- Sơ đồ mối quan hệ giữa các nhóm máu A A O O AB AB B B 2/ Các nguyên tắc cần tuân thủ khi truyền máu : + Lựa chọn nhóm máu cho phù hợp đảm bảo hồng cầu người cho không bị ngưng kết[r]
Trang 1Tuần 08 Ngày soạn: 06/10/2018 Tiết 15 Ngày dạy: 12/10/2018
BÀI 15 : ĐÔNG MÁU – NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I MỤC TIÊU BÀI HỌC Qua bài học này HS phải:
1 Kiến thức:
- Nêu được hiện tượng đông máu và ý nghĩa của sự đông máu, ứng dụng
- Nêu được ý nghĩa của sự truyền máu
2 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng quan sát sơ đồ thí nghiệm tìm kiến thức
- Kĩ năng họat động nhóm
- Kĩ năng vận dụng lí thuyết giải thích các hiện tượng liên quan đến đông máu trong đời sống
3 Thái độ:
Giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ cơ thể biết xử lí khi bị chảy máu và giúp đỡ người xung quanh
II PHƯƠNG TIỆN DẠY VÀ HỌC.
1 Giáo viên:
-Tranh hình phóng to hình 15 sgk B ng ph và phi u h c t p :ả ụ ế ọ ậ
1.Hiện tượng
2.Cơ chế
3.Khái niệm
4.Vai trò
2 Học sinh:
- Tìm hiểu về hiện tượng đông máu
- Xem trước bài ở nhà
III HỌAT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC.
1 Ổn định tổ chức, kiểm tra sĩ số:
8A1: 8A2: 8A3:
2 Kiểm tra bài cũ:
- Bạch cầu bảo vệ cơ thể bằng cơ chế nào?
- Thế nào là miễn dịch?
3 Hoạt động dạy - học:
Mở bài: Khi em bị đứt tay thì có hiện tượng gì ?
GV dựa vào câu trả lời của học sinh để vào bài
Họat động 1: Tìm hiểu cơ chế đông máu và vai trò của nó.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin,sơ đồ
Tr.48 SGK trao đổi nhóm hoàn thành phiếu
học tập
- GV gọi đại diện các nhóm trình bày kết
quả và các nhóm khác bổ sung
- Cho HS xem phiếu kiến thức chuẩn
- HS nghiên cứu thông tin SGK kết hợp quan sát sơ đồ SGK Trao đổi nhóm hoàn thành phiếu học tập
- Đại diện nhóm trình bày nhóm khác bổ sung
- Các nhóm theo dõi phiếu kiến thức chuẩn
tự bổ sung kiến thức
B ng ki n th c chu n : Tìm hi u v hi n t ng đông máuả ế ứ ẩ ể ề ệ ượ
Trang 2Hiện
tượng Khi bị thương đứt mạch máu, máu chảy ra một lúc rồi ngừng nhờ một khối máu bịt vết thương
Cơ chế Máu chảyà Tế bào máu à Tiểu cầu vỡ à Giải phóng Enzim Tơ máu giữa
các tế bào máu Huyết tương à Chất sinh tơ máu à Khối máu đông Kháiniệ
m Đông máu là hiện tượng hình thành khối máu đông hàn kín vết thương
Vai trò Giúp cơ thể tự vệ chống mất máu khi bị thương
+ Sự đông máu có liên quan tới yếu tố nào
của máu ?
+ Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình
đông máu ? (HS yếu)
+ Nêu các ứng dụng của đông máu? (giữ
máu không đông, xử lí khi gặp những vết
thương nhỏ chảy máu, xử lí khi bị máu khó
đông, phòng tránh để máu không đông trong
mạch)
- GV bổ sung và chốt lại kiến thức
+ Tiểu cầu + Giải phóng enzim + HS trả lời, lớp nhận xét bổ sung
Tiểu kết: Nội dung phiếu học tập.
