XÂY DỰNG và bảo vệ nền văn hóa VIỆT NAM THEO ĐỊNH HƯỚNG xã hội CHỦ NGHĨA

Vấn đề định hướng xã hội chủ nghĩa được Đảng ta chính thức đưa ra từ Đại hội Đại biểu Đảng toàn quốc Lần thứ VII. Đây là một chủ đè cơ bản, trọng yếu có ý nghĩa to lớn trên phương diện lý luận và thực tiễn. Định hướng xã hội chủ nghĩa không chỉ là sự khảng định quyết tâm đi theo con đường mà Đảng và Bác và nhân dân ta đã lựa chọn, mà còn là lập trường, nguyên tắc bảo đảm đổi mới thành công. Song đây là vấn đề hết sức phức tạp đòi hỏi sự nỗ lực, cố gắng chung của toàn xã hội.Thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta đang đặt ra hàng loạt vấn đề cơ bản cấp bách đòi hỏi lý luận phải trả lời. Không phải mọi điều đã được trả lời rõ ràng vì một lý do hiển nhiên là sự nghiệp đổi mới của chúng ta mới bắt đầu, cần phải có thời gian để thử nghiệm, tổng kết thực tiễn, tìm tòi phát triển lý luận. Có ý kiến cho rằng dường như chúng ta đang mò mẫm tìm đường và cái hướng mà chúng ta đã xác định chưa chắc đã là hướng đúng, có thể có một hướng khác Cần phải khảng định rằng chúng ta đã có một cương lĩnh xây dựng chủ nghĩa xã hội dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Chúng ta có thực tiễn chính trị của hơn 25 năm đổi mới với những cái được và cái chưa được đã bộc lộ ra tương đối rõ nét. Chúng ta có thực tiễn gián tiếp của những nước trước đây đã là xã hội chủ nghĩa, đã lựa chọn con đường phát triển khác, con đường đó đã đem lại kết quả gì cho nhân dân, với cái giá phải trả như thế nào. Điều này chúng ta đều đã biết rất rõ.

HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

Vấn đề định hướng xã hội chủ nghĩa được Đảng ta chính thức đưa ra từ Đại hội Đại biểu Đảng toàn quốc Lần thứ VII Đây là một chủ đè cơ bản, trọng yếu có ý nghĩa to lớn trên phương diện lý luận và thực tiễn Định hướng

xã hội chủ nghĩa không chỉ là sự khảng định quyết tâm đi theo con đường mà Đảng và Bác và nhân dân ta đã lựa chọn, mà còn là lập trường, nguyên tắc bảo đảm đổi mới thành công Song đây là vấn đề hết sức phức tạp đòi hỏi sự

nỗ lực, cố gắng chung của toàn xã hội

Thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta đang đặt ra hàng loạt vấn đề cơ bản cấp bách đòi hỏi lý luận phải trả lời Không phải mọi điều

đã được trả lời rõ ràng vì một lý do hiển nhiên là sự nghiệp đổi mới của chúng

ta mới bắt đầu, cần phải có thời gian để thử nghiệm, tổng kết thực tiễn, tìm tòi phát triển lý luận Có ý kiến cho rằng dường như chúng ta đang mò mẫm tìm đường và cái hướng mà chúng ta đã xác định chưa chắc đã là hướng đúng, có thể có một hướng khác! Cần phải khảng định rằng chúng ta đã có một cương lĩnh xây dựng chủ nghĩa xã hội dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Chúng ta có thực tiễn chính trị của hơn 25 năm đổi mới với những cái được và cái chưa được đã bộc lộ ra tương đối rõ nét Chúng ta

có thực tiễn gián tiếp của những nước trước đây đã là xã hội chủ nghĩa, đã lựa chọn con đường phát triển khác, con đường đó đã đem lại kết quả gì cho nhân dân, với cái giá phải trả như thế nào Điều này chúng ta đều đã biết rất rõ

