• Học thuộc lòng ghi nhớ làm bài tập 3.[r]
Trang 1Tiết 20: Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
Đỗ Thị Thuyết
Kính chào quý thầy cô
về dự giờ chuyên đề Kính chào quý thầy cô
về dự giờ chuyên đề
Trang 2Kiểm tra bài cũ
Hãy nêu các b ớc để tạo lập một văn bản?
Gồm 4 b ớc:
1- Định h ớng văn bản;( đối t ợng, mục đích, nội dung,
cách thức)
2- Tìm ý, lập dàn ý để có bố cục rành mạch.
3- Viết thành bài văn trong sáng, có mạch lạc và liên kết chặt chẽ
4- Kiểm tra
Trang 3Tiết 20 : Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
Đọc những câu ca dao sau :
* Th ơng thay con cuốc giữa trời
Dầu kêu ra máu có ng ời nào nghe
-> Tiếng kêu của con cuốc -> gợi sự liên t ởng tiếng kêu não lòng, vô vọng của thân phận ng ời lao động, gợi sự xót th ơng, đồng cảm
*Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông
Thân em nh chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ d ới ngọn nắng hồng ban mai
-> Bày tỏ niềm vui, hồn nhiên trong trẻo pha chút bâng khuâng, xao xuyến
Tóm lại: Ng ời ta cần biêủ cảm khi : Biểu dạt tình cảm, cảm xúc, nói lên những rung động, sự đánh giá, khêu gợi lòng đồng cảm với ng ời đọc
Trang 4Tiết 20: Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
* Văn biểu cảm:
Là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc,
sự đánh giá của con ng ời đối với thế giới xung quanh
và khêu gợi lòng dồng cảm nơi ng ời đọc.
Còn gọi là văn trữ tình; bao gồm các thể loại văn học nh thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tuỳ bút
Trang 5VD1: Thảo th ơng nhớ ơi! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung một bàn với Hồng, Minh,Ngọc, thế mà nay, Thảo đã theo cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí minh, để cho bọn mình xiết bao mong nhớ Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng dạo Hồ Tây, cùng chơi Thủ lệ, cùng tham quan Ao Vua? Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép bài cho mình?
VD2: Trên đài, một ng ời con gái nào đó vừa hát một bài dân cacủa đất n ớc ta trong đêm khuya Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa đọng lại, đứng im, không nháy nữa, đêm đã đi vào chiều sâu mà vẫn còn nghe âm vang mãi giọng hát của ng ời con gái lúc nãy Một giọng hát dân ca, ngân nga bát ngát nh cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời, có lúc rụt rè,
e thẹn nh khoé mắt ng ời yêu mới gặp , có lúc tinh nghịch, duyên dáng nh
những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đ ờng làng
trộn lẫn bóng tre và bóng nắng Có lẽ không phải là ng ời con gái đã hát trên
đài Đó chính là quê h ơng ta đang lên tiếng hát Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất, ở trong đó một góc v ờn có đôi cây sầu đông và một giàn bầu đong đ
a quả nặng, một ngày đã xa,mẹ ta đã chôn núm rau của ta thuở ta mới lọt lòng Đó là tiếng ngân nga của mặt đất, của dòng sông, của những xóm làng
và những cánh đồng sau ngày lao động và chiến đấu.
Tiết 20 : Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
Trang 6Tiết 20 : Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
VD1 : Thảo th ơng nhớ ơi! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung một bàn với Hồng, Minh,Ngọc, thế mà nay, Thảo đã theo cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí minh, để cho bọn mình xiết bao mong nhớ Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng dạo Hồ Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham quan Ao Vua? Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép bài cho mình?
-> Biểu đạt nỗi nhớ bạn gắn liền kỷ niệm
(Đoạn văn đ ợc bày tỏ tình cảm một cách trực
tiếp)
Trang 7Tiết 20 : Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
VD2: Trên đài, một ng ời con gái nào đó vừa hát một bài dân cacủa đất n ớc
ta trong đêm khuya Bây giờ tất cả im lặng rồi, giọt sao ngoài khung cửa
đọng lại, đứng im, không nháy nữa, đêm đã đi vào chiều sâu mà vẫn còn nghe âm vang mãi giọng hát của ng ời con gái lúc nãy Một giọng hát dân
ca, ngân nga bát ngát nh cánh cò trên đồng lúa miền Nam chạy tới chân trời, có lúc rụt rè, e thẹn nh khoé mắt ng ời yêu mới gặp , có lúc tinh nghịch, duyên dáng nh những đôi chân nhỏ thoăn thoắt gánh lúa chạy trên những con đ ờng làng trộn lẫn bóng tre và bóng nắng Có lẽ không phải là ng ời con gái đã hát trên đài Đó chính là quê h ơng ta đang lên tiếng hát Tiếng ngân nga dội lên từ lòng đất, ở trong đó một góc v ờn có đôi cây sầu đông và một giàn bầu đong đ a quả nặng, một ngày đã xa,mẹ ta đã chôn núm rau của ta thuở ta mới lọt lòng Đó là tiếng ngân nga của mặt đất, của dòng
sông, của những xóm làng và những cánh đồng sau ngày lao động và chiến
đấu.
