Đến năm 1910, bêncạnh phương pháp giảng dạy truyền thống, sinh viên Đại học kinh doanh Harvard đã được thường xuyên thảo luận về các tình huống trong kinh doanh.. Trong khi một số học gi
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIÊN GIANG
BÀI TẬP KIỂM TRA MÔN HỌC
LÝ LUẬN DẠY HỌC ĐẠI HỌC
Giảng viên hướng dẫn: TS Huỳnh Mộng Tuyền
Học viên thực hiện: Lưu Bá Hoà
Kiên Giang, năm 2015
Trang 2ĐỀ BÀI
Hãy trình bày lý luận của phương pháp dạy học tình huống và từ đó áp dụngvào một quá trình dạy học cụ thể.bi
Trang 3BÀI LÀM
I Cơ sở lý luận về phương pháp dạy học tình huống
1.1 Lịch sử về phương pháp dạy học tình huống
Tình huống vốn đã được sử dụng từ lâu trong lịch sử giáo dục thế giới, thậmchí từ thời Cổ đại
Phương pháp dạy học tình huống hay day học bằng phương pháp nghiên cứu tình huống (PPNCTH – tiếnh Anh gọi là Case Study Methodology) được sử dụng
lần đầu tiên một cách bài bản tại Đại học kinh doanh Havard, Mỹ Tại đây, vàokhoảng năm 1870, Christopher Columbus Langdell đã là người khởi xướng việc sửdụng các tình huống trong giảng dạy về quản trị kinh doanh Đến năm 1910, bêncạnh phương pháp giảng dạy truyền thống, sinh viên Đại học kinh doanh Harvard
đã được thường xuyên thảo luận về các tình huống trong kinh doanh Sau đó, từkhoảng năm 1909, nhà trường liên tục mời các đại diện các doanh nghiệp đếntrường để trình bày về thực tiễn quản trị kinh doanh, đưa ra các tình huống yêu cầusinh viên phải nghiên cứu, tranh luận và đưa ra các giải pháp Năm 1921, quyểnsách đầu tiên về tình huống ra đời (tác giả Copeland) Tác giả cuốn sách đã nhìnthấy tầm quan trọng và tác dụng to lớn của việc áp dụng PPNCTH trong giảng dạyquản trị nên đã nỗ lực phổ biến phương pháp giảng dạy này trong toàn trường.Phương pháp này sau đó dần dần đã được áp dụng phổ biến trong hầu hết các ngànhnghề đào tạo như y, luật, hàng không, và trong các trường học ở tất cả các cấp bậcđào tạo, đặc biệt là đào tạo đại học
Năm 1919, ở Canada, hai nhà nghiên cứu của trường đại học Western Ontario(U.W.O), tiến sĩ W Sherwood Fox và tiến sĩ K.P.R Neville, là những người đầu tiênkhởi xướng việc giảng dạy kinh doanh theo PPNCTH của đại học Havard bên ngoàibiên giới Hoa Kỳ Sau khi xem xét cẩn thận tất cả chương trình giảng dạy kinhdoanh ở các trường đại học hàng đầu Bắc Mĩ, hai ông kết luận là chương trình giảngdạy của trường đại học kinh doanh Havard đã cung cấp những phương pháp giảngdạy tốt nhất Năm 1922, Ellis H Morrow, một cựu sinh viên Havard đã được mờiđến để triển khai tại đây PPNCTH trong giảng dạy Ngày nay, trường kinh doanhRichard Ivey của đại học Western Ontario đã trở thành con chim đầu đàn trong việcgiảng dạy quản trị kinh doanh bằng PPNCTH ở Canada và là đơn vị lớn thứ hai trênthế giới sản xuất tình huống
Không chỉ trong lĩnh vực giảng dạy kinh doanh mà cả trong y học, phươngpháp tình huống cũng đã được đưa vào giảng dạy tương đối sớm Ngay từ nhữngnăm đầu của thế kỷ XX, William Osler áp dụng PPNCTH vào đào tạo y bác sĩ vàkết quả rất đáng khích lệ: Chỉ sau hai năm hoc, sinh viên của Osler đã trở nên thuần
thục với các kỹ năng trong y học Giải thích cho thành công này, Osler đã viết “Với phương pháp tình huống, sinh viên sẽ bắt đầu với bệnh nhân, học với bệnh nhân và hoàn thành khoá học cũng với bệnh nhân; còn sách và bài giảng chỉ được sử dụng
như phương tiện đưa họ đến đích mà thôi” (McAnich, A, R (1993)
Trong lĩnh vực sư phạm, PPNCTH đã được sử dụng rộng rãi nhất là trongvòng 20 năm trở lại đây Trong khi một số học giả tập trung nghiên cứu việc ápdụng tình huống trong công tác giảng dạy và quá trình tiếp thu những kiến thức sưphạm thì những người khác lại chú trọng vào cách sử dụng tình huống nhằm nângcao khả năng quyết đoán và giải quyết vấn đề của sinh viên Mặc dầu đi theo những
Trang 4hướng nghiên cứu khác nhau như vậy, họ đều đi đến một thống nhất chung làPPNCTH tỏ ra cực kỳ hiệu quả trong việc trợ giúp người học liên hệ lý thuyết vớithực hành và do đó, mang lại một sức sống mới cho không khí học tập trên cácgiảng đường.
