Dch thut va s chuyn hng van hoa

Thuyết Chức Năng và Chuyển Hướng Văn Hóa Functionalism Chuyển hướng văn hóa có nghĩa là trước đó, dịch dựa trên lý thuyết và tính năng của ngôn ngữ; lúc này, quan tâm đến những yếu tố p

Ý Thức Về Dịch Thuật

Dịch Thuật

Sự Chuyển Hướng

Văn Hóa

Dịch Thuật:

Sự Chuyển Hướng Văn Hóa

Từ khi có dịch thuật cho đến những quan niệm dịch mới nhất vào đầu thế kỷ 21, dịch đã thay đổi hai lần Lần thứ nhất là sự bùng nổ của lý thuyết, vào giữa thế kỷ 20 Lần thứ hai là sự thay đổi về khuynh hướng dịch, khởi sự từ thập niên 1970 đến

1980 thì nổi bật với ảnh hưởng mạnh mẽ Một số

lý thuyết gia chuyển qua lãnh vực thực hành, rời bỏ

lý thuyết Họ nhìn dịch thuật từ vị trí xã hội và chính trị Sự chuyển hướng này trùng hợp vào thời điểm

Cultural Turn, Chuy ển Hướng Văn Hóa, liên quan

đến sự trổi dậy của nhân chủng học và khoa học

xã hội học Thời kỳ này đưa ra một số học giả và một số giả thuyết thực dụng cho dịch thuật

Thuyết Chức Năng và Chuyển Hướng Văn Hóa (Functionalism)

Chuyển hướng văn hóa có nghĩa là trước đó, dịch dựa trên lý thuyết và tính năng của ngôn ngữ; lúc này, quan tâm đến những yếu tố phi ngôn ngữ và tương tác với văn hóa Như Theo Herman đã nhận xét, dịch thuật từ quan tâm chủ yếu là so sánh hai văn bản trong hai hệ thống ngôn ngữ; đã đến ngã

rẽ hướng về những phức tạp của cộng đồng, xã hội, trong nội dung văn hóa Cần phải được quan sát trong lãnh vực này

Lefèvere đặt câu hỏi về hành động dịch: Tại sao lại dịch? Có phải vì ngôn ngữ và văn hóa của một dân tộc không cảm thấy đầy đủ? Ai dịch và tại sao họ dịch? Làm thế nào để người đọc biết bản dịch đủ giá trị đại diện cho bản chính? Những câu hỏi này đưa đến quyền hành và thế lực của văn học dịch Theo ông sự mở rộng của văn học dịch cho phép văn học và văn hóa nước ngoài xâm nhậm và ảnh hưởng văn học dân tộc Trong vài trường hợp, phải xem là bị đe dọa về văn hóa Như trường hợp văn học Trung Hoa xâm nhập vào văn học Việt trong những thế kỷ trước thế kỷ 20 Thông thường tinh thần này thể hiện khi ngôn ngữ dịch nỗ lực làm cho trơn tru và hay như bản gốc Xác nhận rõ ràng

hơn, Christiane Nord nhận định: “Dịch là sản phẩm

từ chức năng của văn bản dịch, duy trì mối liên hệ với một văn bản gốc, được qui định theo chức năng

cố ý hoặc đòi hỏi của bản dịch (thuyết dịch của Skopos) Dịch cho phép hành vi thông đạt giao tiếp xảy ra vì không có dịch, ngôn ngữ hiện hành và những trở ngại của văn hóa không thể giải quyết được.” (Nord 2005: 28.)