Họat động 2: Các nguyên tắc truyền máu.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
- GV hướng dẫn học sinh nghiên cứu thí
nghiệm SGK trao đổi nhóm trả lời câu hỏi :
+ Hồng cầu máu người có các loại kháng
nguyên nào? (HS yếu)
+ Huyết tương máu người nhận có các loại
kháng thể nào ? Chúng có gây kết dính hồng
cầu máu người cho hay không ?
- Yêu cầu HS Quan sát H.15/ Tr.49:
+ Người có mấy nhóm máu chính? Nêu các
loại KN, KT trong từng nhóm máu
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm hoàn thành
bài tập: Mối quan hệ cho và nhận giữa các
nhóm máu (truyền cùng nhóm máu, truyền
khác nhóm máu)
- GV hoàn thiện kiến thức cho học sinh
+ Máu có cả kháng nguyên A và B có thể
truyền cho người có nhóm máu O được
không? Vì sao?
+ Máu không có KN A và B có thể truyền
cho người có nhóm máu O được không? Vì
sao?
+ Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh
(Virut viêm gan B .HIV …) Có thể đem
truyền cho người khác được không ? Vì
sao ?
- GV nhận xét phần trả lời của học sinh
+ Nêu được nguyên tắc truyền máu?
+ Nêu ý nghĩa của truyền máu?
- HS tự nghiên cứu thí nghiệm của Caclan stayno hình 15.2 SGK trang 48,49
+ 2 loại A và B
+ 2 loại: α và ß α gây kết dính A, ß gây kết dính B
+ 4 nhóm máu A: KN: Không có A và B KT: và ß A: KN: A, KT: ß B: KN: A, KT: AB: KN: A và B , KT: không có và ß
- Đại diện hai nhóm viết sơ đồ mối quan hệ giữa cho và nhận giữa các nhóm máu HS khác bổ sung
- HS tự rút ra kết luận:
+ Không, vì gây kết dính hồng cầu
+ Có vì không gây kết dính hồng cầu
+ Không vì sẽ lây lan mầm bệnh cho người được truyền máu
- Một số học sinh trình bày ý kiến của mình
HS khác nhận xét bổ sung + Như tiểu kết
+ Đảm bảo đủ máu cho người bị mất nhiều
Trang 3+ Vậy người cho máu có hại gì không?
- GV chốt lại
máu + Không, vì các tế bào mau có thể tự sinh ra các tế bào mới
Tiểu kết:
1/ Các nhóm máu ở người:
- Ở người có 4 nhóm máu A,B,AB,O
- Sơ đồ mối quan hệ giữa các nhóm máu
A <-> A
O <–> O AB <–> AB
B <–> B
2/ Các nguyên tắc cần tuân thủ khi truyền máu :
+ Lựa chọn nhóm máu cho phù hợp đảm bảo hồng cầu người cho không bị ngưng kết trong máu người nhận
+ Kiểm tra mầm bệnh trước khi truyền máu Không truyền máu có mầm bệnh
+ Truyền từ từ
IV CỦNG CỐ – DẶN DÒ
1 Củng cố :
- HS đọc kết luận trong sách giáo khoa
- Đánh dấu vào câu trả lời đúng nhất: (HS yếu)
1.Tế bào máu nào tham gia vào quá trình đông máu:
a.Hồng cầu
b.Bạch cầu
c.Tiểu cầu
2.Máu không đông được là do:
a.Tơ máu
b.Huyết tương
c.Bạch cầu
3.Người có nhóm máu AB không truyền được cho người có nhóm máu O, A, B vì :
a.Nhóm máu AB hồng cầu có cả A và B
b.Nhóm máu AB huyết tương không có anpha và bêta
c.Nhóm máu AB ít người có
2 Dặn dò:
- Học bài trả lời câu hỏi SGK
- Đọc mục “em có biết”
- Ôn lại kiến thức hệ tuần hoàn ở lớp thú
* Rèn kĩ năng sơ cứu khi bị rắn cắn:
- Không bắt các loại rắn
- Khi bị cắn phải kiểm tra vết cắn xem có phải rắn độc hay không
- Không di chuyển và phải sơ cứu tại chỗ khi bị rắn độc cắn
- Chuyển nạn nhân ngay tới trạm y tế