Ở Việt Nam, hơn mười năm trở lại đây, PPNCTH cũng đã được nhiều tác giảquan tâm nghiên cứu và đưa vào áp dụng trong giảng dạy ở các lĩnh vực như Quảntrị kinh doanh với những tác giả như Nguyễn Hữu Lam (2003), Vũ Từ Huy (2003),Ngô Quí Nhâm, Vũ Thế Dũng (2007), Nguyễn Thị Lan (2006), Nguyễn QuangVinh (2008), ở lĩnh vực Luật với tác giả Vũ Thị Thúy (2010),… hay ở lĩnh vựcQuản lý giáo dục với các tác giả Trần Văn Hà (2002), Đặng Quốc Bảo (2002), PhanThế Sủng và Lưu Xuân Mới (2000),… Ngoài ra, còn một số những công trìnhnghiên cứu khác về việc áp dụng PPNCTH vào những môn học cụ thể như mônToán của tác giả Nguyễn Bá Kim (1998), Đỗ Thế Hưng (2003) hay môn Kỹ thuậtcông nghiệp của tác giả Nguyễn Đức Thọ (2002),… Các công trình nghiên cứu ápdụng PPNCTH trong giảng dạy môn Giáo dục học mới chỉ dừng ở mức những luậnvăn thạc sĩ khoa học, ví dụ như của Lê Thị Thanh Chung (1999), Nguyễn Thị Thanh(2002), Phạm Ngọc Tâm (2002), Nguyễn Văn Sia (2003), Hồ Thị Nhật (2004),…
1.2 Các khái niệm cơ bản liên quan đến PPNCTH
1.2.1 Tình huống
Theo quan điểm triết học, tình huống được nghiên cứu như là một tổ hợp cácmối quan hệ xã hội cụ thể, mà đến một thời điểm nhất định liên kết con người vớimôi trường, biến con người thành một chủ thể của một hoạt động có đối tượngnhằm đạt được một mục tiêu nhất định Trong Từ điển tiếng Việt, tình huống là toànthể những sự việc xảy ra tại một nơi, trong một thời gian hoặc một thời điểm Mộtcách tổng quát có thể sử dụng khái niệm tình huống được xem xét về mặt tâm líhọc Đó là tình huống được quan niệm trên cơ sở quan hệ giữa chủ thể và khách thể,trong không gian và thời gian “Tình huống là hệ thống các sự kiện bên ngoài cóquan hệ với chủ thể, có tác dụng thúc đẩy tính tích cực của người đó Trong quan hệkhông gian tình huống xảy ra bên ngoài nhận thức của chủ thể, trong quan hệ thờigian tình huống xảy ra trước so với hành động của chủ thể Trong quan hệ chứcnăng tình huống là sự độc lập của các sự kiện đối với chủ thể ở thời điểm mà người
Trang 51.2.3 Phương pháp dạy học tình huống
Theo Trịnh Văn Biều, “dạy học tình huống là một phương pháp dạy học được
tổ chức theo những tình huống có thực của cuộc sống, trong đó người học được kiếntạo tri thức qua việc giải quyết các vấn đề có tính xã hội của việc học tập” TheoPhan Trọng Ngọ, bản chất của phương pháp dạy học (PPDH) bằng tình huống làthông qua việc giải quyết những tình huống, người học có được khả năng thích ứngtốt nhất với môi trường xã hội đầy biến động PPDH bằng tình huống rất gần vớiPPDH giải quyết tình huống có vấn đề nhưng vẫn có nhiều điểm khác nhau PPDHbằng tình huống có cơ sở lí luận và phạm vi ứng dụng rộng hơn
1.2.4 Tình huống dạy học
1.2.4.1 Khái niệm