-> Biểu đạt t/c gắn bó với quê h ơng, đất n ớc.
(Bày tỏ cảm xúc gián tiếp qua tiếng hát đêm khuya)
Trang 8TiÕt 20 : T×m hiÓu chung vÒ v¨n biÓu c¶m
Điểm khác nhau:
Tù sù:
Miªu t¶
BiÓu c¶m:
kể một câu chuyện hoàn chỉnh ChØ cã miªu t¶
không kể hoàn chỉnh câu chuyện có sử dụng miêu tả để so sánh liên tưởng và gợi cảm xúc
Trang 9* Tình cảm trong văn biểu cảm
Tình cảm trong văn biểu cảm th ờng là những tình
cảm đẹp, thấm nhuần t t ởng nhân văn (nh yêu con ng
ời, yêu thiên nhiên, yêu tổ quốc, ghét những thói tầm
th ờng, độc ác )
Ngoài cách biểu cảm trực tiếp nh tiếng kêu, lời than,
văn biểu còn sử dụng các biện pháp tự sự, miêu tả để khêu gợi tình cảm.
Tiết 20 : Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
Trang 10II- Luyện tập:
Bài tập 1/73: So sánh hai đoạn văn sau và cho biết đoạn văn nào là biểu cảm Vì sao? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn văn ấy
a- Hải đ ờng: Loài cây nhỡ, họ chè, lá dày, mặt trên bóng, mép có nhiều răng
c a Hoa mọc từ 1 đến 3 đoá ở gần ngọn cây, ngọn cành, có cuống dài, tràng hoa màu đỏ tía, nhị đực rất nhiều Hoa nở ở Việt Nam vào dịp Tết âm lịch,
đẹp, không thơm Th ờng trồng làm cảnh.
b- Từ cổng vào, lần nào tôi cũng phải dừng lại ngắm những cây hải đ ờng
trong mùa hoa của nó, hai cây đứng đối nhau tr ớc tấm bình phong cổ, rộ lên hàng trăm đoá ở đầu cành phơi phới nh một lời chào hạnh phúc Nhìn gần, hải đ ờng có một màu đỏ thắm rất quý, hân hoan, say đắm Tôi vốn không
thích lối văn hoa của các nhà nho cứ tôn x ng hoa hải đ ờng bằng hình ảnh của những ng ời đẹp v ơng giả Sự thực ở n ớc ta, hải đ ờng đâu phải chỉ mọc nơi sân nhà quyền quý, nó sống ở khắp v ờn dân, sân đình, chùa, nhà thờ họ Dáng
cây cũng vậy, lá to thật khoẻ , sống lâu nên cội cành th ờng sần lên những lớp rêu da rắn màu gỉ đồng, trông dân dã nh cây chè đất đỏ Hoa hải đ ờng rạng
Trang 11Tiết 20 : Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
Bài tập 2: Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm trong bài thơ Sông núi n ớc Nam và Phò giá về kinh
Bài: Sông núi n ớc Nam: Khẳng định chủ quyền về lãnh thổ của đất n ớc Nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ tổ quốc tr ớc mọi kẻ thù xâm l ợc
Bài: Phò giá về kinh : Thể hiện hào khí chiến thắng của
quân dân ta và khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc.
Trang 12Bài tập củng cố:
Đâu là định nghĩa đúng về văn biểu cảm?
A- Là văn bản đ ợc viết ra nhằm xác nhận cho ng ời đọc, ng ời nghe một t t ởng, quan điểm nào đó.
B- Là văn bản đ ợc viết ra để cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện t ợng, sự vật.
C- Là văn bản viết ra để trình bày thiệt hại hay mức độ trách nhiệm của ng ời trình bày.
Trang 13Dặn dò
• Học thuộc lòng ghi nhớ làm bài tập 3 SGK/ 74
• Đọc văn bản “Bài ca Côn Sơn” Đọc chú thích
và trả lời các câu hỏi phần đọc- hiểu văn bản trang 78-79-80
• Chuẩn bị tự học văn bản: “Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” Đọc phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ, chú thích và trả lời các câu hỏi phần đọc- hiểu văn bản trang 75-76-77
Trang 14C¶m ¬n quý thÇy, c«
Chóc c¸c em häc tèt