Định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được tiến hành trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và con người Cương lĩnh chính trị của

Đảng xác định: “kết thúc ở thời kỳ qua độ ở nước ta là xây dựng được về cơ

bản nền kinh tế của chủ nghĩa xã hội với kiến trúc thượng tầng về chính trị,

tư tưởng, văn hóa phù hợp, tạo cơ sở để nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa ngày càng phồn vinh, hạnh phúc”1 Trong bài viết này, tác giả chỉ bàn về xây dựng và bảo vệ nền văn hóa Việt Nam theo định hướng xã hội chủ nghĩa

1 Định hướng xã hội chủ nghĩa và tính tất yếu định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

* Định hướng xã hội chủ nghĩa

Khái niệm “định hướng xã hội chủ nghĩa”, lần đầu tiên được nhà lý luận Xô viết sử dụng để chỉ phương hướng phát triển của một số quốc gia ở Châu Á, châu Phi, châu Mỹ la tinh, sau khi giành được độc lập dân tộc không

đi theo con đường tư bản chủ nghĩa mà chủ trương đi lên chủ nghĩa xã hội Theo phương hướng này, các Đảng phái chính trị cầm quyền có xu hướng tiến

bộ thực hiện những cải cách kinh tế, phát triển văn hoá - xã hội, thực hành chính sách chống chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân cũ và mới, duy trì quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước xã hội chủ nghĩa

Đối với Việt Nam, ngay từ khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời và suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đây là sợi chỉ đỏ xuyên suốt của cách mạng Việt Nam qua các giai đoạn cách mạng Chính cương vắn tắt của Đảng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khởi thảo được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng ngày

3/2/1930, chỉ rõ: “Làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để

đi tới xã hội cộng sản ”2 Cương lĩnh chính trị 10/1930 của Đảng cũng khẳng

định: “Trong lần đầu, cuộc cách mạng Đông Dương sẽ là cuộc cách mạng tư

sản dân quyền… Tư sản dân quyền cách mạng là thời kỳ dự bị để làm xã hội cách mạng ….Đông Dương sẽ nhờ vô sản giai cấp chuyên chính các nước giúp sức mà phát triển, bỏ qua thời kỳ tư bổn mà đấu tranh thẳng lên con đường xã hội chủ nghĩa”3

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc Lần thứ XI, Nxb CTQG, HÀ Nội, 2011, tr 71

Tuy nhiên, kể từ khi cả nước bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (1975) vấn đề định hướng xã hội chủ nghĩa về thực tiễn mới xuất hiện như một xu hướng khách quan của đời sống xã hội trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội…

Đại hội IV của Đảng ta chưa dùng thuật ngữ “định hướng xã hội chủ nghĩa” song tư tưởng về định hướng xã hội chủ nghĩa cũng được thể hiện ở một số nội dung trong định hướng chung của cách mạng xã hội chủ nghĩa và đường lới phát triển kinh tế- xã hội của Đảng ta

Đại hội VI - Đại hội đánh dấu đường lối đổi mới và mở đầu công cuộc đổi mới của Đảng ta Đây là quá trình đổi mới tư duy lý luận và tổ chức hoạt động thực tiễn của Đảng Đổi mới làm cho đất nước phát triển mạnh mẽ, bền vững theo con đường xã hội chủ nghĩa, chứ không phải là thay đổi mục tiêu, phương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội Nhờ đó mà đất nước ta đã thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, đạt được nhiều thành tựu to lớn trên các lĩnh vực xã hội, đất nước ta chuyển sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Tuy nhiên, trong quá trình đổi mới cũng đã xuất hiện nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa ở lĩnh vực này hay lĩnh vực khác, ở mức độ

này hay mức độ khác Đây là cơ sở hiện thực làm xuất hiện thuật ngữ “định

hướng xã hội chủ nghĩa”.