Xét về mặt khách quan, tình huống dạy học là tổ hợp những mối quan hệ xãhội cụ thể được hình thành trong quá trình dạy học, khi mà người học đã trở thànhchủ thể hoạt động của đối tượng nhận thức trong môi trường dạy học, nhằm mộtmục đích dạy học cụ thể Xét về mặt chủ quan, tình huống dạy học chính là trạngthái bên trong được sinh ra do sự tương tác giữa chủ thể với đối tượng nhận thức.Bản chất của tình huống dạy học là đơn vị cấu trúc của bài lên lớp, chứa đựng mốiliên hệ M-N-P (mục đích – nội dung – phương pháp) theo chiều ngang tại một thờiđiểm nào đó với nội dung là một đơn vị kiến thức Một tình huống thông thườngchưa phải là một tình huống dạy học Nó chỉ trở thành tình huống dạy học khi ngườigiáo viên đưa những nội dung cần truyền thụ vào trong các sự kiện tình huống vàcấu trúc các sự kiện sao cho phù hợp với logic sư phạm, để khi người học giải quyết
nó sẽ đạt được mục tiêu dạy học
Theo Boehrer (1995) thì: “Tình huống là một câu chuyện, có cốt chuyện và
nhân vật, liên hệ đến một hoàn cảnh cụ thể, từ góc độ cá nhân hay nhóm, và thường
là hành động chưa hoàn chỉnh Đó là một câu chuyện cụ thể và chi tiết, chuyển nét sống động và phức tạp của đời thực vào lớp học”
Tình huống được đưa vào giảng dạy thường ở dưới dạng những bài tập nghiên
cứu Đặc điểm nổi bật của loại hình bài tập này là “xoay quanh những sự kiện có thật hay gần gũi với thực tế trong đó chứa đựng những vấn đề và mâu thuẫn cần phải được giải quyết” (Center for Teaching and Learning of Stanford University,
1994) Một bài tập nghiên cứu tình huống tốt, theo như Boehrer and Linsky (trang45) cần phải trình bày được những vấn đề có tính khiêu khích và tạo được sự thấucảm với nhân vật chính Có học giả thậm chí đã minh hoạ điều này bằng một hình
ảnh sinh động như sau: “Cũng giống như mồi cho cá, một tình huống tốt cần phải
có một ‘lưỡi câu’ để giúp cho những người tham giá cảm thầy thực sự thích thú với
‘con mồi’” Muốn vậy thì về mặt nội dung, tình huống không những phải chứa đựng
vấn đề mà còn phải tạo điều kiện dẫn dắt người học tìm hiểu sâu qua nhiều tầng, lớp
của vấn đề Người đó nói thêm: “Một tình huống hay tựa như một củ hành với nhiều lớp vỏ”, mỗi lần bóc một lớp vỏ này thì một lớp vỏ mới lại hiện ra, cứ thế cho
đến khi người học có thể tiếp cận được lõi - tức là cốt lõi, bản chất của vấn đề Cũng cần phải nói thêm là trong giảng dạy, tình huống không phải là nhữngtrường hợp bất kỳ trong thực tế mà là những tình huống đã được điều chỉnh, nghiêncứu kỹ lưỡng để mang tính điển hình và phục vụ tốt cho mục đích và mục tiêu giáodục, tức là giúp cho người học có thể hiểu và vận dụng tri thức cũng như rèn luyện
Trang 6được các kỹ năng và kỹ xảo Tình huống được sử dụng để khiêu khích người họcphân tích, bình luận, đánh giá, suy xét và trình bày ý tưởng của mình để qua đó,từng bước chiếm lĩnh tri thức hay vận dụng những kiến thức đã học vào nhữngtrường hợp thực tế Tình huống yêu cầu người đọc phải từng bước nhập vai người ra
quyết định cụ thể Hay như cách nhận định gọn gàng mà sâu sắc của Herreid
(1997) thì: “Tình huống là những câu chuyện ẩn chứa trong mình những thông
điệp Chúng không phải là những câu chuyện chỉ để giải trí đơn thuần Tình huống