Không thể chối cãi, trên thế giới ngày nay, tràn đầy tương quan những văn hóa khác nhau, đang cố hòa hợp trong cuộc sống Nếu không du nhập những nét văn hóa, những sinh hoạt xã hội cao, thì

tự động những tầng lớp thấp sẽ xâm chiếm Dịch thuật tự nhiên sẽ gia tăng từ vựng, phong phú cách diễn đạt, cho cơ hội nâng cao ý tưởng và kỹ thuật diễn đạt tư tưởng

Sự bất bình đẳng giữa các nền văn hóa tạo ra quyền thế của dịch Thông thường văn hóa của bản gốc chiếm ưu thế Bản dịch do đó cũng gia tăng uy thế so với văn chương sáng tác địa phương Cho đến khi văn chương địa phương hòa hợp và phát triển tính đặc thù, tính dân tộc, thì văn học dịch sẽ lùi lại, văn học gốc cũng sẽ là lãnh địa khám phá, không phải là đất thánh để hành hương Eugene Nida phân biệt ba loại chức năng trong dịch:

1- Chức Năng Thông Tin (The informative Function) Thuộc về sự hiểu biết của dịch giả Bổn phận của người dịch trình bày sự hiểu biết tối đa về

ý nghĩa bên bản gốc Sự trung thực cần thiết trong trường hợp này Vì có những ý nghĩa của văn bản gốc không thể trực tiếp chuyển qua ngôn ngữ dịch, chỉ có thể dùng những cách gián tiếp để giải thích Ví dụ như dịch: Chữ tài chữ mệnh khéo là

ghét nhau (Kiều)

2- Chức Năng Truyền Đạt (The Expressive Function) Ông dùng Tương Đương Đa Năng để đưa ra những thay thế trong tính năng thông đạt,

xã hội và văn hóa Ví dụ: Ba đồng một mớ trầu cay

/ Sao anh không hỏi những ngày em còn xuân, dịch

sang Anh ngữ, không khó vì từ vựng, mà khó vì phong tục và văn hóa Ở đây không thể cứng ngắc dịch theo từ vựng, dịch theo ngữ pháp, mà phải dịch theo sự cảm hiểu của độc giả bên ngôn ngữ dịch

3- Chức Năng Cưỡng Bách (The Imperative Function) Trong trường hợp ngôn ngữ không thuộc giới hạn bởi hai chức năng trên, và bị bắt buộc rõ ràng ví dụ như dịch tài liệu, hoặc những văn bản đặc biệt, cần sự chính xác hoặc minh bạch Dĩ nhiên, dịch thế nào cho người đọc có thể hiểu Thành ngữ cũng là một trường hợp bị cưỡng bách phải dịch

Ông chủ trương một cách xác quyết, chọn nhu cầu của người đọc hơn là hình thái của ngôn ngữ Trên phương diện này, ông tìm thấy từ công việc dịch Thánh Kinh, vì nếu người đọc Thánh Kinh mà không hiểu, bản dịch sẽ vô nghĩa và vô ích

Thuyết Skopos

Lý thuyết về chức năng được biết nhiều nhất là lý thuyết Skopos phát xuất từ Đức, do học giả Hans Vermeer khai triển vào cuối thập niên 1970 Cùng với Katharina Reiss giới thiệu qua luận bản năm

1984 Đối với nhà lý thuyết chức năng, một bản dịch “tốt” là có phù hợp với mục đích hay không?

Như Christiame Nord nhận định “ Kết quả biện minh cho phương tiện.” Chủ yếu dịch là chức năng

đối với độc già của bản dịch, trong tinh thần cẩn trọng, đạt đến tương đương với văn bản gốc Nhắc lại việc Eugene Nida đổi tên Dynamic equivalence (Tương Đương Đa Năng) thành functional equivalence (Tương Đương Chức Năng) trong năm 1986, tạo nên quan điểm quan trọng cho

vị trí chức năng trong dịch thuật, tức là quan trọng

văn bản dịch, thay vì tôn trọng văn bản nguồn như trước đó

Nổi bật nhất là Vermeer mô tả văn bản gốc bị truất phế, mất ngôi vị Hậu quả của sự kiện này là không

có một bản dịch nào gọi là “đúng” Nói một cách khác, sự chính xác không còn bị đòi hỏi 100% trong bản dịch

