Hướng dẫn tự học 1’ - Đối với bài học ở tiết học này: Học bài cũ, nắm được các kiểu văn bản và phương thức biểu đạt.Về nhà vẽ cây sơ đồ tư duy các phương thức biểu đạt bao gồm: các phươn[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN 6
TRƯỜNG QUỐC TẾ MỸ ÚC
Giáo án tuần 1( từ ngày 1/8- 6/8/ 2018)
CON RỒNG CHÁU TIÊN
(Truyền thuyết)
1 MỤC TIÊU
1.1 Kiến thức
- Khái niệm thể loại truyền thuyết
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giaiđoạn đầu
- Bóng dáng lịch sử thời kỳ dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm vănhọc dân gian thời kỳ dựng nước
1.2 Kĩ năng
- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết
- Nhận ra những sự việc chính của truyện
- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kỳ ảo tiêu biểu trong truyện
- Năm được đặc trưng thể loại truyền thuyết
1.4 Năng lực hướng tới: Học sinh biết được thể loại truyền truyết và cội nguồn
của dân tộc Hiểu được truyền thống đoàn kết giữa các dân tộc anh em và niềm
tự hào về nguồn gốc con Rồng cháu Tiên
2 CHUẨN BỊ
2.1 Giáo viên: Chuẩn bị nội dung bài dạy, tranh ảnh liên quan.
2.2 Học sinh: Chuẩn bị nội dung bài học
3 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
3.1 Ổn định tổ chức (1’)
3.2 Kiểm tra miệng (không)
3.3 Tiến trình dạy học (40’)
Trang 2Ngay từ những ngày đầu tiên cắp sách đến trường chúng ta đều được học vàghi nhớ câu ca dao:
Bầu ơi thương lấy bí cùngTuy rằng khác giống nhưng chung một giàn
Nh c ắ đến gi ng nòi m i ngố ỗ ười Vi t Nam c a mình ệ ủ đều r t t h o vấ ự à ềngu n g c cao quí c a mình - ngu n g c Tiên, R ng, con L c cháu H ng.ồ ố ủ ồ ố ồ ạ ồ
V y t i sao muôn tri u ngậ ạ ệ ười Vi t Nam t mi n ngệ ừ ề ượ đếc n mi n xuôi, tề ừ
mi n bi n ề ể đế ừn r ng núi l i cùng có chung m t ngu n g c nh v y Truy nạ ộ ồ ố ư ậ ềthuy t Con R ng, cháu Tiên m chúng ta tìm hi u hôm nay s giúp các emế ồ à ể ẽ
hi u rõ v i u ó.ể ề đ ề đ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
HS
NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI
NỘI DUNG
Hoạt động 1: Khởi động
Cho HS xem 1 đoạn clip về “
Con rồng cháu tiên”
Hướng dẫn học sinh đọc –
tìm hiểu chung (10’)
GV: Hướng dẫn HS đọc bài
GV: Đọc mẫu 1 đoạn, gọi HS
GV: Dựa vào thông tin sgk hãy
cho biết thế nào là truyền
thuyết?
HS: Dựa vào SGK trả lời
GV: Kết luận
GV: Lưu ý
(Truyền thuyết, cổ tích, truyện
cười…) thuộc truyện dân gian,
nên mang tính truyền miệng,
- Năng lực
tưởng tượng
- Năng lựcđọc hiểu vănbản truyềnthuyết
-Biết đượcđặc trưng của
b Từ khó/sgk
c Kể, tóm tắt
Trang 3GV: Hãy cho biết Con Rồng
Cháu Tiên thuộc thể loại nào
trong truyện dân gian?
GV:Theo em văn bản được
được chia làm mấy phần?
HS: Trao đổi thảo luận theo cặp
3 Thể loại, PTBĐ
- Thể loại: Truyền thuyết
- PTBĐ: Tự sự, miêu tả, kếthợp biểu cảm
4 Bố cục
Chia làm 3 phần
- Phần 1: Từ đầu → LongTrang
- Phần 2: Tiếp →lên đường
- Phần 3: còn lại
Hoạt động 2: Hướng dẫn học
sinh tìm hiểu văn bản (20’)
GV: Gọi HS đọc đoạn 1
HS: Đọc
GV: LLQ và Âu cơ được giới
thiệu như thế nào? (Nguồn gốc,
hình dáng, tài năng)
GV: Tại sao tác giả dân gian
không tưởng tượng LLQ và Âu
cơ có nguồn gốc từ các loài
khác mà tưởng tượng LLQ nòi
rồng, Âu Cơ dòng dõi tiên?