là những câu chuyện để giáo dục”
Thông thường, các tình huống sử dụng trong giảng dạy được trình bày trongcác loại ấn bản rất đa dạng như dạng phim, băng video, CDROM, băng cassette,đĩa, hay kết hợp các phương tiện trên Tuy nhiên, những tình huống được in ấn hiệnnay vẫn phổ biến nhất do thuận tiện và chi phí thấp Việc viết tình huống tập trungtrước tiên trên loại tình huống truyền thống
1.2.4.2 Cách thức phân loại tình huống
Trên thực tế, có rất nhiều loại tình huống cũng như cách thức phân loại chúng.Một trong những cách tương đối phổ biến là phân loại tình huống theo dạng thức(format) Theo cách này tính huống được chia thành 6 dạng cơ bản với những đặc
điểm, phương pháp tiến hành tương đối khác nhau [Boehrer, John, and Martin Linsky (1990)]
1 Tình huống lớn (tình huống chi tiết)
Loại tình huống này hay được sử dụng trong môn kinh tế học và luật học.Chúng chú trọng tới việc quyết định được đưa ra là gì, ai là người đưa ra quyết định
đó và tầm ảnh hưởng của những quyết định ấy tới những tầng lớp, đảng phái, bộphận trong xã hội ra sao Những tình huống loại này có thể kéo dài đến hơn 100trang Người học đọc trước toàn bộ tình huống (thường thì theo cá nhân) và chuẩn
bị một bản phân tích về những quyết định có thể đưa ra Tình huống sau đó sẽ đượcthảo luận trong lớp theo từng nhóm lớn, dưới sự điều phối của giáo viên Tìnhhuống có thể sẽ được thảo luận trong một, nhiều buổi học hay thậm chí là trong suốt
cả khoá học
2 Tình huống mô tả
Loại tình huống này thường được sử dụng trong việc giảng dạy y khoa vàthường không có ranh giới rõ ràng giữa câu trả lời đúng và sai Những tình huốngthuộc loại này có thể kéo dài đến 5 trang, mỗi trang bao gồm một vài đoạn văn
-2-mô tả
Tình huống nhỏ
-3- Tình huống lựa chọn
-6- Tình huống hạt nhân
-5- Tình huống trực tiếp
-4-Phân loại tình huống theo dạng thức (format)
Trang 7Loại tình huống này thường được đưa ra thảo luận trong một vài buổi học Nếuđược tiến hành trong nhiều buổi học thì ở mỗi buổi, tình huống được triển khai đếncho sinh viên theo những khía cạnh khác nhau và giáo viên có vai trò hướng dẫn,yêu cầu sinh viên giải thích và minh chứng cho những ý tưởng của mình
Người học trước tiên sẽ làm việc trong nhóm nhỏ để phân tích, mổ xẻ tìnhhuống nhằm xác định những dữ kiện đã biết và những yếu tố chưa biết Họ đặt racác giả thuyết cũng như những mục tiêu tìm hiểu đối với từng phần của tình huống.Giữa các buổi lên lớp, người học sẽ phải tìm kiếm thông tin nhằm phân tích và giảiquyết tình huống; mục đích buổi học sẽ được đề cập sau khi tình huống được giảiquyết và thảo luận Học theo cách này, người học có sự chủ động cao mà khôngphải bó buộc vào bất cứ một nhóm các câu hỏi nảo cả
3 Tình huống nhỏ
Đây là loại tình huống ngắn gọn, được trình bày trong 1 đến 2 đoạn văn Loạitình huống này có thể được sử dụng trong nhiều hoàn cảnh khác nhau Chủ yếu nóđược thiết kế để sử dụng trong một buổi học và do vậy, có nội dung tương đối côđọng và súc tích Nó có thể được sử dụng để giáo viên dẫn dắt vào bài, để giúpngười học áp dụng lý thuyết vào thực tiễn hay đơn giản chỉ là một hoạt động ngắn ởtrước hay sau buổi học để ‘thiết thực hoá’ nội dung lý thuyết đã giảng dạy
