Chủ đề vật lý 8 nhiệt lượng

Kiến thức: • Nêu được ví dụ chứng tỏ nhiệt lượng trao đổi phụ thuộc vào khối lượng, độ tăng giảm nhiệt độ và chất cấu tạo nên vật • Viết được công thức tính nhiệt lượng thu vào hay tỏa r

Trang 1

TÊN CHỦ ĐỀ: NHIỆT LƯỢNG

Thời lượng dạy học: 2 tiết (từ tiết 24 đến tiết 25)

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

• Nêu được ví dụ chứng tỏ nhiệt lượng trao đổi phụ thuộc vào khối lượng, độ tăng giảm nhiệt độ và chất cấu tạo nên vật

• Viết được công thức tính nhiệt lượng thu vào hay tỏa ra trong quá trình truyền nhiệt

• Chỉ ra được nhiệt chỉ tự truyền từ vật có nhiệt độ cao sang vật có nhiệt độ thấp hơn

• Viết được phương trình cân bằng nhiệt cho trường hợp có hai vật trao đổi nhiệt với nhau

2 Kĩ năng:

• Vận dụng công thức Q = m.c.∆t

• Vận dụng phương trình cân bằng nhiệt để giải một số bài tập đơn giản

3 Thái độ:

• Nhanh nhẹn, tích cực, nghiêm túc tham gia các hoạt động học tập

4 Định hướng phát triển năng lực:

* Năng lực chung:

- Năng lực tự học

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực hợp tác

- Năng lực tính toán

* Năng lực chuyên biệt môn vật lí:

- Năng lực về sử dụng kiến thức vật lí: K1, K2, K3, K4

- Năng lực về phương pháp: P2; P4

- Năng lực trao đổi thông tin: X2; X5; X6;X8

- Năng lực cá thể: C1,C2,C5

II MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH

Nội dung/chủ

đề/chuẩn Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao

Sự phụ thuộc

của nhiệt

lượng vào các

yếu tố

Nhiệt lượng

mà một vật thu vào để làm vật nóng lên phụ thuộc vào

ba yếu tố: khối lượng, độ tăng

Nêu được ví

dụ chứng tỏ nhiệt lượng trao đổi phụ thuộc vào:

khối lượng, độ tăng giảm

Trang 2

nhiệt độ và chất cấu tạo nên vật

Công thức

tính nhiệt

lượng

Công thức tính nhiệt lượng:

Q = m.c.∆to, trong đó: Q là nhiệt lượng vật thu vào có đơn vị là J; m

là khối lượng của vật có đơn

vị là kg; c là nhiệt dung riêng của chất làm vật, có đơn vị là J/kg.K; ∆to =

to - to là độ tăng nhiệt độ

có đơn vị là độ

C (oC) - Nhiệt dung riêng của một chất cho biết nhiệt lượng cần thiết để làm cho 1kg chất

đó tăng thêm

1oC

- Đơn vị của nhiệt lượng còn được tính bằng calo

1 calo = 4,2 jun

Vận dụng

công thức tính

nhiệt lượng

Vận dụng được công thức Q =

Trang 3

m.c.∆to để giải được một số bài khi biết giá trị của ba đại lượng, tính đại lượng còn lại Nguyên lí

truyền nhiệt

Khi có hai vật trao đổi nhiệt với nhau thì:

+ Nhiệt truyền từ vật

có nhiệt độ cao hơn sang vật có nhiệt độ thấp hơn

+ Sự truyền nhiệt xảy ra cho tới khi nhiệt độ của hai vật bằng nhau thì ngừng lại

+ Nhiệt lượng

do vật này toả

ra bằng nhiệt lượng do vật kia thu vào

Phương trình

cân bằng nhiệt

Phương trình cân bằng nhiệt:

Qtoả

ra = Qthu vào

trong đó: Qtoả ra

= m.c.∆to; ∆to

= to

1 – to 2

Vận dụng

phương trình

cân bằng nhiệt

Giải được các bài tập dạng: Hai vật thực

Trang 4

hiện trao đổi nhiệt hoàn toàn, vật thứ nhất cho biết

m1, c1, t1 ; vật thứ hai biết c2,

t2; nhiệt độ khi cân bằng nhiệt

là t Tính m2

III CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

Câu hỏi định hướng cho hoạt động trạm của ND1

Quan sát số liệu trong bảng:

1. Yếu tố nào giữ nguyên? Yếu tố nào thay đổi?

2. Sự thay đổi của yếu tố đó liên quan như thế nào với thời gian đun và nhiệt lượng cần cung cấp cho cốc?

3. Rút ra sự phụ thuộc của nhiệt lượng cần cung cấp cho vật nóng lên và các yếu tố đó?

1 Nhận biết:

Câu 1: Nhiệt lượng mà một vật thu vào để làm vật nóng lên phụ thuộc vào yếu tố nào? [NB1]

Câu 2: Phương trình cân bằng nhiệt? [NB2]

2 Thông hiểu:

Câu 1: Nêu ví dụ nhiệt lượng mà một vật thu vào để làm vật nóng lên phụ thuộc vào ba yếu tố? [TH1]

Câu 2: Viết công thức tính nhiệt lượng và nêu rõ từng đại lượng và đơn vị trong công thức? [TH2]

Câu 3: Phát biểu nguyên lí truyền nhiệt? [TH3]

Câu 4: Nêu ý nghĩa của nhiệt dung riêng? [TH4]

3 Vận dụng

Câu 1: Bài tập vận dụng công thức tính nhiệt lượng: C9,C10/Tr86_SGK [VD1]

Câu 2: Bài tập vận dụng phương trình cân bằng nhiệt: C2/Tr89_SGK [VD2]

4 Vận dụng cao

Câu 1: Ban ngày không khí từ biển thổi vào đất liền, ban đêm không khí từ đất liền lại thổi

ra biển? [VDC1]

Câu 2: Sự trao đổi nhiệt của cơ thể người với môi trường xung quanh [VDC2]

IV KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ

Nội dung Hình thức tổ

chức dạy học

Thời lượng

Thời điểm

Thiết bị DH, Học liệu

Ghi chú

Mở bài Nhóm 5 phút Tiết 1 1 cốc nước

Trang 5

1 cốc nước lạnh

Sự phụ thuộc

của nhiệt lượng

vào các yếu tố

phút

Tiết 1 Mỗi trạm: 1

bảng số liệu, 1

bộ câu hỏi định hướng, bảng nhóm

Công thức tính

nhiệt lượng

Cá nhân 10

phút

Tiết 1 SGK

Bảng nhiệt dung riêng một

số chất Nguyên lí

truyền nhiệt

phút

Tiết 1 SGK

Phương trình

cân bằng nhiệt

phút

Tiết 1 Bảng nhóm

phút Tiết 2 Bóng hút, bộ câu hỏi luyện

tập

Vận dụng công

thức tính nhiệt

lượng, phương

trình cân bằng

nhiệt

phút Tiết 2 SGK, máy tính

V THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1 Khởi động/mở bài ( 5 phút)

1 Mục tiêu: Tìm hiểu tình huống có vấn đề liên quan đến chủ đề

2 Nhiệm vụ học tập của học sinh: Hoạt động cá nhân tìm hiểu tình huống

3 Cách thức tiến hành hoạt động:

Thí nghiệm: Đổ nửa cốc

nước nóng vào nửa cốc

nước lạnh Nhiệt năng cốc

nước nóng giảm, nhiệt

năng cốc nuóc lạnh tăng

Vậy làm cách nào để đo

nhiệt lượng trao đổi của 2

cốc? Nhiệt lượng của 2 cốc

có mối quan hệ như thế

nào?

- Giới thiệu thí nghiệm

- Đưa ra bộ câu hỏi định hướng

- Quan sát học sinh làm thí nghiệm

- Yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả

- Yêu cầu học sinh nêu vấn đề cần giải

- Tìm hiểu thí nghiệm, cách tiến hành

- Hs làm thí nghiệm theo nhóm(chú ý an toàn)

- Hs báo cáo kết quả thí nghiệm và trả lời câu hỏi

- Hs đặt vấn đề: Cần đưa ra công thức tính nhiệt

Trang 6

quyết lượng

Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới (45 phút)

1 Mục tiêu: Xây dựng được công thức tính nhiệt lượng, phương trình cân bằng nhiệt

2 Nhiệm vụ học tập của học sinh:

- Hoạt động nhóm và cá nhân để vận dụng kiến thức đã học xây dựng công thức tính nhiệt lượng và phương trình cân bằng nhiệt