Trong A Brief Introduction of Skopos Theory, tác

giả Xiaoyan Du tóm lược và trình bày lý thuyết như sau Sự xuất hiện của một lý thuyết chức năng, đánh dấu một thời điểm quan trọng, trong sự phát triển của lý thuyết dịch, vì nó phá vỡ một dãy lý thuyết kéo dài hai ngàn năm, xoay quanh vấn đề dịch truyền thống, dịch tự do và dịch trung thực Skopos là từ Hy Lạp, có nghĩa là “hướng đến mục tiêu” Trong trường hợp này, nghĩa kỹ thuật là mục tiêu của dịch và hành động chuyển dịch Lý thuyết Skopos được xem như một bù đắp cho sự thiếu hụt của các lý thuyết dịch trước đó Đối với Skopos, không có vấn đề dịch đúng hoặc dịch sai, trung thực hoặc không trung thực Skopos sử dụng nhiều chiến lược khác nhau cho dịch, trong những tình huống khác nhau, và văn bản gốc không phải

là yếu tố tương quan duy nhất Chủ yếu là mục đích của dịch, do đó mọi phương pháp và kỹ thuật dịch đều hướng về chủ đích này Như vậy, trên lý thuyết, lý do tại sao văn bản gốc được dịch, sẽ được biết rõ ràng và những yếu tố, khía cạnh chức

năng của bản dịch trở thành trọng yếu cho người dịch

Tuy quan điểm tương đương vẫn được áp dụng nhưng theo Katharina Reiss, so sánh tương đương đôi khi không thể thực hiện Cần phải chú ý đến những biệt lệ Tạo nên những điều kiện mới để thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành Tiến thêm một bước nữa, Hans J Vermeer bỏ luôn sự ràng buộc tương đương để đặt nền tảng cho lý thuyết chức năng Ông cho rằng, không thể giải quyết những trở ngại của dịch thuật chỉ bằng ngôn ngữ

Theo lý thuyết về hành động: Con người hành động vì có mục đích nhất định trong một hoàn cảnh, tình trạng xác định Dịch cũng không ngoại

lệ, Theo Vermeer, dịch là hành động chuyển tiếp từ căn bản của văn bản gốc sang bản dịch với mục đích rõ rệt Và người đọc bản dịch trở nên quan trọng, là yếu tố quan yếu để xác định mục đích của dịch Bản dịch hàm chứa bản chính với mục đích, cách diễn đạt đến mục đích và đạt được ý nghĩa cho mục đích

Học giả Justa Holz-Manttari trong lý thuyết năm

1981, đã xác định “Hành động dịch” là công việc được thành lập để bao gồm những hình thể chuyển tiếp giao thoa văn hóa Trong phương pháp này, hành động dịch được xem là hành động phức tạp được thi hành để đạt đến một mục đích cụ thể Quan tâm chính nằm ở nơi hành động trong quá

trình ráp mã, tức là phần diễn tả nơi bản dịch, có nhiệm vụ vượt qua những cản trở của ngôn ngữ để thông truyền những ý nghĩa, thông điệp, tính năng của bản gốc, như sự mong đợi

Christiane Nord nhận xét rằng những qui tắc của lý thuyết Skopos không bao hàm được khuyết điểm: 1- Sự khác biệt giữa hai văn bản, khiến cho mục đích dịch không thể thỏa mãn người đọc bản dịch 2- Sự không thể cảm thông hoặc thẩm thấu xảy ra giữa tác giả và dịch giả về những kinh nghiệm sống

để giải thích những ám chỉ, ẩn dụ, tượng trưng, làm thỏa đáng cho người đọc Nan đề này, trong nhiều trường hợp, trở thành những vấn nạn trầm trọng Do đó, Nord đưa ra đưa ra giả thuyết

“nguyên tắc trung thực” vào lý thuyết Skopos

- Thuyết Hành Động của Skopos

Lý thuyết của chức năng là sự tiếp cận, xem dịch như là hình thức của hành động tương tác trong giao tiếp, như là sự chủ ý thực hiện hành động tương tác, như là hành động tương tác giữa hai cá nhân [tác giả và dịch giả], như là hành động thông đạt, như là hành động xử lý văn bản Sự nhấn mạnh hành động tương tác vào từng giai đoạn, từng lãnh vực, đã mở rộng chân trời nghiên cứu dịch và giúp cho việc giải thích những trở ngại trong dịch thuật