điểm và lựa chọn của nhóm mình Trên thực tế, không nên tranh cãi “Đâu là loại tình huống tốt nhất?” vì không có tình huống nào là tối ưu cho mọi hoàn cảnh, tuỳ
vào những hoàn cảnh khác nhau, người dạy và người học có thể lựa chọn loại tìnhhuống thích hợp nhất cho tiết học của mình
1.2.4.3 Các yếu tố cấu thành nên tình huống
Cho dù hình thức diễn đạt có thể khác nhau như trực tiếp dưới dạng một câuhỏi hay được gián tiếp truyền tải đến người học qua một vở hoạt cảnh, thì nói mộtcách đơn giản, dạy học bằng phương pháp tình huống là đặt ra cho nguời học câu
hỏi “Bạn sẽ làm gì trong tình huống này?” Do đó, một tình huống trong giảng dạy
thường bao gồm có ba yêu tố cơ bản sau [Christensen, C (1981)]
Trang 81 Một ngữ cảnh thật: Các tình huống trong giảng dạy thường được thiết kế
trên nền một ngữ cảnh có thật Tuy nhiên, một số chi tiết có thể được điềuchỉnh nhằm đơn giản hoá tình huống hay nhằm phục vụ tốt hơn khả năng liên
hệ tình huống với lý thuyết và quá trình vận dụng tri thức của người học Nóimột cách khác, cho dù có thực hay được sáng tác ra thì tình huống trong giảngdạy phải độ tin cậy cao Một khi người học bắt đầu nghi ngờ vế tính thực củatình huống, sự chú ý và làm việc nghiêm túc của họ sẽ giảm và phương phápdạy học tình huống sẽ không còn phát huy được tác dụng của nó
2 Nội dung thông tin và dữ kiện: Một tình huống được viết tốt không chỉ đưa
cho người học vấn đề mà còn cung cấp cho họ những thông tin cần thiết đểgiải quyết được vấn đề ấy Những dữ liệu ở đây có thể chỉ đơn giản là nhữngchi tiết, dữ kiện được diễn đạt bằng lời, một bảng biểu, những tài liệu thamkhảo, hình ảnh minh hoạ, một đoạn băng… hay bất cứ một tư liệu nào khác cóthể trợ giúp người học trong quá trình giải quyết vấn đề
3 Một kết thúc mở chứa đựng vấn đề: Vấn đề là trung tâm, là hạt nhân của
tình huống Vấn đề gợi ra, khiêu khích, đòi hỏi người học phải tìm tòi, suynghĩ, phân tích, so sánh, đánh giá để giải quyết tình huống Chính vì thế, hầuhết các tình huống đều có một kết thúc mở dưới dạng một câu hỏi nhằm hướngngười học đến vấn đề cần giải quyết cũng như nhằm tạo điều kiện cho ngườihọc có thể tiếp cận và giải quyết vấn đề theo nhiều phương hướng khác nhauchứ không bị gò bó, ép buộc đi theo một phương hướng cụ thể nào cả
1.2.4.4 Tiêu chuẩn của một tình huống tốt
Herreid (1997/98) chỉ ra những tiêu chí của một tình huống tốt, đó là:
1 Một tình huống tốt kể ra một câu chuyện
2 Một tình huống tốt xoay quanh một vấn đề hấp dẫn
3 Một tình huống tốt xảy ra trong vòng 05 năm trở lại đây
4 Một tình huống tốt gây dựng ở người học sự thấu cảm với nhân vật
5 Một tình huống tốt bao gồm các trích dẫn
6 Một tình huống tốt phù hợp với người đọc
7 Một tình huống tốt phải có tính sư phạm