ND1: Sự phụ thuộc của nhiệt lượng vào các yếu tố (15 phút)

Bước 1 Giao nhiệm vụ:

Hoạt động theo trạm, xử lí

và phân tích số liệu thí

nghiệm để rút ra sự phụ

thuộc của nhiệt lượng vật

thu vào để nóng lên với

khối lượng, độ tăng giảm

nhiệt độ, chất làm nên vật

- Trạm 1: Khối lượng

- Trạm 2: Độ tăng nhiệt độ

- Trạm 3: Chất cấu tạo nên

vật

- Giáo viên phân nhóm

- Đưa các câu hỏi định hướng cho các nhóm

- Yêu cầu học sinh quan sát, phân tích số liệu thí nghiệm và trả lời các câu hỏi:

1 Nhiệt lượng vật thu vào

để nóng lên phụ thuộc vào các yếu tó nào?

2 Nhiệt lượng vật thu vào

để nóng lên phụ thuộc như thế nào vào khối lượng, độ tăng giảm nhiệt độ, chất làm nên vật?

3 Cho ví dụ chứng tỏ nhiệt lượng vật thu vào để nóng lên phụ thuộc vào khối lượng, độ tăng giảm nhiệt

độ, chất làm nên vật?

- Học sinh phân nhóm

- Các nhóm quan sát và lắng nghe yêu cầu của giáo viên

Bước 2 Thực hiện nhiệm

vụ được giao:

Giáo viên yêu cầu các nhóm thực hiện và trả lời các câu hỏi

- Hoạt động theo trạm: mỗi trạm 1 phút

- Thảo luận để rút ra kết luận: 1 phút

- Các nhóm thực hiện, viết câu trả lời ra giấy (hoặc bảng phụ) mà giáo viên yêu cầu

Bước 3 Báo cáo kết quả

và thảo luận:

- Giáo viên thông báo hết thời gian, và yêu cầu các nhóm báo cáo

- Trình bày kết quả trước lớp

- Các nhóm nhận xét, thảo

Trang 7

- Giáo viên yêu cầu các nhóm nhận xét lẫn nhau, thảo luận

luận

Bước 4 Đánh giá kết quả: - Giáo viên đánh giá, góp

ý, nhận xét quá trình làm việc các nhóm

- Đưa ra thống nhât chung

Nhiệt lượng vật thu vào để nóng lên tỉ lệ thuận với khối lượng, độ tăng giảm nhiệt độ và phụ thuộc vào chất làm nên vật.

- Thống nhất ý kiến và ghi bài

ND2: Công thức tính nhiệt lượng ( 10 phút)

Bước 1 Giao nhiệm vụ:

……… Yêu cầu hs thiết lập công thức tính nhiệt lượng vật

thu vào để nóng lên dựa vào sự phụ thuộc của nhiệt lượng vào các yếu tố đã nêu ở ND1

Trả lời các câu hỏi:

1. Nhiệt dung riêng là gì? Kí hiệu, đơn vị?

2. Công thức tính nhiệt lượng

3. Nêu rõ từng đại lượng, đơn

vị trong công thức?

Học sinh lắng nghe gv giao nhiệm vụ

vụ được giao:

- Giáo viên yêu cầu hs thực hiện nhiệm vụ Học sinh hoạt động cá nhân

- Yêu cầu hs báo cáo kết quả nhiệm vụ

- Yêu cầu các hs khác nhận xét

Học sinh xung phong trả lời

Các bạn khác nhận xét

ý, nhận xét Thống nhất kết quả chung

1.Nhiệt dung riêng của một chất cho biết nhiệt lượng cần thiết để làm cho 1kg chất đó tăng thêm 1 o C.