Trong các văn kiện của Đảng ta, thuật ngữ “định hướng xã hội chủ nghĩa” lần đầu tiên xuất hiện tại Nghị quyết TW 6 (VI) tháng 3/1989 ở phần hai, mục “Kiểm điểm hai năm thực hiện Nghị quyết Đại hợi VI và phương

hướng nhiệm ba năm tới” trong đó có đoạn: “Kinh tế quốc doanh phải được

củng cố và phát triển, nắm vững vị trí then chốt trong nền kinh tế, phát huy

ưu thế và kỹ thuật, công nghệ không ngừng nâng cao năng xuất…bảo đảm cho sự phát triển ổn định và có hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế quốc dân theo định hướng xã hội chủ nghĩa ”

Đại hội VII thì thuật ngữ này được sử dụng rộng rãi trong văn kiện đại

hội ngay trong bài học kinh nghiệm đầu tiên: “Một là, phải giữ vững định

hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình đổi mới …Điều kiện cốt yếu để công cuộc đổi mới giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và đi đến thành công là trong quá trình đổi mới Đảng phải kiên trì và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, giữ vững vai trò lãnh đạo xã hội Đảng phải tự đổi mới và chỉnh đốn không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo của mình”4

Trong “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ

nghĩa xã hội” đã viết: “Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”5

Từ đó đến nay khái niệm “định hướng xã hội chủ nghĩa” đã được sử dụng

rộng rãi trong các văn kiện Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị, xã hội, sách báo, tài liệu, phương tiện thông tin đại chúng, các diễn đàn, các công trình khoa học

Đại hội VIII của Đảng ta, khái niệm “định hướng xã hội chủ nghĩa” đã

trở thành nội dung chủ đạo trong các văn kiện của đại hội Nhiều nhà khoa học, cơ quan khoa học cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu về định hướng

xã hội chủ nghĩa Đặc biệt đề tài khoa học cấp Nhà nước KX - XH 01.07 do

cố Trung tướng, Giáo sư Trần Xuân Trường, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị làm chủ nhiệm đã trình bày có hệ thống về định hướng xã hội chủ nghĩa trên các lĩnh vực cơ bản đời sống xã hội (xem sách “Về định hướng xã hội chủ nghĩa trên các lĩnh vực đời sống xã hội ” – Nxb CTQG, H, 2000)

Theo đó, định hướng xã hội chủ nghĩa là định hướng phát triển của xã hội trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, là định hướng giá trị xã hội chủ

4 Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ VII , Nxb Sự thật, H, 1991, trang 52 -53

nghĩa do chủ thể cách mạng xác lập, phù hợp với xu hướng khách quan, nhằm mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, thông qua những biện pháp đấu tranh toàn diện, sâu sắc để hiện thực hoá những giá trị đó tiến tới mục tiêu xã hội chủ nghĩa trong các lĩnh vực đời sống xã hội

Định hướng xã hội chủ nghĩa là sự thống nhất giữa nhân tố chủ quan với điều kiện, nhân tố khách quan trên cơ sở nhận thức đúng quy luật, hành động đúng quy luật của sự phát triển xã hội nói chung và các quy luật trên các lĩnh vực xã hội nói riêng

Mục tiêu của định hướng là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Con đường để đến mục tiêu đó là con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa, tiến hành cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa trên các lĩnh vực xã hội Chủ thể định hướng xã hội chủ nghĩa là toàn bộ hệ thống chính trị và nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Định hướng xã hội chủ nghĩa là quá trình xác lập, lựa chọn, hiện thực hoá giá trị của chủ nghĩa xã hội, các giá trị tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa nhân loại trở thành giá trị hiện thực trong đời sống xã hội và cuộc sống của nhân dân bảo đảm cho sự thắng lợi hoàn toàn và triệt để của cách mạng xã hội Định hướng xã hội chủ nghĩa phải thông qua hành động cách mạng của

cả hệ thống chính trị và nhân dân với những phương thức, biện pháp đúng đắn, thiết thực, hiệu quả