8 Một tình huống tốt gây dựng được xung đột
9 Một tình huống tốt có tính thúc ép người học đưa ra quyết định
10 Một tình huống tốt có tính khái quát
Các yếu tố chính của một tình huống
1 Một ngữ cảnh thật 2 Nội dung thông
tin, dữ kiện
3 Một kết thúc mở chứa đựng vấn đề
Trang 9- Chứa đựng mâu thuẫn và mang tính khiêu khích
- Tạo sự thích thú cho người học
- Nêu ra được những vấn đề quan trọng và phù hợp với người học,
Về mặt hình thức, tình huống phải:
- Có cách thể hiện sinh động
- Sử dụng thuật ngữ ngắn gọn, súc tính và ẩn danh
- Được kết cấu rõ ràng, rành mạch và dễ hiểu
- Có trọng tâm, và tương đối hoàn chỉnh để không cần phải tìm hiểu thêm quá nhiều thông tin,
II Áp dụng phương pháp nghiên cứu tình huống và thực tế dạy học
2.1 Khái niệm phương pháp nghiên cứu tình huống
PPNCTH là một phương pháp đặc thù của dạy học giải quyết vấn đề theo tìnhhuống, ở đó, các tình huống là đối tượng chính của quá trình dạy học Như đã nói ởtrên, trường hợp được nêu ra trong dạy học là những tình huống dạy học điển hình
và quá trình người học nghiên cứu trường hợp cũng chính là quá trình hiểu và vận
dụng tri thức Theo Nguyễn Hữu Lam (2003), “phương pháp tình huống là một kỹ thuật giảng dạy trong đó các thành tố chủ yếu của nghiên cứu tình huống được trình bày với những người học với các mục đích minh họa hoặc các kinh nghiệm
giải quyết vấn đề” [Nguyễn Hữu Lam, 1/10/2003]
2.2 Cách thức soạn thảo tình huống
Để thiết kế một tình huống cần tiến hành theo 3 bước như sau [Waterman, M.
& Stanley, E (2005)]:
Bước 2: Chuẩn bị tình huống
Bước 3: Kiểm tra, chỉnh sửa
Trang 10* Bước 1: Xác định mục tiêu bài học và cân nhắc các yếu tố khách quan
Trước tiên, người giáo viên cần phải xác định được mục tiêu bài học, vì xétcho cùng thì tình huống, dù ở dạng thức nào đi chăng nữa, cũng đều phải phục vụmột mục đích nào đó Trong giảng dạy tình huống, thì mục tiêu cần đạt được ấychính là mục tiêu bài học Chính vì thế mà nguời giáo viên luôn phải đặt cho mình
câu hỏi “Ở bài học này, cần phải đạt được mục tiêu gì, phải cung cấp cho người học những kiến thức gì và phải rèn luyện cho họ những kỹ năng cần thiết gì?” và
tham chiếu vào đó để thiết kế tình huống sao cho phù hợp Nếu không, sẽ rất dễ xảy
ra trường hợp là tình huống nêu ra không có hoặc truyền tải quá ít ý nghĩa giáo dục.Khi đó, thảo luận tình huống sẽ trở thành một buổi nói chuyện phiếm, không manglại tác dụng sư phạm gì cho người được giáo dục
Một cách khác để người dạy có thể đánh giá mức độ phản ánh của mục tiêubài học trong mỗi một tình huống là đánh giá và rút kinh nghiệm sau những lần tổchức các buổi thảo luận tình huống Để làm được điều này, người dạy có thể sửdụng bảng đánh giá tình huống
Tiếp đó, người giáo viên cần tính đến các yếu tố khách quan, vì những yếu tốnày có quyết định trực tiếp đến sự thành công của tình huống Cụ thể là người giáoviên cần phải tính đến những yếu tố như:
– Thời gian: để tránh thiết kế những tình huống quá dài hay quá ngắn.
