LÝ THUYẾT ĐỌC HIỂU (1)

Cô không đưa tôi đến bệnh viện mà dẫn tôi tới bác sĩ nhãn khoa riêng của cô, không phải kiểu làm việc thiện mà như với một người bạn.. Thật ra, tôi ngạc nhiên về hành động đó đến nỗi khô

Truyền

thống

Lục bát Song thất lục bát

Thất ngôn bát cú Đường Luật, Thất ngôn tứ tuyệt…

1 2 3 4 5 Sóng tìm ra tận bể

1 2 3 4 5

Vẫn còn nhau trong gang TẤC,

1 2 3 4 5 6 Vẫn còn nhịp rung đôi MÔI,

1 2 3 4 5 6 Thế mà hồn ta lạc MẤT,

1 2 3 4 5 6 7 Xanh kia thăm thẳm từng trên

1 2 3 4 5 6

Nào ai gây dựng cho nên nỗi này

1 2 3 4 5 6 7 8

2 PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

*Lưu ý:

+ Chính: một phương án

+ Các, những: từ hai phương án

- Tự sự: kể, lời thoại, nhân vật Một cô giáo trường công đã giúp tôi hiểu rõ cái

ý nghĩa phức tạp của việc cho và nhận

Khi nhìn cách tôi cầm sách trong giờ tập đọc, hiển nhiên cô đã nhận thấy có gì không bình thường;

cô liền thu xếp cho tôi đi khám mắt Cô không đưa tôi đến bệnh viện mà dẫn tôi tới bác sĩ nhãn khoa riêng của cô, không phải kiểu làm việc thiện mà như với một người bạn Thật ra, tôi ngạc nhiên về hành động đó đến nỗi không nhận biết được chuyện gì đã xảy ra, cho tới một ngày kia cô đưa cho tôi một cặp kính

- “Em không thể nhận được Em không có tiền trả

đâu”, tôi nói, cảm thấy xấu hổ vì nhà mình nghèo

Cô liền kể chuyện cho tôi nghe: “Hồi cô còn nhỏ,

một người hàng xóm đã mua kính cho cô Bà ấy bảo một ngày kia cô sẽ trả cặp kính đó bằng cách tặng kính cho một cô bé khác Em thấy chưa, cặp kính này đã được trả tiền từ trước khi em ra đời.”

Thế rồi cô nói với tôi những lời nồng hậu nhất mà

chưa ai từng nói với tôi: “Một ngày nào đó em sẽ

mua kính cho một cô bé khác”

(Theo Bin-li Đa-vít, trong Trái tim người thầy, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh, 2004)

- Nhân vật: tôi, cô giáo

- Sự việc:

+ Cô giáo dẫn “tôi” đi khám mắt + Tặng mắt kiến

+ “Tôi” từ chối + Cô giáo truyền cảm hứng cho nhân vật “tôi” về việc cho và nhận

đã được trả tiền từ trước khi em ra đời.”

Nhìn lũ trẻ vòng vòng nhạc ngựa Nghe nhạc mưa trăn trở đất mềm

-

Theo đôi cánh bướm bay lên

Tà dương vạt nắng phai trên cuối chiều Nhảy chậm lại em yêu chớ vội Đời không dài nhạc hội còn dài Mỗi ngày ta vội như bay…

- Miêu tả: màu sắc, ánh sáng, âm thanh, hình

dáng, đường nét…

Dưới chân Tháp Bà Ponaga, dòng sông Cái hiền hoà chảy ra biển Hai bên bờ sông, nhà cửa lô nhô Lác đác, vài cụm dừa mọc choài ra sông, tàu lá lao xao trong gió Giữa sông, cù lao Hải Đảo rợp bóng dừa như một ốc đảo xanh lục giữa làn nước xanh lam

Cầu Bóng bắc qua sông nườm nượp xe cộ Dưới chân cầu, nơi con sông đổ ra biển là cầu Cá Thuyền

