Bài giảng_Thực Vật Dược Tế Bào Thực Vật_NTTU

Môn học Thực Vật Dược ở trường NTT, giúp các bạn có thể tự học hoặc ôn lại các kiến thức để học tốt chuyên ngành Dược Đại Học. Thực Vật Dược Tế Bào Thực Vật. Ngoài ra còn rất nhiều tài liệu đại cương cho môn THỰC VẬT DƯỢC NTTU.Việc học sẽ dễ dàng hơn và giúp mọi người vượt qua thời gian học Đại Học dễ dàng.

1

Mục tiêu học tập

1 Trình bày được khái niệm, hình

dạng, kích thước của tế bào thực vật

2 Mô tả được cấu trúc và nêu được

chức năng của các thành phần cấu tạo tế bào thực vật

3 Trình bày được cấu tạo và chức

năng của sáu loại mô thực vật

TẾ BÀO VÀ MÔ THỰC VẬT

2

TẾ BÀO THỰC VẬT

1 Khái niệm: Tế bào TV là đơn vị cơ bản về

giải phẫu & sinh lý (sinh trưởng, vận động, trao đổi chất, các quá trình sinh hĩa, sinh sản) của các cơ thể TV

2 Hình dạng: Thay đổi theo vị trí, chức năng

Hình hộp dài, hình chữ nhật, hình thoi, hình sao,

2* Kích thước TBTV: biến thiên 10-100 m

MPS: 10-30 m, sợi Gai: 20 cm

- Chất tế bào: nằm phía trong màng TB

bao quanh nhân và các bào quan: ty thể, lạp thể, bộ Golgi, ribosom,…

- Nhân tế bào

5

Các thành phần của một tế bào thực vật

3.1.Vách tế bào

Cấu tạo:

- Phiến giữa: pectin

- Vách sơ cấp: cellulose, hemicellulose, & pectin

TẾ BÀO THỰC VẬT 3.1 Vách tế bào:

Chức năng:

- Bao bọc TB, ngăn cách TB với mơi trường hoặc với các TB kế cận

- Tạo hình dạng nhất định và sự vững chắc cho TBTV

Thay đổi t/c vật lý & thành phần hĩa học:

Hĩa gỗ, hĩa khống, hĩa bần, hĩa cutin,

Hóa khoáng: vách TB biểu bì tẩm thêm SiO 2 , CaCO 3 (lá Lúa, họ Bí, họ Vòi voi, )

Hóa sáp: mặt ngoài TB biểu bì, phía ngoài lớp cutin có thêm lớp sáp (bí, mía, )

SỰ BIẾN ĐỔI TRÊN VÁCH TẾ BÀO

TẾ BÀO THỰC VẬT

3.2 Chất tế bào:

Cấu tạo:

là phần bên trong của tế bào gồm màng sinh chất, dịch chất TB, các bào quan Dịch chất

TB là thể keo, trong suốt, khơng màu, cĩ tính

sống ở 50-60 o C (trừ CTB ở quả và hạt khơ

80-105 o C)

Chức năng: nơi thực hiện các phản ứng TĐC, tổng hợp các phân tử SH, điều hòa các chất, dự trữ G, P, L ( dinh dưỡng, hô hấp, tăng trưởng, vận động, )

1.2.2 Tế bào chất

 Mạng lưới nội chất: là hệ thống gồm các túi dẹt và ống rất nhỏ và thông với nhau từ màng nhân và các bào quan đến màng sinh chất Chia thành 2 loại:

 Lưới nội chất nhám: trên bề mặt màng có

đính nhiều hạt ribosome Chức năng là tổng hợp protein

 Lưới nội chất trơn: không có hạt ribosome

bám vào Chức năng: tổng hợp, vận chuyển

hoặc tiết lipid hay đường

 Các bào quan

TẾ BÀO THỰC VẬT

3.3 Các thể sống nhỏ

a Bộ Golgi

gồm nhiều thể Golgi (dictyosom), mỗi thể Golgi gồm 4-6 túi dẹt hình đĩa, xếp song song, uốn cong hình cung, ở rìa các túi hay ở mặt túi cĩ các túi cầu nhỏ

- Chức năng : tham gia hình thành màng sinh chất

17

Bộ Golgi Thể Golgi

TẾ BÀO THỰC VẬT

3.3 Các thể sống nhỏ

b Thể ribosom

Dạng hình cầu nhỏ, kích thước khoảng

150 Å, chứa nhiều acid ribonucleic

Chúng ở trạng thái tự do hay thành

chuỗi (polyribosom)