Điều đó có ý nghĩa gì?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV bình: Việc tưởng tượng
LLQ và Âu Cơ dòng dõi Tiên
Năng lực phát hiện chi
tiết trong vănbản
-Năng lực tưduy
II Tìm hiểu văn bản
1 Giới thiệu Lạc Long Quân
- Âu cơ:
Lạc Long Quân: Nguồn gốc:Thần, nòi rồng Hình dáng:mình rồng ở dưới nước Tàinăng: có nhiều phép lạ, giúpdân diệt trừ yêu quái
Âu Cơ: Nguồn gốc:ThầnNông Xinh đẹp tuyệt trần
Trang 4
-Rồng mang ý nghĩa thật sâu sắc.
Bởi rồng là 1 trong bốn con vật
thuộc nhóm linh mà nhân dân ta
tôn sùng và thờ cúng Còn nói
đến Tiên là nói đến vẻ đẹp toàn
mĩ không gì sánh được Tưởng
tượng LLQ nòi Rồng, Âu Cơ
nòi Tiên phải chăng tác giả dân
gian muốn ca ngợi nguồn gốc
cao quí và hơn thế nữa muốn
thần kì hoá, linh thiêng hoá
nguồn gốc giống nòi của dân tộc
VN ta
GV: Cho HS quan sát hình ảnh
minh họa Lạc Long Quân và Âu
Cơ
HS: Quan sát
GV: Vậy qua các chi tiết trên,
em thấy hình tượng LLQ và Âu
Cơ hiện lên như thế nào?
HS: Đẹp, lớn lao, cao quí
GV: Gọi HS đọc đoạn 2
GV : Âu Cơ sinh nở có gì kì lạ?
Chi tiết này có ý nghĩa gì?
HS: Trả lời
*GV bình: Chi tiết lạ mang tính
chất hoang đường nhưng rất thú
Năng lực tưduy
=> Đẹp kì lạ, lớn lao vớinguồn gốc vô cùng cao quí
2 Âu Cơ sinh nở kỳ lạ và hai người chia con.
a Âu Cơ sinh nở kì lạ:
- Sinh bọc trăm trứng, nởtrăm con, đẹp đẽ, khôi ngô,không cần bú mớm, lớnnhanh như thổi
=> Chi tiết tưởng tượng sángtạo diệu kì nhấn mạnh sự gắn
bó keo sơn, thể hiện ý nguyệnđoàn kết giữa các cộng đồngngười Việt
b Âu Cơ và Lạc Long Quân chia con:
Trang 5GV: Em hãy quan sát bức tranh
trong SGK và cho biết tranh
minh họa cảnh gì?
HS: Cảnh Lạc Long Quân và
Âu Cơ chia con
GV: Lạc Long Quân và Âu Cơ
chia con như thế nào? Việc chia
tay thể hiện ý nguyện gì?
HS:
- Năm mươi người con xuống
biển
- Năm mươi người con lên núi
GV: Bằng sự hiểu biết của em
về LS chống ngoại xâm và công
cuộc xây dựng đất nước, em
thấy lời căn dặn của thần sau
này có được con cháu thực hiện
điều đó Mỗi khi TQ bị lâm
nguy, ND ta bất kể trẻ, già, trai,
gái từ miền ngược đến miền
xuôi, từ miền biển đến miền
rừng núi xa xôi đồng lòng kề
vai sát cánh đứng dậy giết kẻ
thù Khi nhân dân một vùng gặp
thiên tai địch hoạ, cả nước đều
đau xót, nhường cơm xẻ áo, để
giúp đỡ vượt qua hoạn nạn và
ngày nay, mỗi chúng ta ngồi
đây cũng đã, đang và sẽ tiếp tục
thực hiện lời căn dặn của Long
Quân xưa kia bằng những việc
làm thiết thực (Tích hợp về học
tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh.)
GV: Trong truyện dân gian
thường có chi tiết tưởng tượng
-Năng lực tưduy logic
-Năng lựcliên tưởng,vận dụng ýnghĩa vănbản vào thực
và sức mạnh
* Ý nghĩa của chi tiết tưởngtượng kì ảo:
Trang 6kì ảo Em hiểu thế nào là chi tiết
tưởng tượng kì ảo?