đi biển sơn hai màu xanh đỏ, đậu san sát gần một mỏm đá nối lên như hòn non bộ Vài chiếc tàu máy chạy trên sông Tiếng còi ô tô gay gắt lẫn tiếng ghe máy chạy ì ầm làm dòng sông ồn ã lên Nắng trưa bàng bạc lên dòng sông, mặt nước sông như dát một

thứ ánh kim xanh biếc màu trời

- Hình dáng: nhà cửa lô nhô, vài cụm dừa mọc choài

ra sông

- Âm thanh: tàu lá lao xao trong gió

- Ánh sáng: Nắng trưa bàng bạc lên dòng sông…

- Màu sắc: ốc đảo xanh lục giữa làn nước xanh lam, Thuyền đi biển sơn hai màu xanh đỏ, Tiếng còi ô

tô gay gắt lẫn tiếng ghe máy chạy ì ầm làm dòng sông ồn ã lên

- Thuyết minh:

+ Giải thích khái niệm (danh từ + “là”);

+ Phân loại (liệt kê);

Khi cơ thể mất nước, tình trạng rối loạn chuyển hóa sẽ xảy ra, Protein và Enzyme sẽ không đến được các cơ quan để nuôi cơ thể, thể tích máu giảm, chất điện giải mất đi và cơ thể không thể hoạt động chính xác Tình trạng thiếu nước do không uống đủ hàng ngày cũng sẽ ảnh hưởng tới hoạt động của não bởi có tới 80% thành phần mô não được cấu tạo từ nước, điều này gây trí nhớ kém, thiếu tập trung, tinh thần và tâm lý giảm sút…”

- Nghị luận: “Bản lĩnh” – hai từ thật đơn giản nhưng bạn

biết không, hàm chứa trong đó là cả một quá trình

- Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề: bản lĩnh

- Khái niệm: Vậy bản lĩnh là gì? Bản lĩnh là khả năng

+ Cách 1: Luận điểm, dẫn chứng

+ Cách 2: Đầy đủ cấu trúc bài văn nghị

luận

• MB: giới thiệu vấn đề

• TB: khái niệm, ý nghĩa, biểu

hiện, nguyên nhân

• KB: giải pháp, bài học

quyết tâm kiên cường không ngại gian khổ Giống như một chiếc áo giáp được tôi luyện từ những nguyên liệu bền vững nhất, bản lĩnh giúp ta không còn phải lo sợ trước những cơn gió to hay những ngọn sóng dữ Vậy bản lĩnh là gì? Bản lĩnh là khả năng giải quyết mọi chuyện một cách bình tĩnh, thông minh và tỉnh táo

Người bản lĩnh là người dám đương đầu với khó khăn gian khổ Thất bại, tự họ sẽ đứng lên

Cay đắng họ sẽ làm cho mọi thứ ngọt ngào Họ dám làm những điều lớn lao, kỳ vĩ, xoay trời chuyển đất

Ở những người có bản lĩnh, họ luôn có trái tim đầy

lý trí; có lòng quyết tâm cao độ với một lòng can đảm cùng với một nghị lực, ý chí mạnh mẽ Họ sẵn sàng đương đầu với thử thách Ở họ, ta luôn tìm thấy cái kiên định nơi đáy mắt và một nụ cười biểu trưng cho sự tự tin

Các cầu thủ U23 Việt Nam làm nên kỳ tích trước các đối thủ lớn về thể hình, mạnh về tốc độ như Uzơ-bê –kit- tan, I-rắc, Quata cũng là nhờ vào bản lĩnh Người bản lĩnh, họ sẽ được mọi người yêu quý, tin cậy; bản thân họ cũng sẽ hiểu được sứ mệnh của mình là chỗ dựa tinh thần cho người khác

giải quyết mọi chuyện một cách bình tĩnh, thông minh và tỉnh táo

- Luận điểm - Biểu hiện:

+ Người bản lĩnh là người dám đương đầu với khó khăn gian khổ

+ Có lòng quyết tâm cao độ với một lòng can đảm cùng với một nghị lực, ý chí mạnh mẽ

- Dẫn chứng: Các cầu thủ U23 Việt Nam làm nên

kỳ tích trước các đối thủ lớn về thể hình…

3 PHONG CÁCH NGÔN NGỮ

- Sinh hoạt: nhật ký, thư từ

(hoặc ngày, tháng, năm; Con trai yêu

quý, bạn thân mến!….)

Gửi các bậc phụ huynh kính mến!

Khi kỳ thi của các con đang tới gần, chúng tôi biết rằng, các vị đang mong ngóng con mình sẽ có được kết quả tốt nhất!