Định hướng xã hội chủ nghĩa là một quá trình lâu dài trong suốt thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội luôn được điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện thông qua quá trình hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn Định hướng

xã hội chủ nghĩa là quá trình xây dựng cái mới, cái tiến bộ và ngăn ngừa, loại trừ những cái cũ kỹ, lạc hậu, kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống, đấu tranh chống những biểu hiện chệch hướng xã hội chủ nghĩa

* Tính tất yếu của định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Tính tất yếu khách quan của định hướng xã hội chủ nghĩa trước hết bắt nguồn từ tính tất yếu, đặc điểm, nội dung, nhiệm vụ của thời kỳ quá độ lên

chủ nghĩa xã hội Thời kỳ quá độ là tất yếu khách quan, là quá trình lịch sử lâu dài, trong đó tồn tại đan xen đấu tranh giữa các yếu tố tư bản chủ nghĩa và các yếu tố xã hội chủ nghĩa, giữa hai xu hướng phát triển: tư bản chủ nghĩa và

xã hội chủ nghĩa Đi lên chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, phương hướng phát triển khách quan của đất nước song tự phát đi theo con đường tư bản chủ nghĩa cũng là một khuynh hướng hiện thực diễn ra trong tất cả các lĩnh vực xã hội Để bảo đảm cho sự phát triển vững chắc theo chủ nghĩa xã hội, tất yếu cần giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa

Trong thời kỳ quá độ, cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc vẫn rất gay go, quyết liệt Các thế lực thù địch ra sức chống phá chủ nghĩa xã hội

bằng những thủ đoạn hết sức nham hiểm, đặc biệt là “Diễn biến hoà bình” Sự

sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu là bài học xương máu về sự cần thiết phải giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển xã hội

Thực trạng đời sống xã hội đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội nói chung và công cuộc đổi mới nói riêng đã có những biểu hiện chệch hướng xã hội chủ nghĩa trên các lĩnh vực với các mức độ khác nhau Chệch hướng xã hội chủ nghĩa là một nguy cơ, thách thức đang biểu hiện Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, nhân dân có sự suy thoái về chính trị - tư tưởng, đạo đức, lối sống, suy giảm niềm tin với chủ nghĩa xã hội, tiêm nhiễm quan điểm tư sản, giá trị phương Tây, có sự “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”, xa rời mục tiêu, lý tưởng, giá trị chủ nghĩa xã hội

Đi lên chủ nghĩa xã hội là xu thế khách quan của lịch sử dân tộc và thế giới, song đây là quá trình tự giác, là phong trào cách mạng của quần chúng nhân dân, đòi hỏi Đảng Cộng sản luôn giữ vững, nâng cao vai trò lãnh đạo của mình, định hướng cho sự phát triển đất nước đúng đắn phải tổ chức và hiện thực hoá các giá trị chủ nghĩa xã hội, đấu tranh ngăn chặn, khắc phục sự chệch hướng xã hội chủ nghĩa

2 Xõy dựng và bảo vệ văn húa Việt Nam theo định hướng xó hội chủ nghĩa

* Định hướng xó hội chủ nghĩa trờn lĩnh vực văn hoỏ.

Định hướng xó hội chủ nghĩa trờn lĩnh vực văn húa là quỏ trỡnh xõy dựng, phỏt triển nền văn hoỏ tiờn tiến, đậm đà bản sắc dõn tộc, nhằm giữ gỡn, phỏt huy sỏng tạo hiện thực hoỏ cỏc giỏ trị văn hoỏ trong đời sống xó hội, gúp phần xõy dựng, phỏt triển con người Việt Nam xó hội chủ nghĩa và làm cho văn hoỏ là nền tảng tinh thần xó hội, động lực xõy dựng và bảo vệ Tổ quốc