- Ba loại mục đích của Skopos

 Mục đích chung đặt vào mục đích người dịch trong quá trình dịch thuật

 Mục đích thông đạt, giao tiếp nhắm vào mục đích và trường hợp của bản dịch

 Mục đích nhắm vào chiến lược và thủ tục thực tiễn để dịch

Tuy vậy, Skopos thường đề cập đến mục đích của bản dịch Vermeer nghiêng nặng về chức năng của dịch Để tránh mù mờ trong quan niệm, Nord đề nghị sự phân biệt giữa ý định và chức năng “Ý định” được định nghĩa từ quan điểm của người gửi đến, muốn đạt được một mục đích nào đó qua văn bản Tuy nhiên không có gì bảo đảm kết quả được tốt đẹp như mong muốn, nhất là trong trường hợp người gửi và người nhận có sự khác biệt đáng kể Nhưng rồi sự khác biệt này lại thật sự hữu ích trong lãnh vực dịch thuật, vì người gửi và người nhận thật sự có hai nền văn hóa và hai tình cảnh khác biệt; có nghĩa là hai ý định và hai chức năng, tức là hai công việc khác nhau, cần phân tích từ hai góc cạnh khác nhau Cụ thể hơn, có thể giải thích rằng: Ý định và chức năng của tác giả và dịch giả khác nhau, hầu hết là khác nhau, do đó có sự khác biệt giữa bản gốc và bản dịch Nếu ý định và chức năng của dịch giả và độc giả bản dịch khác nhau,

sự lãnh hội sẽ khác biệt

- Sự mạch lạc chặt chẽ của nội hàm văn bản (intratext) và liên văn bản (Intertext)

Sự mạch lạc của nội hàm văn bản qui định một bản dịch phải được chấp nhận trong ý nghĩa liên kết chặt chẽ với tình cảnh của người tiếp nhận Nghĩa

là, người tiếp nhận bản dịch có thể hiểu được bản dịch và có thể giải thích bản dịch mạch lạc đầy đủ trong bối cảnh và văn hóa riêng của họ Đồng thời, bản dịch phải được thực hiện theo khuôn khổ của bản gốc Sự tương quan giữa hai văn bản này, gọi

là sự mạch lạc của liên văn bản, trong ý nghĩa trung thực

- Dịch theo văn hóa trong Skopos

Dịch dưới nhãn quan của Skopos là sự so sánh văn hóa Dịch giả giải thích những hiện tượng văn hóa trong văn bản gốc theo tri thức văn hóa của bản thân và của ngôn ngữ dịch Tất cả những văn bản văn chương đều là văn bản văn hóa Người dịch phải quen thuộc với văn hóa gốc, mới có khả năng chuyển qua văn hóa dịch Điều này, đòi hỏi người dịch phải am tường và hiểu biết văn hóa của bản dịch Văn hóa không phải chỉ thể hiện trong hiện tượng hoặc sự việc xảy ra, nó còn thể hiện ngay trong cách viết, lề lối suy nghĩ và thói quen dùng văn phạm

Dịch giả cung cấp cho tác giả một số độc giả mới, nhưng không cùng ngôn ngữ, không cùng văn hóa Độc giả dịch biết tác giả như thế nào là do dịch giả

Vì vậy, tác giả dừng lại chỗ sáng tác, dịch giả mang trách nhiệm còn lại đối với người đọc bản dịch

Trách nhiệm này quan trọng cũng như trách nhiệm của tác giả đối với người đọc bản gốc

Thuyết Dịch Mô Tả (Descriptive Translation)

Gideon Toury nghiên cứu chủ yếu vào việc mô tả của bản dịch Ông tiếp cận dịch từ quan điểm của phân tích mô tả hệ thống Ông tin tưởng vào một

hệ thống tổng quát, có thể khai triển trên căn bản nghiên cứu mô tả về hiện tượng dịch Quan điểm này thể hiện rõ nhất trong tác phẩm Descriptive