Nói một cách khác thì buổi thảo luận dựa trên tình huống cần phải diễn ra
‘vừa phải’ với khoảng thời gian cho phép
– Số người học: Số lượng người học có ảnh hưởng quan trọng đến tình
huống, vì hiển nhiên thiết kế một tình huống cho 20 người chẳng hạn, là hoàntoàn khác với việc thiết kế một tình huống cho một nhóm nhỏ 5 người Thôngthường thì số người tham gia thảo luận lý tưởng là khoảng 15 - 20 người
– Trình độ của người học: Chủ yếu dựa vào trình độ của người học mà
người dạy cần đưa ra những tình huống vừa sức: không quá khó để cản trởngười học giải quyết được vấn đề nhưng cũng không quá dễ để khiến chongười học cảm thấy nhàm chán
– Cơ sở vật chất: Tuỳ theo điều kiện vật chất mà người giáo viên lựa
chọn con đường truyền tải nội dung dễ hiểu nhất, như sử dụng máy chiếu,video, tranh ảnh và thiết kế nhóm thảo luận
Ngoài ra, trong một số trường hợp cụ thể, người dạy còn cần phải tính đến tínngưỡng, tôn giáo, tầng lớp xã hội, quan hệ giữa các nhóm tham gia cũng như lườngtrước được những tác dụng và áp lực mà tình huống có thể tác động tới người học
để qua đó, tránh thiết kế những tình huống không phù hợp, gây phản cảm hay thậmchí là vô tình xúc phạm người học
Khẳng định điều này, Leypoldt M trong cuốn “40 cách giảng dạy trongnhóm” đã đưa ra chín nguyên tắc mà giáo viên cần cân nhắc trong giảng dạy tìnhhuống, đó là:
1 Những người tham gia
2 Lược sử vấn đề thảo luân
Trang 113 Mối quan hệ giữa các thành viên và nhóm tham gia thảo luận
4 Các vấn đề liên quan đến tôn giáo và tín ngưỡng
5 Các vấn đề liên quan đến xã hội
– Các phương tiện thông tin đại chúng: Đây là nguồn thông tin phong
phú và đa dạng mà giáo viên có thể tận dụng khai thác Sử dụng TV, đài báo,sách truyện và đặc biệt là Internet, nhiều giáo viên đã tìm được nhiều ý tưởngcho tình huống của mình Điều này lý giải tại sao ý tưởng cho tình huống cóthể nảy đến một cách rất tự nhiên và ‘khơi mào’ cho một cuộc thảo luận có
khi chỉ đơn giản là “Các bạn đã đọc bài báo về… trên báo … sáng nay chưa?”
– Người học: Người học không chỉ đơn thuần đóng vai trò là người
phân tích và giải quyết tình huống mà họ còn có thể là chủ thể sáng tạo và đềxuất ra tình huống nữa Những vấn đề, những trường hợp khó giải quyết mỗi
cá nhân đã từng gặp trong cuộc sống sẽ trở thành nguồn tình huống vô tận
mà mỗi giáo viên có thể khai thác và vận dụng một cách thích hợp để phục
vụ tốt nhất cho nội dung bài học Mặt khác, đây còn là nguồn thông tin ‘dễtìm’ nhưng có sức hiệu quả cao bởi tính gần gũi của chúng đối với người học
Do đó, người dạy có thể yêu cầu người học chuẩn bị những tình huống theo
cá nhân hay cũng có thể theo nhóm và coi đó như một bài tập - project nhỏ
và lựa chọn chỉnh sửa trước khi đtôi ra thảo luận nhóm
– Kinh nghiệm bản thân: Trong những trường hợp mà không thể tìm
kiếm được từ những nguồn thông tin bên ngoài thì kinh nghiệm bản thâncũng là nguồn tư liệu mà người dạy có thể khai thác Tuy nhiên thực tếchứng minh là không phải ai cũng có một nguồn tri thức nền đủ rộng để cóthể thiết kế một tình huống cụ thể và hiệu quả
b Viết tình huống
Sau khi đã tạo ra ý tưởng thì cũng là lúc giáo viên có thể bắt tay vào việc biênsoạn tình huống Nhìn chung, một tình huống tốt thường có ba phần: Mở đầu, pháttriển và kết thúc Nhiệm vụ cụ thể của từng phần như sau:
- Mở đầu: Giới thiệu tình huống và nhân vật, bước đầu tạo lập bối cảnh
mà nền trên đó, tình huống được diễn ra