Thực chất là xỏc lập, hiện thực hoỏ những giỏ trị văn hoỏ tiờn tiến, mang đậm bản sắc dõn tộc Việt Nam, trong đú cỏc nhõn tố xó hội chủ nghĩa ngày càng lớn lờn Đú là sự thống nhất giữa giỏ trị văn hoỏ của giai cấp cụng nhõn với giỏ trị tinh hoa văn hoỏ dõn tộc và tinh hoa văn hoỏ nhõn loại; giữa giữ gỡn, phỏt huy, sỏng tạo và hưởng thụ cỏc giỏ trị văn hoỏ; giữa bảo tồn, giao lưu, tiếp biến văn hoỏ Phỏt huy vai trũ của nhõn dõn trong xõy dựng, phỏt triển nền văn hoỏ với tớnh cỏch là chủ thể sỏng tạo; đấu tranh chống những tỏc động tiờu cực từ văn hoỏ, con người; đề cao vai trũ lónh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và sự tham gia của nhõn dõn đối với cỏc hoạt động văn hoỏ Đú cũn là xõy dựng và hoàn thiện nền văn hoỏ trờn tất cả cỏc nội dung: giỏ trị văn hoỏ (chớnh trị, kinh tế, đạo đức, thẩm mỹ, khoa học – giỏo dục) phong trào xó hội; ứng xử với tự nhiờn; thiết chế văn hoỏ; mụi trương văn hoỏ; quản lý văn hoỏ; hoạt động văn hoỏ…

* Xõy dựng và bảo vệ nền văn húa Việt Nam theo định hướng xó hội chủ nghĩa

Văn hóa là một bộ phận của kiến trúc thợng tầng xã hội, một bộ phận ngày càng quan trọng trong chiến lợc phát triển kinh tế xã hội Nói đến xây dựng chủ nghĩa xã hội, không thể không bàn đến xây dựng văn hóa Trên một

ý nghĩa nào đó, nền văn hóa ở nớc ta hiện nay cũng là một nền văn hóa quá

độ, trong đó các chuẩn mực giá trị văn hóa khác nhau, thậm chí đối lập với

nhau lại đan xen với nhau, cùng tồn tại và xâm nhập lẫn nhau, có nhân tố cùng chiều có thể bổ xung cho nhau, có nhân tố ngợc chiều bài xích lẫn nhau và

đấu tranh với nhau

Trên mặt trận văn hóa ở Việt Nam hiện nay đang xuất hiện cuộc đấu tranh giữa giữa định hớng xã hội chủ nghĩa với các định hớng khác Định h-ớng đối lập chủ yếu là giữa định hh-ớng xã hội chủ nghĩa với t bản chủ nghĩa, nhng vẫn còn cả những tàn d của quá khứ, tồn tại dai dẳng trong đời sống tinh thần của nớc ta Thực tiễn đời sống văn hóa tinh thần Việt Nam chứng minh cho ý tởng hết sức sâu sắc của Mác cho rằng chúng ta khổ vì chủ nghĩa t bản nhng chúng ta còn khổ vì chủ nghĩa t bản cha phát triển, rằng những truyền thống lỗi thời của quá khứ vẫn còn đè nặng lên những ngời đang sống Cần phải khảng định rằng, văn hóa Việt Nam phải phát triển theo định hớng xã hội chủ nghĩa, phải đấu tranh với các giá trị văn hóa t sản, song cũng phải biết tiếp nhận tất cả những gì là tiến bộ mà văn hóa loài ngời đã tích lũy đợc, kẻ cả dới chủ nghĩa t bản

Văn hóa là điểm yếu cốt tử của chủ nghĩa t bản hiện nay Chủ nghĩa t bản có thể đạt tới cuộc sống cực kỳ văn minh nhng lại vẫn ở một trạng thái cực kỳ xuống cấp về đạo đức Một nhà nghiên cứu về văn hóa ngời Pháp cho rằng: tính trội trong xã hội La Mã là chính trị, trong thời đại phong kiến Châu