Translation Studies and Beyond, 1995

Sau khi cùng Even-Zohar thiết lập lý thuyết Polysystem năm 1979, Toury đã đi sâu hơn và chuyên chú hơn về bên bản dịch với khái niệm mô

tả của nó Dịch Mô Tả chủ trương sử dụng tu từ và ngữ pháp của ngôn ngữ dịch diễn tả lại cho người đọc có thể hiểu được sự kiện, diễn tiến, nội tình, thế giới nội tâm của văn bản gốc Mô tả là hành động diễn lại một đối tượng, trình bày đối tượng đó theo cách thế có thể hiểu của người tiếp nhận Sự

mô tả đòi hỏi chính xác, trong sáng, trung thực và khách quan

Trong bài viết Descriptive Translation Studies của Ravi Kumar, ông đã tóm lược, liệt kê và nhận định

ưu khuyết điểm của giả thuyết này, qua ba giai

đoạn của chuyển dịch.:

1- Đặt văn bản vào hệ thống văn hóa của ngôn ngữ dịch, tìm hiểu ý nghĩa văn bản trong bối cảnh hoặc

phạm vi văn hóa Chấp nhận sự kiện hoặc những

gì tùy thuộc vào văn hóa

2- So sánh văn bản gốc và văn bản dịch cho những chọn lựa thay đổi (translation shift), xác định những tương quan giữa những cặp yếu tố, cặp phân đoạn của hai ngôn ngữ, nhất là những yếu tố, những phân đoạn chính Rồi nỗ lực tạo ra những cơ bản cho một khái niệm tổng quát để dịch

3- Quyết định chọn ý nghĩa và phương pháp dịch cho những ẩn ý và ám chỉ

Giai đoạn thứ hai là giai đoạn gây nhiều tranh cãi nhất Cũng là giai đoạn cần tìm hiểu nghiên cứu cẩn trọng nhất Khi xác định được những cặp chuyển dịch giữa hai ngôn ngữ, có thể áp dụng phương pháp hoặc kỹ thuật dịch rõ ràng Vì vậy, càng xác định các cặp này càng kỹ, sự chuyển dịch càng thông suốt Khi chú trọng vào văn hóa dịch, hành văn dịch sẽ trơn tru và tự nhiên hơn Và dĩ nhiên, không có dịch nào là đầy đủ hoàn toàn Sau năm 1995, Toury hầu như đã bỏ đi những khái niệm mông lung Những gì còn lại trong phương pháp của ông là những “hình đồ” của những cặp đôi giữa văn bản gốc và văn bản nguồn Ông thừa nhận, sự so sánh này ngoài trừ so sánh trực tiếp, những so sánh gián tiếp sẽ tiếp tục được phân tích Kết quả của phương pháp này linh hoạt và gần như bất qui tắc

Bàn về qui tắc, chỉ tiêu và đặc tính, trong những

chiều hướng của xã hội và văn hóa, bản dịch có thể mô tả như một bản văn bị hạn chế bởi nhiều sự kiện, nhiều mức độ khác nhau Những định chế xã hội văn hóa được định nghĩa: 1- Những nguyên tắc chung, 2- Những tiêu chuẩn phong hóa, 3- Những đặc tính phong thái riêng Những định chế này nặng nhẹ khác nhau Mỗi dân tộc có trọng điểm khác nhau Vì những giới hạn này, những yếu tố từ bản gốc phải chịu sự thay đổi theo định chế xã hội

và văn hóa của ngôn ngữ dịch Dịch theo ngôn ngữ

và văn hóa dịch có thể dùng câu châm ngôn: Đi với bụt mặc áo cà sa Đi với ma mặc áo giấy Tuy