Tuy nhiên, xin quý vị hãy nhớ rằng, trong số các con – những người có mặt tại kỳ thi này, sẽ có người trở thành một nghệ sỹ Và một nghệ sỹ thì không cần hiểu sâu về môn Toán học Có người sẽ trở thành doanh nhân – và công việc này không cần phải quá

2.10.1971 Nhiều lúc mình không ngờ nổi rằng mình đã đến đây Không ngờ rằng trên mũ là một ngôi sao Trên cổ áo là quân hàm đỏ Cuộc đời bộ đội đến với mình tự nhiên quá, bình thản quá, và cũng đột ngột quá

Thế là thế nào? Cách đây ít lâu mình còn là sinh viên Bây giờ thì xa vời lắm rồi những ngày cắp sách lên giảng đường, nghe thầy Đường, thầy Đạo Không biết bao giờ mình sẽ trở lại những ngày như thế Hay chẳng còn bao

giỏi về Lịch sử hay Văn học Anh Có người sẽ trở thành một nhạc sỹ và với họ, Hóa học sẽ chẳng có ý nghĩa gì cả Có người sẽ trở thành vận …

(Trích bức thư của hiệu trưởng Singapore gửi

+ Thơ, truyện (sáng tác văn chương)

+ [CT] Tên tác giả, tên tác phẩm,

Khi tình yêu đến bỗng nhiên thành người!

Vườn xuông trăng nở nụ cười Phút giây tan chảy vàng mười trong nhau

Giữa đời vàng lẫn với thau Lòng tin còn chút về sau để dành Tình yêu nên vị cháo hành Đời chung bát vỡ thơm lành lứa đôi!

(TRĂNG NỞ NỤ CƯỜI, Lê Đình Cánh )

Năm tháng qua đi, bạn sẽ nhận ra rằng ước mơ không bao giờ biến mất Kể cả những ước mơ rồ dại nhất trong lứa tuổi học trò – lứa tuổi bất ổn định nhất Nếu bạn không theo đuổi nó, chắc chắn nó sẽ trở lại một lúc nào đó, day dứt trong bạn, thậm chí dằn vặt bạn mỗi ngày

Nếu vậy, sao bạn không nghĩ đến điều này ngay từ bây giờ?

Sống một cuộc đời cũng giống như vẽ một bức tranh vậy Nếu bạn nghĩ thật lâu về điều mình muốn vẽ, nếu bạn dự tính được càng nhiều màu sắc mà bạn muốn thể hiện, nếu bạn càng chắc chắn về chất liệu mà bạn sử dụng thì bức tranh trong thực tế càng giống với hình dung của bạn Bằng không, có thể nó sẽ là những màu mà người khác thích, là bức tranh mà người khác ưng ý, chứ không phải bạn

Đừng để ai đánh cắp ước mơ của bạn Hãy tìm ra ước

mơ cháy bỏng nhất của mình, nó đang nằm ở nơi sâu thẳm trong tim bạn đó, như một ngọn núi lửa đợi chờ được đánh thức…

(Theo Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn, 2012, trang 43 – 44)

- Chính luận: từ ngữ chính trị Nhiều người An Nam thích bập bẹ năm ba tiếng Tây hơn là diễn tả ý tưởng cho mạch lạc bằng tiếng nước

mình Hình như đối với họ, việc sử dụng Pháp ngữ là một dấu hiệu thuộc giai cấp quý tộc, cũng như sử dụng nước suối Pe – ri – ê (Perrier) và rượu khai vị biểu trưng cho nền văn minh châu Âu Nhiểu người An Nam bị Tây hóa hiện nay tưởng rằng khi cóp nhặt những cái tầm thường của phong hóa châu Âu họ sẽ làm cho đồng bào của mình tin là họ đã được đào tạo theo kiểu Tây phương

Thái độ mù tịt về văn hóa châu Âu như thế không nên làm chúng ta ngạc nhiên Vì chỉ có những người đã hiểu biết vững một nền văn hóa rồi mới có khả năng thưởng thức một nền văn hóa ngoại bang Những kiểu kiên trúc và trang trí lai căng của những ngôi nhà thuộc về những người An Nam được hun đúc theo cái mà những người ở Đông Dương gọi là văn minh Pháp, chứng tỏ rằng những người ở An Nam bị Tây hóa chẳng có được một thứ văn minh nào Việc từ bỏ văn hóa cha ông và tiếng mẹ đẻ phải làm cho mọi người An Nam tha thiết với

giống nòi lo lắng

(Trích “Tiếng mẹ đẻ - nguồn giải phóng các dân tộc bị áp bức” – Nguyễn An Ninh)