Âu là tôn giáo, trong thời đại t bản là kinh tế Ông dự báo rằng, xã hội tơng lai, sau xã hội t sản, tính trội sẽ là văn hóa Chủ nghĩa t bản đã có công lớn trong phát triển kinh tế, thế nhng dới chủ nghĩa t bản đâu phải ai cũng nhận

đ-ợc thành quả ấy, trái lại còn hàng triệu ngời bị nghèo đói, áp bức, bóc lột Đã

và sẽ đến lúc hạnh phúc con ngời do văn hóa đem lại Chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản với tính cách là một hình thái kinh tế xã hội tốt đẹp nhất trong lịch sử phát triển của nhân loại sẽ đáp ứng đầy đủ những mong ớc của con

ng-ời về hạnh phúc

Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa “tiên tiến, đậm đà bản sắc dân

tộc” phải chứa đựng trong nó các nhân tố dân tộc, giai cấp và nhân loại hòa

quyện chặt chẽ với nhau, tạo nên một nền văn hóa nhiều tầng, nhiều lớp, từ tầng sâu xa của lịch sử đến những tầng đơng đại đầy sức sống, biết thích nghi

và phát triển, đủ sức chống trả với những nhân tố tiêu cực và phá hoại của văn

hóa ngoại lai, đồng thời biết “khơi trong, gạn đục”, tiếp thu những giá trị văn

hóa nhân loại, làm giàu không ngừng cho văn hóa dân tộc

Một nền văn hóa Việt Nam trớc hết phải là một nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, không chỉ trên những biểu hiện hình thức mà cả trong nội dung của nó Đó là những tinh hoa truyền thống , những chuẩn mực giá trị cao đẹp của dân tộc Việt Nam

Trải qua hàng nghìn năm thực dân phong kiến phơng Bắc đô hộ, dân tộc Việt Nam vẫn không bị đồng hóa về văn hóa Cần đánh giá lại di sản văn hóa dân tộc để bảo vệ và phát triển những giá trị văn hóa tích cực cần thiết cho cuộc sống đang cần hôm nay Bảo vệ nền văn hóa dân tộc, không có nghĩa là

đóng cửa thu mình, không giao lu văn hóa Tuy nhiên, trong giao lu tiếp thu các giá trị văn hóa nhân loại cần phải giữ vững bản sắc và cốt cách văn hóa Việt Nam

Nhận thức đầy đủ về văn hóa đòi hỏi phải nhìn thấy văn hóa ở tất cả các lĩnh vực hoạt động của con ngời Chính vì vậy, xây dựng và bảo vệ văn hóa Việt Nam cũng phải tiến hành trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Nhng cốt yếu là phải giữ cho đợc hệ thống các chuẩn mực giá trị tinh thần của dân tộc, cái cốt lõi của văn hóa dân tộc là yêu nớc thơng nòi và t tởng nhân nghĩa Việt Nam, những giá trị cao đẹp của lý tởng xã hội chủ nghĩa

Trong xây dựng và bảo vệ nền văn hóa hiện nay, chúng ta có thể kế thừa phơng sách cơ bản của cha ông ta Tuy nhiên, cần phải thẫy rõ những

điều kiện lịch sử mới khác trớc đây rất xa để có sự phát triển kế sách truyền thống lên một trình đọ cao hơn đáp ứng những yêu cầu của sự nghiệp mới Cha ông ta bảo vệ nền văn hóa dân tộc trong điều kiện văn minh nông nghiệp, với tốc độ phát triển các mặt của đời sống xã hội và sự giao lu văn hóa diễn ra hết sức chậm chạp Còn ngày nay, trong thời đại mới, đấu tranh bảo vệ văn hóa diễn ra trong điều kiện cách mạng khoa học công nghệ đang phát triển

nh vũ bão, những phơng tiện truyền thông hiện đại đã làm cho không gian sinh tồn của chúng ta bị thu hẹp lại Cùng với tiến trình hội nhập quốc tế, giao

lu văn hóa diễn ra với một tốc độ, quy mô và cờng độ lớn hơn thời đại cũ hàng triệu lần, sự giao lu ấy vợt qua hàng hàng rào thể chế ngăn giữ Trong những

