 phần: phầnthành giếng được xây bằng các khối đá có mặt bằng hình vuông (13m x 13m) cóbậc đi xuống nhỏ giật vào trong lòng theo lối "thượng thách hạ thu", phần lònggiếng hình tròn, mặt cắt hình phễu, phần miệng tròn có đường kính khoảng6,50m, độ sâu tính từ miệng giếng vuông 4,90m

Với tổng diện tích trên 35.000m2, có thể nói Nam Giao là một kiến trúcđàn tế khá hoành tráng trong tổng thể khu di tích Thành Nhà Hồ Không nhữngthế, qua những di vật còn lại, chúng ta còn thấy Nam Giao cũng được trang tríkhá độc đáo ở trên các kiến trúc có mái Đó là thành bậc đá chạm sấu thần,tượng đầu chim phượng, uyên ương, hệ thống lá đề, hệ thống gạch trang tríchạm rồng, hoa cúc nhiều mô típ cho thấy có sự ảnh hưởng mạnh mẽ của nghệthuật Phật giáo trong trang trí Nam Giao Trong thời đại hạn chế Phật giáo thìđây cũng là điều hết sức đáng lưu ý của di tích đàn tế Nam Giao nói riêng vànghệ thuật thời Hồ nói chung

Thêm vào đó, các phần núi non phía sau đàn đều được lưu giữ khánguyên vẹn kết hợp hài hòa với các thành phần kiến trúc đàn tế, làm tăng thêm

vẻ đẹp, tính hấp dẫn riêng có của đàn tế Nam Giao Thành Nhà Hồ

Tóm lại, Thành Nhà Hồ mang những giá trị đặc sắc của riêng mình.Thành không chỉ là căn cứ quân sự vững chắc mà còn là nơi ghi dấu ấn đặc biệttrong việc thực hiện các quyết định cách tân đất nước của vương triều Hồ, góp