2.Công thức tính nhiệt lượng:

Q = m.c.∆t o , 3.Trong đó:

Q là nhiệt lượng vật thu

Trang 8

vào có đơn vị là J;

m là khối lượng của vật có đơn vị là kg;

c là nhiệt dung riêng của chất làm vật, có đơn vị là J/kg.K;

∆t o = t o - t o là độ tăng nhiệt độ có đơn vị là độ C ( o C)

ND3: Nguyên lí truyền nhiệt (10 phút)

Bước 1 Giao nhiệm vụ: - Yêu cầu học sinh đọc và

tìm hiểu nguyên lí truyền nhiệt trong SGK

1 Nội dung nguyên lí

2 Phân tích ví dụ thí nghiệm

mở bài để minh hoạ nội dung mỗi nguyên lí

- Hs lắng nghe gv giao nhiệm vụ

vụ được giao: -Giáo viên yêu cầu hs thực hiện nhiệm vụ Học sinh hoạt động nhóm thực hiện nhiệm vụ

-Các bạn khác nhận xét

1 Nguyên lí truyền nhiệt:

(SGK)

2 Nước nóng truyền nhiệt cho nước lạnh Quá trình truyền nhiệt xảy ra cho đến khi nước trong cốc có cùng một nhiệt độ Nhiệt lượng cốc nước nóng toả ra bằng nhiệt lượng cốc nước lạnh thu vào.

ND4: Phương trình cân bằng nhiệt (15 phút)

Bước 1 Giao nhiệm vụ: Yêu cầu học sinh căn cứ

vào nguyên lí truyền nhiệt

để xây dựng phương trình cân bằng nhiệt

Hs lắng nghe gv giao nhiệm vụ

Bước 2 Thực hiện nhiệm Giáo viên yêu cầu hs thực Học sinh hoạt động nhóm

Trang 9

10 10

20 30

Các bạn khác nhận xét

Phương trình cân bằng nhiệt:

Q toả ra = Q thu vào

trong đó: Q toả ra = m.c.∆t o ;

∆t o = t o

1 – t o 2

Hoạt động 3 Luyện tập (15 phút)

1 Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học trong chủ đề

2 Nhiệm vụ học tập của học sinh: Nhớ lại các kiến thức đã học trong chủ đề

Ôn tập lại nội dung kiến

thức đã học bằng trò chơi

Sticky Ball

- Mỗi vòng tròn

tương ứng với các

số điểm: 1,2,3

- Trả lời đúng câu hỏi

được dùng quả bóng

hút ném vào ô,

tương ứng với ô nào

thì được từng đó

điểm

Cho học sinh chơi trò chơi

hệ thống kiến thức Học sinh tham gia trò chơi:Hoạt động cá nhân

Hoạt động 4 Vận dụng (20 phút)

1 Mục tiêu: Vận dụng công thức tính nhiệt lượng và phương trình cân bằng nhiệt để làm các bài tập liên quan

2 Nhiệm vụ học tập của học sinh: Vận dụng các công thức, tính toán để làm bài tập

Bài tập vận dụng công thức

tính nhiệt lượng:

-Yêu cầu học sinh hoạt động để giải bài tập theo

-Học sinh nhận nhiệm vụ giáo viên giao

Trang 10

Bài tập vận dụng phương

trình cân bằng nhiệt:

C2/Tr89_SGK

trình tự: Tóm tắt, Vận dụng công thức và giải bài tập

-Quan sát hướng dẫn các nhóm nếu cần

-Yêu cầu các nhóm trình bày kết quả bằng cách bốc thăm

-Yêu cầu nhóm khác nhận xét

-Thống nhất kết quả

-Hoạt động nhóm để giải bài tập

-Trình bày trước lớp nếu được phân công

-Nhận xét bài làm các nhóm

-Thống nhất và ghi bài

Hoạt động 5 Tìm tòi mở rộng (5 phút)

1 Mục tiêu: Mở rộng kiến thức liên quan đến chủ đề với cac tình huống thực tế

2 Nhiệm vụ học tập của học sinh: Vận dụng các quan sát thực tế

Đơn vị khác của nhiệt

lượng

Ban ngày không khí từ biển

thổi vào đất liền, ban đêm

không khí từ đất liền lại

thổi ra biển?

Sự trao đổi nhiệt của cơ thể

người với môi trường xung

quanh

- Yêu cầu các nhóm học sinh hoạt động tìm hiểu các nội dung

- Yêu cầu hs trả lời theo hiểu biết vận dụng kiến thức

từ bài học

- Yêu cầu báo cáo trước lớp

- Yêu cầu các bạn khác nhận xét

- Gv chốt ý kiến và thônga nhất câu trả lời

Học sinh hoạt động nhóm tìm hiểu

Trả lời câu hỏi Báo cáo kết quả

\Nhận xét các câu trả lời Thảo luận và thống nhất ý kiến

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	44,45 KB