nhiên, nhận chân được sự cần thiết phải thay đổi, cùng một lúc phải kềm chế sự thay đổi Thay đổi đến mức độ nào là tùy vào dịch giả và tùy vào mục tiêu, thể loại của bản dịch Ví dụ dịch ca từ của ca khúc có mức độ phóng khoáng hơn dịch truyện Dịch thơ có phạm vi thẩm mỹ rộng rãi hơn văn xuôi Yếu tố sau cùng là dịch cho người đọc Chủ yếu, người đọc phải có cảm giác quen thuộc khi đọc bản dịch Nói một cách khác, đọc một bản dịch

mà cứ tưởng như đang đọc một sáng tác mới trong ngôn ngữ quê hương

Câu chuyện phức tạp ở đây là khái niệm về xác định mức độ, chỉ tiêu của hành động dịch; tức là

đối phó với dịch giả; tức là đặt trọng tâm nơi dịch

giả Toury phân biệt khuynh hướng của hành động

dịch, khái quát hóa về quá trình quyết định và sự chọn lựa của dịch giả Ông nỗ lực tạo ra giả thuyết

cho rằng, có thể tìm hiểu được những yếu tố dịch nơi người dịch và như vậy sẽ kiểm soát được sự

mô tả của dịch trong tương lai

Chỉ tiêu mang ý nghĩa, bản dịch được thực hiện ở mức độ phù hợp với giá trị chung hoặc ý tưởng được chia sẻ bởi một cộng đồng của ngôn ngữ dịch, trên quan điểm đúng hoặc sai, đủ hoặc không

đủ Những tiêu chuẩn này là những hạn chế của văn hóa, xã hội và của thời gian Toury nhận định, dịch là một sinh hoạt trong thực tế bị kiểm soát theo tiêu chuẩn, mức giới hạn, qui luật xã hội, cấm

kỵ văn hóa Vì vậy, sự quyết định của người dịch chiếm ưu thế trong hiệu quả của bản dịch Quyết định của người dịch sẽ bị chi phối phần lớn bởi những tiêu chuẩn xã hội văn hóa Cho dù là tiêu chuẩn thẩm mỹ, cũng bị giới hạn trong tính lịch sử

và chất sinh hoạt của một dân tộc Những chỉ tiêu

dịch thuật có thể tái cơ cấu từ hai nguồn:

1- Kiểm soát và sưu tra từ đối chiếu hai văn bản gốc và dịch, tìm hiểu những kết quả của hoạt động dịch trong những chi phối của xã hội, văn hóa Việc làm này sẽ đưa đến khái quát những qui tắc ứng

xử của người dịch Những mẫu chung của các qui tắc ứng xử cá nhân sẽ tạo thành qui tắc ứng xử tiêu chuẩn

2- Nghiên cứu những báo cáo, phỏng vấn, tự sự, phê bình về tiêu chuẩn dịch của dịch giả, nhà xuất bản, và những người tham gia vào sinh hoạt văn

học dịch Kiến thức này sẽ giúp cho việc phân định qui tắc ứng xử của người dịch đối với dịch

Việc tra cứu này mang đến cho Toury một nhận định khác về tính tương đương của dịch Không

như quan niệm của truyền thống, tương đương của Toury là khái niệm về sự tương quan giữa chức năng (functional-relational concept)

Sau cùng ông khái quát hóa thành những luật lệ

về dịch thuật Ông hy vọng từ những xác định các

tiêu chuẩn, tích lũy và phát triển các nghiên cứu mô

tả của dịch sẽ giúp cho việc xây dựng những luật phổ thông để áp dụng khi chuyển dịch

- Luật về phát triển sự tiêu chuẩn hóa (standardization): Vì những chi tiết văn bản gốc trong khi dịch sẽ bị thay đổi, trong vài trường hợp,

đã hoàn toàn biến mất Sự chọn lựa nằm bên văn bản dịch, tùy thuộc vào mỗi hệ thống ngôn ngữ và văn hóa dịch Sự mất mát này trở thành tiêu chuẩn

cơ bản phải có Cần sự tiêu chuẩn hóa Vì đây là khuyết điểm của dịch, cần sự quan phòng