- Khoa học: SGK, từ ngữ chuyên ngành Nhà di truyền học lấy một tế bào của các sợi

tóc tìm thấy trên thi thể nạn nhân từ nước bọt dính trên mẩu thuốc lá Ông đặt chúng vào một sản phẩm dùng phá hủy mọi thứ xung quanh DNA của tế bào.Sau đó, ông tiến hành động tác tương tự với một số tế bào máu của nghi phạm.Tiếp đến, DNA được chuẩn bị đặc biệt

để tiến hành phân tích Sau đó, ông đặt nó vào một chất

keo đặc biệt rồi truyền dòng điện qua keo

Chủng virus mới gây ra các trường hợp đã được xác nhận là SARS-CoV-2 (tên gọi tạm thời là coronavirus mới (2019-nCoV), là chủng thứ bảy trong

họ coronavirus được biết đến có khả năng lây bệnh cho người, với trình tự bộ gen được báo cáo là giống đến 79,5% so với trình tự bộ gen của SARS-CoV và có sự tương đồng đến 96% với các chủng coronavirus lây nhiễm ở loài dơi móng ngựa

- Báo chí: trích báo Ngày 3-2, tỉnh An Giang long trọng làm lễ đón nhận quyết định của Bộ Văn hoá – Thông tin công nhận di

tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia ô Tà Sóc thuộc xã Lương Phi, huyện Tri Tôn Đây là di tích cấp quốc gia thứ

15 của tỉnh An Giang 0 Tà Sóc là vùng sơn lâm rộng khoảng 5 km2thuộc núi Giài Với hệ thống hang động và đường mòn hiểm trở, từ năm 1962 đến 1967, nơi đây là căn cứ của Tỉnh uỷ An Giang, sau đó là căn cứ dự phòng của tỉnh…

(Lâm Điền, báo Lao động, số 35 – 2004)

4 TÌM HÌNH ẢNH, TỪ NGỮ THỂ HIỆN MỘT NỘI DUNG NÀO ĐÓ

*Cách làm:

+ Đọc kĩ câu hỏi, gạch chân dưới từ ngữ quan trọng

+ Đọc văn bản để tìm những từ ngữ, hình ảnh liên quan đến nội dung cần trả lời

Tìm trong bài thơ những từ, hình ảnh miêu tả sự khắc nghiệt của thiên nhiên

và chiến tranh?

Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật, bom rung, kính vỡ đi rồi Ung dung buồng lái ta ngồi, Nhìn đất nhìn trời, nhìn thẳng

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Thấy con đường chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa, như ùa vào buồng lái

Không có kính, ừ thì ướt áo Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời Chưa cần thay, lái trăm cây số nữa Mưa ngừng, gió lùa mau khô thôi

Những chiếc xe từ trong bom rơi

Đã về đây họp thành tiểu đội Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi

- Mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời

- Bom giật, bom rung, kính vỡ đi rồi

- Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng

Chỉ ra hai hình ảnh trong đoạn trích diễn tả sự khắc nghiệt của thiên nhiên

miền Trung:

Miền trung Câu ví dặm nằm nghiêng Trên nắng và dưới cát Đến câu hát cũng hai lần sàng lại Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm

Miền trung Bao giờ em về thăm Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt

- Trên nắng và dưới cát

- Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt

- Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ

- Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ

- Không ai gieo mọc trắng mặt người

- Eo đất này thắt đáy lưng ong

Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ Không ai gieo mọc trắng mặt người

Miền trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong Cho tình người đọng mật

Em gắng về Đừng để mẹ già mong

(Trích Miền Trung, Hoàng Trần Cương, Thơ hay Việt Nam thế kỉ XX NXB Văn

hóa Thông tin, 2006, tr.81-82)

Con sông quê hương gợi lên qua từ ngữ hình ảnh nào?

Quê hương tôi có con sông xanh biếc Nước trong xanh soi bóng những hang tre Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Toả nắng xuống lòng sông lấp loá

- Con sông xanh biếc

- Nước trong xanh

- Hàng tre

- Lòng sông lấp lóa

5 TRÌNH BÀY CÁCH HIỂU VỀ MỘT Ý KIẾN/ ĐOẠN THƠ:

*Cách làm

+ Đọc kĩ câu hỏi, gạch chân từ ngữ quan trọng

+ Giải thích những từ ngữ quan trọng hoặc chia ý kiến thành từng về để giải thích (theo nghĩa đen, nghĩa bóng ➔ ý nghĩa

cả câu)

+ Kết luận

Những dòng thơ sau giúp anh/chị hiểu gì về

mảnh đất và con người miền Trung?