HS: Chi tiết tưởng tượng kì ảo
là chi tiết không có thật được
dân gian sáng tạo ra nhằm mục
đích nhất định
GV: Trong truyện này, chi tiết
nói về LLQ và Âu Cơ; việc Âu
Cơ sinh nở kì lạ là những chi
tiết tưởng tượng kì ảo Vai trò
của nó trong truyện này như thế
GV: Vậy theo em, cốt lõi sự thật
LS trong truyện là ở chỗ nào?
HS: Trả lời
GV: Là mười mấy đời vua
Hùng trị vì Khẳng định sự thật
trên đó là lăng tưởng niệm các
vua Hùng mà tại đây hàng năm
vẫn diễn ra lễ hội rất lớn - lễ hội
đền Hùng Lễ hội đó đã trở
thành một ngày quốc giỗ của cả
dân tộc
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười
-Phát hiện vànắm đượcyếu tố lịch sửcủa van bản
- Tô đậm tính chất kì lạ, lớnlao, đẹp đẽ của các nhân vật,
sự kiện
- Thần kì, linh thiêng hoánguồn gốc giống nòi, dân tộc
để chúng ta thêm tựhào, tin yêu, tôn kính tổ tiên,dân tộc
- Làm tăng sức hấp dẫn củatác phẩm
3 Giải thích nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên
- Con trưởng lên ngôi vua,lấy hiệu Hùng Vương, lậpkinh đô, đặt tên nước
- Giải thích nguồn gốc củangười VN là con Rồng, cháuTiên
Cách kết thúc muốn khẳngđịnh nguồn gốc con Rồng,cháu Tiên là có thật
Trang 7tháng ba
Hoạt động 3: Hướng dẫn học
sinh tổng kết (5’)
GV: Hãy cho biết nghệ thuật và
ý nghĩa của truyện con rồng
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Sử dụng yếu tố tưởng tưởngkì ảo về nguồn gốc và hìnhdạng của Lạc Long Quân và
Âu cơ, về việc sinh nở của
Âu cơ
- Xây dựng hình tượng nhânvật mang dáng dấp thần linh
2 Nội dung
- Giải thích nguồn gốc dân
tộc con Rồng, cháu Tiên, cangợi nguồn gốc của dân tộc
và ý nguyện đoàn kết gắn bócủa nhân dân ta
- Qủa bầu mẹ của dân tộc khơ
mú → Khẳng định về sự gầngũi về cội nguồn, và sự giaolưu giữa các dân tộc trên đấtnước
- Truyền thuyết là gì?
- Theo truyện con rồng cháu tiên, người VN có nguồn gốc từ đâu?
4.2 Hướng dẫn tự học (1’)
Trang 8- Đối với bài học ở tiết học này: Nắm khái niệm truyền thuyết là gì? Ý nghĩa củavăn bản.
- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo: Soạn và xem nội dung bài “ Bánh chưngbánh giầy” theo nội dung câu hỏi SGK Đọc và trả lời phần đọc hiểu văn bản
5 PHỤ LỤC (Tranh ảnh, tư liệu liên quan)
Giáo án
BÁNH CHƯNG BÁNH GIẦY (HDĐT) (Truyền thuyết)
1 MỤC TIÊU
1.1 Kiến thức
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết.
- Cốt lỗi lịch sử thời kỳ dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộcnhóm truyền thuyết thời kỳ Hùng Vương
- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao laođộng, đề cao nghề nông – một nét đẹp văn hóa của người Việt
1.2 Kĩ năng
- Đọc- hiểu một văn bản thuộc thể loại truyền thuyết
- Nhận ra những sự việc chính trong truyện
1.3 Thái độ: Giáo dục truyền thống dân tộc, yêu lao động, thờ cúng tổ tiên 1.4 Năng lực hướng tới: Học sinh biết phong tục và quan niệm đề cao lao
động, đề cao nghề nông – một nét đẹp văn hóa của người Việt Rèn luyện, nângcao năng lực đọc hiểu văn bản cùng thể loại
2 CHUẨN BỊ
2.1 Giáo viên:Chuẩn bị nội dung bài dạy
2.2 Học sinh: Chuẩn bị nội dung bài học
3 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
3.1 Ổn định tổ chức (1’)
3.2 Kiểm tra miệng (5’)
không thể thiếu trong mâm cổ ngày tế đó là bánh gì?