+ Polyribosom thực hiện chức năng

tổng hợp protein

19

Cấu tạo của chuỗi polyribosom

3.3 Các thể sống nhỏ

c Ty thể

* Cĩ ở tế bào cĩ nhân

điển hình (Eukaryote)

* Hình cầu, que, sợi

TẾ BÀO THỰC VẬT

Cấu trúc : hai lớp màng, màng trong gấp

nếp tạo các mào, phía trong là chất nền

Chức năng : Trung tâm hơ hấp, tạo và dự

Chất nền

Màng trong

Mào

Màng ngoài

(tảo sao), hình mạng lưới (tảo sinh đốt)

Chức năng: quang hợp để tạo chất hữu cơ ở thực vật, tảo

Lục lạp

23

TẾ BÀO THỰC VẬT

+ Sắc lạp : màu vàng (xantophin), cam

(caroten), đỏ (lycopen) trong quả Cà

chua, capsanthin trong quả Ớt chín

Hình dạng : Hình cầu, thoi, kim, dấu phẩy, khối Cĩ ở cánh hoa, quả, lá, rễ cây

bọ (thụ phấn), chim chĩc (phát tán)

SẮC LẠP

Trong quả Ớt chín

Vô sắc lạp

26

TẾ BÀO THỰC VẬT

3.4 Khơng bào

1-nhiều túi hình dạng và kích thước biến

thiên nằm trong chất TB, chứa dịch khơng bào (dịch tế bào)

* TPHH: nước (90-95%), chất dự trữ (glucid, protid, lipid), chất cặn bã kết tinh (calci

carbonat, calci oxalat),

* Vai trị:

- Tích lũy chất dự trữ, chất cặn bã

- Tham gia quá trình trao đổi H 2 O nhờ áp suất thẩm thấu của dịch TB

27

* Chất dự trữ trong TB:

- Tinh bột : rất phổ biến, dạng hạt tinh bột

- Có trong rễ củ, thân rễ, thân củ, hạt

Tễ

Mỗi loại cây có dạng hạt tinh bột riêng và kích thước khác nhau (Ứng dụng trong

kiểm nghiệm)

29

- Inulin : đồng phân của tinh bột, tan/H 2 0, kết tinh trong cồn cao độ Có ở củ một số cây

họ Cúc (Asteraceae)

- Protid : hạt không

màu, hình cầu hay

bầu dục gọi là hạt

aleurone

- Lipid : giọt dầu mỡ,

giọt tinh dầu, nhựa &

gôm là sản phẩm

oxy hóa & trùng hợp

Hạt aleurone

31

• Chất cặn bã trong TBõ:

• Tinh thể calci oxalat

hình kim

Chất cặn bã: Tinh thể calci carbonat (nang thạch) gặp ở lá Đa, lá Dâu tằm…

33

TẾ BÀO THỰC VẬT

3.5 Nhân tế bào:

Có ở TBTV (trừ mạch rây), kích thước 5-30

µm Mỗi TB: 1 nhân (Tảo, Nấm: 1-nhiều)

Hình dạng và vị trí: TB non: hình cầu ở

giữa TB TB đã phân hóa: hình bầu dục, gần vách TB

Trạng thái nghỉ gồm: màng nhân, chất

nhân và hạch nhân.

TB non

TB già

Hình dạng, vị trí nhân không cố định:

-TB non: nhân hình cầu ở giữa TB

- TB đã phân hóa: nhân hình bầu dục, ở gần

vách TB

TẾ BÀO THỰC VẬT

4.4 Nhân tế bào:

Chức năng:

- Duy trì & truyền thông tin di truyền

- Vai trò quan trọng trong trao đổi chất & tham

gia các quá trình tổng hợp của TB

- Giúp TB lông hút của rễ hấp thu nước & muối

khoáng

- Vai trò trong sự tạo màng TB

- Vai trò điều hòa các sản phẩm quang hợp,

37

TẾ BÀO THỰC VẬT

Vách TB Màng TB

Chất TB

Nhân

Bộ Golgi Lạp thể

Ty thể

Dịch tế bào

Chất cặn bã

Chất cặn bã

Ribosom

Tinh bột