điều kiện nh vậy, bảo vệ nền văn hóa dân tộc sẽ gặp khó khăn nhiều hơn so với cha ông ta trớc đây

Để bảo vệ và phát triển nền văn hóa dân tộc, chúng ta phải xây dựng cho đợc một bản sắc văn hóa Việt Nam, tạo ra niềm tự hào của mỗi ngời dân Việt Nam đối với nền văn hóa của mình, có thái độ phán xét nghiêm túc với

các yếu tố văn hóa ngoại lai du nhập vào Việt Nam, tiếp thu một cách có chọn lọc các giá trị văn hóa nhân loại; đấu tranh, ngăn chặn, bài trừ tâm trạng sùng ngoại và bắt chớc một cách lố bịch và nguy hiểm mọi yếu tố của văn hóa của phơng Tây lan tràn trong đời sống văn hóa ở nớc ta hiện nay Cần phải biết rằng xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, đủ sức hấp dẫn, tạo nên lòng tự hào dân tộc của mỗi ngời đối với văn hóa tộc là việc làm không dễ Bởi lẽ, một vấn đề có tính quy luật phát triển của văn hóa

là luôn gắn với kinh tế, trình độ phát triển văn hóa luôn phản ánh và phụ thuộc vào trình độ phát triển của kinh tế

Đấu tranh để xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam chống lại sự tấn công của các nền văn hóa ngoại lai là một cuộc chiến lâu dài, gay go, quyết liệt Sức sống của văn hóa Việt Nam đã đợc chứng minh trong lịch sử Tơng lai của nền văn hóa Việt Nam phụ thuộc vào chỗ chúng ta có hoạch định

đợc một chiến lợc văn hóa đúng đắn, năng động, trớc hết xây dựng những chuẩn mực giá trị dân tộc, xã hội chủ nghĩa và nhân văn, sau đó biết thích nghi và hoàn thiện bằng cách tiếp thu có chọn lọc và phê phán những giá trị văn hóa nhân loại

Xây dựng và bảo vệ nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là một cuộc chiến lâu dài và phức tạp vì bản chất nó là một bộ phận của cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp, cuộc đấu tranh giữa một bên

là vì sự tồn vong của dân tộc, vì thắng lợi của chủ nghĩa xã hội còn bên kia là

sự nô dịch dân tộc và xóa bỏ chủ nghĩa xã hội

Gần đây, thuật ngữ “văn hóa xã hội chủ nghĩa” dần dần biến mất trên các phơng tiện thông tin tuyên truyền Ngời ta bắt đầu phê phán cái gọi là chủ nghĩa duy ý chí trong văn hóa, đem cái lý tởng đi trớc quá xa so với đời sống văn hóa hiện đại, đem cái sẽ phải có trong tơng lai để chỉ đạo cái hiện tại Từ đó, xuất hiện những khái quát về những giá trị văn hóa thời kỳ tập trung quan liêu bao cấp

nh là những cái “giả văn hóa xã hội chủ nghĩa”, “giả đạo đức xã hội chủ

nghĩa”…Sự tan rã và sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu càng làm cho việc gắn tính

từ xã hội chủ nghĩa vào văn hóa càng trở nên “lỗi thời”

Trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, cần khảng định trở lại nội dung xã hội chủ nghĩa của văn hóa mới Việt Nam, nội dung đó là sự phát triển mới về nền văn hóa dân tộc Việt Nam Chúng ta sẽ không bao giờ từ bỏ xây dựng một nền văn hóa Việt Nam vừa đậm đà bản sắc dân tộc vừa có nội dung xã hội chủ nghĩa