3.2 Tiến trình dạy học (35’) –
Cho HS xem một đoạn clip về ngày tết truyền thống của dân tộc Việt Nam, sau
đó dẫn dắt vào bài học Vào ngày tết cổ truyền của người Việt chúng ta, các em
thấy có hai thứ bánh, đó là bánh gì? Bánh chưng, bánh giầy là hai loại bánh
không thể thiếu trong mâm cổ ngày tết cổ truyền truyền của dân tộc Việt Nam
Trang 9Hai thứ bánh đó bắt nguồn từ truyền thuyết thời Hùng vương Bài học hôm nay
lí giải về nguồn gốc của hai thứ bánh này
LỰC HƯỚNG TỚI
NỘI DUNG
Hoạt động 1:
Kích hoạt kiến thức nền:
-Thế nào là truyền thuyết? Các đặc
trưng của thể loại truyền thuyết là gì?
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh
đọc – tìm hiểu chung (12’)
GV: Hướng dẫn đọc văn bản
- Giọng chậm rãi, tình cảm
GV: Đọc mẫu, gọi HS đọc bài, cả lớp
theo dõi
GV: Nhận xét cách đọc
GV: Hướng dẫn tìm hiểu từ khó
GV: Bánh chưng bánh giầy thuộc thể
-Năng lựcđọc, thâmnhập vàothế giớibên trongvăn bản
-Năng lựcnhận biếtPTBĐ củaVB
-Năng lựchợp tác
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu văn bản (18’)
GV: Yêu cầu HS xem lại đoạn đầu
đến chứng giám
GV: Hùng vương chọn người nối
ngôi trong hoàn cảnh nào?
HS: Theo dõi thông tin sgk và trả lời
câu hỏi
-Năng lực
phát hiệnchi tiết cụthể và tưduy độclập
II Tìm hiểu văn bản
1 Hùng vương chọn người nối ngôi.
- Hoàn cảnh: Vua đã già,
giặc ngoài đã yên, dânđược hưởng thái bình→muốn truyền ngôi cho con
Trang 10HS: Bổ sung, nhận xét.
GV: Kết luận chung
GV: Ý định và hình thức chọn người
nối ngôi của vua như thế nào?
HS: Phát hiện trả lời, GV nhận xét
GV: Trong 20 người con của vua ai
là người được thần giúp đỡ?
HS: Trả lời, GV kết luận
- Lang Liêu
GV: Lang Liêu khác các lang ở điểm
nào? Vì sao chàng lại buồn nhất?
HS:Thảo luận nhóm 2’
HS: Báo cáo, nhóm khác nhận xét,
bổ sung, GV kết luận
GV: Vì sao thần chỉ mách bảo riêng
cho Lang Liêu?
HS: Trả lời, GV kết luận
GV: Tại sao thần chỉ gợi ý mà không
không làm giúp Lang Liêu?
HS: Trao đổi theo cặp HS báo cáo
-Ý định: Phải nối được ývua, không nhất thiết phải
là con trưởng
- Hình thức mang tính chấtcâu đố Nhân lễ tiên vương
ai làm vừa ý vua→ đượctruyền ngôi
- Không theo tục lệ truyênngôi từ các đời trước màchú trọng tài trí
2 Cuộc thi tài giải đố.
+ Các lang: Đua nhau tìm
lễ vật quý hiếm để lễ tiênvương
+ Lang Liêu: Mồ côi mẹ,thật thà, chăm việc đồngáng
- Chàng buồn vì không thểbày biện lễ vật như cáclang
- Lang Liêu được thầnmách bảo, vì chàng làngười thiệt thòi nhất
- Thần dành chỗ tài năngcho Lang Liêu → chànglàm vừa ý thần
Trang 11GV: Vì sao hai thứ bánh của Lang
Liêu được chọn làm lễ cúng tế tiên
GV: Truyền thuyết bánh chưng, bánh
giầy có những ý nghĩa gì?
3 Kết quả cuộc thi tài
- Hai thứ bánh có ý nghĩathực tế quý trọng nghềnông→ tượng trưng chotrời và đất
→ Lang Liêu được chọn
nối ngôi vua
4 Ý nghĩa của truyện.