Miền trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong

- Eo đất – thắt đáy: Miền Trung - Một dải đất nối liền hai miền của đất nước Việt Nam, có chiều ngang theo hướng Đông - Tây hẹp nhất Việt Nam ➔ Ong

- Khắc nghiệt với nắng gió, thiên tai, đất đai không màu mỡ Tất cả những điều ấy tạo nên những bất lợi cho hoạt động sản xuất và sinh sống của người dân

- Tuy nhiên, con người miền Trung vẫn luôn chăm chỉ, cần cù

và sống với nhau bằng tất cả sự yêu thương chân thành nhất

➔Kết luận: đó là lý do vì sao tác giả viết: “Miền Trung/ Eo đất này thắt đáy lưng ong”

Anh/chị hiểu thế nào về ý kiến: “Trường đời là

trường học vĩ đại nhất, nhưng để thành công bạn

cần có nền tảng về mọi mặt”?

- Trường đời: cuộc sống thực tế, XH ➔ dạy dỗ, cho chúng ta những bài học/ kinh nghiệm thực tiễn có giá trị → bồi dưỡng, rèn luyện, hoàn thiện

- Trường đời # trường học:

+ Trường học: thầy, cô, bạn bè hướng dẫn, dìu dắt, nâng đỡ, có

nhiều cơ hội để làm lại, những bài học là miễn phí

+ Trường đời: kẻ thù nhiều hơn là bạn, không có ai dìu dắt,

không một ai có trách nhiệm giúp đỡ ta, phải trả cái giá đắt, môi trường khắc nghiệt, nhiều cạm bẫy

6 BÀY TỎ QUAN ĐIỂM VÀ LÍ GIẢI TẠI SAO?

*Cách làm

+ Học sinh đọc kĩ câu hỏi, gạch chân dưới từ ngữ quan trọng

+ Bày tỏ quan điểm (đồng ý/không đồng ý)

Anh/chị có đồng ý với quan điểm:

“Ở hiền thì lại gặp hiền Người ngay thì được phật tiên độ trì”

- Đồng ý

- Bởi vì:

+ Ở hiền: hiền lành, lương thiện, biết giúp đỡ người khác … + Gặp hiền: người hiền lành tử tế, sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ + Người ngay: ngay thẳng, không bao giờ hãm hại người khác + Phật tiên độ trì: người tốt bụng, giúp đỡ, cứu giúp trong lúc gặp khó khăn hoạn nạn

➔ Nếu không ở hiền và sống ngay thẳng thì …

➔ Nhưng khi ở hiền và sống ngay thẳng thì…

➔ Quả thật ý kiến “Ở hiền thì lại gặp hiền/ Người ngay thì được phật

tiên độ trì” là quan điểm hoàn toàn đúng đắn

7 ANH/CHỊ NHẬN XÉT NHƯ THẾ NÀO VỀ THÁI ĐỘ, TÌNH CẢM CỦA TÁC GIẢ:

*Từ khóa: tôn trọng, ngợi ca, tự hào, đồng cảm, lên án, phản đối, dứt khoát, rõ ràng, lòng yêu nước, yêu thiên nhiên, lòng yêu người, tình cảm nồng nàn, chân thành, tha thiết, xúc động, nhắc nhở…

Anh/Chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả đối với

miền Trung được thể hiện trong đoạn trích

Miền trung Câu ví dặm nằm nghiêng Trên nắng và dưới cát Đến câu hát cũng hai lần sàng lại Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm

Miền trung Bao giờ em về thăm Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ Không ai gieo mọc trắng mặt người

Miền trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong Cho tình người đọng mật

Em gắng về Đừng để mẹ già mong

(Trích Miền Trung, Hoàng Trần Cương, Thơ hay Việt Nam

thế kỉ XX NXB Văn hóa Thông tin, 2006, tr.81-82)

- Đồng cảm, yêu thương → cuộc sống trước thiên nhiên khắc nghiệt của người dân miền Trung

- Trân trọng, ngợi ca → đức tính đáng quý: Cần cù, chịu khó, chân tình