- Luật về sự cản trở (interference): Những trở ngại, xung đột xảy ra trong dịch khi những đặc điểm hoặc những sở hữu đặc biệt của văn bản gốc chuyển sang văn bản dịch, hoặc không đúng hoặc không thể nào dịch được Khoan nhượng những trở ngại này tùy vào các yếu tố văn hóa xã hội và khả năng của từng hệ thống ngôn ngữ Những trở ngại này cũng cần tiêu chuẩn hóa cho việc dịch tiến tới phương tiện toàn cầu

Tóm lại sức nặng của văn hóa càng lúc càng áp lực và đòi hỏi tác dụng hợp lý trong quá trình chuyển dịch Học giả G Despatie kết luận: “ Thông

thường để dịch, người dịch phải biết rõ ngôn ngữ

mà họ định dịch Việc đó luôn luôn được coi như là đương nhiên, kiến thức ngôn ngữ, bao gồm kiến thức về phong tục và cách sinh hoạt của người dân biết nói và biết viết ngôn ngữ đó Có nghĩa người dịch dựa vào những chuyến du hành [đến xứ sở này] và đọc nhiều, để bảo đảm khi dịch, chẳng những dịch đúng ý nghĩa, mà còn tạo ra phong thái

và không khí thích đáng Do đó, quan trọng, trong một lý thuyết dịch, phải phân biệt giữa ngôn ngữ và văn hóa Phải đặt nặng cả hai trên diện ngôn ngữ học (khoa nghiên cứu ngôn ngữ) và dân tộc học (khoa nghiên cứu văn hóa) cần được tìm hiểu một cách có hệ thống.” (Chau 1984:132 )

Tài Liệu chung cho tác phẩm Ý Thức Về Dch Thuật:

Ahrenberg, Lars & Magus Merkel, 2000 Correspodence Measures for MT Evaluation

Department of Computer and Information Scuence Linoping University, Linkoping, Sweden

Allott, Nicholas Relevance Theory Draft for

forthcoming volume, A Capone, F Lo Piparo, & M Carapezza (Eds.), Perspectives on Pragmatics and Philosophy Berlin/New York: Springer

As-Safi, A.B 2011.Translation Theories,

Strategies and Basic Theorietical Issues Petra

University

Baker, Mona 2011 In Other Words A coursebook

on translation Second edition Routledge, US &

Canada

Bassnett, Susan 2001 Translation Studies, Third

Edition Routledge, London and New York

Bastin, Georges L & Paul F Bandia 2006

Charting the Future of Translation History Current Discourses and Methology University of Ottawa Press

Becher, Viktor 2011 Explicitation and Implicitation

in Translation Universitat Hamburg

Catford, J.C 1978 A linguistic Theory of

Translation Oxford University Press

Chan, Sheung Wai 2010 Some Crucial Issues On The Translation Of Poetic Discourse From Chinese

To English P.O.Box 742, Surry Hills, Sydney,

Autralia

Chau, Simon Sui-cheong 1984 Aspect of

Translation Pedagogy: The Grammar, Cultural and Interpretive Teaching Model A Thesis Doctor of

Philosophy in University of Edinburgh

Cheung, Andy 2013 A History of Twentieth

Century Translation Theory and It’s application for Bible Translation Journal of Translation, Volume 9,

Number 1

Corness, Patrick 2011 The Art of Translation, Jiri

Levý John Benjamins Publishing Company

CsCanada Poetry Translation: An Intertextuality

Approach Studies in Literature and Language Vol.9, No.1, 2014 Pp.43-50

Gambier, Yves and Luc van Doorslaer 2010

Handbook of Translation Studies John Benjamins Publishing Company

Gentzler, Edwin 2001.Contemporary Translation

Theories, Revised 2nd Edition Multilinual Matters

LTD, Clevedon, Buffalo, Toronto, Sydney

Gorlée, Dinda L 1004 Semiotics and the

Problems of Translation Rodopi

Amsterdam-Atlanta, GA