bài giảng Độc chất học Ngộ độc chì

Ngộ độc chì Đường tiếp xúc có thể là không khí, đất, nước, thực phẩm... ĐỘC TÍNHCơ chế gây độc - Ức chế enzym nhóm thiol -SH, và tương tác với các cation chủ yếu Ca2+, Zn2+, Fe2+, ảnh hư

NGỘ ĐỘC CHÌ

Ngộ độc chìĐặc điểm: mềm, ko có giá trị shọc, màu xám, dễ dát

mỏng

Ứng dụng rộng rãi /ngành CN:

- Hợp kim dùng /kỹ nghệ: luyện quặng, hàn, pin, acquy, tạo các hợp kim (thép, thiếc, đồng, thau)

- Pb30 4, PbCO3, PbCrO4, PbS chế tạo sơn, đồ gốm

- Pb(NO3)2 chế tạo diêm, thuốc nổ

- Chi silicat dùng trong kỹ nghệ thuỷ tinh, làm men sứ

- Một số thuốc cổ truyền

Ngộ độc chì

Đường tiếp xúc có thể là không khí, đất, nước, thực

phẩm

- Hấp thu qua hệ thống tiêu hoá, hô hấp và da, phân bố

vào máu, gan, thận, xương, qua được nhau thai & hàng rào máu não

- Tích lũy trong gan, thận, mô mỡ

ĐỘC TÍNH

Cơ chế gây độc

- Ức chế enzym nhóm thiol (-SH), và tương tác với các cation chủ yếu (Ca2+, Zn2+, Fe2+), ảnh hưởng tổng hợp hem, phóng thích chất dẫn truyền TK và chuyển hoá, (-) qtrình oxy hoá glucose tạo năng lượng

- Cơ quan bị ảnh hưỏng chủ yếu là hệ thống tạo

máu, hệ thông thần kinh, thận và hệ thông sinh sản

ĐỘC TÍNH

Liều độc

Chì vô cơ: hấp thu qua tiêu hoá, hô hấp và da

- Liều độc: Chì acetat 1g, chì carbonat 2-4g

- Liều gây chết: 10g muối tan

- Ngộ độc trường diễn: 1 mg/ngày, trong thời gian dàiChì hữu cơ: có thể hấp thu nhanh chóng qua phổi và

da gây kích ứng

- Nồng độ cho phép tại nđi làm việc của chì tetraetyl

là 0,075mg/m8, nồng độ gây độc là 40mg/m3

Nguyên nhân gây ngộ độc

* Do cố ý:

Đầu độc rất hiếm do có mùi vị rất khó chịu và gây ói

mửa (phá thai)

* Do tai biến:

- Dùng quá liều thuốc có chì

- Hộp thiếc, dụng cụ nấu ăn, ống nước, chai thuỷ tinh có pha chì

- Trẻ em mút đồ chơi hay sơn, tường nhà sơn có chì

Triệu chứng ngộ độc

Ngộ độc cấp hay bán cấp

- Thể chất: mệt mỏi, khó chịu, kích ứng, mất ngủ, sụt cân

- Hệ tiêu hoá: rối loạn tiêu hoá, đau thượng vị, buồn nôn, tiêu chảy ra phân đen, táo bón

- Hệ TKTW: nhức đầu, mê sảng, co giật, hôn mê

- Hệ TK vận động: gây yếu cơ duỗi, viêm khớp, đau cơ, rôí loạn phối hợp vận động cơ

Triệu chứng ngộ độc

Ngộ độc cấp hay bán cấp (tiếp)

- Hệ tạo máu : gây thiếu máu.

- Hệ sinh sản: thoái hoá tinh hoàn, giảm tinh trùng, sẩy thai hay sinh non, trẻ sinh ra ít cân.

- Hệ tiết niệu: RLCN ống thận, viêm thận, tiểu ít hay bí

tiểu…

Triệu chứng ngộ độc

2 Ngộ độc mạn tính

- Tiếp xúc với chất có chứa chì /thời gian dài

 Xuất hiện viền xanh ở nướu, hơi thở hôi, đau bụng, thiếu máu, mệt mỏi, suy nhược, da xanh tái

 Để lâu gây viêm thận mãn, RL TK, co giật, tê liệt các chi Hồng cầu giảm, xuất hiện hồng cầu - hạt kiềm /máu và

porphyrin /nước tiểu

Điều trị

a Loại chất độc ra khỏi cơ thể

- Gây nôn, rửa dạ dày = dd Na2S04 hay MgS04  kết tủa chì

- Điều trị động kinh, hôn mê

- Áp suất nội sọ tăng: dexamethason, mannitol

Đề phòng ngộ độc

- Cải thiện điều kiện làm việc

- Kiểm tra SK định kỳ cho CN tiếp xúc với chì 6 tháng 1 lần:

ĐL chì/máu và nước tiểu, ĐL urê và tìm HC hạt kiềm /máu

- Tiêu chuẩn quy định giốí hạn chì /nước ngầm là

0,05mg/l, nước thải CN là 0,1mg/l

và ĐL.

Định tính

- Phản ứng với dithizon: tạo dithizonat chì

- Phản ứng với dung dịch KI:

- Phản ứng với kalibicromat: tạo tủa màu vàng

Định lượng

- PP chịết đo quang với dithiazon : Tạo dithizonat chì ở

pH = 7 - 10, chiết bằng cloroform, rửa dịch chiết bằng

dd KCN/NH4OH Đo mật độ quang của dchiết ở bước sóng 520nm

PP dicromat - iod : Cho dd Pb2+ tác dụng với một

lượng thừa dd kalidicromat chuẩn ĐL kalidicromat dư bằng pp đo iod

Định lượng

complexon (III) 0,0lN /dd đệm amoniac Complexon (III) thừa được chuẩn độ bằng dd kẽm clorur với chỉ thị đen ecriocrom T

Nhận định kết quả kiểm nghiệm

- Trong ngộ độc cấp, thường thấy lượng lớn chì ở

đường tiêu hoá.

- Dựa vào kết quả ĐL trong máu và nước tiểu để chẩn đoán ngộ độc chì trường diễn, cần chú ý đến lượng chì có tự nhiên /cơ thể.

Nồng độ bình thường của chì /máu là

0,06mg/100ml, /nước tiểu 24h là 0,08mg.