- Giải thích nguồn gốc hailoại bánh cổ truyền
- Giải thích phong tục làmbánh chưng, bánh giầy vàtục thờ cúng tổ tiên củangười Việt
- Đề cao nghề trồng lúanước
- Ước mơ vua sáng, tôihiền, đất nước thái bình,nhân dân no ấm
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh
“ Trong trời đất không gìquý bằng hạt gạo”
- Lối kể chuyện dân gian:theo trình tự thời gian
2 Nội dung
Trang 12GV: Gọi HS đọc ghi nhớ/sgk - Nắm và
hiểu được
ý nghĩacủa câuchuyện
- Truyện vừa giải thíchnguồn gốc của bánhchưng, bánh giầy, vừaphản ánh thành tựu vănminh nông nghiệp ở buổiđầu dựng nước
- Đề cao lao động, đề caonghề nông
- Thể hiện sự thờ kínhTrời, Đất, tổ tiên của nhândân ta
- Định nghĩa về từ, từ đơn, từ phức, các loại từ phức
- Đơn vị cấu tạo từ tiếng Việt
Trang 13- Phân tích cấu tạo của từ.
1.3 Thái độ: Giáo dục ý thức trau dồi vốn từ tiếng việt
1.4 Năng lực hướng tới: Học sinh biết, nắm được định nghĩa để vận dụng lựa
chọn,sử dụng từ, từ đơn, từ phức, các loại từ phức trong câu và trong tạo lập vănbản
2 CHUẨN BỊ
2.1 Giáo viên: Bảng phân loại cấu tạo từ tiếng việt.
2.2 Học sinh: Chuẩn bị nội dung bài học
3 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
3.1 Ổn định tổ chức (1’)
3.2 Kiểm tra miệng (Không)
3.3 Tiến trình dạy học (40’)
Học qua các văn bản các em thấy chất liệu để hình thành nên văn bản đó là
từ Vậy từ là gì và nó cấu tạo ra sao, tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài
“T v c u t o c a t ti ng Vi t”.ừ à ấ ạ ủ ừ ế ệ
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NĂNG
LỰC HƯỚNG TỚI
NỘI DUNG
Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu từ là gì (10’)
GV: Yêu cầu HS làm việc cá nhân
Chép VD vào vở, và trả lời câu hỏi
GV: Trong VD trên có mấy từ và
mấy tiếng? Dựa vào đâu để em biết
-Năng lựchợp tác,
- Trong VD có 9 từ và 12tiếng
2 Phân tích đặc điểm của từ
- Các từ khác nhau về sốtiếng, có từ chỉ có mộttiếng, có từ có hai tiếng.Vậy tiếng là đơn vị cấu tạo
Trang 14GV: Khi nào một tiếng được coi là
-Hiểu vànắm đượcđịnh nghĩa
về từ
nên từ, từ dùng để đặt câu
- Một tiếng được coi làmột từ khi tiếng đó có thểtrực tiếp dùng để tạo nêncâu
3 Kết luận
- Từ là đơn vị ngôn ngữnhỏ nhất dùng để đặt câu
Ghi nhớ/sgk/12.
Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu từ đơn và từ phức (15’)
GV: Yêu cầu HS đọc ví dụ và xếp từ
vào bảng phân loại/sgk/13
Kiểu cấu tạo
Chăn nuôi, bánhchưng, bánh giầy
Từ láy trồng trọt
GV: Qua việc phân tích, hãy cho
biết thế nào là từ đơn, từ phức?
HS: Trả lời theo suy nghĩ cá nhân
HS: Bổ sung, GV kết luận
-Năng lựcphát hiệncác loại từ
-Nắm đượccác loại từ
II Từ đơn, từ phức
1 Phân loại
VD: Từ đấy nước ta chăm
nghề trồng trọt… Bánhgiầy
- Từ đơn: Từ, đấy, nước,
ta, chăm, nghề, và, có, tục,ngày, tết, làm
- Từ ghép: Chăn nuôi,
Trang 15GV: Em thấy cấu tạo của từ ghép và
từ láy có gì giống và khác nau?
HS: Trao đổi theo bàn, HS báo cáo
bánh chưng, bánh giầy
-Từ láy: Trồng trọt.
2 Đặc điểm của từ và xác định đơn vị cấu tạo từ.
- Từ đơn là từ chỉ có mộttiếng
- Từ phức là từ gồm haitiếng trở lên
- Từ ghép được cấu tạobằng cách ghép các tiếnglại với nhau Các tiếngđược ghép có quan hệ vớinhau về ý nghĩa
- Từ láy cấu tạo bằng cáchlặp lại một phần hay toàn
âm của tiếng ban đầu
- Đơn vị cấu tạo của từtiếng việt là tiếng
3 Kết luận
* Ghi nhớ/sgk Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh
HS: Nhận xét, GV sửa bài cho HS
GV: Hướng dẫn HS làm bài tập 2
tu duy độclập
